II SA/Ol 1092/23

II SA/Ol 1092/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-02-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Marzenna Glabas /sprawozdawca/
Piotr Chybicki
Tadeusz Lipiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6166  Łowiectwo
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1082
art. 46d ust. 1, art. 49a
Ustawa z  dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1640
art. 3 pkt 22, 23, art. 17, art. 37 ust. 2, 4
Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe
Sentencja
Dnia 20 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2024 roku sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od protokołu szacowania ostatecznego szkód łowieckich - oddala skargę.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 18 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 215/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu skargi D.K. na postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa Pisz w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie odszkodowania za szkody łowieckie, uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ stwierdził niedopuszczalność odwołania, ale w motywach postanowienia nie przedstawił ani rozważań prawnych, ani ustaleń faktycznych, które mogłyby uzasadniać stwierdzenie niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ dokonał ustaleń i ocen odnoszących się do uchybienia przez skarżącego terminowi do wniesienia odwołania. Sprzeczność pomiędzy sentencją postanowienia a jego uzasadnieniem spowodowała, że rozstrzygnięcie to w ogóle nie poddawało się kontroli sądowoadministracyjnej, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Ponownie rozpoznając sprawę Nadleśniczy Nadleśnictwa Pisz (dalej jako: "organ") postanowieniem z 18 października 2023 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że 9 stycznia 2023 r. wpłynęło do organu odwołanie wniesione w dniu 5 stycznia 2023 r. od protokołu z 28 października 2022 r. oględzin i szacowania szkód w uprawie kukurydzy na działkach [...]. Organ wskazał, że z protokołów wynika, że poszkodowany odmówił ich podpisania, ponieważ nie zgodził się z wartością wyszacowanej szkody. Protokół z szacowania szkód łowieckich został doręczony skarżącemu 2 listopada 2022 r. przez przewodniczącego komisji szacowania szkód łowieckich, który pouczył go jednocześnie o sposobie wniesienia odwołania. Zatem ostatnim dniem na wniesienie odwołania był 9 listopada 2022 r. W związku z tym Zarząd Koła Łowieckiego [...]podjął w dniu 27 grudnia 2022 r. decyzję o wypłacie poszkodowanym odszkodowań w wysokości wynikającej z wyceny ostatecznej szkód. List polecony z powyższą decyzją, do której załączona była kopia protokołu szacowania ostatecznego szkód łowieckich, odebrany został przez poszkodowanego w dniu 28 grudnia 2022 r., co wynika z informacji zamieszczonej na stronie internetowej Poczty Polskiej. Natomiast odwołanie zostało nadane w dniu 5 stycznia 2023 r., co oznacza że nastąpiło to z uchybieniem terminu (56 dni po terminie).
W skardze na powyższe postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie przez D.K. (dalej jako: "skarżący"), reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucono naruszenie:
1) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niezebranie w sposób wyczerpujący oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji:
a) błędne uznanie, że protokół koła łowieckiego został doręczony prawidłowo, za pośrednictwem operatora wyznaczonego, tj. Poczty Polskiej, mimo że:
- nadano go do strony, zamiast wskazanemu pełnomocnikowi skarżącego,
- nie ma zwrotnego potwierdzenia odbioru z podpisem odbiorcy, dzięki któremu można sprawdzić, kiedy listonosz doręczył przesyłkę i w jaki sposób,
- organ nie zbadał, czy A.K. odebrał przesyłkę osobiście, podczas gdy przesyłki tzw. niesądowe listonosz zostawia w skrzynce, bez potwierdzenia ich odbioru przez adresatów,
b) błędne uznanie, że protokół został doręczony do rąk, mimo że:
- nie ma zwrotnego potwierdzenia odbioru,
- nie można zidentyfikować osoby, która dokonała oznaczenia daty na zwrotnym poświadczeniu odbioru, ponieważ ono nie nastąpiło- z pisma Poczty Polskiej wynika, że doręczenie nastąpiło poprzez wrzucenie do skrzynki na listy, a nie poprzez doręczenie za potwierdzeniem odbioru,
2) art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w treści uzasadnienia:
a) z jakich powodów koło łowieckie wysłało protokół z szacowania szkody na wezwanie pełnomocnika - stronie,
b) dlaczego protokół i decyzję koła zaadresowano i doręczono jedynie stronie, z pominięciem pełnomocnika strony,
c) na jakiej podstawie termin do wniesienia odwołania organ wyliczył od 28 października 2022 r.
3) art. 80 k.p.a. przez niepodjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nieuzasadnione przyjęcie, że strona złożyła odwołanie z uchybieniem terminu, podczas gdy z art. 46d ust. 1 wynika, że termin 7 dni liczy się od daty podpisania protokołu a nie od daty jego doręczenia.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazał, że ustalenie i wypłata odszkodowania za szkody łowieckie poprzedzona jest określoną w ustawie Prawo łowieckie specyficzną dla tego rodzaju spraw procedurą, na którą składają się liczne czynności, które powinny być podejmowane we właściwej kolejności. Procedura ta nie została w niniejszej sprawie dochowana. Data umieszczona na protokole szacowania ostatecznego (28.10.2022 r.) jest wcześniejsza niż data wynikająca z decyzji koła (27.12.2022 r.). w aktach brak jest dowodów, że skarżący w ogóle został zawiadomiony o terminie szacowania ostatecznego. Protokół nie zawiera podpisu skarżącego, mimo że został on wpisany jako osoba biorąca udział w czynności. Brak jest też informacji o ewentualnych zastrzeżeniach lub ich braku. Protokół zawiera pouczenie o terminie 7 dni na wniesienie odwołania od otrzymania protokołu z szacowania ostatecznego, podczas gdy odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od podpisania protokołu, a nie od daty oględzin czy sporządzenia protokołu. Dodatkowo organ liczy termin od 28 października 2022 r. zamiast od 30 grudnia 2022 r., czyli od daty rzeczywistego otrzymania protokołu przez skarżącego. Zatem wniesione w dniu 5 stycznia 2023 r. odwołanie złożone zostało z zachowaniem terminu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone z zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo wskazał, że w związku z odmową podpisania protokołu przez skarżącego kopia tego protokołu po raz drugi została doręczona skarżącemu listem poleconym w dniu 28 grudnia 2022 r. Przyjmując więc najkorzystniejszy dla skarżącego początek biegu terminu na ten dzień, to i tak odwołanie nadane w dniu 5 stycznia 2023 r. wniesione zostało jeden dzień po terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego,
a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego.
Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W wyniku takiej kontroli sądowej decyzja (postanowienie) mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnieć należy, że koło łowieckie jest organem administracji w znaczeniu funkcjonalnym, co szerzej omówione zostało w powołanym wcześniej wyroku tutejszego sądu z 18 maja 2023 r. Z kolei w myśl art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1082) w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 46d ust.1 Prawa łowieckiego właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół z oględzin) albo art. 46c ust. 5 (protokół z szacowania ostatecznego).
W rozpoznawanej sprawie w toku postępowania dotyczącego szkody łowieckiej skarżący reprezentowany był przez dwóch pełnomocników – A.K., który 19 października 2022 r. dokonał zgłoszenia szkody w imieniu skarżącego i w imieniu własnym, uczestniczył w czynnościach szacowania ostatecznego, wniósł zastrzeżenia do protokołu oraz - od 15 grudnia 2022 r. (data udzielenia pełnomocnictwa) - radcę prawnego [...]. Przepisy procedury administracyjnej wskazują, że pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Co prawda koło łowieckie nie zażądało od A.K. dołączenia do akt dokumentu pełnomocnictwa, ale istnienie i zakresu upoważnienia nie budził żadnych wątpliwości ani koła łowieckiego, ani skarżącego, ani profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślić także należy, że postępowanie w sprawie szkód łowieckich na etapie pierwszoinstancyjnym nie jest stricte postępowaniem administracyjnym (przepisy k.p.a. stosuje się pomocniczo na etapie odwoławczym – art. 49a Prawa łowieckiego), a okoliczność, że A.K. działał w postępowaniu w imieniu i na rzecz skarżącego nie była przez nikogo kwestionowana, a wręcz przeciwnie, profesjonalny pełnomocnik również określa go w pismach jako pełnomocnika skarżącego, zatem należy przyjąć że był on pełnomocnikiem skarżącego działającym w sprawie.
Z akt sprawy wynika, że szacowanie ostateczne odbyło się 28 października 2022 r., a protokół z tej czynności został dostarczony przez [...] (członka zespołu dokonującego oszacowania) do biura pełnomocnika skarżącego A.K. w dniu 2 listopada 2022 r. Pełnomocnik skarżącego odmówił podpisania protokołu i jego przyjęcia. Na tę okoliczność K.D. złożył oświadczenie na piśmie, które znajduje się w aktach sprawy. Wynika z niego także, że wówczas pouczył pełnomocnika o możliwości wniesienia odwołania. Prawdziwość tego oświadczenia nie została w toku postępowania zakwestionowana. Ten właśnie dzień organ przyjął jako datę początkową terminu do wniesienia odwołania, uznając w związku z tym, że termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 9 listopada 2022 r.
Następnie pismem z 22 grudnia 2022 r. profesjonalny pełnomocnik skarżącego wezwał koło łowieckie do zapłaty na rzecz skarżącego kwoty 80.861,20 zł (wynikającej ze sporządzonej na zlecenie skarżącego wyceny), tytułem odszkodowania za szkody łowieckie. Również w piśmie tym A.K. został wskazany jako pełnomocnik skarżącego. Dodatkowo pełnomocnik zażądał doręczenia protokołu szacowania szkody na adres kancelarii.
W reakcji na to wezwanie w dniu 27 grudnia 2022 r. koło łowieckie przesłało na adres pełnomocnika skarżącego A.K. listem poleconym kopię protokołu szacowania ostatecznego oraz decyzję z 27 grudnia 2022 r. o wypłacie odszkodowań na rzecz skarżącego i A.K. w kwotach wynikających z szacowania ostatecznego dokonanego przez przedstawicieli koła. Jak wynika z wydruku ze strony internetowej Poczty Polskiej w zakresie śledzenia przesyłek powyższa przesyłka polecona została doręczona adresatowi w dniu 28 grudnia 2022 r.
Odwołanie od doręczonego tą przesyłką protokołu profesjonalny pełnomocnik skarżącego wniósł 5 stycznia 2023 r., wskazując, że list nie został doręczony do rąk własnych adresata, a pozostawiony w skrzynce na listy, z której został przez niego wyjęty 30 grudnia 2022 r. W tym zakresie brakuje pełnomocnikowi skarżącego konsekwencji, gdyż raz twierdzi, że przesyłka została wyjęta ze skrzynki 30 grudnia 2022 r., a innym razem, że 29 grudnia 2022 r. (wstępna część odwołania).
Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U z 2023 r. poz. 1640) przesyłka polecona to przesyłka listowa będącą przesyłką rejestrowaną, przemieszczaną i doręczaną w sposób zabezpieczający ją przed utratą, ubytkiem zawartości lub uszkodzeniem. Przesyłka rejestrowana to przesyłka pocztowa przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczaną za pokwitowaniem odbioru (art. 3 pkt 23). Natomiast w myśl art. 17 tej ustawy potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego. Co do zasady, zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 lit. a), przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia adresatowi do jego oddawczej skrzynki pocztowej, z wyłączeniem przesyłek rejestrowanych. Jednakże na zasadzie art. 37 ust. 4 ustawy na pisemny wniosek adresata, złożony w odpowiedniej placówce pocztowej, przesyłka listowa będąca przesyłką rejestrowaną, z wyłączeniem przesyłek kurierskich, może być doręczona w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a, zastrzeżeniem ust. 4a. Wniosek może być złożony w postaci elektronicznej, jeżeli taką postać dopuszcza regulamin świadczenia usług pocztowych lub regulamin świadczenia usług powszechnych. Powołany ust. 4a wskazuje zaś, że w stanach nadzwyczajnych lub w przypadku wystąpienia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego, przesyłka listowa będąca przesyłką rejestrowaną może być doręczona w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a, bez konieczności składania wniosku, o którym mowa w ust. 4. Nie dotyczy to przesyłek wysyłanych do ani wysyłanych przez: sądy i trybunały, prokuraturę i inne organy ścigania, komornika sądowego.
Z powyższych regulacji wynika, że przesyłka wysłana przez koło łowieckie listem poleconym w dniu 27 grudnia 2022 r. mogła zostać skutecznie doręczona do skrzynki odbiorczej adresata, ponieważ na terenie Rzeczypospolitej Polskiej od 16 maja 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego.
Oceniając stanowiska stron prezentowane w sprawie wskazać należy, że na podstawie złożonego oświadczenia przez K.D. organ miał prawo przyjąć, że doszło do skutecznego doręczenia protokołu pełnomocnikowi skarżącego w dniu 2 listopada 2022 r. Odmowa przyjęcia protokołu i jego podpisania w żaden sposób nie obciąża organu, a negatywne skutki takiego postępowania obciążają pełnomocnika skarżącego. Niemniej jednak wątpliwości w sprawie może budzić fakt skutecznego pouczenia nieprofesjonalnego pełnomocnika skarżącego o prawie do wniesienia odwołania. Wątpliwości te przedstawił sąd w uzasadnieniu wyroku z 18 maja 2023 r. wskazując, że jeżeli w toku postępowania nie pouczono poszkodowanego o możliwości złożenia odwołania, to termin siedmiodniowy na złożenie odwołania winien być liczony dopiero od poinformowania go o prawie do wniesienia odwołania do nadleśniczego. Z całą pewnością pouczenie to zostało dołączone do kopii protokołu przesłanego pełnomocnikowi skarżącego przesyłka poleconą w dniu 27 grudnia 2022r. co jednoznacznie potwierdza we wniesionej skardze profesjonalny pełnomocnik skarżącego.
Organ przyjął, że do skutecznego doręczenia protokołu i pouczenia doszło w dniu 2 listopada 2022 r. i w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego miał prawo dokonać takiej oceny. Nawet jednak, gdyby przyjąć najkorzystniejszą dla skarżącego wersję zdarzeń, na co również wskazuje organ, a mianowicie, że do skutecznego doręczenia protokołu wraz z pouczeniem do rąk nieprofesjonalnego pełnomocnika skarżącego doszło w dniu 28 grudnia 2022 r., to w świetle przywołanych wyżej przepisów Prawa pocztowego, 7-dniowy termin do wniesienia odwołania liczony od tego dnia upłynął z dniem 4 stycznia 2023 r. W związku z tym odwołanie nadane w dniu 5 stycznia 2023 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu.
Prawidłowo więc organ w postanowieniu stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że zawiera ona szereg niekonsekwencji. W części wstępnej jako skarżący wskazany jest D.K., od niego też pochodzi pełnomocnictwo nadesłane na wezwanie Sądu. Ale już w pierwszym zdaniu skargi pełnomocnik określa swego mocodawcę jako A.K. Również zawarty w uzasadnieniu skargi opis stanu faktycznego dotyczy szkody łowieckiej wyrządzonej w uprawach [...]. Zarówno numer działki ([...]), powierzchnia uprawy (33,13 ha), wysokość szkody ustalona przez rzeczoznawcę (10.794,15 zł), jak i numer wyceny [...] nie odnoszą się do D.K. (działki nr [...]), a do A.K.. Mimo tych rozbieżności Sąd przyjął, zgodnie ze wskazaniem w nagłówku skargi i przedłożonym pełnomocnictwem, że skarżącym w niniejszej sprawie jest D.K.
Wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Stan faktyczny sprawy w odniesieniu do terminu wniesienia odwołania został przez organ wyjaśniony i oceniony, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Protokół jak i jego kopia wraz z pouczeniem zostały doręczone do rąk pełnomocnika skarżącego, którym na początkowym etapie postępowania był A.K. i to on odmówił przyjęcia i podpisania protokołu dostarczonego mu w dniu 2 listopada 2022 r. Kolejne doręczenie przesyłki poleconej nadanej w dniu 27 grudnia 2022 r. też nastąpiło na adres tego pełnomocnika (a nie do rąk skarżącego), choć rzeczywiście w tym czasie skarżący był już też reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Koło łowieckie dokonało wyboru pełnomocnika, któremu dokonało doręczenia, do czego miało prawo. Natomiast profesjonalny pełnomocnik został poinformowany pismem z 17 stycznia 2023 r. o stanowisku koła w odniesieniu do ostatecznego wezwania do zapłaty, wniesionego przez tego pełnomocnika w dniu 22 grudnia 2022 r. Co do możliwości doręczenia listu poleconego do skrzynki odbiorczej adresata Sąd wypowiedział się we wcześniejszych rozważaniach.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący liczenia przez organ początkowego dnia biegu terminu od 28 października, ponieważ termin ten organ liczył od 2 listopada 2022 r., tj. od dnia, w którym pełnomocnik skarżącego odmówił przyjęcia i podpisania protokołu. Odmowa podpisania protokołu w zakresie rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania rodzi takie same skutki prawne jak jego podpisanie, co wyjaśnił także Sąd w uzasadnieniu wyroku z 18 maja 2023 r. W uzasadnieniu skargi pojawia się dodatkowo zarzut niewpisania zastrzeżeń do protokołu, co też nie polega na prawdzie, ponieważ w protokole zawarto zapis, że A.K. wniósł zastrzeżenia i nie zgadza się na wyszacowaną szkodę.
Wskazać także należy, że zarzuty skargi odnoszące się do merytorycznej treści protokołu z szacowania ostatecznego nie mogły być oceniane przez Sąd w niniejszym postępowaniu, ponieważ przedmiotem kontroli w tej sprawie jest wyłącznie postanowienie formalne (procesowe), stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.