II SA/Ol 100/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą opłatę za pobyt matki skarżącego w domu pomocy społecznej. Skarżący zarzucał organom brak rzetelnej analizy jego sytuacji materialnej i rodzinnej oraz pominięcie jego trudnej sytuacji życiowej. Sąd administracyjny przychylił się do skargi, uchylając zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Kluczowym argumentem sądu było stwierdzenie, że organy administracji publicznej, w tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, naruszyły przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności, sąd podkreślił, że zgodnie ze zmienionym brzmieniem art. 64 ustawy o pomocy społecznej, osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może ubiegać się o zwolnienie z niej częściowo lub całkowicie już w toku postępowania o ustalenie wysokości tej opłaty. Organy miały obowiązek rozpatrzyć taki wniosek i orzec o zwolnieniu w decyzji ustalającej wysokość opłaty. Sąd wskazał również, że przy ustalaniu opłaty należy uwzględniać nie tylko dochody, ale także ogólne możliwości finansowe strony, biorąc pod uwagę jej sytuację osobistą, zdrowotną, rodzinną i majątkową. Organy nie przeprowadziły należytego postępowania dowodowego ani nie oceniły wszystkich istotnych okoliczności, co naruszyło zasady prawdy obiektywnej i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ustalania opłat za pobyt w domach pomocy społecznej, możliwości zwolnienia z opłat dla osób zobowiązanych oraz konieczności uwzględniania szerszych możliwości finansowych zobowiązanych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z ustawy o pomocy społecznej i może wymagać dostosowania do innych przepisów lub sytuacji faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może ubiegać się o zwolnienie z tej opłaty w toku postępowania o ustalenie jej wysokości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty może złożyć wniosek o zwolnienie z tej opłaty częściowo lub całkowicie w toku postępowania o ustalenie wysokości opłaty, a organ jest zobowiązany do jego rozpatrzenia.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na zmianę brzmienia art. 64 ustawy o pomocy społecznej od 4 października 2019 r., która rozszerzyła krąg osób uprawnionych do ubiegania się o zwolnienie z opłaty o osoby zobowiązane do jej wnoszenia, a nie tylko te, które już ją ponoszą. Organ ma obowiązek orzec o zwolnieniu w decyzji ustalającej wysokość opłaty.
Jakie kryteria należy brać pod uwagę przy ustalaniu wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej od zstępnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przy ustalaniu wysokości opłaty organy powinny uwzględnić nie tylko kryterium dochodowe, ale także ogólne możliwości finansowe osoby zobowiązanej, biorąc pod uwagę jej sytuację osobistą, zdrowotną, rodzinną i majątkową.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo NSA wskazujące, że pojęcie 'możliwości' osoby zobowiązanej wykracza poza samo kryterium dochodowe i obejmuje szerszą analizę jej sytuacji życiowej.
Czy organy administracji publicznej prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.), nie rozpatrując wniosku o zwolnienie z opłaty i nie oceniając wszystkich istotnych okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy dokonały powierzchownej oceny wniosku skarżącego, uchyliły się od oceny jego oświadczeń i nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, co znalazło odzwierciedlenie w wadliwie sporządzonym uzasadnieniu decyzji.
Przepisy (20)
Główne
u.p.s. art. 61 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
kolejność obowiązanych do wnoszenia opłaty
u.p.s. art. 61 § 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
wysokość opłaty wnoszonej przez małżonka, zstępnych
u.p.s. art. 61 § 2d
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
ustalanie opłaty decyzją w przypadku odmowy zawarcia umowy
u.p.s. art. 64
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
możliwość zwolnienia z opłaty częściowo lub całkowicie
u.p.s. art. 103 § 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
zawarcie umowy ustalającej opłatę
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
uchylenie decyzji w razie naruszenia prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
zasada prawdy obiektywnej
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
zasada dwuinstancyjności
k.p.a. art. 75
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
obowiązek zbierania dowodów
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy
k.p.a. art. 78 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
obowiązek udowodnienia okoliczności przez stronę
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
zasada swobodnej oceny dowodów
k.p.a. art. 107 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
wymogi uzasadnienia decyzji
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
rozstrzygnięcia organu odwoławczego
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
zakres kontroli działalności administracji publicznej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji nie rozpatrzyły wniosku skarżącego o zwolnienie z opłaty za pobyt matki w DPS, mimo że był on uprawniony do jego złożenia w toku postępowania o ustalenie wysokości opłaty. • Organy nie uwzględniły przy ustalaniu opłaty ogólnych możliwości finansowych skarżącego, ograniczając się jedynie do kryterium dochodowego. • Organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób bowiem znaleźć racjonalnego i zgodnego z zasadą słuszności i sprawiedliwości uzasadnienia do tego, aby wszyscy podatnicy partycypowali w kosztach pobytu podopiecznego w domu pomocy społecznej z tej przyczyny, że osoby zobowiązane do pokrywania tych kosztów z uwagi na ciążący na nich obowiązek alimentacyjny, traktują wszystkie swoje wydatki (a więc nie tylko wydatki niezbędne) priorytetowo względem opłaty z tytułu pobytu osoby bliskiej w domu pomocy społecznej. • To na stronie postępowania administracyjnego ciąży przy tym obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne, wobec czego to strona powinna przekazać organowi dowody dotyczące okoliczności, których wykazanie leży w jej interesie, pod rygorem negatywnych dla niej skutków procesowych. • W obecnym stanie prawnym z opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej mogą być zwolnione częściowo lub całkowicie zarówno osoby wnoszące opłatę, jak i osoby obowiązane do wnoszenia opłaty. • Sąd w składzie orzekającym opowiada się za poglądem, że osoba obowiązana do wnoszenia opłaty może złożyć wniosek o zwolnienie z tej opłaty częściowo lub całkowicie w toku postępowania o ustalenie wysokości opłaty. Organ jest wówczas zobowiązany do orzeczenia o zwolnieniu z opłat w decyzji ustającej ich wysokość. • Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji, na podstawie art. 153 p.p.s.a. […]
Skład orzekający
Bogusław Jażdżyk
przewodniczący
Grzegorz Klimek
sprawozdawca
Marzenna Glabas
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania opłat za pobyt w domach pomocy społecznej, możliwości zwolnienia z opłat dla osób zobowiązanych oraz konieczności uwzględniania szerszych możliwości finansowych zobowiązanych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z ustawy o pomocy społecznej i może wymagać dostosowania do innych przepisów lub sytuacji faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu pomocy osobom starszym i niepełnosprawnym oraz obciążeń finansowych spadających na rodziny. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów i uwzględnianie indywidualnej sytuacji obywateli.
“Czy musisz płacić za pobyt rodzica w DPS? Sąd wyjaśnia, kiedy można ubiegać się o zwolnienie z opłat.”
Sektor
opieka społeczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.