II SA/LU 948/21

II SA/Lu 948/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-04-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bogusław Wiśniewski
Grażyna Pawlos-Janusz /sprawozdawca/
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1800/22 - Wyrok NSA z 2025-03-04
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 29 ust. 1 pkt 7, art. 3 pkt 5 i 5a, art. 30 ust. 5f i 5g
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 138 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2021 r., znak: [...] w przedmiocie sprzeciwu od zgłoszenia zamiaru budowy oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 19 października 2021 r., znak: IF-VII.7840.7.30.2021.RW, wydaną na podstawie art. 30 ust. 5g i art. 30 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania P. Sp. z o.o. z siedzibą w W., Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy decyzję Starosty Zamojskiego z 28 lipca 2021 r., znak: B.6743.1.966.2021 wnoszącą sprzeciw w sprawie zamiaru budowy wolno stojącego masztu antenowego w postaci mobilnej antenowej konstrukcji wsporczej o wysokości 29,29 m, na działce nr [...] położonej w miejscowości S. W..
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Zgłoszeniem z 21 lipca 2021 r. P. Sp. z o.o. wystąpiła do Starosty Zamojskiego z zamiarem wykonania robót budowlanych polegających na instalacji mobilnej antenowej konstrukcji wsporczej o wysokości H = 29,29 m, nr [...] tj. przenośnego wolno stojącego masztu antenowego na działce nr [...].
Decyzją z 28 lipca 2021 r., znak: B.6743.1.966.2021 Starosta Zamojski wniósł sprzeciw do powyższego zgłoszenia. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że inwestycja może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, bowiem w załączonej do zgłoszenia dokumentacji brakuje oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz bezpieczeństwo ludzi. Inwestor nie przedłożył również identyfikacji potencjalnych zagrożeń, jakie mogą wiązać się z realizacją i użytkowaniem na danym terenie planowanej inwestycji ani nie przedstawił opracowania rozwiązań eliminujących bądź minimalizujących te zagrożenia. Zdaniem Starosty Zamojskiego, stwierdzone braki uniemożliwiły wykluczenie zagrożenia wnioskowanej inwestycji dla bezpieczeństwa ludzi bądź mienia. Ponadto organ I instancji podał, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie rodzajów obiektów budowlanych, przy których realizacji jest wymagane ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego, przedmiotowa inwestycja wymaga ustanowienia inspektora nadzoru inwestorskiego z uwagi na wysokość mającego powstać obiektu budowlanego. Powyższe może nastąpić jedynie w drodze decyzji o pozwoleniu na budowę. W ocenie Starosty Zamojskiego projektowanego masztu nie można zakwalifikować jako obiektu tymczasowego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego ze względu na fakt trwałego połączenia z gruntem.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła P. Sp. z o.o.
Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, Wojewoda Lubelski wyjaśnił, co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego nie wymaga pozwolenia na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa art. 30, budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienie w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonym w zgłoszeniu. Przez tymczasowy obiekt budowlany, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane, należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 5a ustawy przenośne wolno stojące maszty antenowe to wszelkie konstrukcje metalowe bądź kompozytowe, samodzielne bądź w połączeniu z przyczepą, rusztem, kontenerem technicznym, lub szafami telekomunikacyjnymi, posadowione na gruncie, wraz z odciągami, balastami i innymi elementami konstrukcji, instalacją radiokomunikacyjną i infrastrukturą zasilającą, przeznaczone do wielokrotnego montażu i demontażu bez utraty wartości technicznej.
Jak wynika z akt sprawy, inwestor - P. Sp. z o.o. dokonał zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na instalacji mobilnej antenowej konstrukcji wsporczej o wysokości 29,29 m, nr [...] tj. przenośnych wolno stojących masztów antenowych. We wniosku został określony termin rozbiórki lub przeniesienia obiektu po upływie 179 dni od rozpoczęcia budowy, tj. dnia 28 lipca 2021 r. Zgodnie z art. 30 ust. 5f ustawy Prawo budowlane, do wykonywania robót budowlanych polegających na budowie lub przebudowie przenośnych wolno stojących masztów antenowych w przypadku, gdy inwestorem jest podmiot, o którym mowa w art. 29 ust. 8, tj. przedsiębiorca telekomunikacyjny lub podmiot, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne, można przystąpić w terminie 3 dni roboczych następujących po dniu doręczenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1b. Natomiast, w myśl art. 30 ust. 5g Prawa budowlanego, organ administracji architektoniczno-budowlanej może wnieść sprzeciw do zgłoszenia, o którym mowa w ust. 5f, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zgłoszenia wyłącznie w przypadku, gdy wykonanie robót budowlanych lub obiektu objętego zgłoszeniem może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Norma artykułu 30 ust. 5i ustawy Prawo budowlane precyzuje, że przepisy ust. 5f i 5g oraz art. 29 ust. 5 stosuje się podczas stanu zagrożenia epidemicznego, stanu epidemii albo stanu klęski żywiołowej.
Według organu odwoławczego, przez zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia należy rozumieć taką sytuację, w której zgłoszenie zamiaru wykonania robót nie zapewniłoby dostatecznej kontroli ich wykonywania przez organ, a przy tym zachodzi obawa o zagrożenie życia lub zdrowia ludzi bądź też mienia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 września 2016 r., II SA/Gd 294/16). Właściwy organ nie ma obowiązku udowadniania w decyzji o sprzeciwie, że zamierzone roboty budowlane rzeczywiście spowodują zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Zadaniem organu jest jedynie wskazanie przyczyn dojścia przez niego do wniosku, że roboty te mogą spowodować takie zagrożenie. Chodzi więc o stan potencjalnego zagrożenia, któremu organ, mając na uwadze roboty budowlane objęte zgłoszeniem, ma obowiązek zapobiec (wyrok WSA we Wrocławiu z 5 października 2016 r., II SA/Wr 494/16). Przepisy ustawy Prawo budowlane nie dają podstaw do przyjęcia, że nie chodzi w nich o bezpieczeństwo osób wykonujących roboty budowlane, lecz tylko o bezpieczeństwo osób postronnych, inaczej mówiąc niezaangażowych w te roboty. Ustawodawca, mówiąc o bezpieczeństwie ludzi, nie wprowadza żadnych rozróżnień, a zatem uprawnione jest stwierdzenie, że ilekroć w Prawie budowlanym mowa jest ogólnie o bezpieczeństwie ludzi, to chodzi o bezpieczeństwo zarówno osób postronnych, jak i osób wykonujących roboty budowlane (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2017 r., II OSK 77/17).
Organ odwoławczy wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że planowane roboty budowlane polegają m.in. na montażu 3 anten systemowych zawieszonych na poziomie 27 m n.p.t. i montażu anteny radioliniowej na wysokości 25,6 m n.p.t. Zdaniem Wojewody Lubelskiego zasadnym jest stanowisko organu I instancji, wedle którego powyższe prace, jako prace na znacznej wysokości, należy zaliczyć do prac, których prowadzenie stwarza wysokie ryzyko powstania zagrożenia bezpieczeństwa i zdrowia ludzi, w szczególności upadku z wysokości. Ponadto przedmiotowe zgłoszenie obejmuje wykonanie instalacji elektrycznej. Dodatkowo, w treści załączonej do zgłoszenia dokumentacji technicznej wskazano również przewidywane zagrożenia występujące podczas realizacji robót budowlanych, takie jak: możliwość upadku z wysokości powyżej 5 m, przygniecenie pracownika transportowanym elementem podczas wykonywania robót montażowych, uderzenie spadającym przedmiotem i porażenie prądem elektrycznym.
Zasadniczą kwestią w niniejszym postępowaniu jest jednak rozstrzygnięcie, czy omawianą inwestycję można zakwalifikować do kategorii tymczasowych obiektów budowlanych, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane. Kluczowe jest tutaj ustalenie, czy zgłoszony obiekt nie będzie trwale połączony z gruntem, bo tylko w takim przypadku będzie możliwe zastosowanie trybu zgłoszenia przewidzianego w art. 30 Prawa budowlanego. Podkreślić należy, że brak jest ustawowej definicji "trwałego związania z gruntem". Wielokrotnie jednak problem ten był analizowany w orzecznictwie. Podkreśla się, że o tym, czy obiekt jest trwale związany z gruntem nie decyduje metoda i sposób związania z gruntem, ale to, czy wielkość konkretnego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania z gruntem. Połączenie z gruntem musi być w sensie fizycznym na tyle trwałe, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. Dodatkowo konstrukcja obiektu musi pozwalać na bezpieczne korzystanie z niego (por. np. wyrok NSA z dnia 11 maja 2012 r., II OSK 323/11, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 29 stycznia 2018 r., II SA/Rz 1365/17, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17 lipca 2018 r., II SA/Wr 287/18). Według Wojewody, analizując zagadnienie przez pryzmat zapewnienia stateczności obiektu, nie sposób przyjąć, że maszt antenowy o wysokości około 30 m może być nietrwale związany z gruntem. Brak trwałego związania z gruntem w tym przypadku prowadziłoby bowiem do ryzyka przewrócenia, poderwania lub przesunięcia masztu pod wpływem działania wiatru, co przy uwzględnieniu jego rozmiarów i masy stanowiłoby ogromne zagrożenie. Takie rozumienie pojęcia "trwale związane z gruntem" jest prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, o "trwałym związaniu z gruntem" nie decydują możliwości techniczne przeniesienia tego obiektu w inne miejsce. Podstawowe znaczenie ma natomiast ustalenie, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję i zapewnia bezpieczeństwo. O tym, czy dany obiekt jest trwale związany z gruntem w istocie decydują jego parametry techniczne: wielkość, konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa. Obiekt budowlany trwale związany z gruntem musi co do zasady posiadać odpowiednio przygotowane podłoże wymagające wykonania stosownych robót ziemnych. Należy przez to rozumieć mocne połączenie w takim stopniu, że odłączenie spowodowałoby zasadniczą zmianę w sensie technicznym uniemożliwiającą np. ponowne posadowienie danego obiektu w innym miejscu bez konieczności ponownego przygotowania podłoża. Sama tylko techniczna możliwość przeniesienia obiektu na inne miejsce nie ma zatem istotnego znaczenia.
Według Wojewody w realiach badanej sprawy zasadnie organ I instancji uznał, że projektowane posadowienie obiektu wyklucza możliwość uznania go za nietrwale połączony z gruntem. Z załączonego do zgłoszenia opisu wynika bowiem, że konstrukcja masztu posadowiona będzie na ruszcie stalowym, ułożonym na poziomie terenu. W czasie rozłożenia antenowej konstrukcji wsporczej ruszt stalowy oparty będzie na 4 słupach głównych (narożnych) oraz 4 słupach pośrednich. Na każdej stopie będą ułożone bloczki betonowe M6. Jako balast zostaną zastosowane typowe bloczki betonowe M6 o wymiarach 12x38x24cm oraz masie 0,26 kN każdego bloczka. Bloczki będą układane na 4 głównych podporach narożnych oraz na 4 podporach pośrednich. Całość zostanie zabezpieczona koszem osłonowym. Pod każdą stopą zostaną zastosowane typowe płyty drogowe o wymiarach 300x150x15 cm układane symetrycznie na podłożu średnio zagęszczonym. Każda ze stóp zostanie zamocowana w płycie za pomocą 4 kotew wklejanych, minimalny balast dla jednej stopy narożnej wynosi 37,0 kN, to jest 144 bloczki betonowe M6. Zdaniem organu odwoławczego, konstrukcja projektowanego masztu wyklucza możliwość zakwalifikowania go jako obiektu tymczasowego, opisanego w art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego, ze względu na fakt trwałego połączenia z gruntem. Skoro bowiem w powyższym opisie przyjęto, że konstrukcja będzie ustawiona na fundamentach z bloczków betonowych, opasanych koszem osłonowym, jak również inwestor wskazał na konieczność wykonania prac zagęszczeniowych podłoża i ułożenie płyt drogowych o wymiarach 300x150x15 cm pod podpory, co niewątpliwie pełnić będzie funkcję fundamentu stabilizującego maszt i trwale łączyć go z gruntem, to trudno omawiane zamierzenie budowlane zakwalifikować jako "tymczasowy obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem". Wobec powyższego Wojewoda uznał, że opisywana wyżej inwestycja nie została wymieniona w katalogu zawartym w art. 29 Prawa budowlanego, w związku z czym nie korzysta z przywileju zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
W skardze na powyższą decyzję P. Sp. z o.o. zarzuciła:
1) naruszenie prawa procesowego, tj.:
a/ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy decyzja organu I instancji wnosząca sprzeciw jako bezzasadna powinna zostać uchylona;
b/ art. 7, 8, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. z uwagi na niedokładne rozpatrzenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności załączonej do zgłoszenia graficznej prezentacji poziomu pól elektromagnetycznych w środowisku, nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej wniesienia sprzeciwu od decyzji, jak również zaniechanie uprzedniego wezwania inwestora do uzupełnienia zgłoszenia przed wydaniem sprzeciwu;
c/ art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przedstawionych przez skarżącą w niniejszym postępowaniu i dowolne przyjęcie, że przedmiotowa inwestycja stwarza zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia;
d/ art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. z uwagi na brak odniesienia się przez organ odwoławczy do większości zarzutów spółki powołanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji;
e/ art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez niedziałanie przez organ II instancji w granicach prawa i w formach wskazanych przez prawo, co spowodowało prowadzanie niniejszego postępowania w taki sposób, iż nie pogłębiało ono zaufania obywateli do organów Państwa;
2) naruszenie prawa materialnego, tj.:
a/ art. 30 ust. 5f w zw. z art. 3 pkt 5a Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym uznaniu, że przywołana podstawa prawna dokonania zgłoszenia dotyczy wyłącznie wykonywania robót budowlanych polegających na budowie lub przebudowie przenośnych wolno stojących masztów będących tymczasowymi obiektami budowlanymi, podczas gdy dotyczy ona przenośnych wolno stojących masztów antenowych, które mogą, ale nie muszą stanowić jednocześnie tymczasowych obiektów budowlanych;
b/ art. 30 ust. 5g Prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię pojęcia "zagrożenia bezpieczeństwa ludzi" polegającą na nieprawidłowym uznaniu, że obejmuje ono takie okoliczności, jak prowadzenie prac na wysokości oraz wykonanie instalacji elektrycznej, podczas gdy powyższe czynności towarzyszą niemal wszystkim budowom masztów antenowych, w tym również tym wykonywanym na zgłoszenie, w związku z czym nie stanowią wystarczającej przesłanki do wniesienia sprzeciwu, tym bardziej, że argumentacja organów w tym zakresie jest całkowicie różna, ponieważ organ I instancji wskazał na odmienne okoliczności zagrażające rzekomo bezpieczeństwu ludzi;
c/ art. 30 ust. 5c Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w sytuacji ewentualnego powzięcia przez organ administracyjny wątpliwości co do zastosowania procedury zgłoszenia organ najpierw powinien dopełnić obowiązku wezwania inwestora postanowieniem do uzupełnienia zgłoszenia, a dopiero w przypadku jego bezskuteczności sięgać do instytucji sprzeciwu tak, aby w sposób klarowny i niebudzący wątpliwości wykazać zasadność odstąpienia od uproszczonego trybu, jakim jest zgłoszenie.
Z uwagi na powyższe spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody Lubelskiego, o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Starosty Zamojskiego z 28 lipca 2021 r.. znak: B.6743.1.966.2021 oraz o zwrot od Wojewody Lubelskiego kosztów postępowania, w tym zwrot wynagrodzenia radcy prawnego.
W ocenie spółki, cechą charakterystyczną przenośnych wolno stojących masztów antenowych jest przeznaczenie do wielokrotnego montażu i demontażu bez utraty wartości technicznej. Nie jest więc ich signum specificum tymczasowość, lecz właśnie możliwość przenoszenia, czyli sytuowania w danym miejscu zarówno na stałe, jak i tymczasowo. Z woli ustawodawcy charakteryzują się one przenośnością, a nie tymczasowością. W zależności od woli inwestora mogą być posadowione tymczasowo, ale również usytuowane na stałe. Maszty antenowe, które mają być sytuowane tymczasowo, korzystają z przywileju określonego w treści art. 29 ust. 8 Prawa budowlanego, a zatem muszą spełniać wymogi wynikające z przepisów art. 29 ust. 6 i 7 Prawa budowlanego. Natomiast podczas stanu zagrożenia epidemicznego, stanu epidemii albo stanu klęski żywiołowej tego rodzaju inwestycje mogą być realizowane na podstawie zgłoszenia z mocy art. 30 ust. 5f Prawa budowlanego bez względu na to, czy zaliczają się do kategorii tymczasowych obiektów budowlanych, tyle tylko, że tymczasowych obiektów, z mocy art. 29 ust. 8, będzie dotyczyło zwolnienie z obowiązków wynikających z treści art. 29 ust. 6 i 7, a przenośne wolno stojące maszty nie będące tymczasowymi obiektami budowlanymi muszą te wymogi spełniać.
W kontekście powyższego skarżąca podniosła, że hipotezy norm prawnych wynikających z treści art. 29 ust. 8 oraz art. 30 ust. 5f istotnie się różnią. Zakres podmiotowy art. 29 ust. 8 dotyczy tylko przenośnych wolno stojących masztów antenowych, które jednocześnie są obiektami, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7, a zakres podmiotowy art. 30 ust. 5f takiego ograniczenia nie zawiera. W ocenie skarżącej, gdyby intencją ustawodawcy było zaliczenie wszystkich przenośnych wolno stojących masztów antenowych do kategorii obiektów tymczasowych, to nie zostałoby to zaakcentowane w normie prawnej wynikającej z treści art. 29 ust. 8. Również gdyby szczególna podstawa prawna do dokonywania zgłoszenia przenośnych wolno stojących masztów antenowych w okresie epidemii dotyczyła tylko tymczasowych obiektów budowlanych, znalazłoby się w niej odniesienie do tej kategorii obiektów, tak w treści art. 29 ust. 8. Brak takiego odniesienia prowadzi do wniosku, że nie wszystkie przenośne wolno stojące maszty antenowe, które są realizowane na zgłoszenie w okresie stanu zagrożenia epidemicznego, stanu epidemii albo stanu klęski żywiołowej, muszą się zaliczać do kategorii tymczasowych obiektów budowlanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Wprawdzie zarówno uzasadnienie tej decyzji, jak i uzasadnienie utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji zawierają częściowo błędną argumentację, jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.
Osią sporu jest sprzeciw organów administracji architektoniczno-budowlanej wobec inwestycji spółki P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. polegającej na budowie wolno stojącego masztu antenowego w postaci mobilnej antenowej konstrukcji wsporczej o wysokości 29,29 m na działce nr [...] położonej w miejscowości S. W..
W ocenie organów, rozpoczęcie i realizacja tej inwestycji wymaga od inwestora uzyskania pozwolenia na budowę, zaś w ocenie inwestora – wymaga jedynie dokonania zgłoszenia.
Jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia Wojewoda Lubelski powołał art. 29 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 3 pkt 5 i 5a Prawa budowlanego oraz art. 30 ust. 5f tej ustawy.
W myśl pierwszego z powołanych przepisów nie wymaga pozwolenia na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa art. 30, budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienie w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonym w zgłoszeniu. Przy czym, stosownie do treści art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe.
W niniejszej sprawie bezspornie mamy do czynienia z wolno stojącym masztem antenowym. Z wykładni językowej powołanych wyżej norm wynika, że tego rodzaju inwestycja wymaga dokonania zgłoszenia, jeżeli należy do kategorii tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonym w zgłoszeniu.
Zatem dla zwolnienia tej inwestycji z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę nie wystarczy, żeby inwestor w zgłoszeniu zadeklarował jej przeniesienie w inne miejsce albo rozbiórkę przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonym w zgłoszeniu (w niniejszej sprawie – po upływie 179 dni), ale musi być spełniony jeszcze jeden warunek – braku trwałego połączenia z gruntem.
Wprawdzie ustawodawca w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego wyodrębnił dwie kategorie tymczasowych obiektów budowlanych: 1/ przeznaczone do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziane do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki oraz 2/ niepołączone trwale z gruntem, to jednak treść art. 29 ust. 1 pkt 7 tej ustawy nie pozostawia wątpliwości, że z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę są zwolnione jedynie te obiekty tymczasowe, które nie są trwale związane z gruntem.
W niniejszej sprawie kluczową kwestią jest zatem rozstrzygniecie dylematu, czy objęty zgłoszeniem wolno stojący maszt antenowy jest trwale związany z gruntem. Ocenę w tym zakresie należy poprzedzić zastrzeżeniem, że o trwałym związaniu budowli z gruntem przesądzają przede wszystkim jej cechy konstrukcyjne, wskazujące, że nie jest ona przeznaczona do przenoszenia, nie zaś fizyczna niemożliwość zmiany jej lokalizacji (nieusuwalność). Innymi słowy, ustaleń co do trwałości związania budowli z gruntem należy dokonywać w oparciu o analizę opisu technicznego tej budowli znajdującą się w aktach administracyjnych.
Z danych zawartych w aktach rozpoznawanej sprawy wynika, że projektowany maszt antenowy ma wysokość 29,29 m. Konstrukcja masztu jest posadowiona na ruszcie stalowym, ułożonym na poziomie terenu, opartym na czterech słupach głównych (narożnych) oraz czterech słupach pośrednich. Jako balast przewidziano bloczki betonowe M6 o wymiarach 12x38x24cm oraz masie 0,26 kN każdego bloczka, ułożone na 4 głównych podporach narożnych oraz na 4 podporach pośrednich. Pod każdą stopą przewidziano ułożenie na zagęszczonym podłożu płyt drogowych o wymiarach 300x150x15 cm, mocowanych za pomocą 4 kotew wklejanych (minimalny balast dla jednej stopy narożnej wynosi 37,0 kN, to jest 144 bloczki betonowe M6).
Powyższy opis nie pozostawia wątpliwości, że będący przedmiotem sporu maszt antenowy nie jest tymczasowym obiektem budowlanym, o jakim mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego. Wyznacznikami tego, czy obiekt wolnostojący jest trwale związany z gruntem, są bowiem: wielkość obiektu, jego masa i względy bezpieczeństwa. O tym, czy dany obiekt budowlany jest trwale połączony z gruntem czy nie, decyduje nie tyle sposób i metoda związania z gruntem, technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia tego obiektu budowlanego w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania (wyroki NSA: z 13 kwietnia 2022 r., II OSK 1291/19; z 23 czerwca 2006 r., II OSK 923/05, z 25 maja 2007 r., II OSK 1509/06, z 12 października 2011r., II OSK 1433/10, z 11 maja 2012 r., II OSK 323/11, z 1 czerwca 2017 r., II OSK 2471/15, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z uwagi na wysokość, masę i zwarty układ konstrukcyjny (8 słupów, bloczki betonowe M6, podpory narożne i pośrednie, płyty drogowe, 144 bloczki betonowe M6, które stanowią fundament stabilizujący konstrukcję masztu antenowego) należy uznać sporny obiekt za trwale związany z gruntem. Istotne jest bowiem, aby posadowienie masztu było na tyle trwałe, że będzie się opierało czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję. Skoro zatem zgłoszone przez skarżącą spółkę roboty budowlane wymagają uzyskania pozwolenia na budowę, to wniesiony sprzeciw od zgłoszenia odpowiada prawu.
Organy obu instancji błędnie powołały się w uzasadnieniach decyzji na dyspozycję art. 30 ust. 5f Prawa budowlanego, stosowanego podczas stanu zagrożenia epidemicznego, stanu epidemii albo stanu klęski żywiołowej. W myśl tego przepisu, do wykonywania robót budowlanych polegających na budowie lub przebudowie przenośnych wolno stojących masztów antenowych w przypadku, gdy inwestorem jest podmiot, o którym mowa w art. 29 ust. 8, można przystąpić w terminie 3 dni roboczych następujących po dniu doręczenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1b. Zgodnie z art. 30 ust. 5g Prawa budowlanego, organ administracji architektoniczno-budowlanej może wnieść sprzeciw do zgłoszenia, o którym mowa w ust. 5f, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zgłoszenia wyłącznie w przypadku, gdy wykonanie robót budowlanych lub obiektu objętego zgłoszeniem może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
Skoro, jak wyżej wskazano, objęty niniejszym postępowaniem maszt antenowy jest obiektem trwale związanym z gruntem, a zatem nie jest masztem przenośnym należącym do kategorii tymczasowych obiektów budowlanych w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego, to art. 30 ust. 5f tej ustawy nie ma do niego zastosowania. W tym przepisie jest wprost mowa wyłącznie o "przenośnych wolno stojących masztów antenowych". Z tej racji zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 5f i ust. 5g w zw. z art. 3 pkt 5a Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię jest bezpodstawny.
Z uwagi na to, że organy błędnie analizowały przedmiotową inwestycję w świetle dyspozycji powołanego wyżej przepisu, częściowo zasadny jest powołany w skardze zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Jednak ze względu na to, że w sprawie zaistniały podstawy do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia, które przez organy zostały dostrzeżone i właściwie ocenione, uchybienie to nie ma wpływu na wynik sprawy.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 30 ust. 5c Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie, ponieważ z uwagi na to, że planowana przez skarżącą inwestycja obejmuje budowę obiektu trwale związanego z gruntem nie ma wątpliwości co do braku możliwości zastosowania procedury zgłoszenia.
Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.).