II SA/Ol 1009/23

II SA/Ol 1009/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk /przewodniczący/
Grzegorz Klimek /sprawozdawca/
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 851/24 - Wyrok NSA z 2025-04-16
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 49f ust. 1, art. 49g ust. 1, 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 września 2023 r. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 – k.p.a.), art. 49g w związku z art. 49f ust 1 i 2, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 – Pb.), po rozpatrzeniu zażalenia K.L. (skarżący, strona) na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w E. (PINB, organ I instancji) z dnia 6 lipca 2023 r. (wydane w trybie art. 49g Pb.), nakładające na E.Z. obowiązek przedłożenia w określonym terminie dokumentów legalizacyjnych dotyczących gołębnika (oznaczony na mapie nr 9) w miejscowości P. przy ul. [...] na działce [...]
oświadczenia, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt. 2,
geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego,
ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, czy stan techniczny obiektu budowlanego:
nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz
pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.,
- utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji w całości.
Zakwestionowane postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:
W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych (w dniu 20 września 2022 r.) PINB w dniu 7 października 2022 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budowy gołębnika w miejscowości P. przy ul [...]na działce o nr geod [...] bez zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej. Jako datę zakończenia budowy w/w obiektu E.Z. wskazała rok 2000. Na dowód tego przedstawiła oświadczenie dwóch świadków – G.K. i K.Z. o terminie zakończenia budowy, którzy potwierdzili w/w datę. PINB stwierdził, iż w związku z tym, że od zakończenia budowy upłynęło ponad 20 lat zasadnym jest zastosowanie uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
W związku z powyższymi ustaleniami PINB postanowieniem z 20 lutego 2023 r., na podstawie 49g Pb. nałożył na E.Z. obowiązek przedłożenia w określonym terminie dokumentów legalizacyjnych dotyczących gołębnika (oznaczony nr 9) w miejscowości P. przy ul. [...] na działce [...] do dnia 15 maja 2023 r tj.:
oświadczenia o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 prawa budowlanego
geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego
ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego: nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
WINB postanowieniem z 12 kwietnia 2023 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ wskazał, że kluczową kwestią w tego typu postępowaniach jest jednoznaczne ustalenie, czy od zakończenia budowy rzeczywiście upłynęło co najmniej 20 lat. Wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że przedmiotowy obiekt powstał 20 lat temu. Określenie czasookresu powstania obiektu na podstawie jedynie oświadczeń złożonych przez inwestora jest niewystarczające.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy PINB w dniu 24 maja 2023 r. przeprowadził oględziny podczas których przesłuchał świadków pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Czynności zostały przeprowadzone w obecności stron postępowania tj. E.Z., przedstawicieli Urzędu Gminy oraz pełnomocnika K.L. K.Z. i G.K., uprzedzeni zgodnie z art. 233 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oświadczyli, że gołębnik powstał w 2000 r. PINB wystąpił również do Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii o zdjęcia lotnicze. Organ otrzymał zdjęcia z 1997 r. oraz z 2019 r.
W następstwie oceny zebranego materiału dowodowego PINB postanowieniem z 6 lipca 2023 r., na podstawie art. 49g Pb., nałożył na E.Z. obowiązek przedłożenia w określonym terminie dokumentów legalizacyjnych dotyczących gołębnika (oznaczony na mapie nr 9) w miejscowości P. przy ul. [...] na działce [...].
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie i nakazanie rozbiórki gołębnika. W uzasadnieniu wskazano, że dowody w sprawie wskazują, że budowa gołębnika nastąpiła nie wcześniej niż w 2020 r.
W uzasadnieniu postanowienia z 5 września 2023 r., przytaczając treść art. 49e i art. 49f Pb., WINB podniósł, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, iż przedmiotowa budowa gołębnika została zakończona ponad 20 lat temu. Organ I instancji przesłuchał w dniu 24 maja 2023 r. 2 świadków pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań z art. 233 Kodeksu karnego na okoliczność daty budowy gołębnika (oznaczonego na mapie nr 9) w miejscowości P. przy ul. [...] a działce [...]. K.Z. i G.K. uprzedzeni zgodnie z art. 233 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oświadczyli, że gołębnik powstał w 2000 r. Natomiast odnośnie zdjęć lotniczych wskazać należy, iż na portalu https://www.geoportal.gov.pl/ są dostępne fotografie przedmiotowej nieruchomości np. z 2004 r. oraz z 2013 r. Na zdjęciu z 2004 r. w miejscu lokalizacji spornego obiektu widać po obrysie, że istniał jakiś dobudowany budynek. Nie można stwierdzić, iż jest to gołębnik, natomiast z całą pewnością nie można stwierdzić, że nie widać w tym miejscu żadnego obiektu. Z kolei na zdjęciu z 2013 r. wyraźnie widać przedmiotowy obiekt w takiej formie jak jest obecnie, co z całą pewnością przeczy twierdzeniom skarżącego, że gołębnik wybudowany został po 2020 r. Zdjęcia przedstawione przez skarżącego z 2010 r. z portalu google earth są ciemne i niewyraźne. Niemniej przeanalizowano fotografie również z tego portalu. Zdjęcie z 2010 r. jest czarno białe i niewyraźne. Natomiast na zdjęciu z 2012 r. przedmiotowy obiekt widać dokładnie, co potwierdza wnioski wskazane powyżej. Mając zatem na uwadze powyższe (fotografie i zeznania świadków) przyjąć należy, że od zakończenia budowy gołębnika w miejscowości P. przy ul. [...] na działce nr [...] upłynęło co najmniej 20 lat, a zatem w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowano procedurę uproszczoną z art. 49e Pb.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na postanowienie WINB pełnomocnik skarżącego zarzucił mu naruszenie:
- art. 49e - 49i Pb. poprzez uznanie, że od zakończenia budowy gołębnika upłynęło co najmniej 20 lat a tym samym zostały spełnione przesłanki do wszczęcia postępowania legalizacyjnego, podczas gdy nie została spełniona przesłanka upływu co najmniej 20 lat od zakończenia budowy, na co wskazuje zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności zdjęcie lotnicze z 1997 r. gdzie takiej budowli w postaci gołębnika nie widać;
- braku zgody współwłaściciela nieruchomości dz. [...] w P. K.L. na wybudowanie gołębnika przez najemcę lokalu E.Z., która była konieczna .
Wskazując na powyższe wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia z dnia 6 lipca 2023 r. i z dnia 5 września 2023 r.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że zdjęcia z 2004 r. i z 1997 r. wskazują, co również przyznaje WINB, że "widać po obrysie, że istniał jakiś dobudowany budynek". Potwierdza to zdjęcie z 1997 r, które wyraźnie różni się od zdjęcia z 2019 r., na którym wyraźnie widać obrys dachu gołębnika. Podniósł, że E.Z. wprowadziła się do domu przy ul. [...] w P. dopiero w 1999 r. otrzymując mieszkanie po innej lokatorce. W miejscu, gdzie obecnie stoi gołębnik znajdował się murowany śmietnik z podstawą betonową, który istniał od końca II wojny światowej, gdzie lokatorzy składowali śmieci, a który następnie został rozebrany, gdy wprowadzono pojemniki na śmieci. Stąd na zdjęciach z 1997 r. i 2004 r. widoczny jest obrys fundamentu budynku po rozebranym śmietniku. Ponadto gołębnik jest specyficzną budowlą, która służy do hodowli gołębi, którą nie zajmowała się E.Z. tylko jej partner A.C., który nie był w 2000 r. związany z E.Z. i z nią nie zamieszkiwał a nawet nie został w sprawie przesłuchany jako świadek. Na powyższe chociażby wskazuje fakt, że E.Z. urodziła w [...] r. syna, który nie był synem A.C. Trudno więc sobie wyobrazić, że E.Z. buduje gołębnik w roku 2000, nie będąc hodowcą gołębi. Mając na uwadze powyższe nie można przyjąć, że gołębnik został zbudowany w 2000 r. a tym samym od zakończenia jego budowy upłynęło co najmniej 20 lat. Tym samym brak jest podstaw prawnych do uznania, że w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowano procedurę uproszczoną z art. 49e Pb. Dodał, że skarżący jest współwłaścicielem działki nr [...] i nigdy nie wyraził zgody na jakąkolwiek budowę przez najemcę lokalu mieszkalnego, tym samym brak jest podstaw prawnych do legalizacji budowli na cudzej nieruchomości bez zgody właściciela.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jego wydaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu wymagającym jego uchylenia.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. W ocenie Sądu ustalenia dokonane w sprawie przez organ I instancji i zaaprobowane przez WINB są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli prawidłowości stanowiska wyrażonego w wydanym postanowieniu, w tym zastosowanych przepisów prawa.
Sąd podziela stanowisko organów nadzoru budowlanego co do tego, że zostały w niniejszej sprawie spełnione przesłanki do prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Zgodnie z art. 49f ust. 1 Pb., w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia
- jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne.
Stosownie do art. 49g ust. 1 Pb., w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia. Do dokumentów legalizacyjnych (zgodnie z art. 49g ust. 2 Pb.) należą: oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2; geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego; ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego: nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
Podstawa do nałożenia obowiązku przedstawienia dokumentów legalizacyjnych uwarunkowana jest przesłanką – upływu co najmniej 20 lat od zakończenia budowy w warunkach samowoli.
W niniejszej sprawie skarżący kwestionował prawidłowość ustaleń organów co do tego, że od zakończenia budowy upłynęło 20 lat. Należy pamiętać, że badanie przesłanki z art. 49f ust. 1 Pb. wiąże się z koniecznością ustalenia okoliczności faktycznych sprzed wielu lat, które w wielu przypadkach nie są w sposób dostateczny udokumentowane, skoro budowa była realizowana w warunkach samowoli.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się więc, że podstawowym dowodem w zakresie ustalenia daty zakończenia budowy jest przede wszystkim oświadczenie inwestora o terminie zakończenia robót budowlanych obiektu podlegającego legalizacji (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 22 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 46/22, orzeczenia.nsa.dov.pl - CBOSA). W przypadku gdy inwestor nie dysponuje dokumentami dotyczącymi bezpośrednio prowadzonych robót budowlanych, oświadczenie powinno być poparte innymi dowodami na tę okoliczności, np. z zeznań świadków, umów, aktów notarialnych, map geodezyjnych, fotografii, w tym zdjęć lotniczych, itp. W niniejszej sprawie E.Z. podała do protokołu kontroli z 20 września 2022 r., że gołębnik powstał w 2000 roku. Powyższe oświadczenie znalazło potwierdzenie w treści zeznań dwóch świadków: G.K. i K.Z., którzy do protokołu oględzin oraz przesłuchania świadków z 24 maja 2023 r. zeznali, że gołębnik powstał w 2000 roku.
Sąd aprobuje również ocenę organów, że na zdjęciu z 2013 r. wyraźnie widać przedmiotowy obiekt w takiej formie jak jest obecnie, co z całą pewnością przeczy twierdzeniom skarżącego, że gołębnik wybudowany został po 2020 r. Natomiast w skardze pełnomocnik skarżącego stwierdził: "Potwierdza to zdjęcie z 1997 r., które wyraźnie różni się od zdjęcia z 2019 r., na którym wyraźnie widać obrys dachu gołębnika". Skoro na zdjęciu z 2019 r. skarżący dostrzega obrys dachu gołębnika, to tym samym przeczy to jego tezie, że gołębnik powstał w 2020 r.
W ocenie Sądu organy zebrały możliwy do pozyskania materiał dowodowy co do daty zakończenia robót budowlanych.
Zarówno E.Z., jak i organy nadzoru budowlanego nie kwestionowały, że w niniejszej sprawie doszło do samowoli budowlanej. W związku z czym zobowiązano na podstawie art. 49g Pb. do przedstawienia dokumentów legalizacyjnych. Należy przy tym podkreślić, że celem uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest ustalenie, czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Podstawa do legalizacji obiektu zaistnieje w przypadku, gdy ekspertyza techniczna wykaże, że w przypadku spornego budynku nie zachodzą wskazane wyżej zagrożenia.
Wydanie postanowienia zobowiązującego do przedstawienia dokumentów legalizacyjnych znalazło dostateczną podstawę w dokonanych ustaleniach faktycznych, znajdujących odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym i po spełnieniu przesłanek wskazanych w art. 49f ust. 1 Pb.
Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.