II SA/LU 947/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Niemce w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając wprowadzone ograniczenia dotyczące instalacji odnawialnych źródeł energii za nieuzasadnione i naruszające zasadę proporcjonalności.
Spółka L. S.A. zaskarżyła uchwałę Rady Gminy Niemce dotyczącą zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE). Spółka argumentowała, że wprowadzone ograniczenia mocy instalacji OZE są nieproporcjonalne i naruszają jej prawo własności. Gmina wniosła o odrzucenie skargi. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność uchwały w całości z powodu istotnego naruszenia zasad sporządzania planu, polegającego na przekroczeniu granic władztwa planistycznego i naruszeniu zasady proporcjonalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę L. Spółki Akcyjnej na uchwałę Rady Gminy Niemce z dnia 18 lutego 2022 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca spółka zarzuciła uchwale naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym wprowadzenie nieuzasadnionych ograniczeń w zakresie instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE) o mocy do 100 kW, co miało naruszać jej prawo własności i możliwość prowadzenia działalności gospodarczej. Gmina Niemce wniosła o odrzucenie skargi, twierdząc, że uchwała została podjęta zgodnie z prawem. Sąd uznał skargę za zasadną i stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości. Sąd podkreślił, że choć studium uwarunkowań jest aktem ogólniejszym od planu miejscowego, to jednak wprowadzone w planie ograniczenia dotyczące instalacji OZE były dalej idące niż przewidywały to przepisy prawa, a gmina nie wykazała ich celowości i proporcjonalności. Sąd zwrócił uwagę, że uchwalenie planu na obszarze należącym do jednego podmiotu, z ograniczeniami dotyczącymi jego działalności, bez uzasadnienia i proporcjonalności, stanowiło nadużycie władztwa planistycznego. Dodatkowo, sąd wskazał na sprzeczność działań gminy z celami polityki Unii Europejskiej w zakresie promowania OZE. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność uchwały w całości i zasądził od Gminy Niemce na rzecz spółki zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wprowadzone ograniczenia dotyczące instalacji OZE w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego naruszają prawo własności i zasadę proporcjonalności, jeśli nie znajdują racjonalnego uzasadnienia, nie są proporcjonalne do celów, dla których zostały wprowadzone, i nie uwzględniają specyfiki funkcji terenu oraz potrzeb inwestycyjnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że gmina przekroczyła swoje władztwo planistyczne, wprowadzając nieuzasadnione i nieproporcjonalne ograniczenia w zakresie instalacji OZE. Brak uzasadnienia w studium, odmienne traktowanie terenów o różnych funkcjach (np. handlu hurtowego i zabudowy mieszkaniowej) oraz sprzeczność z celami polityki UE w zakresie OZE świadczą o naruszeniu zasady proporcjonalności i dowolnym działaniu organu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (17)
Główne
u.p.z.p. art. 147
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.z.p. art. 28 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 10 § 2a
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 15 § 3
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Konstytucja art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw konstytucyjnych muszą być konieczne w demokratycznym państwie, ustanowione w ustawie i nie mogą naruszać istoty tych praw.
Konstytucja art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.p.z.p. art. 17 § 14
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 20 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 1 § 2 pkt 7
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 32 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 64 § 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 32 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 1 lit. c
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady proporcjonalności poprzez wprowadzenie nieuzasadnionych i nadmiernych ograniczeń w zakresie instalacji odnawialnych źródeł energii. Przekroczenie granic władztwa planistycznego gminy. Brak racjonalnego uzasadnienia dla wprowadzonych ograniczeń, zwłaszcza w kontekście funkcji terenu (handel hurtowy, centrum obsługi rolnictwa) i potrzeb inwestycyjnych spółki. Niezgodność działań gminy z celami polityki UE w zakresie promowania OZE.
Odrzucone argumenty
Gmina argumentowała, że uchwała została podjęta bez uchybień, a nadzór wojewody nie zakwestionował jej. Gmina podniosła, że spółka nie wykazała interesu prawnego do zaskarżenia uchwały (argument odrzucony przez sąd).
Godne uwagi sformułowania
Nadużycie kompetencji planistycznych (nadużycie władztwa planistycznego) polega na wykorzystaniu ustawowego upoważnienia do kształtowania polityki przestrzennej w celach sprzecznych z prawem, niezgodnych z istotą i przeznaczeniem przyznanej kompetencji. Punktowe uchwalanie miejscowego planu może prowadzić do przyjęcia takich rozwiązań, które oddzielnie nie wskazują na nadużycie władzy planistycznej, lecz w szerszym aspekcie są niemożliwe do zaakceptowania. Tożsame traktowanie nieruchomości mających skrajnie odmienne funkcje, świadczy o naruszeniu zasady proporcjonalności. Działanie gminy jest nie tylko nieuzasadnione z punktu widzenia interesu jednostki, ale jest zupełnie niezrozumiałe w kontekście interesu publicznego oraz wprost sprzeczne z celami realizowanymi przez Polskę i Unię Europejską.
Skład orzekający
Jerzy Parchomiuk
przewodniczący
Jacek Czaja
sprawozdawca
Maciej Gapski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie zasady proporcjonalności i nadużycie władztwa planistycznego przez gminy przy uchwalaniu planów miejscowych, zwłaszcza w kontekście inwestycji związanych z odnawialnymi źródłami energii."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której plan miejscowy obejmuje głównie teren jednego podmiotu i wprowadza nieuzasadnione ograniczenia dla jego działalności gospodarczej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ograniczeń w prawie własności przez plany miejscowe, szczególnie w kontekście rozwoju odnawialnych źródeł energii, co jest aktualnym tematem.
“Gmina nie może blokować inwestycji w OZE w planie miejscowym bez uzasadnienia – wyrok WSA.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 947/23 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2023-12-21 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-10-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Jacek Czaja /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Zagospodarowanie przestrzenne Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały. Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 147 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 741 art. 28, art. 10, art. 15, art. 17 pkt 14 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca) Asesor sądowy Maciej Gapski Protokolant Referent Elwira Szymaniuk-Szkodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi L. Spółki Akcyjnej z siedzibą w [...] na uchwałę nr XXXIII/325/2022 Rady Gminy Niemce z dnia 18 lutego 2022 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Niemce I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; II. zasądza od Gminy Niemce na rzecz L. Akcyjnej z siedzibą w [...] kwotę 780 (siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie L[...] [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] (dalej także jako: spółka, skarżąca) wniosła skargę na uchwałę Rady Gminy [...] z 18 lutego 2022 r. nr XXXIII/325/2022 w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] (Dz. U. 2022 r., poz. 1378, dalej także jako: miejscowy plan, uchwała). Powyższej uchwale spółka zarzuciła: - naruszenie art. 9 ust. 4 z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 10 ust. 2a u.p.z.p. oraz w związku z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. poprzez wprowadzenie ograniczeń co do możliwości posadowienia na obszarze objętym planem zagospodarowania przestrzennego, którego dotyczy zaskarżona uchwała, instalacji źródeł energii odnawialnej o mocy do 100 kW energii elektrycznej lub też urządzeń posadowionych na dachach budynków bez żadnych ograniczeń mocy, pomimo tego, że zapisy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego tego rodzaju ograniczeń nie przewidywały; - naruszenie art. 17 pkt 14 u.p.z.p. w związku z art. 20 ust. 1 u.p.z.p., poprzez nieprzedłożenie Radzie Gminy przez organ planistyczny wraz z projektem planu nieuwzględnionych przez ten organ uwag skarżącej spółki, a w konsekwencji nie rozpatrzenie przez Radę Gminy zastrzeżeń spółki do planowanych zmian w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego; - naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 7) u.p.z.p w związku z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w związku z naruszeniem art. 31 ust. 3, 32 ust. 1, art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., poz. 78, nr 483 – dalej jako: Konstytucja), poprzez naruszenie zasad proporcjonalności oraz równości wobec prawa i równej ochrony prawnej własności wyrażające się w całkowitym zakazie instalowania odnawialnych źródeł energii o mocy elektrycznej większej niż 50 kW lub mocy cieplnej nie większej niż 100 kW na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, również tych instalowanych na dachach budynków. Spółka podniosła, że w trakcie procesu planistycznego wskazywała na fakt, że przepisy miejscowego planu w sposób nieproporcjonalny ingerują w jej prawo własności oraz ograniczają w sposób nieuzasadniony prowadzenie działalności gospodarczej, negatywnie wpływając na możliwość jej rozwoju. Skarżąca postulowała umożliwienie jej na mocy miejscowego planu realizację instalacji odnawialnych źródeł energii o mocy do 100 kW mocy elektrycznej, w tym instalacji montowanych na dachach budynków. Skarżąca odniosła się do stanowiska gminy, która wywodziła, że wprowadzenie takiego rozwiązania wymagałoby zmiany studium zagospodarowania przestrzennego, wskazując, że ustawodawca nie wprowadził takiego ograniczenia. Jej zdaniem, o ile ustalenia studium nie przewidują ograniczeń w zakresie odnawialnych źródeł energii – a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie – to miejscowy plan nie może ich wprowadzić. Spółka wskazała, że tożsamy przepis, dotyczący ograniczeń mocy odnawialnych źródeł energii zawarto w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, przyjętym uchwałą Rady Gminy [...] z 28 kwietnia 2020 r., nr XVI/158/2020 dla innych terenów Gminy [...]. Uchwała ta w znacznej mierze dotyczy terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej - MN; terenów zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej - MW; terenów zabudowy rekreacji indywidualnej - ML; terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usługowej - MN/U. Świadczy to o tym, że potrzeby spółki w zakresie planowanego rozwoju i związanego z tym zapotrzebowania na energię elektryczną, w tym na energię z odnawialnych źródeł energii, zostały zrównane z potrzebami gospodarstw domowych oraz drobnych przedsiębiorców. Strona wskazała na nieproporcjonalności zastosowanych takich samych rozwiązań dla różnych funkcji. W związku z powyższym spółka wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej uchwały w całości. W odpowiedzi na skargę Gmina [...] wniosła o jej odrzucenie, a ewentualnie oddalenie. Wskazała, że spółka nie wykazała interesu prawnego do zaskarżenia uchwały, co jest niezbędne w świetle art. 101 ust. 1 u.s.g. Zdaniem gminy miejscowy plan został uchwalony bez uchybień, mogących skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały. Podkreślono także, że zaskarżona uchwała nie została zakwestionowana przez nadzór wojewody. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona uchwała narusza prawo w sposób istotny. Konieczne więc było stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634, dalej jako: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2021 r. poz. 741 ze zm., dalej jako: u.p.z.p.) istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Na wstępie, mając na uwadze stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę, należy wskazać, że naruszenie interesu prawnego strony stanowi o istnieniu legitymacji skargowej. Podstawą uwzględnienia skargi może być natomiast wyłącznie naruszenie porządku prawnego. Skarżąca jest właścicielem działek położonych na obszarze zaskarżonego planu miejscowego. Ustalenia planu kształtują i ograniczają sposób wykonywania przysługującego stronie prawa własności, wobec czego należy stwierdzić, że zaistniała przesłanka naruszenia interesu prawnego, zatem strona ma legitymację do wniesienia skargi i możliwe jest przeprowadzenie kontroli sądowej. Jednakże sama wskazana powyżej okoliczność nie mogła stanowić podstawy stwierdzenia nieważności uchwały. Sąd nie stwierdził naruszenia trybu sporządzenia miejscowego planu. W aktach sprawy znajdują się pisma spółki, pochodzące zarówno sprzed przystąpienia do podjęcia powyższej uchwały, jak i późniejsze. Żadne pismo nie zostało jednak wniesione we właściwym trybie i terminie, jako uwaga dotycząca planu. Z tego względu należało stwierdzić, że nie doszło do naruszenia art. 17 pkt 14 u.p.z.p. Ubocznie warto zauważyć, że jedynie istotne naruszenie trybu sporządzania planu może prowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały. Sąd stwierdził jednakże, że doszło do istotnego naruszenia zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez przekroczenie granic władztwa planistycznego gminy. Chybiony jest pogląd spółki, że o ile studium nie wprowadza ograniczenia w zakresie mocy odnawialnych źródeł energii, to miejscowy plan nie może ich przewidzieć. Studium jest aktem o charakterze ogólniejszym od miejscowego planu. Określenie lokalizacji urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o określonej mocy jest zasadniczo materią zastrzeżoną dla miejscowego planu. Zgodnie z art. 10 ust. 2a u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie uchwalenia zaskarżonego aktu, jeżeli na obszarze gminy przewiduje się wyznaczenie obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, w studium ustala się ich rozmieszczenie, z wyłączeniem: wolnostojących urządzeń fotowoltaicznych, o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 1000 kW zlokalizowanych na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas V, VI, VIz i nieużytki - w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 oraz z 2021 r. poz. 922 i 1641) – pkt 1; urządzeń innych niż wolnostojące – pkt 2. W poprzednim brzmieniu przepis przewidywał ograniczenie dla urządzeń o mocy przekraczającej 100 kW i nie wprowadzał wyjątków określonych w punktach 1-2. Przepis art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. dotyczy określenia, w zależności od potrzeb, granic terenów przeznaczonych pod budowę tych urządzeń w miejscowym planie. W tym miejscu wypada wskazać, że celem studium jest określanie polityki przestrzennej gminy i lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego, co oznacza stworzenie dokumentu o charakterze bardziej ogólnym w stosunku do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Miejscowy plan z tego względu nie musi w sposób niezmieniony powielać ustaleń zawartych w studium. Niezależnie jednak od powyższych rozważań, w niniejszej sprawie doszło do wprowadzenia w miejscowym planie dalej idących ograniczeń niż określone w powyższych przepisach. Oznacza to, że wskazane powyżej przepisy nie mają istotnego wpływu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Ustawodawca przewidział konieczność uwzględnienia instalacji określonych w art. 10 ust. 2a u.p.z.p. w studium. Jednakże w niniejszej sprawie wprowadzone ograniczenie dotyczy urządzeń o mniejszej mocy, które nie musiało – w świetle ustawy – zostać przewidziane w ramach studium, aby możliwe było jego wprowadzenie w miejscowym planie. Niewprowadzenie w studium ustaleń odpowiadających treści zaskarżonego § 19 uchwały nie przesądza kwestii dopuszczalności rozmieszczania omawianych urządzeń w ramach miejscowego planu – ani nie uniemożliwia wprowadzenia takiego przepisu, ani nie przesądza o dopuszczalności ich realizacji. Niewątpliwie gmina była zobowiązana uwzględnić brzmienie przepisów obowiązujące w dacie uchwalania miejscowego planu. Należy wyjaśnić, że rada gminy korzysta z tzw. władztwa planistycznego, co oznacza, że kształtuje i prowadzi politykę przestrzenną na terenie gminy, w tym uchwala gminne akty planowania przestrzennego w zakresie określonym w art. 3 ust. 1 u.p.z.p. Nie oznacza to jednak, że może kształtować politykę przestrzenną w sposób dowolny. Wolą ustawodawcy było udzielenie gminie uprawnienia do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, lecz przy założeniu obowiązku przestrzegania reguł wynikających z ustaw. Granicami władztwa planistycznego są konstytucyjnie chronione prawa, w tym przede wszystkim prawo własności. Uchwalając plan miejscowy, rada gminy może ingerować w wykonywanie prawa własności, ale taka ingerencja musi uwzględniać zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji, zgodnie z którym ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, a same ograniczenia nie mogą naruszać istoty wolności i praw (por. m. in. wyrok NSA z 8 listopada 2017 r., sygn. II OSK 224/17 i cyt. tam orzecznictwo). Nadużycie kompetencji planistycznych (nadużycie władztwa planistycznego) polega na wykorzystaniu ustawowego upoważnienia do kształtowania polityki przestrzennej w celach sprzecznych z prawem, niezgodnych z istotą i przeznaczeniem przyznanej kompetencji. Chodzi zatem o takie sytuacje, gdy organ wykonuje swoje kompetencje planistyczne bez uwzględniania zarówno interesów prywatnych, jak i publicznych oraz działa w sposób nieproporcjonalny, dowolny i arbitralny. Spółka kwestionuje przepis § 19 pkt 1 miejscowego planu, zgodnie z którym na obszarze objętym planem w zakresie lokalizacji urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii obowiązują następujące ustalenia: na całym obszarze dopuszcza się instalacje odnawialnych źródeł energii o mocy elektrycznej nie większej niż 50 kW lub o mocy cieplnej nie większej niż 100 kW z zastrzeżeniem ust. 2. Sąd z urzędu dostrzega, że § 19 dzieli się na dwa punkty, nie zaś na ustępy. Wskazany przepis ogranicza możliwość zabudowy, godzi zatem w prawo własności. Jak wskazano powyżej prawo własności podlega m. in. ochronie konstytucyjnej (art. 21 ust. 1, art. 64 Konstytucji), lecz nie jest prawem bezwzględnym i w określonych sytuacjach może zostać ograniczone. Ingerencja w sferę prawa własności musi pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Plan zagospodarowania może wkraczać w sferę wykonywania prawa własności, ponieważ z samego celu jego uchwalenia ustala możliwość i warunki zabudowy danego obszaru, a w konsekwencji konkretnych nieruchomości. Prawodawca miejscowy dokonując ingerencji w sferę prywatnych interesów właścicieli, powinien kierować się zasadą proporcjonalności, która wyraża zakaz nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Wprowadzając ograniczenia w zabudowie, czyli naruszając interes prawny jednostki, organ planistyczny ma obowiązek uzasadnić swoje działanie, aby uchronić się przed zarzutem nadużycia władztwa planistycznego. Organ musi wykazać, jakie wartości (cele) są na tyle istotne (ważnie społecznie), aby uzasadniały ograniczenie prawa własności podmiotu prywatnego. Ingerencja w sferę własności musi pozostawać w racjonalnej, odpowiedniej proporcji do wskazanych celów (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 1708/09). Należy podkreślić, że wadliwe są nie tylko takie ustalenia planu, które naruszają przepisy prawa, ale także te, które są wynikiem nadużycia przysługujących gminie uprawnień planistycznych, czyli wprowadzające regulacje nieuzasadnione, nieproporcjonalne, arbitralne. Ingerencja w prawo własności osób, których nieruchomość pozostaje w obszarze objętym zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wymaga wyważenia interesów publicznych i prywatnych, co ma szczególne znaczenie w przypadku ich kolizji. Każde zaś ograniczenie prawa własności winno znaleźć swoje uzasadnienie w wyważeniu wartości tych interesów. Niewątpliwie zaskarżony miejscowy plan wprowadza ograniczenie zakresie lokalizacji urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii. Należy stwierdzić, że prawodawca miejscowy nie uzasadnił takich rozwiązań, w szczególności nie wykazał ich celowości i proporcjonalności. Ocena czy ograniczenie możliwości zabudowy nieruchomości zgodnie z oczekiwaniami strony oznacza nadużycie władztwa planistycznego, jak zostało już wskazane, wymaga wyważenia praw indywidualnych i interesu publicznego, a także uwzględnienie aspektów racjonalności działań, proporcjonalności ingerencji w prawo własności. W niniejszej sprawie doszło do uchwalenia miejscowego planu na obszarze należącym do jednego podmiotu. Wprawdzie akt obejmuje kilka działek, to jednak stanowią one własność skarżącej. Miejscowy plan kształtuje zatem sytuację jednego podmiotu gospodarczego na znacznym terenie w oderwaniu od sposobu zagospodarowania szerszego obszaru. Sąd dostrzega także, że spółka prowadzi działalność gospodarczą na terenie objętym miejscowym planem, co jest spójne z funkcją wskazaną dla działek objętych aktem. Należy dostrzec zasadniczo jednolity charakter terenu, objętego miejscowym planem. Powyżej wskazane okoliczności świadczą o punktowym (z uwagi na podmiot i funkcję) uchwalaniu miejscowego planu, czyli takim kształtowaniu ładu przestrzennego, które nie pozostaje w związku z szerszym obszarem i interesami innych podmiotów. Niemożliwe jest zatem uwzględnienie charakteru i cech sąsiednich obszarów, wzajemnego oddziaływanie na siebie terenów o różnych funkcjach czy należących do różnych podmiotów. W takiej sytuacji należy zachować szczególną ostrożność przy badaniu, czy wprowadzone ograniczenie są uzasadnione i konieczne, czy może mają charakter dowolny i są wymierzone w interes konkretnego podmiotu lub określoną działalność. Punktowe uchwalanie miejscowego planu może prowadzić do przyjęcia takich rozwiązań, które oddzielnie nie wskazują na nadużycie władzy planistycznej, lecz w szerszym aspekcie są niemożliwe do zaakceptowania. Racjonalne kształtowanie ładu przestrzennego musi uwzględniać charakter i cechy większego obszaru, wzajemne oddziaływanie na siebie terenów o różnych funkcjach. Ocena zasadności wprowadzenia konkretnych rozwiązań planistycznych nie odbywa się w takim przypadku w kontekście spornych interesów prywatnych czy obszarów o odmiennej funkcji. Nie można także tracić z pola widzenia, że miejscowy plan nie powinien służyć kształtowaniu praw konkretnej jednostki, lecz ma prowadzić do racjonalnego kształtowania polityki przestrzennej. Trafnie strona skarżąca wskazała na miejscowy plan przyjęty uchwałą Rady Gminy [...] nr XVI/158/2020 z 28 kwietnia 2020 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] – etap I (Dz. U. Woj. Lub. 2020 r., poz. 2714, dalej jako: uchwała z 28 kwietnia 2020 r.), który wprowadza m. in. zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (MN) czy wielorodzinną (MW). Miejscowy plan, którego dotyczy ta sprawa, obejmuje głównie tereny obsługi handlu hurtowego (LRH) i centrum obsługi rolnictwa (LRH-U). Dostrzegalne są zatem różnice w kształtowaniu funkcji terenów, mimo to miejscowe plany w sposób podobny kształtują zasady realizacji odnawialnych źródeł energii (z wyjątkiem określonym w § 21 pkt 3-4 uchwały z 28 kwietnia 2020 r.). Nie sposób znaleźć uzasadnienia dla tożsamego ukształtowania sposobu zagospodarowania terenów przeznaczonych dla skrajnie odmiennych celów. Oczywistym jest bowiem, że przeznaczenie działek na obsługę handlu hurtowego i centrum obsługi rolnictwa generuje odmienne – większe – zapotrzebowanie na energię, a zatem również na realizację odnawialnych źródeł energii. Teren o takim przeznaczeniu nie może być taktowany podobnie jak zabudowa mieszkaniowa, zasadniczo nawet obszar usług nie ma wystarczająco zbliżonego charakteru. Tożsame traktowanie nieruchomości mających skrajnie odmienne funkcje, świadczy o naruszeniu zasady proporcjonalności. Należy także zauważyć, że określając funkcję terenu, organ planistyczny musi umożliwić jej prawidłowe zrealizowanie, czyli ukształtować zasady zabudowy w sposób adekwatny i racjonalny, pozwalający na realizację tej funkcji. W tym miejscu należy podkreślić, że wprowadzenie takiego ograniczenia w zakresie odnawialnych źródeł energii nie stanowi wyrazu realizacji ustaleń zawartych w studium. Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że wprowadzenie ograniczeń w zakresie lokalizacji inwestycji odnawialnych źródeł energii w § 19 pkt 1 miejscowego planu nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. W szczególności należało zwrócić uwagę na brak odniesienia się w uzasadnieniu uchwały do wprowadzenia tego rodzaju ograniczenia, nie ma ono umotywowania w treści studium. W sprawie wskazywano na to, że gmina w innym akcie w sposób analogiczny ukształtowała warunki zabudowy dla obszarów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową. Prawodawca miejscowy wprowadzając ograniczenia w zakresie realizacji inwestycji odnawialnych źródeł energii zupełnie pominął funkcję terenu, którego dotyczy miejscowy plan – zwłaszcza odmienne zapotrzebowanie na energię, wynikające z samego charakteru funkcji. W niniejszej sprawie wprowadzenie nieuzasadnionego ograniczenia w zakresie realizacji odnawialnych źródeł energii (§ 19 uchwały) świadczy o dowolnym i nieracjonalnym działaniu prawodawcy miejscowego. Doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Działanie organu nie jest podyktowane wyważeniem interesu publicznego i prywatnego, nie zmierza do realizacji ważniejszego celu, w świetle którego interes prywatny mógłby doznawać ograniczeń. Przekroczenie granic władztwa planistycznego stanowi naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, co z kolei uzasadnia w myśl art. 28 ust. 1 u.p.z.p. unieważnienie całości lub części planu miejscowego. Sąd w niniejszej sprawie dostrzega także, że ograniczenie wprowadzone w miejscowym planie nie ma uzasadnienia w tendencjach zmierzających do propagowania odnawialnych źródeł energii. Wspieranie odnawialnych form energii jest jednym z celów aktualnej polityki Unii Europejskiej, której Polska jest członkiem (por. m. in. dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych, Dz. U. UE. L. 2018 r., nr 328, poz. 82). Zwiększone stosowanie energii ze źródeł odnawialnych ma fundamentalne znaczenie dla promowania bezpieczeństwa dostaw energii, zrównoważonej energii po przystępnych cenach, rozwoju technologicznego i innowacji, a także wiodącej pozycji technologicznej i przemysłowej, przy jednoczesnym zapewnieniu korzyści środowiskowych, społecznych i zdrowotnych, jak również stworzeniu znaczących możliwości zatrudnienia i rozwoju regionalnego, zwłaszcza na obszarach wiejskich i odizolowanych, w regionach lub na terytoriach o niskiej gęstości zaludnienia lub objętych częściową dezindustrializacją. Nie można oczywiście wykluczyć, że ograniczenie realizacji odnawialnych źródeł energii będzie zasadne, celowe i zgodne z prawem. Jednakże na kanwie niniejszej sprawy działanie gminy jest nie tylko nieuzasadnione z punktu widzenia interesu jednostki, ale jest zupełnie niezrozumiałe w kontekście interesu publicznego oraz wprost sprzeczne z celami realizowanymi przez Polskę i Unię Europejską. Podzielając zasadność podniesionych w skardze zarzutów, należy wskazać, że konieczne było stwierdzenie nieważności uchwały w całości, gdyż kwestionowany przepis uchwały odnosi się do całego aktu, a jego wyeliminowanie nie doprowadzi do stanu zgodnego z prawem, a wręcz uniemożliwiłoby prawidłowe stosowanie uchwały. W tej sytuacji jedynym prawnie skutecznym środkiem przywrócenia stanu zgodnego z prawem jest stwierdzenie nieważności uchwały w całości. W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku w punkcie I. O zwrocie na rzecz skarżących kosztów postępowania orzeczono na podstawie w art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801 ze zm.). Zasądzone koszty postępowania obejmują uiszczony wpis sądowy od wniesionej skargi (300 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika, działającego z wyboru (480 zł).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI