II SA/Lu 961/23

II SA/Lu 961/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bartłomiej Pastucha /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 4 sierpnia 2023 r. znak ZOA-VIII.7721.1.2023 w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności lub robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Radzyniu Podlaskim z dnia 10 marca 2023 r. znak: PINB.5160.12.2021; II. zasądza na rzecz P. T. od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie decyzją z dnia 4 sierpnia 2023 r., znak: ZOA-VIII.7721.1.2023 - po rozpatrzeniu odwołania P. T. (dalej także jako "skarżący") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Radzynki Podlaskim z dnia 10 marca 2023 r., znak: PINB.5160.12.2021, odmawiającej nałożenia na A. i T. małż. K. obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] w miejscowości Ż. , gmina K. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następująco stan sprawy:
W dniu 12 września 2022 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Radzyniu Podlaskim wpłynęło pismo skarżącego z prośbą o przeprowadzenie kontroli przybudówek do budynku gospodarczego na działce nr ewid.[...] położonej w Ż. , pełniących funkcje odpowiednio kurnika i ustępu.
W wyniku przeprowadzonej w dniu 30 września 2022 r. kontroli, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Radzyniu Podlaskim ustalił, że na działce nr ewid.[...], będącej własnością A. i T. małż. K. , znajduje się budynek gospodarczy wraz z ustępem nieskanalizowanym, konstrukcji murowanej, jednokondygnacyjny, o wymiarach: 2,30 m x 3,50 m (część gospodarcza) oraz 1,20 m x 1,27 m (ustęp nieskanalizowany). Obiekt ten został dobudowany do budynku gospodarczego o wymiarach 14,50 m x 7,04 m. Posiada dach jednospadowy kryty blachą, ze spadkiem w kierunku własnej działki (zachodnim). Fundamenty przedmiotowego obiektu zostały wykonane z ław betonowych, zaś ściany z pustaka żużlowego o grubości 0,24 m. Część gospodarcza obiektu posiada posadzkę betonową, natomiast ustęp nie posiada posadzki ani dołu kloacznego szczelnego – znajduje się w nim jedynie wiadro oraz drewniana konstrukcja do siadania.
Na podstawie informacji katastralnej Powiatu Radzyńskiego ustalono, że przedmiotowy obiekt jest zlokalizowany ok. 20 cm od granicy z działką nr ewid.[...] (będącą własnością skarżącego).
Od strony działki nr ewid.[...], w części ustępu nieskanalizowanego, znajdował się otwór o wymiarach 0,90 m x 0,40 m, który w dniu kontroli był zamurowany cegłą na zaprawie cementowej.
Według oświadczenia T. K., część gospodarcza budynku przeznaczona jest do przechowywania drewna (wcześniej wykorzystywana była jako budynek inwentarski – kurnik). Z kolei ustęp nieskanalizowany jest nieużytkowany od przeszło 40 lat. Obiekt został wybudowany wraz z budynkiem gospodarczy, do którego przylega, w latach 80-tych ubiegłego wieku (w 1984 r.) przez ojca T. K. - M. K., na podstawie pozwolenia wydanego przez ówczesne władze. Obecny podczas A. T. (ojciec skarżącego) stwierdził natomiast, że budynek gospodarczy wraz z kurnikiem i ustępem zrealizowano w latach 1986-1987.
W dniu 15 marca 2022 r. organ pierwszej instancji przesłuchał w charakterze świadka A. T., który oświadczył, że budował budynek gospodarczy wraz z kurnikiem i ustępem, bez projektu budowlanego. Stwierdził też, że nie widział pozwolenia na jego budowę.
W toku postępowania organ pierwszej instancji wystąpił do Archiwum Państwowego w Lublinie - Oddziału w Radzyniu Podlaskim, Starostwa Powiatowego w Radzyniu Podlaskim i Urzędu Gminy K., z zapytaniami, czy w zasobach tych jednostek znajduje się pozwolenie na budowę, projekt budowlany, projekt budowlany zamienny bądź inne dokumenty związane z budową budynku gospodarczego wraz z ustępem nieskanalizowanym na działce nr ewid.[...] w Ż.
W udzielonych odpowiedziach wszystkie ww. podmioty wskazały, że nie odnalazły w swych zasobach dokumentów dotyczących budowy przedmiotowego budynku.
W opisanym stanie faktycznym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Radzyniu Podlaskim decyzją z dnia 30 listopada 2022 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualny t.j. - Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm., dalej jako "Pr.bud"), nakazał rozbiórkę ustępu nieskanalizowanego o wymiarach 1,20 m x 1,27 m, będącego częścią obiektu budowlanego - budynku gospodarczego wraz z ustępem nieskanalizowanym, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], położonej w Ż. nr [...] gmina K., którego właścicielami są A. i T. małż. K. .
Organ pierwszej instancji przyjął, że przedmiotowy obiekt budowlany nie stanowi samowoli budowlanej, jednak lokalizacja ustępu nieskanalizowanego narusza warunki określone w § 23 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm., dalej jako "r.w.t. z 1980 r."), obowiązującego w okresie od dnia 1 stycznia 1981 r. do dnia 2 kwietnia 1995 r., co czyni koniecznym nakazanie rozbiórki tej części przedmiotowego obiektu.
N skutek odwołania A. i T. małż. K. , Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie decyzją z dnia 6 lutego 2023 r. uchylił w całości powyższą decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Prowadząc ponownie postępowanie organ pierwszej instancji w dniu 23 lutego 2023 r. przeprowadził kolejną kontrolę przedmiotowej nieruchomości. Podczas czynności kontrolnych ustalono, że w części budynku, w której uprzednio znajdował się ustęp nieskanalizowany, obecnie przechowywane są narzędzia ogrodnicze, zaś obiekt pełni funkcję gospodarczą. Z obiektu tego usunięto drewnianą konstrukcję do siadania i wiadro. W pozostałym zakresie stan przedmiotowego obiektu nie uległ zmianie.
Ponadto organ dołączył do akt sprawy pozyskaną od Starostwa Powiatowego w Radzyniu Podlaskim mapę ewidencyjną obejmującą teren działek nr ewid.[...] i [...].
Decyzją z dnia 10 marca 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Radzyniu Podlaskim odmówił nałożenia na A. i T. małż. K. obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr.bud., dotyczących wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budynku gospodarczego o wymiarach 3,50 m x 2,30 m i 1,20 m x 1,27 m, zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] w Ż. .
P. T. wniósł od odwołanie od powyższej decyzji.
W toku postępowania odwoławczego Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 2 czerwca 2023 r., podstawie art. 136 § 1 k.p.a., zlecił organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie oględzin przedmiotowego budynku, w tym wykonanie pomiarów jego okapu, a także przesłanie do organu odwoławczego obowiązującego obecnie dla terenu, na którym zlokalizowany jest przedmiotowy budynek gospodarczy, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy K., zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Gminy K. z dnia 18 grudnia 2003 r., a także poprzednio obowiązującego dla tego terenu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy K., przyjętego uchwałą Gminnej Rady Narodowej w K. Nr [...] z dnia 28 marca 1985 r., ze zmianą wprowadzoną uchwałą Nr [...] Rady Gminy w K. z dnia 14 listopada 1995 r.
Uzupełniony w we wskazanym wyżej zakresie materiał dowodowy wpłynął do organu drugiej instancji w dniu 5 lipca 2023 r.
Po rozpatrzeniu odwołania Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia i powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia 4 sierpnia 2023 r. (zaskarżoną do Sądu) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 10 marca 2023 r.
Organ odwoławczy stwierdził, że skoro przepisy obowiązujące w czasie realizacji przedmiotowej inwestycji nie obligowały inwestora, ani właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego do archiwizowania dokumentacji związanej z realizacją obiektu, a organy wydające pozwolenia na budowę były zobligowane do przechowywania dokumentów dotyczących wydawanych pozwoleń na budowę tylko przez okres 5 lat, to z faktu, iż nie zachował się żaden egzemplarz decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku, nie można wyciągać wniosku, że obiekt ten został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. W związku z tym, zdaniem organu odwoławczego, zasadnie organ pierwszej instancji wdrożył postępowanie w trybie art. 51 Pr.bud. Jednocześnie prawidłowo - rozważając potrzebę nałożenia w tym trybie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem - organ pierwszej instancji przyjął, że ocena legalności usytuowania przedmiotowego budynku winna odnosić się do przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w okresie budowy, tj. do przepisów r.w.t. z 1980 r. § 13 tego rozporządzenia dopuszczał natomiast sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, zastrzegając przy tym, że ściany budynku gospodarczego, graniczące z działką sąsiednią nie powinny mieć okien i drzwi, a wody opadowe z dachu od strony granicy działki nie mogą być odprowadzane na teren działki sąsiedniej.
W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie powyższy warunek został spełniony. Z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 20 czerwca 2023 r. wynika, że na długości 3,75 m okap budynku gospodarczego wystaje poza lico ściany na odległość 22,5 cm. Z załączonego do protokołu szkicu sytuacyjnego oraz dokumentacji fotograficznej wynika natomiast, że sam budynek zlokalizowany jest w odległości 20 cm od granicy z działką nr ewid.[...] i posiada pełne orynnowanie, zaś wody opadowe kierowane są na teren działki nr ewid.[...]
Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących niewłaściwego ustalenia przebiegu granic pomiędzy ww. działkami, organ drugiej instancji wskazał, iż twierdzenia te pozostają bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Strona niezadowolona z wynikającego z map ewidencyjnych przebiegu granic może wystąpić o ich zmianę w drodze rozgraniczenia. Dopóki zaś nie zostanie rozstrzygnięta kwestia sporu granicznego, a ewentualne nowe granice nie zostaną naniesione na mapach przyjętych do zasobu geodezyjnego i kartograficznego, organy nadzoru budowlanego powinny się opierać na aktualnych dokumentach znajdujących się w tym zasobie.
Z kolei kwestie związane z tzw. prawem sąsiedzkim są – jak wyjaśnił organ odwoławczy - przedmiotem badań prawa cywilnego i podlegają rozstrzygnięciu w toku postępowań cywilnych przez sądy powszechne.
P. T., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego, domagając się jej uchylenia, a także uchylenia poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Radzyniu Podlaskim. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego poprzez jego bledną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- art. 51 Pr.bud. w przedmiocie nakazania rozbiórki ustępu nieskanalizowanego, podczas gdy przedmiotowy budynek gospodarczy został postawiony niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a obiekt budowany powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia;
- § 36 r.w.t. z 1980 r. poprzez przyjęcie, że budynek spełnia warunki określone w tym przepisie, podczas gdy znajduje się on 20 cm w działce nr ewid.[...] stanowiącej własność skarżącego, a nie - jak przyjmuje organ - jest zlokalizowany 20 cm od granicy, i nie posiada rozwiązania w zakresie odprowadzania wody na własny teren, jak również § 36 Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie;
2. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie przez organ drugiej instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzje organu pierwszej instancji, podczas gdy rozstrzygnięcie takie było nieuzasadnione w przedmiotowej sprawie z uwagi na zaistniałe okoliczności potwierdzające fakt, że powinien zostać wydany w niniejszej sprawie nakaz rozbiórki budynku gospodarczego;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i wyjaśniający, a nadto dokonaniu oceny zgromadzonego materiału w sposób nielogiczny i sprzeczny z doświadczeniem życiowym, mimo ustawowego zobowiązania organu do pełnego i dokładnego gromadzenia środków dowodowych, a także poprzez błędną ocenę zeznań A. T. co do daty powstania budynku bez projektu i pozwolenia na budowę;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za uzasadnione, dowodów, na których organ się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a które to miały istotny na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest dokonanie kompleksowej oceny legalności zaskarżonego aktu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i ich podstawy prawnej powołanej przez skarżącego.
Rozpoznając sprawę według tych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały bowiem wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji jest budynek gospodarczy zlokalizowany na działce nr ewid.[...] w miejscowości Ż. stanowiącej własność A. i T. małż. K. . Jak wynika z akt sprawy, obiekt ten składa się z dwóch części, tj. części o wymiarach 2,30 m x 3,50 m, pełniącej funkcję budynku gospodarczego (dawniej kurnika), oraz części o wymiarach 1,20 m x 1,27 m, pierwotnie pełniącej funkcję ustępu, natomiast aktualnie – według oświadczenia właściciela nieruchomości – również wykorzystywanej w celach gospodarczych (przy czym skarżący kwestionuje prawdziwość tego oświadczenia). Obiekt ten połączony jest jedną ze ścian (w części gospodarczej) z istniejącym na działce nr [...] budynkiem gospodarczym o wymiarach 14,50 m x 7,04 m.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające nie pozwoliło na jednoznaczne określenia daty realizacji przedmiotowego obiektu budowlanego. Podjęte przez organ pierwszej instancji próby odnalezienia pozwolenia na budowę wskazanego obiektu okazały się bowiem bezskuteczne (dokumentacji tej nie odnaleziono w zasobach Archiwum Państwowego w Lublinie Oddziale w Radzyniu Podlaskim, Starostwa Powiatowego w Radzyniu Podlaskim, ani też Urzędu Gminy K., do których zwrócił się organ pierwszej instancji). Jednocześnie w tej kwestii zachodzą rozbieżności pomiędzy twierdzeniem właściciela nieruchomości T. K., który w toku postepowania wskazał, że obiekt ten został wybudowany przez jego ojca M. K. w 1984 r., wraz z budową większego budynku gospodarczego (o wymiarach 14,50 m x 7,04 m), a twierdzeniem przesłuchanego w charakterze świadka A. T., który zeznał, że obiekt przedmiotowy obiekt zrealizowany w latach 1986-1987.
Niezależenie od rozbieżności powyższych twierdzeń, za bezsporne można jednak uznać, że sporny budynek został zrealizowany w latach 80-tych ubiegłego wieku, a więc w okresie obowiązywania poprzedniej ustawy Prawo budowlane (tj. ustawy z dnia 24 października 1974 r.) oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (r.w.t. z 1980 r.). W tej sytuacji organy zasadnie natomiast przyjęły, że okoliczność nieodnalezienia pozwolenia na budowę wskazanego obiektu, nie daje podstawy do zakwestionowania prawdziwości twierdzenia T. K., iż takie pozwolenie było na rzecz jego ojca wydane. Jak słusznie bowiem zauważyły organy, przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, nie obligowały inwestora, właściciela ani też zarządcy obiektu do archiwizacji dokumentacji związanej z jego realizacją, natomiast na organy wydające pozwolenie na budowę nakładały obowiązek przechowywania dokumentacji dotyczącej wydanego pozwolenia jedynie przez okres 5 lat. Fakt nieodnalezienia dokumentacji dotyczącej pozwolenia na budowę nie może być zatem podstawą do uznania przedmiotowego budynku za wykonany w warunkach samowoli budowlanej. Dla takiej kwalifikacji spornego obiektu nie są też wystarczające zeznania A. T., z których wynika, że uczestnicząc w robotach budowlanych przy budowie tego budynku, "nie widział żadnych dokumentów związanych z budową". Skoro A. T. nie był inwestorem tego obiektu, stwierdzenie, iż uczestnicząc w robotach budowlanych nie został zapoznany z pozwoleniem na jego budowę i projektem budowlanym, nie daje podstaw do wykluczenia, że takie dokumenty istniały.
Powyższa okoliczność nie przesądza jednak o tym, że przedmiotowy budynek został zrealizowany w sposób zgodny z obowiązującymi w czasie jego budowy przepisami, w tym przepisami techniczno-budowlanymi zawartymi w r.w.t. z 1980 r., a także w sposób zgodny z udzielonym pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym. Wobec braku przesłanek do zakwalifikowania tego obiektu jako samowoli budowlanej, organy nadzoru budowlanego były obowiązane do dokonania jego rzetelnej i wszechstronnej oceny, w ramach postępowania naprawczego przeprowadzonego w trybie przepisów art. 50 i art. 51 Pr.bud. W ocenie Sądu, dokonana przez organy w tym trybie ocena legalności przedmiotowego obiektu, nie spełnia natomiast wymogów określonych przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W konsekwencji stanowisko organów o braku podstaw do nałożenia na A. i T. małż. K. obowiązków przewidzianych w art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr.bud., w celu doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem, uznać należy za wadliwe, a co najmniej przedwczesne.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do oceny legalności wykonania przedmiotowego obiektu w części o wymiarach 1,20 m x 1,27 m, należy zauważyć, że niezależnie od sprzeczności twierdzeń stron postępowania co do aktualnej funkcji tej części budynku, w świetle wyjaśnień T. K. oraz ustaleń dotyczących sposobu użytkowania tej części budynku dokonanych podczas poprzedzającej wszczęcie postępowania kontroli z dnia 30 września 2022 r., za bezsporne uznać należy, że ta części budynku została zrealizowana jako ustęp i taką też funkcję pełniła pierwotnie. Oznacza to, że ta część budynku nie została zrealizowana zgodnie z r.w.t. z 1980 r., albowiem § 23 tego rozporządzenia wprowadzał wymóg lokalizowania ustępów nieskanalizowanych w odległości co najmniej 7,5 m od granicy działki sąsiedniej (ust. 1 pkt 2), ewentualnie w odległości co najmniej 2 m od granicy działki w przypadku nie skanalizowanych terenów zabudowy związanej z gospodarstwami rolnymi i zabudowy jednorodzinnej (ust. 4). Wynikające z tego przepisu minimalne odległości od granicy działki, w przypadku spornego obiektu niewątpliwie nie zostały zachowane (okoliczność tę uznać należy za oczywistą niezależnie od ustalenia dokładnego przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]). W konsekwencji ta część budynku, wykonana jako ustęp, nie mogła również zostać zrealizowana zgodnie z pozwoleniem na budowę. Przy założeniu, że inwestor dysponował pozwoleniem na budowę budynku gospodarczego, uznać więc należy, że w zakresie, w jakim budynek ten został rozbudowany o wskazany ustęp, został zrealizowany z naruszeniem udzielonego pozwolenia, a także z naruszeniem § 23 r.w.t. z 1980 r.
Oczywiście rację mają organy przyjmując, że dokonywana obecnie ocena konieczności doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem, winna uwzględniać ewentualną zmianę jego funkcji w części zrealizowanej pierwotnie jako ustęp. Jeżeli jednak nawet aktualnie cały ten obiekt pełni funkcję budynku gospodarczego, okoliczność ta nie przesądza o całkowitym wyeliminowaniu potrzeby nakazania wykonania określonych czynności lub robót budowlanych celem doprowadzenia tego budynku do stanu zgodnego z prawem. Punktem wyjścia dla ewentualnego zastosowania takich nakazów winna być rzetelna i wszechstronna ocena legalności wykonania tego budynku, a więc ocena uwzględniająca nie tylko funkcję jego poszczególnych części, lecz również jego usytuowanie względem granicy działki.
Przypomnieć w tym kontekście należy, że organy, w oparciu o aktualną mapę ewidencyjną pozyskaną z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w Radzyniu Podlaskim (k. 79 akt adm. I inst.), uznały, że przedmiotowy budynek został zrealizowany zgodnie z warunkami wynikającymi z obowiązującego w dacie budowy § 13 r.w.t. z 1980 r., albowiem przepis ten dopuszczał sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jednocześnie określając, że ściany budynku gospodarczego, graniczące z działką sąsiednią nie powinny mieć okien i drzwi, a wody opadowe z dachu od strony granicy działki nie mogą być odprowadzane na teren działki i sąsiedniej.
Bazujące na aktualnej mapie ewidencyjnej uznanie zgodności przedmiotowego budynku z warunkami wynikającymi z ww. przepisu, w sposób oczywisty budzi zastrzeżenia, skoro budynek ten nie jest zlokalizowany bezpośrednio przy granicy oznaczonej na tej mapie, lecz – jak ustaliły organy – w odległości 20 cm od tej granicy, a przy tym dodatkowo jego okap granicę tę przekracza, bowiem wystaje poza lico ściany na odległość 22,5 cm. Niemniej jednak to nie aktualna mapa ewidencyjna winna stanowić podstawę oceny legalności usytuowania przedmiotowego budynku. Jak już bowiem wyżej wskazano, ocena ta winna odnosić się do stanu faktycznego i prawnego z daty budowy, a więc również do ówczesnego przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]. W świetle materiału dowodowego nie można natomiast wykluczyć, że przebieg tej granicy uległ od tamtego czasu zmianie. Na taką możliwość wskazuje znajdujący się w aktach protokół graniczny spisany 8 października 1991 r. (k. 33-34 akt adm. I inst.). Tymczasem organy orzekające w niniejszej sprawie w żaden sposób nie odniosły się do ww. dokumentu, nie ustaliły okoliczności jego powstania, a przede wszystkim nie wyjaśniły, czy granica pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], ujawniona na aktualnej mapie ewidencyjnej, odpowiada przebiegowi tej granicy w okresie budowy przedmiotowego budynku, poprzedzającej sporządzenie ww. protokołu granicznego. Kwestia ta ma natomiast istotne znaczenie. W przypadku bowiem ustalenia, że przebieg granicy nie uległ zmianie, należało by uznać, że budynek został zrealizowany niezgodnie z warunkami określonymi w § 13 r.w.t. z 1980 r. i jako taki wymaga doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Przeciwny wniosek należałoby natomiast powziąć w przypadku wykazania, że przebieg granicy w okresie budowy świadczył o usytuowaniu budynku zgodnie z warunkami określonymi w ww. przepisie, ewentualnie w przypadku wykazania przez organy braku możliwości ustalenia ówczesnego przebiegu granicy. Wówczas bowiem zasadne byłoby przyjęcie na korzyść inwestora, że budynek ten zrealizowano zgodnie z powyższym przepisem. Wszakże upływ czasu nie może być, w sytuacjach kontrowersyjnych, wykorzystywany przeciwko inwestorowi, jeśli brak jest jednoznacznych dowodów naruszeń prawa z jego strony, a legalność obiektu nie była przez wiele lat kwestionowana (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 1476/22, LEX nr 3635825).
Ponownie rozpatrując sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Radzyniu Podlaskim uwzględni przedstawione wyżej uwagi i wnioski. Uwzględniając załączony do akt sprawy protokół graniczny z dnia 8 października 1991 r., organ w szczególności wyjaśni, czy przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] uległ zmianie od czasu budowy przedmiotowego obiektu, a jeśli tak, podejmie starania w kierunku ustalenia ówczesnego przebiegu tejże granicy i z uwzględnieniem tych ustaleń dokona oceny zgodności budowy przedmiotowego budynku z § 13 r.w.t. z 1980 r.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku.
Orzeczenie o kosztach postępowania, zawarte w pkt II. sentencji, znajduje natomiast uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzone koszty postępowania obejmują uiszczony wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 500 złotych, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, które stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964), wynosi 480 złotych, a także uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych.