II SA/Ol 1008/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2024-03-26
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanenadzór budowlanyrozbiórkawiata śmietnikowawarunki techniczneodległość od granicyplan miejscowywspólnota mieszkaniowaochrona konserwatorska

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę wiaty śmietnikowej, uznając, że organy nie oceniły prawidłowo istotności naruszenia przepisów dotyczących odległości od granicy działki w kontekście specyficznych okoliczności sprawy.

Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki wiaty śmietnikowej z uwagi na naruszenie przepisów Prawa budowlanego, w szczególności § 23 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury, który określa minimalną odległość od granicy działki. Wspólnota Mieszkaniowa argumentowała, że obecna lokalizacja jest jedyną możliwą i zgodną z planem miejscowym, a wcześniejsze projekty nie przewidywały miejsca na śmietnik. Sąd uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego, wskazując na konieczność ponownej oceny, czy naruszenie odległości od granicy działki miało charakter istotny, uwzględniając całokształt procesu inwestycyjnego i specyfikę zabudowy miejskiej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę Wspólnoty Mieszkaniowej na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę obiektu do składowania odpadów komunalnych (wiaty śmietnikowej). Organy nadzoru budowlanego uznały, że obiekt narusza przepisy Prawa budowlanego, w szczególności § 23 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury, określający minimalną odległość od granicy działki (3 metry), gdyż wiata znajdowała się zaledwie 28 cm od ściany sąsiedniego budynku NFZ. Organy uznały, że naruszenie to jest nieusuwalne i nakazały rozbiórkę obiektu. Wspólnota Mieszkaniowa podnosiła, że obecna lokalizacja jest jedyną możliwą na jej terenie, zgodną z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a wcześniejsze projekty budowlane nie przewidywały miejsca na śmietnik, co było wynikiem zmian w procesie inwestycyjnym. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy nie oceniły prawidłowo, czy naruszenie przepisów dotyczących odległości od granicy działki miało charakter istotny. Sąd podkreślił, że organy powinny wziąć pod uwagę całokształt okoliczności, w tym specyfikę zabudowy miejskiej, dopuszczalność zabudowy na granicy działki zgodnie z planem miejscowym, oraz fakt, że Wspólnota musi posiadać miejsce do gromadzenia odpadów. Konieczne jest ponowne rozważenie, czy w kontekście tych wszystkich czynników, odległość 28 cm od granicy stanowi istotne odstępstwo od przepisów, które uzasadniałoby nakaz rozbiórki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Samo stwierdzenie naruszenia odległości od granicy nie jest wystarczające do uznania, że jest to istotne odstępstwo. Organ powinien wziąć pod uwagę całokształt okoliczności, w tym wpływ na działkę sąsiednią, zgodność z planem miejscowym oraz specyfikę zabudowy.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organy nadzoru budowlanego nie oceniły prawidłowo, czy naruszenie odległości od granicy działki miało charakter istotny. Konieczne jest uwzględnienie specyficznych okoliczności sprawy, takich jak dopuszczalność zabudowy na granicy działki w planie miejscowym, proces inwestycyjny prowadzący do obecnego usytuowania obiektu oraz fakt, że Wspólnota musi posiadać miejsce do gromadzenia odpadów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.p.b. art. 51 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

rozp. war. techn. art. 23 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Pomocnicze

u.p.b. art. 50 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.p.b. art. 51 § 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

rozp. war. techn. art. 22 § 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

k.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie oceniły prawidłowo istotności naruszenia przepisów dotyczących odległości wiaty śmietnikowej od granicy działki. Należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, w tym specyfikę zabudowy miejskiej, zgodność z planem miejscowym oraz fakt, że Wspólnota musi posiadać miejsce do gromadzenia odpadów. Organy pominęły analizę procesu inwestycyjnego i zmian w projektach, które doprowadziły do obecnego usytuowania wiaty.

Odrzucone argumenty

Naruszenie § 23 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury poprzez usytuowanie wiaty w odległości 28 cm od granicy działki. Brak możliwości doprowadzenia wykonania przedmiotowej inwestycji do stanu zgodnego z przepisami.

Godne uwagi sformułowania

samo stwierdzenie, że roboty budowlane wykonane zostały bez zachowania prawem wymaganych odległości od granicy z działką sąsiednią nie wystarczy do uznania, że jest to istotne odstępstwo od ustaleń zawartych w przepisach. Organ w szczególności winien wziąć pod uwagę także to, czy zbliżenie do granicy z działką sąsiednią spowoduje ograniczenia w zagospodarowaniu tej działki, albo w inny sposób będzie negatywnie oddziaływać na tą nieruchomość. celem postępowania naprawczego jest doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem - decyzje wydane w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (...) podejmowane są w sytuacjach, gdy nie ma technicznej i prawnej możliwości doprowadzenia danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem

Skład orzekający

Bogusław Jażdżyk

sprawozdawca

Grzegorz Klimek

członek

Tadeusz Lipiński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'istotnego odstępstwa' od warunków technicznych w kontekście Prawa budowlanego, zwłaszcza w sprawach dotyczących obiektów budowlanych o charakterze technicznym, takich jak wiaty śmietnikowe, oraz konieczność kompleksowej oceny sytuacji przez organy nadzoru budowlanego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, w tym kontekstu planowania przestrzennego i procesu inwestycyjnego. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie naruszenie przepisów jest ewidentnie rażące i nie ma żadnych okoliczności łagodzących.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie okoliczności faktycznych i prawnych przez organy administracji, a nie tylko mechaniczne stosowanie przepisów. Pokazuje też, że nawet pozornie proste naruszenie przepisów może być przedmiotem złożonej analizy prawnej.

Czy 28 cm od granicy działki to powód do rozbiórki? Sąd administracyjny wyjaśnia, kiedy naruszenie przepisów jest 'istotne'.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 1008/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /sprawozdawca/
Grzegorz Klimek
Tadeusz Lipiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 i ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 1065
par. 22 ust. 2 pkt 1, 3 i 4
Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 26 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2024 roku sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej w E. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu do składowania odpadów komunalnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2) zasądza od Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej w E. kwotę 500 zł (pięćset złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako: "PINB", "organ I instancji") decyzją z dnia 25 lipca 2023 r. (poprzednia decyzja z 10 lutego 2023 r. została uchylona przez organ odwoławczy) wydaną w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej ul. [...] (dalej jako: "Wspólnota", "skarżąca") rozbiórkę obiektu do składowania odpadów komunalnych zlokalizowanego w [...] przy ul. [...] na dz. [...] bez zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji podniesiono, że działka, na której usytuowano obiekt znajduje się w strefie ochrony konserwatorskiej miasta [...] (decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 20 lutego 1979 r. znak: [...]), stąd wykonywanie wszelkiego rodzaju prac uwarunkowane jest otrzymaniem zgody, Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...]. Wspólnota Mieszkaniowa nie dopełniła formalności dokonania zgłoszenia, natomiast w dniu oględzin przedstawiła pozwolenie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków [...] z dnia 04.01.2023 r. na wykonanie stalowej wiaty śmietnikowej o wym. 4,5m x 3m na działce nr [...], obręb [...] przy ul. [...].
Według PINB w sprawie nie ma możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, gdyż naruszone zostały przepisy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Lokalizacja miejsc do gromadzenia odpadów stałych została określona w § 23 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. j. Dz. U z 2019r. poz. 1065 ze zmianami), dalej: Rozporządzenie. W myśl § 23 ust. 1 pkt 2 odległość miejsc do gromadzenia odpadów stałych, o których mowa w § 22 ust. 2 pkt 1, 3 i 4, powinna wynosić co najmniej: 3m - od granicy działki budowlanej. W trakcie oględzin ustalono, że wykonany obiekt znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie budynku Narodowego Funduszu Zdrowia przy ul. [...] w [...]. Zewnętrzna przegroda obiektu do składowania odpadów, komunalnych znajduje się 28 cm od ściany wskazanego budynku. Nie są zatem spełnione wymogi zawarte we wskazanych przepisach Rozporządzenia.
Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła Wspólnota, wskazując, że PINB nie uwzględnił argumentów zawartych w poprzedniej decyzji organu II instancji. PINB nie odniósł się bowiem do zarzutów nieprzeanalizowania projektu zagospodarowania działki w zakresie urządzenia miejsc do gromadzenia odpadów (ich lokalizacji, zmiany ich lokalizacji, czy takie miejsce zostało przewidziane). Podkreślono, że Wspólnota zwracała się do Starostwa Powiatowego o wskazanie, w jakiej lokalizacji może ustawić pojemniki ma odpady w granicach własnej nieruchomości, a w odpowiedzi otrzymała wskazanie miejsca, które nie zostało zrealizowane, ponieważ dokonano zmian w zagospodarowaniu działki budowlanej i wydano nowe pozwolenie na budowę bez wskazania miejsca na kontenery. Zaznaczono, że Wspólnota korzystała - z braku miejsca do gromadzenia odpadów - z pojemników zlokalizowanych na terenie sąsiedniej wspólnoty, jednakże wspólnota ta nie wyraziła zgody na dalsze korzystanie z jej pojemników. W związku zatem z brakiem innych możliwości, w trosce o utrzymanie porządku i zgodnie z przepisami Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy, kontenery zostały posadowione w spornym miejscu i obudowane wiatą. Podkreślono, że organ I instancji pominął fakt, że kosze na odpady ustawiono w jedynej dostępnej lokalizacji na terenie nieruchomości z zachowaniem wymaganych odległości od granicy nieruchomości, ponieważ ustawiono kontenery przy ścianie budynku bez okien i w żaden sposób nie stwarza to jakichkolwiek ograniczeń, czy uciążliwości dla sąsiednich nieruchomości.
Po rozpatrzeniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "organ odwoławczy", "WINB") decyzją z 19 września 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji WINB podniósł, że jeżeli w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ okaże się, że nastąpiło naruszenie prawa niedające się usunąć, wówczas organ jest zobowiązany zastosować art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i wydać decyzję zakazującą prowadzenia dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, bowiem nie było możliwym doprowadzenie spornej wiaty śmietnikowej do stanu zgodnego z prawem.
W myśl § 23 ust. 1 pkt 2 odległość miejsc do gromadzenia odpadów stałych, o których mowa w § 22 ust. 2 pkt 1, 3 i 4, powinna wynosić co najmniej: 3m - od granicy działki budowlanej. W trakcie oględzin ustalono, że wykonany obiekt znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie budynku Narodowego Funduszu Zdrowia przy ul [...] w [...]. Zewnętrzna przegroda obiektu do składowania odpadów komunalnych znajduje się 28 cm od ściany przedmiotowego budynku (będącego na granicy).
Podkreślono, że jeżeli nie jest możliwe doprowadzenie ujawnionego naruszenia przepisów warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie do stanu zgodnego z prawem, należy zastosować konstrukcję prawną z art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego nakazując w efekcie likwidację spornego miejsca do gromadzenia odpadów stałych.
Jak wynika zaś z projektów zagospodarowania zarówno w pierwotnym jak i zmienionym kształcie, były przewidziane miejsca do składowania odpadów (oznaczone SM). Wskazano przy tym, że przedłożone przez Wspólnotę wraz z odwołaniem kserokopie tych samych projektów zagospodarowania działki nieco różnią się od tych, które znajdują się w aktach sprawy. Według WINB projekt zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę, wbrew twierdzeniom skarżącej Wspólnoty, przewidywał miejsce do składowania odpadów. Nie jest zaś winą organu nadzoru budowlanego, że inwestor przedmiotowego miejsca nie wydzielił.
Nie mniej jednak jak słusznie wskazał PINB przedmiotem postępowania jest zupełnie inna nowa inwestycja powstała w 2021 r. niezgodnie z przepisami techniczno - budowlanymi. Naruszenie warunków technicznych, a dokładnie § 23 ust. 1 pkt 2 w taki sposób, że nie ma możliwości doprowadzenia wykonania przedmiotowej inwestycji do stanu zgodnego z przepisami, powoduje konieczność rozbiórki (demontażu) przedmiotowej wiaty śmietnikowej.
W ocenie organu odwoławczego Wspólnota powinna zlecić projektantowi zaprojektowanie lokalizacji miejsca do składowania odpadów zgodnie z przepisami poprzez np. rezygnację z miejsca parkingowego bądź terenów zielonych.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wywiodła skarżąca, wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:
1) art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie dokładnego przeprowadzenia dodatkowego, uzupełniającego postępowania dowodowego celem wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, tj. wyjaśnienia:
a) czy przy realizacji pozwolenia na budowę budynku wspólnoty mieszkaniowej [...] w zmienionym pozwoleniu na budowę zaplanowano miejsce do gromadzenia odpadów i je wykonano,
b) czy i w jaki sposób został naruszony indywidualny interes sąsiedniej nieruchomości poprzez zabudowę kontenerów na odpady przy ścianie budynku bez okien wzdłuż granicy działki nie ograniczając tym samym w żadnym stopniu możliwości zabudowy sąsiedniej nieruchomości.
2) art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędną ocenę dowodów prowadzącą do wniosku i przekonania organu, że likwidując miejsce gromadzenia odpadów ujęte w decyzji wspólnota na terenie działki [...] ma możliwość wybudowania nowego innego miejsca do gromadzenia odpadów w innej lokalizacji niż obecna zgodnie z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi i innymi przepisami.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że z załącznika planu zagospodarowania terenu dołączonego do decyzji z dnia 15.09.2008 r. wynika, że w granicach opracowania wyraźnie określonych na niniejszym załączniku na wymienionych działkach geodezyjnych objętych pozwoleniem na budowę nie wyznaczono ani nie zaprojektowano miejsca na śmietniki i nie znajduje się miejsce oznaczone graficznie jako SM. W miejscu wcześniej projektowanej lokalizacji śmietnika zaprojektowano drogę dojazdową do budynków. Na niniejszym załączniku planu zagospodarowania znajduje się co prawda oznaczenie SM, jednak jest to poza granicami opracowania planu zagospodarowania dołączonym do pozwolenia na budowę na zupełnie innej działce. W ocenie skarżącej ewidentnie mamy w tym przypadku do czynienia z rażącym naruszeniem prawa.
W skardze podkreślono, że obecna lokalizacja miejsca do gromadzenia odpadów zgodna jest z uchwalonym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym Uchwałą Rady Miasta [...] z dnia 29 stycznia 2008 roku. Zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wiatę na kontenery ustawiono w terenie przeznaczonym pod zabudowę oznaczonym jako 3MW/U, gdzie dopuszcza się lokalizowanie zabudowy na granicy działki i linii rozgraniczających tereny.
Zaznaczono, że to do kompetencji PINB należało, aby sprawdzać zgodność wykonywanych robót budowlanych z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę oraz z przepisami prawa budowlanego. Nadzór budowlany nie powinien dopuścić do przekazania do użytku budynku, który nie spełniał warunków zawartych w przepisach prawa budowlanego. To nadzór budowlany ostatecznie akceptował i dopuszczał do zmian w zagospodarowaniu nieruchomości w kolejnych etapach inwestycji z rażącym naruszeniem prawa poprzez wyeliminowanie z projektów miejsc do gromadzenia odpadów, a konsekwencje swych działań i zaniedbań w tym zakresie przerzucono na wspólnoty mieszkaniowe i ich zarządy uniemożliwiając im właściwe funkcjonowanie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności
z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U z 2022 r. poz. 2325).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia
z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,
a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy
co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2023 r. poz. 1634 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja WINB z 19 września 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z 25 lipca 2023 r. nakazującej skarżącej rozbiórkę obiektu do składowania odpadów komunalnych zlokalizowanego w [...] przy ul. [...] na dz. [...] bez zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej. Organy stanęły na stanowisku, że doszło do naruszenia warunków technicznych, a dokładnie § 23 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w taki sposób, że nie ma możliwości doprowadzenia wykonania przedmiotowej inwestycji do stanu zgodnego z przepisami, co powoduje konieczność rozbiórki (demontażu) przedmiotowej wiaty śmietnikowej.
Bezsprzecznie organy prawidłowo ustaliły, że działka na której usytuowano sporny obiekt, znajduje się w strefie ochrony konserwatorskiej miasta [...] (decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 20 lutego 1979 r.). Dlatego też wykonywanie wszelkiego rodzaju prac uwarunkowane jest otrzymaniem zgody Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...]. Wspólnota Mieszkaniowa nie dokonała stosownego zgłoszenia, natomiast w dniu oględzin przedstawiła pozwolenie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 04.01.2023 r. na wykonanie stalowej wiaty śmietnikowej o wym. 4,5m x 3m na działce nr [...], obręb [...] przy ul. [...] w [...].
Według organów jednak doszło do naruszenia § 23 ust. 1 pkt 2 tego Rozporządzenia, w taki sposób, że nie ma możliwości doprowadzenia wykonania przedmiotowej inwestycji do stanu zgodnego z przepisami, co powoduje konieczność rozbiórki (demontażu) przedmiotowej wiaty śmietnikowej. W myśl § 23 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia odległość miejsc do gromadzenia odpadów stałych, o których mowa w § 22 ust. 2 pkt 1, 3 i 4, powinna wynosić co najmniej: 3m - od granicy działki budowlanej. W § 23 ust. 2 Rozporządzenia uregulowano natomiast, że zachowanie odległości, o których mowa w ust. 1 pkt 2, nie jest wymagane, jeżeli miejsca te stykają się z podobnymi miejscami na działce sąsiedniej. Podniesiono, że w trakcie oględzin ustalono, że wykonany obiekt znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie budynku Narodowego Funduszu Zdrowia przy ul [...] w [...]. Zewnętrzna zaś przegroda obiektu do składowania odpadów komunalnych znajduje się 28 cm od ściany wskazanego budynku.
Niewątpliwie kwestia usytuowania spornej wiaty śmietnikowej w odległości 28 cm od ściany budynku NFZ została stwierdzona podczas oględzin i nie budzi wątpliwości. Zagadnienie to było powodem wszczęcia postępowania przez organ nadzoru budowlanego.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.), dalej: "Prawo budowlane". Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, organ nadzoru budowlanego, w drodze decyzji, nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Wykładnia normy zawartej w przytoczonym przepisie, uwzględniająca treść art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego, prowadzi do wniosku, że nakaz wynikający z art. 51 ust. 1 pkt 1 może być wydany, gdy nie ma możliwości doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.
Warto dodać, że celem postępowania naprawczego jest doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem - decyzje wydane w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (w tym doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego) podejmowane są w sytuacjach, gdy nie ma technicznej i prawnej możliwości doprowadzenia danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w drodze wydania decyzji, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się też, że aby doprowadzić inwestycję do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego powinien stosować środek najmniej restrykcyjny dla strony, ponieważ w żadnym z trybów (legalizacyjnym czy naprawczym) nie chodzi o wymierzenie stronie dolegliwości za naruszenie przepisów Prawa budowlanego, tylko uzyskanie stanu zgodnego z prawem (vide: wyrok NSA z 8 marca 2023 r., II OSK 620/20, dostępny w CBOSA).
Jak wskazuje się w komentarzach do Prawa budowlanego, art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi, "kontynuację rozwiązań legalizacyjnych przyjętych w art. 50" (zob. "Prawo budowlane. Komentarz" pod red. Z. Niewiadomskiego, C. H. Beck 2009 r., s. 553, podobnie w "Prawo budowlane. Komentarz" pod. red. A. Glinieckiego, LexisNexis 2012 r., s. 489). W wyroku z dnia 12.04.2011 r. (sygn. akt II OSK 645/10; Lex nr 992616) NSA stwierdził, że zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego właściwy organ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Nałożenie tych obowiązków może nastąpić jedynie w sytuacjach, kiedy roboty wykonane zostały w warunkach określonych w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Dopiero ustalenie, jaka przesłanka z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego została spełniona, pozwoli w dalszej kolejności dokonać wyboru środków prawnych przewidzianych w art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 tej ustawy (por. wyrok WSA z 24.03.2011 r., sygn. akt II SA/Gl 1225/10; Lex nr 993044).
Istotne znaczenie ma też art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. Zgodnie z nim, przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 należy stosować odpowiednio, jeżeli roboty budowlane - w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b – zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50. Należy zgodzić się z poglądem, w myśl którego właściwe odczytanie "odpowiedniego" stosowania art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego oznacza, że dla robót wykonanych z istotnym odstępstwem od warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź przepisach, przewiduje się zastosowanie bezwzględnej sankcji o jakiej mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Co za tym idzie, a contrario, nieistotne odstępstwo nie powinno wiązać się z zastosowaniem takich sankcji (vide: wyrok NSA z 13 listopada 2012 r., II OSK 1236/11, dostępny w CBOSA).
Kluczowe zatem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy niezachowanie odległości wiaty śmietnikowej od granicy z działką sąsiednią w okolicznościach niniejszej sprawy istotnie, czy też nieistotne, odbiega od warunków określonych w przepisach.
Należy dodać, że ustawodawca nie wyjaśnił, co oznacza wykonywanie lub wykonanie robót budowlanych "w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach" (art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego), używając jednak takiego sformułowania dopuścił, że mogą w czasie realizacji inwestycji nastąpić odstępstwa nie mające takiego charakteru, czyli nieistotne, z którymi Prawo budowlane nie wiąże żadnych skutków. Ocenę w tym zakresie ustawodawca pozostawił organowi administracyjnemu, który rozstrzyga o stopniu odstępstwa na zasadzie swobodnego uznania, które winno być szczegółowo umotywowane (por. wyrok NSA z 13 listopada 2012 r., II OSK 1236/11; wyrok WSA z 14.06.2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 532/06; dostępne w CBOSA).
W odniesieniu do rozpatrywanej sprawy trzeba mieć na uwadze, że - wbrew twierdzeniom organów - samo stwierdzenie, że roboty budowlane wykonane zostały bez zachowania prawem wymaganych odległości od granicy z działką sąsiednią nie wystarczy do uznania, że jest to istotne odstępstwo od ustaleń zawartych w przepisach. Organ w szczególności winien wziąć pod uwagę także to, czy zbliżenie do granicy z działką sąsiednią spowoduje ograniczenia w zagospodarowaniu tej działki, albo w inny sposób będzie negatywnie oddziaływać na tą nieruchomość. Nie bez znaczenie w takiej sytuacji będzie fakt, czy właściciel działki sąsiedniej wyraził lub wyrazi zgodę na zbliżenie do granicy jego działki.
Ponadto w niniejszej sprawie istotne jest również wzięcie pod uwagę innych specyficznych okoliczności mogących mieć wpływ na charakter (istotne lub nieistotne) odstępstwa od ustaleń zawartych w przepisach.
Organ powinien zatem wziąć pod uwagę to, że w pierwotnym pozwoleniu na budowę z 29 maja 2008 r. wiata śmietnikowa była przewidziana dla skarżącej Wspólnoty. Niewątpliwie plan zagospodarowania terenu stanowiący załącznik do decyzji z dnia 29.05.2008 r. zawierał taką wiatę. Jednakże już z załącznika planu zagospodarowania terenu dołączonego do decyzji nr [...] z dnia 15.09.2008 r. wynika, że w granicach opracowania wyraźnie określonych na tym załączniku na działkach geodezyjnych objętych pozwoleniem na budowę nie wyznaczono ani nie zaprojektowano miejsca na śmietniki (akta adm. organu I instancji, k. 17). Wiatę zaprojektowano poza granicami opracowania na działce nr [...]. Jak wynika zaś z protokołu rozprawy z 26 marca 2024 r. była to działka innej wspólnoty, a skarżąca nie miała nigdy do tej działki żadnych uprawnień. Na skutek procesu inwestycyjnego w trakcie kolejnych etapów budowy prowadzonej przez inwestora planowany śmietnik dla Wspólnoty zniknął zatem z kolejnego projektu budowlanego i ostatecznie nie znalazł się w decyzji o pozwoleniu na budowę z 15 września 2008 r. W miejscu gdzie zaplanowano śmietnik zbudowano natomiast przejazd. Inwestor zaś uzyskał pozwolenie na użytkowanie dla powstałych budynków mieszkalnych.
Organy nadzoru budowlanego wskazały Wspólnocie, że śmietnik powinien powstać na terenach zielonych, bądź należy wyłączyć pod niego część parkingu. Organy nie przeanalizowały jednak czy takie umiejscowienie wiaty śmietnikowej będzie zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego spornego terenu (zapisy dla terenu 4MW). Plan miejscowy dopuszcza natomiast na terenie (gdzie posadowiona jest sporna wiata) przeznaczonym pod zabudowę oznaczonym jako 3MW/U, lokalizowanie zabudowy na granicy działki i linii rozgraniczających tereny. Nadmienić należy, że teren ten stanowi zabudowę zwartą o charakterze miejskim.
Biorąc pod uwagę zaprezentowane szczególne okoliczności sprawy w ocenie sądu organ nadzoru budowlanego powinien je wziąć pod uwagę i rozważyć w kontekście zaistnienia w sprawie odstępstw od warunków określonych w przepisach prawa, czyli w tym przypadku od warunku zachowania określonej odległości od granicy działki, czy odstępstwa te mają charakter istotny w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Pominięcie tych wszystkich kwestii i skoncentrowanie rozważań organów w oparciu o samo naruszenie odległości od budynku jest niewystarczające. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ musi zatem uwzględnić cały proces inwestycyjny wraz ze zmianami w projektach budowlanych i decyzjach o pozwoleniu na budowę, które finalnie miały niewątpliwie wpływ na ostateczne ulokowanie spornej wiaty śmietnikowej. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że Wspólnota musi posiadać miejsce do gromadzenia odpadów. Jest to obowiązek wynikający z przepisów prawa. Jak wynika zaś z jej wyjaśnień sąsiednia wspólnota nie wyraża już zgody na korzystanie z jej śmietnika. Biorąc zaś pod uwagę zwartą zabudowę terenu oraz dopuszczalną z tego względu zabudowę w granicy należy ponownie rozważyć, uwzględniając wszystkie wskazane okoliczności, czy w sprawie mamy do czynienia z istotnym odstępstwem od warunków wskazanych w przepisach technicznych dotyczących odległości spornej wiaty śmietnikowej od granicy z sąsiednią działką.
Ponownie rozpoznając sprawę organ, mając na względzie uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu, wnikliwie oceni okoliczności sprawy pod kątem ustalenia, czy z okoliczności sprawy wynika, że w sprawie ma miejsce istotne odstępstwo od warunków wskazanych w przywołanych przepisach technicznych.
Wobec stwierdzonych naruszeń prawa, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania (punkt 2 sentencji wyroku) sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI