II SA/LU 988/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Lublinie oddalił skargę właściciela działki na decyzję SKO, uznając, że podniesienie gruntu na sąsiednich działkach nie spowodowało szkody wodnej.
Skarżący domagał się nakazania sąsiadom przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wodnym, twierdząc, że podniesienie gruntu na ich działkach zmieniło kierunek spływu wód opadowych i spowodowało szkody na jego nieruchomości. Organy administracji, opierając się na opinii biegłego hydrotechnika, uznały, że mimo podniesienia gruntu, nie doszło do zmiany stosunków wodnych ani powstania szkody. WSA w Lublinie podzielił to stanowisko, oddalając skargę.
Sprawa dotyczyła skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Konopnica odmawiającą nakazania właścicielom sąsiednich działek przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wodnym. Skarżący twierdził, że podniesienie gruntu na działkach nr ewid. [...] i [...] spowodowało zmianę kierunku spływu wód opadowych i szkodliwy wpływ na jego działkę nr ewid. [...]. Organy administracji, po przeprowadzeniu postępowania i zleceniu opinii biegłemu hydrotechnikowi, ustaliły, że nawiezienie ziemi na działki sąsiednie nie zmieniło naturalnego kierunku spływu wód ani ich natężenia, a co najważniejsze, nie spowodowało szkody dla nieruchomości skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, analizując zebrany materiał dowodowy, w tym opinię biegłego, uznał, że organy prawidłowo oceniły stan faktyczny i prawny sprawy. Sąd podkreślił, że do zastosowania art. 234 ust. 3 Prawa wodnego konieczne jest wykazanie zarówno zmiany stanu wody, jak i wynikającej z niej szkody dla gruntów sąsiednich. Ponieważ opinia biegłego jednoznacznie wykluczyła wystąpienie szkody, a skarżący nie przedstawił dowodów przeciwnych, sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, samo podniesienie gruntu i potencjalna zmiana kierunku spływu wód nie są wystarczające. Konieczne jest wykazanie, że zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, co oznacza konieczność udowodnienia wystąpienia szkody.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 234 ust. 3 Prawa wodnego wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek: zmiany stanu wody na gruncie oraz szkodliwego wpływu tej zmiany na grunty sąsiednie. Opierając się na opinii biegłego, sąd stwierdził, że mimo podniesienia gruntu, nie doszło do zmiany stosunków wodnych ani powstania szkody, co wyklucza zastosowanie przepisu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
Pr.wod. art. 234 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Pr.wod. art. 234 § 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Pr.wod. art. 234 § 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Nakaz przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom może być wydany tylko wtedy, gdy zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, co wymaga wykazania szkody.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i dążenia do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 8 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 79 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania szkody dla nieruchomości sąsiednich jako warunku zastosowania art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Opinia biegłego hydrotechnika jako wiarygodny dowód wykluczający zmianę stosunków wodnych i szkodliwe oddziaływanie. Naturalny spadek terenu i kierunek spływu wód opadowych nie zostały zmienione przez działania właścicieli sąsiednich działek.
Odrzucone argumenty
Zarzut skarżącego, że podniesienie gruntu na działkach sąsiednich spowodowało zmianę kierunku spływu wód i szkodliwy wpływ na jego nieruchomość. Zarzut, że opinia biegłego nie była wyczerpująca i opierała się na niewłaściwych warunkach atmosferycznych. Zarzut naruszenia zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 8 k.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
Sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze do tego, aby organ nałożył obowiązki wynikające z tej normy. Konieczne ku temu jest bowiem wystąpienie skutku takiej zmiany w postaci szkody dla nieruchomości sąsiedniej. Pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie a szkodą musi zachodzić bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Wystąpienie szkody, nawet potencjalnej, jest warunkiem sine qua non wydania decyzji w trybie art. 234 Pr.wod.
Skład orzekający
Bartłomiej Pastucha
sprawozdawca
Grzegorz Grymuza
sędzia
Joanna Cylc-Malec
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 234 Prawa wodnego, w szczególności wymogu wykazania szkody jako przesłanki do nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany poziomu gruntu i wpływu wód opadowych. Wymaga indywidualnej oceny stanu faktycznego w każdej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu sąsiedzkich sporów o wody opadowe i zmiany zagospodarowania terenu, co może być interesujące dla właścicieli nieruchomości. Kluczowe jest tu jednak szczegółowe uzasadnienie prawne i dowodowe.
“Sąsiedzki spór o wodę: Czy podniesienie gruntu zawsze oznacza szkodę?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 988/23 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2023-12-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-10-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Bartłomiej Pastucha /sprawozdawca/ Grzegorz Grymuza Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/ Symbol z opisem 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom Hasła tematyczne Wodne prawo Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1478 art. 234 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) Protokolant Referent Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 4 września 2023 r. nr SKO.41/4981/PR/2023 w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 4 września 2023 r. nr SKO.41/4981/PR/2023, po rozpatrzeniu odwołania M. R. (dalej także jako "skarżący"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako "k.p.a.") i art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm., dalej jako "Pr.wod."), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Konopnica z dnia 20 lipca 2023 r. nr OŚR.6331.5.14.2022 w przedmiocie odmowy nakazania właścicielom działek nr ewid. [...] i [...] w miejscowości S., przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na gruncie sąsiednim tj. działce nr ewid. [...]. Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach fatycznych i prawnych: W dniu 27 kwietnia 2022 r. do Urzędu Gminy Konopnica wpłynął wniosek M. R. - właściciela działki nr ewid. [...] w miejscowości S., o wszczęcie postępowania w sprawie bezprawnego i samowolnego podniesienia gruntu przez właściciela działek sąsiednich o nr ewid [...] i [...] - G. G.. W związku z powyższym wnioskiem Wójt Gminy Konopnica wszczął postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie wchodzącym w obszar działek nr ewid [...] i [...], ze szkodą dla działek sąsiednich. Poruszona dodatkowo we wniosku kwestia nielegalnego składowania odpadów na ww. działkach, została wyłączona do odrębnego postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji na podstawie przepisów ustawy o odpadach. W dniu 2 czerwca 2022 r. organ pierwszej instancji przeprowadził wizję (oględziny) terenu działek nr ewid. [...] i [...] oraz sąsiadujących z nimi działek nr ewid. [...], [...] i [...]. Czynności te przeprowadzono po wystąpieniu obfitych opadów deszczu. Ustalono, że działka nr [...] jest zabudowana budynkiem mieszkalnym w zabudowie bliźniaczej. Budynek jest w trakcie budowy, zaś teren nieruchomości jest jeszcze niezagospodarowany, porośnięty trawą. Wokół budynku brak jest urządzeń odprowadzających wodę z połaci dachowych. Działki nr ewid. [...] i [...] są porośnięte trawą i chwastami, na ich części znajduje się rozgarnięta czysta, niezawierająca zanieczyszczeń ziemia. Przeprowadzający czynności pracownicy Urzędu Gminy Konopnica stwierdzili, że nawieziona ziemia nie wpłynęła na zmianę kierunku czy natężenia spływu wód opadowych i roztopowych. W trakcie postępowania działka nr ewid. [...] zmieniła właściciela - została zbyta przez G. G. na rzecz firmy B. . Organ pierwszej instancji ustalił również, że ww. działka została objęta wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy - postępowanie w tej sprawie jest w toku. Decyzją z dnia 10 października 2022 r. Wójt Gminy Konopnica umorzył postępowanie uznając, że na terenie działek nr ewid. [...] i [...] nie doszło do naruszenia stanu wody na gruncie ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich. Organ wskazał, że kilkukrotnie przeprowadzone w toku postępowania oględziny nie potwierdziły wystąpienia szkód na działce skarżącego, jak również on sam nie wskazał jakichkolwiek szkód na jego posesji, nawet po wystąpieniu intensywnych opadów deszczu. Po rozpatrzeniu odwołania M. R., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z 30 grudnia 2022 r. uchyliło ww. decyzję Wójta Gminy Konopnica i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji nie jest władny samodzielnie ocenić, czy doszło do naruszenia stanu wody na gruncie, albowiem ustalenie tej kwestii wymaga wiadomości specjalnych, a zatem wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. W dniu 3 lutego 2023 r. organ pierwszej instancji przeprowadził kolejne oględziny, podczas których ustalono, że na działce skarżącego (nr [...]) nadal trwają prace związane z budową budynku mieszkalnego. Podczas oględzin wizualnie nie stwierdzono na tej nieruchomości szkód czy śladów zalewania – pomimo intensywnych opadów deszczu, które poprzedziły oględziny. Do akt sprawy dołączono kopię decyzji Wójta Gminy Konopnica z dnia 28 grudnia 2020 r. ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. [...], wraz z załącznikiem graficznym z naniesionymi rzędnymi wysokościowymi. Ponadto dołączono uzyskane od Starosty Lubelskiego mapy do celów projektowych dla działek nr [...] i [...] oraz operat fizjograficznego i protokół z przeprowadzenia aktualizacji gleboznawczej. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji zlecił mgr inż. I. K. – posiadającej uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi w specjalności inżynieryjnej hydrotechnicznej, sporządzenie opinii w sprawie zmiany stanu wody na gruncie w obrębie działek nr ewid. [...] i [...]. Na potrzeby wykonania powyższej opinii w dniu 23 lutego 2023 r. przeprowadzono oględziny z udziałem biegłej. Podczas oględzin wykonano pomiary wysokościowe analizowanego terenu, analizę charakterystyki obszaru, rzędnych i spadków terenu - stosunków wodnych. Ponadto przeanalizowano naturalną linię spływu wód i aktualne zagospodarowanie terenu. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym opinii sporządzonej przez mgr inż. I. K., organ pierwszej instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, iż na gruncie wchodzącym w obszar działek nr ewid. [...] i [...] nie nastąpiła zmiana stanu wody w rozumieniu art. 234 Pr.wod. Wskazując na powyższe, Wójt Gminy Konopnica decyzją z dnia 20 lipca 2023 r. odmówił nakazania B. – właścicielowi działki nr [...] i G. G. – właścicielowi działki nr [...], przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom dla właściciela działki nr [...]. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji M. R. nie zgodził się z podjętym rozstrzygnięciem i wniósł o jego uchylenie. Skarżący zarzucił, że organ pierwszej instancji nie zgromadził należycie materiału dowodowego i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, a wskutek tego wadliwie uznał, że nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla nieruchomości skarżącego, i wadliwie nie zastosował art. 234 ust. 3 Pr.wod. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia i powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia 20 lipca 2023 r. (zaskarżoną do Sądu), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 20 lipca 2023 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w przeprowadzonym postępowaniu wywołano opinię biegłej z zakresu hydrologii, która to opinia stanowi materiał dowodowy o charakterze komplementarnym, pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. W ocenie organu odwoławczego, wbrew stanowisku skarżącego, nie jest to hipotetyczna opinia biegłego, lecz stanowi ona realny, rzeczywisty, fachowy i profesjonalny dokument, opracowany w oparciu o wiedzę i doświadczenie biegłej oraz ustalenia odnoszące się do stanu faktycznego sprawy. Biegła skorzystała ze źródeł, które pozwoliły jej na sformułowanie wniosków odnoszących się do stanu wody w analizowanym obszarze. Opinia została następnie przez organ oceniona z punktu widzenia jej mocy dowodowej oraz wykorzystana jako źródło dowodowe, tak w zakresie ustaleń faktycznych, jak i propozycji rozwiązania sprawy. Kolegium podkreśliło, że przy sporządzaniu opinii biegła wykorzystała pomiary wysokościowe, analizę charakterystyki terenu, systemu ujmowania i zagospodarowania wód opadowych, warunków naturalnego spływu wód oraz zagospodarowania terenu. Z opinii wynika, że w szczególności działka nr ewid. [...] jest zadarniona i porośnięta trawą. Poddana została rekultywacji w kierunku rolnym poprzez jej podniesienie i wyrównanie. Stosunki wodne na niej są zmienne, warunkowane położeniem terenu, a spływ wód następuje zgodnie ze spadkiem terenu w kierunku działki nr [...]. Wody opadowe spływają swobodnie w kierunku północnym. Z kolei działka nr ewid. [...] jest niezagospodarowana, pokryta trawą, stanowi grunt orny. Jej powierzchnia jest płaska. Stanowi ona teren o najniższej rzędnej wynoszącej 212,7 m. Morfologia obu działek stanowiła stok z naturalnym spływem wód w kierunku północno-wschodnim. Gleba na nich obecna narażona jest na zmywanie z uwagi na niekorzystne warunki. Głównym czynnikiem mającym wpływ na stan wody na tych działkach jest i był odpływ powierzchniowy. Działki te stanowią otwarty teren zielony, a ich zagospodarowanie przez właścicieli nie polegało na czynnościach, które mogły niekorzystnie zmienić stosunku wodne. W oparciu o dokonane pomiary i ocenę stanu działek stwierdzono, że nie zostały one ukształtowane w taki sposób, aby kierowano z nich wody opadowe na działkę skarżącego. Ukształtowanie i sposób przemieszczania się wód odpowiada istniejącemu od zawsze naturalnemu ich spływowi. Wskazano przy tym, że wody opadowe z działki nr ewid. [...] napotykają na barierę w postaci muru oporowego na działce nr ewid. [...], który uniemożliwia ich dalsze przemieszczenie się w dół. W ocenie Kolegium, skoro działka nr ewid. [...] położona jest wyżej, to oczywistym jest, że zgodnie z prawami grawitacji i naturalnym spadkiem terenu wody z niej spływają na tereny położone niżej. Zdaniem organu odwoławczego, ze sporządzonej opinii wynika zatem wyraźnie, że na działkach nr [...] i [...] nie nastąpiła żadna zmiana, która generowałaby szkody na działkach o nr [...], [...], [...]. Nie zmieniono na nich kierunku odpływu wód opadowych i ich natężenia. Jednocześnie na działkach sąsiednich nie stwierdzono wystąpienia szkody. Powstania szkody nie wykazali też właściciele działek sąsiednich, w tym skarżący. W opinii Kolegium, organ pierwszej instancji dokonał wnikliwej i szczegółowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, która objęła ustalenia poczynione na skutek przeprowadzenia czynności dowodowych w postaci oględzin i opinii hydrologicznej. Skoro wystąpienie szkody, nawet potencjalnej, jest warunkiem sine qua non wydania decyzji w trybie art. 234 Pr.wod., a szkoda taka nie jest możliwa do ustalenia i nie wykazał jej także skarżący, to wydanie decyzji nakazującej obowiązek restytucyjny lub wykonania zapobiegającym szkodzie, jest wykluczone. M. R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego. W skardze zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak należytego zgromadzenia materiału dowodowego i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz brak dążenia do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony postępowania, w szczególności przez nieuwzględnienie faktu, iż doszło do bezprawnego i samowolnego podniesienia gruntu przez właściciela działek nr ewid. [...] i [...], co w konsekwencji doprowadziło do zmiany kierunku opływu wód opadowych z wymienionych działek na działkę nr ewid. [...]; 2) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania strony, a w szczególności kreowanie przez organ stanu faktycznego wedle własnego uznania, nieposiadającego odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym; 3) art. 234 § 3 Pr.wod. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że z okoliczności niniejszej sprawy nie wynika, iż na gruncie skarżącego doszło do szkody, która uzasadniałaby nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, w sytuacji, gdy z zeznań skarżącego wynika, iż nie może on swobodnie korzystać z należącej do niego nieruchomości, z uwagi na podmokłość terenu, która jest wynikiem podniesienia terenu przez właścicieli działek nr ewid. [...] i [...], co doprowadziło do zmiany kierunku przepływu wód. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że opinia, które stanowi podstawę zaskarżonej decyzji, nie może zostać uznana za wyczerpującą, gdyż biegła wszelkie twierdzenia wywiodła w oparciu o stan gruntu oceniony w dogodnych warunkach atmosferycznych. Tymczasem szkoda na działce nr [...] ujawnia się i utrzymuje szczególnie w czasie trwania opadów, a także bezpośrednio po nich. Zdaniem autora skargi, brak przeprowadzenia oględzin po intensywnych opadach deszczu, bądź po zapoznaniu się z materiałami zawierającymi udokumentowany stan gruntu we wskazanym okresie, uniemożliwia rzetelną ocenę stanu gruntu i wyciągnięcie obiektywnych wniosków co do stwierdzenia zmiany kierunku przepływu wody. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają bowiem prawa. Istota zawisłego przed Sądem sporu sprowadza się do oceny zasadności odmowy nakazania właścicielom działek nr ewid. [...] i [...] w miejscowości S., przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na gruncie sąsiednim tj. działce o nr ewid. [...], stanowiącej własność skarżącego. Zgodnie z art. 234 ust. 1 Pr.wod., właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Art. 234 ust. 3 stanowi natomiast, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Postępowanie administracyjne prowadzone w oparciu o art. 234 ust. 3 Pr.wod. wymaga zatem ustalenia, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie, a jeśli tak, to czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Przy czym w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, iż w świetle ww. przepisu sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze do tego, aby organ nałożył obowiązki wynikające z tej normy. Konieczne ku temu jest bowiem wystąpienie skutku takiej zmiany w postaci szkody dla nieruchomości sąsiedniej. Pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie a szkodą musi zachodzić bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Dopiero bowiem zaistnienie wszystkich określonych w art. 234 ust. 3 Pr.wod. przesłanek stwarza po stronie organu obowiązek wydania nakazu, o którym mowa w tym przepisie (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1621/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 1219/20; opubl. w CBOSA). W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że doszło do zmiany poziomu gruntu w obrębie działek nr ewid. [...] i [...], poprzez nawiezienie ziemi na teren tych nieruchomości. Na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego orzekające w sprawie organy uznały jednak, że działania te nie stanowią wystarczającej podstawy do zastosowania środków przewidzianych w art. 234 ust. 3 Pr.wod., albowiem nie skutkowały zmianą stosunków wodnych, a przede wszystkim nie doprowadziły do powstania szkody dla nieruchomości sąsiednich, w tym działki skarżącego. W ocenie Sądu, stanowisko to zasługuje na aprobatę. Oceniając całościowo postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, należy w pierwszej kolejności wskazać na prawidłowość stanowiska Kolegium wyrażonego we wcześniejszej decyzji tego organu, tj. decyzji kasatoryjnej z dnia 30 grudnia 2022 r. Zasadnie bowiem na ówczesnym etapie postępowania Kolegium dostrzegło potrzebę wywołania w sprawie opinii biegłego. Wszakże zarówno ustalenie, czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie, jak i dokonanie oceny, czy zmiana ta została wywołana działaniem właścicieli gruntu, oraz czy spowodowała ona szkody dla nieruchomości sąsiednich, a także ewentualne ustalenie sposobu zapobiegania wywołanym szkodom, przekracza wiedzę ogólną i wymaga wiadomości specjalnych (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2015 r., II OSK 1621/13; wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 maja 2018 r., II SA/Kr 286/18; opubl. w CBOSA). W toku ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji uwzględnił powyższe wskazania i powołał biegłego o specjalności inżynieryjnej hydrotechnicznej w osobie mgr inż. I. K., która sporządziła stosowną opinię w sprawie zmiany stanu wody na gruncie wchodzącym w obszar działek nr [...] i [...]. Co istotne, zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 79 § 2 k.p.a., w toku postepowania przed organem pierwszej instancji przeprowadzono oględziny z udziałem biegłego (w dniu 23 lutego 2023 r.), zapewniając przy tym możliwości udziału w tych czynnościach stronom. Wywołana opinia była niewątpliwie zasadniczym dowodem, który legł u podstaw wydanego przez organ pierwszej instancji i utrzymanego w mocy przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, dowód ten został zasadnie uznany za wiarygodny, zaś jego ocena dokonana przez organy nie nosi cech dowolności i nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Przy czym należy zgodzić się ze stwierdzeniem wyrażonym w zaskarżonej decyzji, iż ocena tego dowodu dokonywana przez organy, jak i przez Sąd, nie może ingerować w jej sferę merytoryczną. Opinia biegłego, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podlega ocenie, jak każdy inny dowód, jednak ocena ta nie obejmuje weryfikacji wiadomości specjalnych. Oceniając opinię pod kątem formalnym, prawidłowo natomiast wskazano w zaskarżonej decyzji, że opracowanie to nie budzi zastrzeżeń i jako takie stanowi istotny dowód w sprawie. Opinia jest spójna, logiczna i kompletna. Biegła szczegółowo wyjaśniła zastosowana metodologię i wskazała podstawy powziętych wniosków. Z treści opinii wynika, że na potrzeby jej sporządzenia, w dniu 23 lutego 2023 r. przeprowadzono z udziałem biegłej szczegółowe oględziny działek objętych postępowaniem. Podczas oględzin wykonano pomiary wysokościowe terenu, analizę charakterystyki obszaru, rządnych terenu, spadków terenu i stosunków wodnych. Biegła dokonała też weryfikacji pokrycia terenu przedmiotowych działek oraz terenów sąsiednich, a także analizę systemu ujmowania i zagospodarowania wód opadowych na tych działkach oraz analizę istniejących naturalnych linii spływu wody, uwzględniając zagospodarowanie terenu i istniejącą zabudowę. Przy sporządzaniu opinii biegła uwzględniła także liczną dokumentację geodezyjną, w tym mapę do celów projektowych pozyskaną z zasobów Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Lublinie oraz plan sytuacyjno-wysokościowy. Nadto poddała analizie dołączony do akt protokół aktualizacji gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla działek nr [...] i [...]. Biegła wzięła tez pod uwagę dokumentacją zgromadzoną w aktach sprawy. W świetle opisanego wyżej zakresu materiału poddanego ocenie biegłej, nie sposób zgodzić się z zarzutem skargi, jakoby sporządzona opinia nie była wyczerpująca i bazowała wyłącznie na ocenie stanu gruntu dokonanej w dogodnych warunkach atmosferycznych. Skoro biegła poddała analizie całą dokumentację zgromadzoną w toku postepowania biegła, to uwzględniła również treść znajdujących się w aktach sprawy protokołów oględzin z dnia 2 czerwca 2022 r. i z dnia 3 lutego 2023 r., które to czynności były przeprowadzane w okresach intensywnych opadów deszczu. Wnioski opinii są jednoznaczne i całkowicie wykluczają przyjęcie, że podwyższenie poziomu gruntu w obszarze działek nr [...] i [...] skutkowało zmianą stanu wody ze szkodą dla nieruchomości skarżącego. Biegła wykluczyła też szkodliwe oddziaływanie na działki nr [...] i nr [...] (tj. działek powstałych w wyniku przeprowadzonego w trakcie niniejszego postępowania podziału działki nr [...], położonej pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]). Nie znajduje uzasadnionych podstaw zarzut skarżącego, że biegła nie wzięła pod uwagę możliwości wystąpienia szkody na działce skarżącego dopiero w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych (intensywnych opadów). Z treści opinii wprost bowiem wynika, że oceniając, czy doszło do szkody na działce skarżącego, biegła brała pod uwagę nie tylko szkodę realną i aktualną, lecz również możliwość wystąpienia szkody hipotetycznej, zależnej od warunków atmosferycznych. Jednakowoż również tego rodzaju hipotetyczną szkodę na nieruchomości skarżącego wykluczyła (zob. str. 9 opinii – k. 195 akt adm.). Przede wszystkim jednak biegła, w wyniku przeprowadzonej analizy, jednoznacznie stwierdziła, że podwyższenie gruntu w obrębie działek nr [...] i nr [...], nie skutkowało zmianą stanu wody na gruncie (zmianą stosunków wodnych), albowiem działanie to w żaden sposób nie przełożyło sią na zmianę kierunku odpływu wód czy też natężenia ich odpływu. Biegła wyjaśniła, że działki objęte postępowaniem położone są na wzniesieniu. Już sam naturalny spadek terenu powoduje, że wody opadowe spływają w kierunku południowo-wschodnim. Nawiezienie ziemi na teren ww. działek w żaden sposób nie zmieniło naturalnego kierunku spływu wód opadowych, a tym samym nie mogło być przyczyną powstania szkody na działce skarżącego nr [...]. Sąd przychyla się do pozytywnej oceny dowodu z przytoczonej opinii biegłej, przyjętej przez organy obu instancji, a tym samym aprobuje również wnioski organów powzięte na podstawie tej opinii. Podkreślić należy, że skarżący w żaden sposób nie podważył wiarygodności tego opracowania, a zwłaszcza nie przedstawił żadnej ekspertyzy lub opinii, która zaprzeczałaby ustaleniom biegłej I. K.. W tej sytuacji twierdzenia skarżącego, jakoby wbrew stanowisku biegłej z zakresu hydrotechniki, podwyższenie poziomu gruntu w obrębie działek nr [...] i [...], skutkowało zmianą stanu wody na gruncie wywołującą szkodę na nieruchomości skarżącego, ocenić należy jako oparte wyłącznie na jego subiektywnym przekonaniu. Organy nie są jednak zobligowane do ustalania i poszukiwania wszelkich powodów ujemnego, w ocenie danej osoby, oddziaływania na jej nieruchomości zmian stanu wody na działkach sąsiednich, ani też badania czy i na ile prawdopodobne jest wystąpienie w przyszłości na działkach wnioskodawcy szkód oraz jakiego rodzaju będą to szkody (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2795/15, opubl. w CBOSA). Skoro więc prawidłowo przeprowadzony dowód z opinii biegłego wykluczył, by działania polegające na podwyższeniu poziomu działek nr [...] i [...] skutkowały zmianą stanu wody, a zwłaszcza by powodowały one szkodę dla nieruchomości sąsiednich, w tym działki skarżącego, za prawidłową uznać należy decyzję odmawiająca nałożenia na właścicieli wskazanych działek obowiązków przewidzianych w art. 234 ust. 3 Pr.wod. Okoliczności sprawy nie wypełniają bowiem przesłanek zawartych w tym przepisie. Chybiony jest tym samym zarzut skargi wskazujący na naruszenie ww. przepisu, poprzez jego niezastosowanie. Wbrew zarzutom skargi, organy orzekające w sprawie nie naruszyły zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Ustalenia faktyczne poczynione przez organy są prawidłowe i odpowiadają zebranym dowodom. Były przy tym wystarczający do wydania prawidłowej decyzji. Sąd ustalenia te akceptuje w całości, jak również podziela argumentację prawną zaprezentowaną przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sposób procedowania organów obu instancji w niniejszej sprawie w żaden sposób nie wskazuje też na naruszenie zasady zaufania określonej w art. 8 k.p.a. W związku z powyższym, podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, również należało ocenić jako niezasadne. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji według kryteriów określonych w art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się także naruszenia innych, niż objęte zarzutami skargi, przepisów prawa. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI