II SA/Rz 14/24

II SA/Rz 14/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/
Karina Gniewek-Berezowska
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1752
art. 33 ust. 1, ust. 2, art. 34 ust. 2
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 13 listopada 2023 r. nr SKO.4161/54/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego - skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J.P. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 13 listopada 2023 r. nr SKO.4161/54/2023, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Ż. (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") z dnia 8 września 2023 r. nr KS.6830.4.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego, wydana w następującym stanie faktycznym sprawy;
Postanowieniem z dnia 16 września 2022 r. nr KS.6830.4.2022, Wójt wszczął postępowanie w sprawie rozgraniczenia działek położonych w obrębie Ż., gmina Ż., nr ewid. [...] z działkami sąsiednimi.
Decyzją z dnia 8 września 2023 r. nr KS.6830.4.2022, Wójt, działając na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1752 z późn. zm.; dalej: "pgik") oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), orzekł o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego o ustalenie granic pomiędzy działkami:
1) działka nr [...] (stanowiąca własność A.B.) z działkami sąsiednimi, tj.: działką nr [...] (stanowiącą własność C.M. i E.M.), działką nr [...] (stanowiącą własność A.B.) z ustaleniem punktów położonych na zbiegu granic działki nr [...] (stanowiącej własność Województwa [...]), działki nr [...] (stanowiących własność C.M. i E.M.) i działki nr [...] (stanowiących współwłasność A.B. oraz C.M. i E.M.), działki nr [...] (stanowiącej własność A.B.);
2) działka nr [...] (stanowiąca współwłasność A.B. oraz C.M. i E.M.) z działkami sąsiednimi, tj.:
- działką nr [...] (stanowiącą własność A.B.),
- działką nr [...] (stanowiącą własność C.M. i E.M.),
- działką nr [...] (będącą we władaniu samoistnym Gminy Ż.,
- działką nr [...] (stanowiącą własność A.B.),
- działką nr [...] (stanowiącą własność C.M. i E.M.),
- działką nr [...] (będącą we władaniu samoistnym Gminy Ż.)
z ustaleniem punktów położonych na zbiegu granic: działki nr [...] (stanowiącej własność C.M. i E.M.), działki nr [...], działki nr [...] (stanowiących własność A.B.) i działki nr [...] (stanowiących własność C.M. i E.M.);
3) działka nr [...] (stanowiąca własność A.B.) z działkami sąsiednimi, tj.: działką nr [...] (będącą we władaniu samoistnym Gminy Ż.), z ustaleniem punktów położonych na zbiegu granic: działki nr [...] i nr [...] (stanowiących współwłasność A.B. oraz C.M. i E.M.);
4) działka nr [...] (stanowiąca współwłasność A.B. oraz C.M. i E.M.) z działkami sąsiednimi, tj.:
- działką nr [...] (stanowiącą własność A.B.),
- działką nr [...] (stanowiącą własność C.M. i E.M.),
- działką nr [...] (będącą we władaniu samoistnym Gminy Ż.),
- działką nr [...] (stanowiącą współwłasność A.B. oraz J.P.),
- działką nr [...] (stanowiącą własność A.B.),
z ustaleniem punktu położonego na zbiegu granicy działki nr [...] (stanowiącej własność A.B.);
5) działka nr [...] (stanowiąca współwłasność A.B. oraz J.P.) z działkami sąsiednimi, tj.:
- działka nr [...] (stanowiąca własność A.B.),
- działka nr [...] (stanowiącą własność J.P.),
- działka nr [...] (stanowiącą własność Skarbu Państwa pozostająca w zarządzie Zarządu Dróg Powiatowych w Ł.),
- działka nr [...] (stanowiąca własność A.B.),
- działka nr [...] (stanowiącą własność J.P.),
- działka nr [...] (stanowiącą własność C.M. i E.M.),
- działka nr [...] (stanowiącą współwłasność A.B. oraz C.M. i E.M.),
oraz orzekł o przekazaniu z urzędu sprawy do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w Ł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu 18 maja 2023 r. zostały wykonane czynności ustalenia przebiegu granic, z których upoważniony geodeta sporządził protokoły graniczne. Na podstawie zgromadzonych dokumentów nie było możliwe wskazanie granicy, w związku z czym uprawniony geodeta, zgodnie art. 34 ust. 1 pgik sporządził opinię i całość dokumentacji zgromadzonej w "Operacie technicznym" przekazał Wójtowi Gminy Ż.
Oceniając dowody przyjęte do rozgraniczenia, organ stwierdził, że na ich podstawie nie było możliwe ustalenie przebiegu granicy, ponieważ nie określają jednoznacznie położenia punktów granicznych i przebiegu granic. Nie było zatem podstaw do wydania rozstrzygnięcia i koniecznym stało się umorzenie postępowania i przekazanie sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu zgodnie z art. 34 ust. 2 pigk.
Postanowieniem z dnia 2 listopada 2023 r. Wójt sprostował ww. decyzję w zakresie współwłasności działki nr ewid. [...].
Od wydanej decyzji odwołania wnieśli E.M. oraz J.P., kwestionując zasadność prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Zarzucili organowi nieuwzględnienie faktu, że granica pomiędzy wymienionymi działkami została już ustalona w postępowaniu rozgraniczeniowym zatwierdzonym ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] czerwca 1994 r. nr [...] i prowadzenie kolejnego postępowania w tej sprawie jest niedopuszczalne.
W wyniku rozpoznania ww. odwołań, SKO opisaną na wstępie decyzją z dnia 13 listopada 2023 r., działając w oparciu o art. 104 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 29, art. 33 i art. 34 pgik, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając stanowisko organu I instancji o braku możliwości ustalenia przebiegu granic w oparciu o zebrane dowody. Kolegium podało, że z uwagi na to, że w toku czynności nie doszło do ugody pomiędzy właścicielami przedmiotowych działek, a jednocześnie nie ma podstaw do rozgraniczenia nieruchomości na podstawie zebranych dowodów, ponieważ są one sprzeczne, organ I instancji słusznie i właściwie zastosował art. 34 ust. 1 i 2 pgik, a sprawę o rozgraniczenie nieruchomości rozpatrzy sąd cywilny w trybie postępowania nieprocesowego, stosownie do art. 34 ust. 3 pgik.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżący podał, że zgodnie z ustawą Prawo geodezyjne i kartograficzne, w tym przypadku nie powinno być prowadzone postępowanie rozgraniczeniowe, a ewentualnie wznowienie znaków granicznych. Granica ta została już ustalona w postępowaniu rozgraniczeniowym zatwierdzonym ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] czerwca 1994 r. nr [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. i nadal pozostaje w obrocie prawnym. W ocenie Skarżącego rozgraniczenie zostało wówczas przeprowadzone prawidłowo i doszło do ugody w tamtym postępowaniu w 1994 r. Skarżący podniósł, że granice nieruchomości w trybie postępowania rozgraniczeniowego ustala się na gruncie tylko raz, a zainteresowane strony są związane zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem do czasu, gdy nie zostanie ono wycofane z obiegu prawnego. Zaznaczył, że nie nastąpiła również zmiana stanu władania w stosunku do tytułu prawnego.
W związku z powyższym, w ocenie Skarżącego, właściwe było wydanie przez organ I instancji postanowienia z dnia 27 maja 2022 r. nr KS.6830.4.2022 o odmowie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Natomiast niezrozumiałe było uchylenie tego postanowienia przez SKO w Rzeszowie postanowieniem nr [...] z dnia 14 lipca 2022 r. Skarżący zaznaczył przy tym, że postanowienie SKO nie zostało mu doręczone, przez co został pozbawiony możliwości jego zaskarżenia do sądu. Zdaniem Skarżącego nawet w przypadku uznania przez Sąd, że w przedmiotowej sprawie powinno się toczyć postępowanie rozgraniczeniowe, Wójt Gminy na podstawie zebranych dowodów (m.in. z rozgraniczenia z 1994 r.) powinien wydać decyzję o rozgraniczeniu na podstawie art. 31 ust. 2 i 3 pgik, a nie o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia Sądowi.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Organy I oraz II instancji prawidłowo zastosowały przepis art. 34 ust. 2 pgik, stanowiący podstawę do umorzenia postępowania rozgraniczeniowego.
Zgodnie z art. 33 ust. 1 pgik, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron.
Stosownie do art. 33 ust. 2 pgik, wydanie decyzji poprzedza:
1) dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia;
2) włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
Jak stanowi natomiast art. 34 ust. 1 pgik, jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta).
Na podstawie art. 34 ust. 2 pgik, organ, o którym mowa w ust. 1, umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi.
Decyzja wydana na podstawie art. 34 ust. 2 pgik nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, a jedynie kończy bieg postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Treścią decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazania sprawy sądowi nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie dotyczące przebiegu granic, lecz jedynie wymienione proceduralne powody uniemożliwiające zakończenie sprawy w postępowaniu administracyjnym, od których zaistnienia ustawodawca uzależnił możliwość umorzenia postępowania. Umorzenie postępowania rozgraniczeniowego i przekazanie sprawy sądowi może dotyczyć tylko tych granic, których rozgraniczyć w postępowaniu administracyjnym z wyżej wskazanych przyczyn nie można. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 listopada 2009 r., I OSK 233/09 stwierdził, że jeżeli nie ma właściwych dokumentów pozwalających na jednoznaczne określenie granicy, a stanowiska stron co do przebiegu granicy są sprzeczne, to organ nie ma kompetencji do dokonania rozgraniczenia (tak również WSA w Krakowie w wyroku z 19.04.2021 r., III SA/Kr 1039/20, LEX nr 3185042).
W niniejszej sprawie Organ I instancji a następnie Kolegium prawidłowo stwierdzili, że w toku administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego nie ma możliwości jednoznacznego określenia przebiegu spornych granic. Nie budzi wątpliwości, że nie doszło do zawarcia ugody. Jak wskazał geodeta w sprawozdaniu technicznym, wnioskodawczyni A.B. kwestionowała wszystkie ustalenia i odmówiła podpisania jakichkolwiek dokumentów. Z kolei pozostałe strony, w tym skarżący J.P. nie stawili się. W związku z tym sporządzono jedynie protokoły graniczne. Geodeta ocenił po analizie dostępnych materiałów geodezyjno-kartograficznych i zasobu wieczystoksięgowego oraz na podstawie licznych dokumentów z postępowań administracyjnych i wieloletnich spraw sądowych, że dokonanie rozgraniczenia w trybie postępowania administracyjnego nie jest możliwe.
Z uwagi na wielość prac geodezyjnych, wykonanych co do działek objętych przedmiotowym rozgraniczeniem, jak również ilość spraw sądowych, dotyczących własności parcel gruntowych i przebiegu granic Geodeta stwierdził, że nie widzi możliwości przedstawienia jednoznacznej wersji przebiegu granic i wydania decyzji zatwierdzającej rozgraniczenie. Zatem mając na uwadze przeprowadzone prace geodezyjne w toku przedmiotowego postępowania, które zostały udokumentowane w operacie technicznym [...] Organy prawidłowo stwierdziły, że na podstawie zebranych dowodów nie ma możliwości, aby dokonać rozgraniczenia w trybie postępowania administracyjnego, co obligowało do wydania decyzji umarzającej postępowanie rozgraniczeniowe na podstawie art. 34 ust. 2 pgik
Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, że ustalenie stanu prawnego granicy i jej utrwalenie w terenie nie eliminuje na przyszłość sporów o przebieg granicy, jeżeli decydujący o niej stan władania ulegnie zmianie w stosunku do tytułu prawnego. Z tego względu w takim wypadku może być dopuszczalne ponowne rozgraniczenie, w którym przedmiotem ustaleń jest aktualny stan rzeczy, a nie stan faktyczny będący podstawą orzeczenia o rozgraniczeniu w poprzednim postępowaniu (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 6.11.2019 r., IV SA/Po 601/19, LEX nr 2743342). W realiach tej sprawy należy wziąć pod uwagę, że w 1994r. zakończyło się postępowanie rozgraniczeniowe na skutek wydania przez Kierownika Urzędu Rejonowego w L. decyzji z [...] czerwca 1994r. znak: [...] w sprawie rozgraniczenia działek o nr [...] obecnie stanowiących własność A.B. z działkami nr [...]. Zatem poprzednie postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się 30 lat temu. W związku z powyższym stan prawny i faktyczny związany z użytkowaniem szlaku mógł ulec zmianie, choćby na skutek upływu terminów dotyczących zasiedzenia nieruchomości. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że nadal istnieje rzeczywisty spór co do przebiegu granic, czego dowodzą liczne postępowania administracyjne oraz sądowe, toczące się również przed tut. Sądem. Oceniając dopuszczalność ponownego wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego należy również uwzględnić, że obecne postępowanie rozgraniczeniowe dotyczy całego odcinka szlaku a nie jego fragmentu. Przedmiotowe postępowanie dotyczy rozgraniczenia działek o nr: [...] z działkami sąsiednimi: [...] a zatem dotyczy przebiegu całego szlaku drożnego na działkach nr [...], aż do granicy z drogą wojewódzką na dz. nr [...]. Postępowanie zakończone w 1994r. nie obejmowało działek o nr [...]. Zakres obecnego postępowania jest więc szerszy pod względem przedmiotowym, gdyż obejmuje cały odcinek szlaku od drogi na dz. nr [...] do drogi wojewódzkiej na dz. nr [...]. Zatem sam fakt, że toczyło się uprzednio postępowanie rozgraniczeniowe nie świadczy o niedopuszczalności obecnie toczącego się postępowania mając na uwadze znaczy upływ czasu od poprzedniego postępowania rozgraniczeniowego, nadal toczący się spór graniczny, jak również zakres działek, objętych aktualnym postępowaniem rozgraniczeniowym.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Sąd stwierdził, że Organy prawidłowo zastosowały art. 34 ust. 2 pgik, co doprowadziło do oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.