II SA/Lu 94/25

II SA/Lu 94/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza
Jacek Czaja /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1112
art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 80 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skarg J. K., A. C., A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 30 grudnia 2024 r. znak: SKO.41/4362/SD/2024 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Stężyca z dnia 22 października 2024 r. znak: GPiOS.6220.12.26.2023; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz J. K., A. C., A. G. po 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wójt Gminy Stężyca decyzją z dnia 22 października 2024 r., działając na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 72 ust.1 pkt 1, art. 82 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024 r., poz. 1112 ze zm.; dalej: "u.u.i.ś.", "ustawa"), § 2 ust. 1 pkt 51 lit. b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839; dalej: "r.p.o.ś."), w zw. z art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku B. K. i zasięgnięciu opinii: Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. - znak: ONS-NZ.7016.29.2023 z dnia 16.11.2024 r. (data wpływu do Urzędu Gminy Stężyca: 21 listopada 2023 r.), Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie - znak: WOOŚ.4221.56.2024.RWD.6 z dnia 05 sierpnia 2024 r. (data wpływu do Urzędu Gminy Stężyca: 05 sierpnia 2024 r.). Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie, znak: WA.RZŚ.4900.1.95.2023.NM.SN.3 z dnia 19 sierpnia 2024 r. (data wpływu do Urzędu Gminy Stężyca: 26 sierpnia 2024 r.) i przeprowadzeniu postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko
I. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia "Budowa budynku obory na działkach nr [...] położonych w miejscowości P., gm. S." i określił warunki realizacji tego przedsięwzięcia (pkt I ppkt 1-3 decyzji);
II. nie stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 72 ust.1 pkt 1 u.u.i.ś. oraz przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko.
Stwierdzono, że:
Dla przedsięwzięcia nie zachodzi konieczność realizacji z uwzględnieniem wymogów w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, gdyż nie zalicza się ono do grupy zakładów stwarzających takie zagrożenie (pkt III decyzji).
Realizacja przedsięwzięcia nie wymaga utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania (pkt IV decyzji).
Przed realizacją przedsięwzięcia nie zachodzi potrzeba zapewnienia kompensacji przyrodniczej (pkt V decyzji).
Dla przedsięwzięcia nie jest wymagane sporządzenie analizy porealizacyjnej (pkt VI decyzji).
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że dnia 20 października 2023 r. do Urzędu Gminy w Stężycy wpłynął wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku obory na działkach nr [...] położonych w miejscowości P., gm. S.
Wskazano, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839) analizowane przedsięwzięcie zaliczone jest do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - § 2, ust. 1, pkt. 51- chów lub hodowla: b) zwierząt innych niż wymienione w lit. a w liczbie nie mniejszej niż 210 DJP - przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę zwierząt.
Teren planowanego przedsięwzięcia jest objęty zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przedmiotowe działki w MPZP gminy S. przeznaczone zostały pod tereny upraw polowych (RP) i tereny przeznaczone do zalesień (RP), na których dopuszcza się lokalizacje ferm hodowlanych, które ze względu na uciążliwość nie mogą być lokalizowane w zwartej zabudowie, pod warunkiem uprzedniego uzyskania przez inwestora pozytywnej opinii właściwego organu państwowej inspekcji sanitarnej oraz opracowania raportu oddziaływania na środowisko do decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Teren działek jest przekształcony antropogenicznie i wykorzystywany rolniczo. Szatę roślinna stanowią trawy regularnie koszone. Na terenie przedsięwzięcia Wnioskodawca magazynuje kiszonkę i słomę. Otoczenie inwestycji przedstawia się następująco: od strony północnej - tereny zadrzewienia i pól uprawnych, od strony wschodniej - pola uprawne, od strony południowej - las, a za nim zabudowa mieszkaniowa, od strony zachodniej - las, a za nim pola uprawne.
Instalacja wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną będzie służyła do produkcji mleka. Planowane zagospodarowanie terenu przedsięwzięcia przedstawia się następująco: budynek obory o wymiarach 32 x 90 m, wysokość w kalenicy lim, parterowy z dachem dwuspadowym. Powierzchnia budynku będzie wynosić 2880 m2, zostanie wykonany na bazie konstrukcji stalowej. Poszycie dachu i ścian szczytowych zostanie wykonane z płyty warstwowej, zaś ściany boczne będą wyposażone w ruchome kurtyny, hala udoju i pomieszczenia socjalne o wymiarach 15 x 30 m, magazyn pasz,
- 4 silosy na kiszonkę - każdy o wymiarach 10 x 50 m,
- zbiornik na gnojowicę typu laguna o pojemności ok. 2000 m3, przykryty plandeką,
- dwa zbiorniki bezodpływowe (szambo) - zbiornik betonowy o pojemności 12 m3,
drogi betonowe i place manewrowe,
miejsce magazynowania odpadów.
Całość inwestycji zostanie ogrodzona.
Planowane elementy zagospodarowania powierzchni budynku:
Stół paszowy - pow. ok. 450 m2,
Pomieszczenia gospodarcze - pow. Ok. 90 m2,
Hale udojowe, porodowe wraz z poczekalnią - pow. ok 400m2,
Korytarze gnojowe – ok. 1000 m2,
Legowiska - pow. ok. 597 m2,
Strefa buforowa – ok. 343 m2.
Zakłada się, że rocznie będzie prowadzony remont stada na poziomie 20 %. Spośród urodzonych cieląt w stadzie pozostaną wybrane jałówki. Reszta młodych zwierząt zostanie odsprzedana.
Zwierzęta będą utrzymywane bez uwięzi wolnostanowiskowo, z wydzielonymi legowiskami. Pobieranie wody będzie odbywało się z poideł a pobieranie pasz przez zwierzęta będzie odbywało się przez korytarz paszowy. Zadawanie paszy prowadzone będzie za pomocą wozu paszowego. Pasza przechowywana będzie w sposób eliminujący możliwość kontaktu ze środowiskiem w szczególności gruntowo-wodnym. Ponadto do obory dostarczana będzie pasza pełnoporcjowa podawana zwierzętom paszowozem. Kiszonki przechowywane będą w silosach na kiszonkę.
Udój odbywać się będzie mechanicznie, dwa razy dziennie. Mleko magazynowane będzie w wydzielonym pomieszczeniu wyposażonym w agregat chłodniczy. Mleko surowe będzie schładzane do 6°C.
Sztuki padłe będą odbierane jako usługa na telefon w ciągu 24 h, przez podmiot uprawniony do transportu produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Będą one przewożone bezpośrednio do zakładu przetwarzania posiadającego odpowiednie zezwolenia. Do czasu odbioru będą one zabezpieczane przed dostępem osób postronnych i zwierząt za pomocą polietylenowej osłony padliny w sposób zgodny z obowiązującymi wymaganiami.
Ścieki bytowe i ścieki z mycia i dezynfekcji urządzeń odprowadzane będą do szczelnych zbiorników o pojemności do 12 m3 każdy, a następnie wywożone do oczyszczalni ścieków.
Oświetlenie budynku będzie naturalne poprzez świetlik kalenicowy ze wspomaganiem oświetleniem sztucznym, elektrycznym.
Nawozy naturalne powstające na etapie eksploatacji zostaną zagospodarowane na gruntach użytkowanych przez wnioskodawcę przedsięwzięcia, który planuje wykorzystanie nawozu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu, rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowego sposobu stosowania nawozów oraz prowadzenia szkoleń z zakresu ich stosowania, a także zgodnie z założeniami Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu z dnia 12 lutego 2020 r. Dysponowanie nawozem poprzedzone będzie sporządzeniem planu nawożenia azotem.
Wnioskowane przedsięwzięcie nie będzie związane z wystąpieniem poważnej awarii, katastrofy naturalnej, katastrofy budowlanej, nie znajduje się na terenie zagrożonym powodzią, czy też w rejonie występowania osuwisk.
Technologia planowana do zastosowania spełniała będzie wymagania stosowania substancji o małym potencjale zagrożeń, efektywnego wytwarzania oraz wykorzystania energii, zapewnienia racjonalnego zużycia wody i innych surowców oraz materiałów i paliw, stosowania technologii bezodpadowych i małoodpadowych oraz możliwość odzysku powstających odpadów, wykorzystywanie porównywalnych procesów i metod, które zostały skutecznie zastosowane w skali przemysłowej.
Warunkiem użytkowania terenu w fazie budowy jest prowadzenie robót ziemnych zgodnie z wytycznymi branżowymi i z zachowaniem zasad BHP. Za prawidłowość realizacji planowanego przedsięwzięcia będą odpowiedzialni kierownicy robót oraz kierownik budowy. Przy wykonawstwie obiektów powinni być zatrudnieni przeszkoleni pracownicy. Prace powinny być prowadzonej z wykorzystaniem sprzętu w pełni sprawnego technicznie, co zapobiegnie wystąpieniu niekontrolowanych emisji.
Realizacja przedsięwzięcia wymagać będzie wycięcia trzech brzóz brodawkowatych. Od strony wschodniej, północnej i południowej zaplanowano wykonanie nasadzeń roślinności średnio i wysokopiennej w pasach o szerokości ok. 3-5m.
Na etapie realizacji wystąpi emisja związana z przygotowaniem terenu, wznoszeniem obiektów, prowadzeniem prac budowlanych oraz montażowych i wykończeniowych. Uciążliwości związane z tym etapem ustąpią po jego zakończeniu.
Ruch samochodowy ze zmienną strukturą i natężeniem stanowić będzie mobilne źródło emisji zanieczyszczeń. Pojazdy, pracujący sprzęt budowlany i wykończeniowy stanowią źródła hałasu oraz emisji zanieczyszczeń do powietrza takich jak: dwutlenek azotu, tlenek węgla, pył, węglowodory aromatyczne i alifatyczne.
Odpady wytworzone na etapie realizacji: odpady opakowaniowe, sorbenty, materiały filtracyjne, odpady z betonu, gruzu ceglanego, drewno, metale, odpady komunalne będą gromadzone selektywnie w sposób odpowiedni do danego rodzaju odpadu, w miejscu przeznaczonym pod zaplecze budowy.
Woda do celów budowlanych dostarczana będzie beczkowozem. Woda pitna dla pracowników powinna być zapewniona przez wykonawcę prac np. w formie butelkowanej.
Dla ochrony środowiska na etapie realizacji dobra logistyka przedsięwzięcia oraz właściwe zagospodarowanie terenu budowy ograniczy ruch pojazdów i czas pracy urządzeń oraz zminimalizuje drogę przejazdu, a tym samym ograniczy czas niekorzystnych emisji związanych z ich używaniem.
Warunkiem właściwego użytkowania terenu w fazie eksploatacji jest zapewnienie odpowiednich warunków chowu zwierząt, przewidzianych w szczególności w rozporządzeniu w sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej oraz przepisami ochrony środowiska, prawa wodne, ustawy o ochronie przyrody, ustawy o odpadach oraz rozporządzeń wykonawczych do tych aktów normatywnych.
Eksploatacja przedsięwzięcia w warunkach standardowej pracy wiązała się będzie ze zużyciem wody na cele: pojenia zwierząt, zapewnienia higieny osób obsługujących, zapewnienia higieny przy wykonywaniu czynności weterynaryjnych. Ponadto wystąpi emisja ścieków bytowych, emisja zanieczyszczeń do powietrza wynikająca z utrzymywania zwierząt w budynkach inwentarskich, działania zbiornika na gnojownicę; emisja hałasu z urządzeń działających w ramach przedsięwzięcia, emisja odpadów takich jako opakowania z tworzyw sztucznych, materiałów eksploatacyjnych, odpadów komunalnych.
Z uwagi na niewielkie natężenie ruchu pojazdów na poziomie kilku pojazdów w ciągu doby, emisja zanieczyszczeń z tym związanych będzie niewielka i niezorganizowana.
Dla ochrony środowiska przewidziano zastosowanie następujących rozwiązań, mających na celu unikanie, zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą oddziaływań na środowisko. Na etapie eksploatacji należeć do niej będzie prowadzenie oraz przechowywanie rejestrów zużycia wody, kontrola i utrzymywanie w dobrym stanie systemu poboru i podawanie wody, stosowanie poideł minimalizujących rozlewanie wody, stosowanie szczelnych, bezodpływowych zbiorników na ścieki bytowe, dobór pasz dostosowanych do potrzeb zwierząt w tym ich zapotrzebowania na białko, utrzymywanie budynków w czystości oraz zapewnianie odpowiedniej temperatury i wilgotności wewnątrz budynku, zastosowanie systemu naturalnej wentylacji grawitacyjnej, przechowywanie kiszonki pod szczelnym przykryciem, kontrole stanu technicznego stosowanych urządzeń, monitoring wytwarzanych odpadów, gromadzenie odpadów w odpowiednich warunkach i przekazywanie uprawnionym podmiotom w pierwszej kolejności do procesów odzysku, wyposażenie budynku w sprzęt przeciwpożarowy, zapobieganie chorobom poprzez niewprowadzanie do budynków osób bez potwierdzonego stanu zdrowia, opracowanie i stosowanie procedur sanitarnych na terenie obory, utrzymywanie budynków i instalacji w czystości, używanie obuwia i odzieży ochronnej, zapewnienie zwierzętom odpowiednich warunków bytowania - odpowiedniej temperatury, wentylacji, oświetlenia, dostępu do paszy i wody, zapewnienie wizyt lekarza weterynarii, prowadzenie szczepień i odrobaczania, natychmiastowe zgłaszanie podejrzeń wystąpienia choroby, monitorowanie stanu stada i bieżące usuwanie sztuk padłych, dezynfekcja budynku po zakończonym cyklu produkcyjnym.
Planowane przedsięwzięcie będzie zrealizowane w wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, który należało uznać za wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Racjonalny wariant alternatywny polegałby na zwiększeniu obsady o 10% w stosunku do planowanej w wariancie przeznaczonym do realizacji.
Wariant najkorzystniejszym dla środowiska jest korzystniejszy pod względem oddziaływania na zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, oddziaływania na rośliny, zwierzęta, grzyby, siedliska przyrodnicze, formy ochrony przyrody, oddziaływania na wody powierzchniowe i podziemne, oddziaływania na powietrze i klimat oraz oddziaływania na zabytki i krajobraz kulturowy ze względu na niższą emisję zanieczyszczeń do atmosfery.
Planowane przedsięwzięcie usytuowane jest poza obszarami podlegającymi ochronie na podstawie ustawy o ochronie przyrody, w tym poza obszarami Natura 2000.
W obrębie przedmiotowego obszaru nie zidentyfikowano gatunków roślin, grzybów ani zwierząt podlegających ochronie gatunkowej.
Przeprowadzona analiza akustyczna wykazała, że przedsięwzięcie nie będzie przyczyną oddziaływań na tereny podlegające ochronie akustycznej.
Przeprowadzona w raporcie analiza oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na stan powietrza atmosferycznego nie wykazała żadnych przekroczeń standardów jakości powietrza i wartości odniesienia.
Realizacja i eksploatacja przedsięwzięcia zgodnie z założeniami przedstawionymi do analizy w raporcie, jak również zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami nie będą powodowały znaczącego oddziaływania na poszczególne elementy środowiska, w szczególności na ludzi, w tym zdrowie i warunki ich życia, dobra materialne, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, formy ochrony przyrody, wody powierzchniowe i podziemne, powierzchnię ziemi, zabytki, klimat, ani krajobraz. Z przeprowadzonej analizy wynika, że nie przewiduje się emisji na poszczególne komponenty środowiska, obejmujące bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko-, średnio- i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływania na środowisko.
Mając na uwadze powyższe nie występuje potrzeba ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, wystąpienia oddziaływań transgranicznych ani konfliktów społecznych.
Na podstawie wyników obliczeń komputerowych przeprowadzonych za pomocą specjalistycznego oprogramowania i map z rozkładem izolinii poszczególnych zanieczyszczeń, w tym hałasu stwierdzono, że planowane przedsięwzięcie nie będzie powodowało przekroczenia dopuszczalnych wartości odniesienia oraz dopuszczalnych substancji poza terenem Wnioskodawcy. W związku z powyższym nie przewiduje się konieczności prowadzenia monitoringu emisji zanieczyszczeń powstających w obrębie planowanego przedsięwzięcia, jak również oddziaływania na formy ochrony przyrody.
Emisja hałasu w punktach obliczeniowych na granicy terenu przedsięwzięcia osiąga wartości niższe od dopuszczalnych poziomów zawartych w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. W związku z powyższym monitoring hałasu nie będzie prowadzony.
Przeprowadzona analiza wykazała, że zasięg oddziaływania przedsięwzięcia ograniczony będzie do terenu analizowanego przedsięwzięcia. W związku z powyższym realizacja przedsięwzięcia nie będzie powiązana z innymi przedsięwzięciami i nie będzie powodowała kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych, zrealizowanych lub planowanych, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem.
Z uwagi na skalę i rodzaj planowanego przedsięwzięcia oraz odległość od granicy państwa nie przewiduje się wystąpienia transgranicznego oddziaływania na środowisko podczas realizacji, likwidacji i eksploatacji przedsięwzięcia.
W trakcie trwania procedury udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadzona została ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, nie wpłynęły żadne uwagi i protesty społeczeństwa wobec planowanej inwestycji.
Planowane przedsięwzięcie nie przyczyni się do zniszczenia bądź dewastacji siedlisk przyrodniczych, czy też stworzenia zagrożeń dla gatunków chronionych.
Analizując wpływ planowanej inwestycji na środowisko, zdrowie i warunki życia ludzi, organ I instancji stwierdził, że zamierzone przedsięwzięcie nie spowoduje pogorszenia stanu środowiska i nie stworzy znacznych uciążliwości dla mieszkańców ani dla środowiska przyrodniczego.
Odwołanie od decyzji organu I instancji wnieśli A. C., J. K. i A. G. W odwołaniach wskazano, że skarżący obawiają się negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia, w szczególności z powodu emisji odorów.
Decyzją z 30 grudnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło ustalenia poczynione przez organ I instancji i uznało za strony postępowania i tym samym za podmioty, którym przysługuje legitymacja procesowa do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji jedynie są osoby, których nieruchomości znajdują się w strefie oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Wyjaśniło, że okoliczność negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, sama w sobie, nie stanowi podstawy do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Negatywne oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko stanowi typową i nieodłączną cechę przedsięwzięć, co do których wydawana jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. Także sama nieodwracalność, czy też trwałość negatywnego oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko, nie jest okolicznością, która uzasadnia wydanie decyzji odmownej. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa bowiem wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, aby minimalizować skutki negatywnego wpływu przedsięwzięcia na środowisko.
Kolegium wskazało, że ocena możliwości realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia w toku postępowania administracyjnego została przeprowadzona w oparciu o raport o oddziaływaniu na środowisko, który jest dokumentem opracowanym przez osoby posiadające wiadomości specjalne, uwzględniającym wymagania nałożone w przepisie art. 66 u.u.i.ś. i który jednocześnie jest kluczowym dowodem w tym postępowaniu administracyjnym. W ocenie organu odwoławczego raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko spełnia wymagane kryteria i pozwala na rzetelną ocenę jego oddziaływania na środowisko. Został on uzupełnione według wskazań organu wynikających chociażby z żądania jego uzupełnienia zgłoszonego przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie RZGW w Warszawie.
Kolegium stwierdziło, że planowane przedsięwzięcie zgodne jest z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ prowadzący postępowanie przeanalizował uzgodnienia organów opiniujących i przedłożony materiał dowodowy. W przeprowadzonym postępowaniu organ I instancji dokonał analizy i oceny bezpośredniego oraz pośredniego wpływu inwestycji na środowisko, możliwości oraz sposobów zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko, stwierdzając, że po zrealizowaniu przez inwestora wszystkich warunków zawartych w przedłożonych dokumentach, planowane przedsięwzięcie może być zrealizowane, w wariancie określonym I w zaskarżonej decyzji. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że realizacja postanowień decyzji z całą pewnością ograniczy skutki eksploatacji przedsięwzięcia dla środowiska w przedmiotowym obszarze.
Skargi o tożsamej treści na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnieśli J. K. (sprawa o sygn. akt II SA/Lu 94/25), A. C. (sprawa o sygn. akt II SA/Lu 95/25) i A. G. (sprawa o sygn. akt II SA/Lu 120/25), zarzucając naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez Wójta Gminy Stężyca z dnia 22 października 2024 r.;
2. art. 138 § 2 k.p.a. przez rezygnację z wydania decyzji uchylającej decyzję wydaną w ramach postępowania pierwszoinstancyjnego i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi;
3. art. 74 ust. 3a u.u.i.ś. poprzez dowolne określenie katalogu stron postępowania;
4. art. 66 u.u.i.ś. poprzez przyjęcie i procedowanie sprawy w oparciu o nieprawidłowy (niekompletny) raport oddziaływania na środowisko;
5. art. 7 k.p.a. poprzez błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie;
6. art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności oceny istnienia tytułów prawnych do nieruchomości, na których ma być wykorzystywany nawóz, kompletności i prawidłowości formalnej przedłożonej analizy oddziaływania na środowisko;
7. art. 80 k.p.a. poprzez rezygnację z podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego;
8. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez rezygnację z uwzględnienia i rozważenia stanowiska reprezentowanej strony;
9. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe skonstruowanie uzasadnienia decyzji administracyjnej;
10. art. 8 k.p.a. przez rezygnację z realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa;
11. art. 11 k.p.a. poprzez rezygnację z realizacji zasady przekonywania;
12. art. 15 k.p.a. poprzez rezygnację z dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy poprzez przeprowadzenie postępowania odwoławczego jako ponownej, pełnej i merytorycznej analizy sprawy.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Stężyca oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono zarzut dotyczący nieprawidłowego sporządzenia analizy oddziaływania na środowisko w zakresie spełnienia wymogów co do wariantów przedsięwzięcia. Wskazano, że organ I instancji nie zweryfikował kompletności raportu i nie wezwał inwestora do uzupełnienia braków, a jednocześnie uczynił go podstawą merytoryczną rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem skarżących raport OOŚ nie spełnił wymagań ustawowych w zakresie wariantowania i kompleksowego porównania wariantowania inwestycji. Zgodnie z analizowanym raportem przewidziano wyłącznie dwa warianty: racjonalny wariant alternatywny oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska pokrywający się jednocześnie z wariantem proponowanym przez wnioskodawcę. Choć samo ograniczenie liczby wariantów z trzech (zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 6 u.u.i.ś. zdanie pierwsze) do dwóch można uznać za dopuszczalne, to w takim przypadku zgodnie ze stanowiskiem piśmiennictwa należy zadbać, żeby warianty realnie różniły się od siebie, tj. nie miały charakteru pozornego. Podkreślono, że w każdej sytuacji warianty w realny sposób powinny odróżniać się od siebie. Tymczasem jako racjonalny wariant alternatywny autor kwestionowanego raportu wskazał wariant, który nie różni się lokalizacją, konstrukcją czy rozmiarem budynków, rodzajem technologii, rozwiązaniami chroniącymi środowisko czy choćby organizacja pracy, ale wyłącznie liczba (obsada) krów i cieląt zgromadzonych w oborze. Różnica wobec wariantu proponowanego przez wnioskodawcę (będącego jednocześnie wariantem najkorzystniejszym dla środowiska) polega wyłącznie na zastosowaniu obsady zwierząt 10% większej przy niezmienionych jakichkolwiek innych warunkach technicznych, technologicznych, organizacyjnych itd. Zastosowanie takiego wariantu tak w piśmiennictwie jak i orzecznictwie określane jest mianem pozornego wariantowania i traktowane jest jako niedopuszczalne.
Skarżący podnieśli, że zarzut pozorności rozwiązania wariantowego sam w sobie powoduje już nieprzydatność raportu do postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, a jeśli taki zostałby wykorzystany, uzasadnia zastosowanie przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej. Pomimo tego nie można pominąć, że nawet gdyby wymóg wariantowości był zachowany, to autor raportu był zobowiązany do szczegółowego określenia i porównania oddziaływania każdego z wariantów na m.in. ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze, powierzchnię ziemi itd. W ocenianym raporcie takiego porównania brak. Skupiono się wyłącznie na porównaniu emisji zanieczyszczeń związanych z utrzymaniem bydła oraz ze zbiornika na gnojowicę. Nie uwzględniono natomiast np. większego oddziaływania akustycznego związanego z większą obsadą w ramach rozwiązania wskazywanego przez autora raportu jako racjonalny wariant alternatywny.
Następnie podniesiono zarzut nieprawidłowego sporządzenia analizy oddziaływania na środowisko w zakresie skumulowania oddziaływania inwestycji oraz zarzut nieuwzględnienia oddziaływania skumulowanego przez organy. Wskazano, że w aktach znajduje się nieprawidłowa informacja o braku innych inwestycji, które wraz z inwestycją planowaną mogłyby powodować powstanie skumulowanego oddziaływania różnych czynników. Podkreślono, że na działkach nr [...] oraz [...] znajduje się funkcjonująca inwestycja tożsama z inwestycją będącą przedmiotem oceny i jest własnością Inwestora, odległość od granicy tej inwestycji do terenu planowanej inwestycji wynosi nie 600 m, lecz zaledwie 200 m. Skumulowane oddziaływanie, które w przypadku realizacji inwestycji niewątpliwie wystąpi, nie zostało ujęte w raporcie OOŚ.
Skarżący podnieśli zarzut dowolnego określenia kręgu stron postępowania wskazując, że analiza listy podmiotów uznawanych przez organy za strony postępowania nie wskazuje, według jakiego klucza jedne podmioty zostały uznane za stroni postępowania, inne zaś nie. Należy przypuszczać, że wynika to z ustalenia obszaru oddziaływania inwestycji, jednak nie potwierdzają tego twierdzenia zawarte w przedłożonym raporcie OOŚ.
Zdaniem skarżących w sprawie brak jest prawidłowej oceny oddziaływania odorowego. Wskazano, że raportu, jak i z aneksu do niego wynika, że gnojowica będzie wyłącznie czasowo przechowywana na terenie inwestycji w zbiorniku, który będzie wyłącznie przykryty plandeką. Następnie gnojowica ta ma być wykorzystywana na innych nieruchomościach szczegółowo wskazanych w aneksie do raportu. Taka deklaracja inwestora powinna skutkować rozszerzeniem zakresu przedmiotowego raportu także o oddziaływanie, które będzie generowane z miejsc późniejszego rozkładania gnojowicy. W ocenie skarżących przy uwzględnieniu szerokiego oddziaływania odorowego związanego z wykorzystaniem gnojowicy na kilkudziesięciu działkach zakres stron postępowania byłby znacznie szerszy niż wynika to z katalogu stron postępowania.
Skarżący podnieśli również zarzut spadku wartości nieruchomości sąsiednich w związku z ewentualną realizacją inwestycji, a także niewyjaśnienia istnienia tytułu prawnego do nieruchomości, na których ma zostać zagospodarowany nawóz. Wskazano, że w odpowiedzi na wezwanie organu został przedłożony aneks do raportu w kwestii sposobu zagospodarowania nawozów naturalnych powstających na etapie eksploatacji inwestycji. W aneksie do raportu wskazano, że nawozy powstające na etapie eksploatacji zostaną zagospodarowane na gruntach użytkowanych przez wnioskodawcę i przedstawiono listę tych gruntów poprzez wskazanie konkretnych działek ewidencyjnych położonych w miejscowościach: B. i D. W ocenie skarżących przedstawione dane są niepełne i nie mogą stanowić w związku z tym podstawy do określenia koniecznych warunków w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji. Podniesiono, że przynajmniej do części podanych działek Inwestor nie legitymuje się tytułem prawnym wynikającym z prawa rzeczowego. Należy zatem przypuszczać, że inwestor może dysponować w tych przypadkach wyłącznie tytułem o charakterze obligacyjnych, na przykład umowami dzierżawy. W ocenie skarżących obowiązkiem organów pierwszej jak i drugiej instancji było w tym przypadku zweryfikowanie na podstawie dostępnego bazy rejestru gruntów i ewentualnie treści poszczególnych umów istnienia tytułu prawnego do każdej z tych działek, a w przypadku działek, których wykorzystywanie jest możliwe wyłącznie w oparciu o tytuł obligacyjny, czy ze względu na zakres uprawnień Inwestora jako podmiotu dysponującego tytułem zależnym oraz przewidziany czas trwania umowy, będzie faktycznie możliwe realne wykorzystanie nieruchomości. Skarżący wskazali także, że przedłożony w aneksie wykaz nieruchomości nie wskazuje na powierzchnię poszczególnych działek oraz sposób ich zagospodarowania. Organy w ogóle nie odniosły sumarycznego areału działek do realnych potrzeb dyktowanych wielkością "produkcji" nawozu, co tym bardziej nie było możliwe, skoro nawet Inwestor w aneksie do raportu oddziaływania nie zawarł ani powierzchni cząstkowych działek, ani nawet nie wskazał na sumaryczna ich powierzchnię.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie w odpowiedziach na skargi wniosło o ich oddalenie.
Inwestor w piśmie z dnia 10 kwietnia 2025 r. wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że z uwagi na rozwój prowadzonego gospodarstwa podjął decyzję o rozszerzeniu działalności i przeniesieniu jej w miejsce oddalone od sąsiednich gospodarstw. Podniósł, że pomimo niewielkiej odległości obecnej obory od budynków sąsiednich nigdy nie otrzymał skarg odnośnie panującego hałasu czy emisji odoru. Informując sąsiadów o planowanej inwestycji spotkał się z ich aprobatą. Nie zgodził się również, że rozwiązanie wariantowe jest pozorne.
Postanowieniami z dnia 29 maja 2025 r. tut. Sąd połączył sprawy ze skarg J. K. (sprawa o sygn. akt II SA/Lu 94/25), A. C. (sprawa o sygn. akt II SA/Lu 95/25) i A. G. (sprawa o sygn. akt II SA/Lu 120/25), i postanowił prowadzić je dalej pod sygn. akt II SA/Lu 94/25.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Stężyca o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku obory na działkach nr [...] położonych w miejscowości P., gm. S.
Na wstępie należy wyjaśnić, że materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 71 ust. 2 pkt 1 u.u.i.ś., zgodnie z którym uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych - wydawanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 i 553), co wynika z treści art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy. Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dołącza się do wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 72 ust. 3 ustawy). Stosownie do art. 71 ust. 1 cyt. ustawy, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania dla realizacji konkretnego przedsięwzięcia. Charakter planowanej inwestycji określa zatem konieczność uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przed złożeniem wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę.
Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 8 u.u.i.ś, przez ocenę oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, której dokonuje organ przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, należy rozumieć postępowanie obejmujące w szczególności weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień oraz zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.
Jak przy tym stanowi art. 80 ust. 1 u.u.i.ś., jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:
1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;
2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;
3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;
4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.
Na gruncie przepisów omawianej ustawy w orzecznictwie sądowadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest decyzją związaną. Oznacza to, że organ właściwy do wydania tej decyzji winien przeprowadzić postępowanie przewidziane przepisami powołanej ustawy i jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy. Wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można odmówić jedynie w razie: (1) niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej), (2) odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii, przez organy o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej, (3) braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1), (4) gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar (...), a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2), (5) jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie to wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odmawia zgody na realizację tego przedsięwzięcia, o ile nie zostaną spełnione warunki, o których mowa w art. 68 pkt 1, 3 i 4 tej ustawy (art. 81 ust. 3). Jeżeli żadna z wymienionych okoliczności nie zachodzi, organ jest obowiązany do określenia środowiskowych uwarunkowań.
Zgodnie z art. 80 ust. 2 ustawy właściwy organ wydaje bowiem decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Zgodność lokalizacji planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest podstawowym kryterium oceny zamierzeń strony ubiegającej się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (zob. wyroki NSA: z 10 października 2017 r., sygn. II OSK 2460/16, LEX nr 2409692; z 19 marca 2019 r., sygn. II OSK 1093/17, LEX nr 2646621, z 23 sierpnia 2019 r., sygn. II OSK 2354/17, LEX nr 2725245). Odpowiedź na to pytanie warunkuje ustalenie, czy dla planowanej inwestycji możliwe jest wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia.
W orzecznictwie podnosi się, że zgodność lokalizacji planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest w świetle art. 80 ust. 2 u.i.o.ś. podstawowym kryterium oceny zamierzeń strony ubiegającej się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jeżeli plan miejscowy nie przewiduje przeznaczenia terenu pod określone przedsięwzięcie lub też wprost zakazuje jego realizacji, to organ ma obowiązek, wobec braku zgodności przedsięwzięcia z planem, wydać decyzję odmowną bez dalszego badania rzeczywistego wpływu planowanej działalności na środowisko (por. wyroki NSA: z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2628/11, LEX nr 1337407; z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2667/16, LEX nr 2589000, wyrok NSA z 16.07.2024 r., sygn. akt III OSK 2674/22, LEX nr 3743296, wyrok NSA z 9.05.2023 r., sygn. akt III OSK 2111/21, LEX nr 3566393.).
W przedmiotowej sprawie w planowane przedsięwzięcie składało się będzie z obory o wymiarach 32 x 90 m, wysokość w kalenicy 11 m, z dachem dwuspadowym, parterowego na bazie konstrukcji stalowej. Powierzchnia budynku będzie wynosić 2880 m2. Poszycie dachu i ścian szczytowych zostanie wykonane z płyty warstwowej, zaś ściany boczne będą wyposażone w ruchome kurtyny. Ponadto w skład przedsięwzięcia wejdzie hala udoju i pomieszczenia socjalne o wymiarach 15 x 30 m, magazyn pasz, 4 silosy na kiszonkę każdy o wymiarach 10 x 50 m, zbiornik na gnojowicę typu laguna o pojemności ok. 2000 m3, przykryty plandeką, dwa zbiorniki bezodpływowe (szamba) o pojemności 12 m3 każdy, drogi betonowe i place manewrowe oraz miejsce magazynowania odpadów.
Jak wynika z akt sprawy teren planowanego przedsięwzięcia jest objęty zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – uchwałą nr VII/67/2003 Rady Gminy Stężyca z 14 maja 2003 r. w sprawie zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Stężyca. Zdaniem Sądu organy błędnie przyjęły, że planowane przedsięwzięcie zgodne jest z postanowieniami MPZP. Wskazać należy, że przedmiotowe działki w MPZP gminy Stężyca przeznaczone zostały pod tereny upraw polowych (RP) - § 3 ust.6 pkt 1 uchwały, na których dopuszcza się lokalizacje ferm hodowlanych, które ze względu na uciążliwość nie mogą być lokalizowane w zwartej zabudowie, pod warunkiem uprzedniego uzyskania przez inwestora pozytywnej opinii właściwego organu państwowej inspekcji sanitarnej oraz opracowania raportu oddziaływania na środowisko do decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (§ 3 ust.6 pkt 1 ppkt 2 uchwały) oraz dopuszcza się zalesianie, zadrzewianie lub zakrzewianie użytków rolnych określonych rysunkiem planu (...) (§ 3 ust.6 pkt 1 ppkt 9 uchwały). Jak wynika z załącznika graficznego MPZP część działek nr [...] położonych w miejscowości P., wskazana na rysunku planu jako RP (żółty w zielone paski w części graficznej planu)– tereny przewidziane pod zalesianie. Powyższe oznacza, że wskazana funkcja staje się dominująca na tym obszarze, mimo że teren ogólnie ma oznaczenie RP - (kolor żółty oznaczony w części graficznej planu) – uprawy polowe. W ocenie Sądu zapisy planu oraz rysunek planu, analizowane łącznie wskazują, że teren przeznaczony do zalesienia jest wyłączony z możliwości zabudowy, nawet jeśli formalnie leży w jednostce RP – uprawy polowe, na którym dopuszcza się lokalizację ferm hodowlanych. Podkreślić należy, że część graficzna planu ma moc wiążącą jak część tekstowa planu, a postanowienia planu należy odczytywać łącznie, uwzględniając zarówno część tekstową, jak i graficzną. Normy prawne zapisane w planie miejscowym wyprowadza się zarówno z części opisowej, jak i części graficznej. Mając powyższe rozważania na względzie, zdaniem Sądu lokalizacja planowanego budynku obory na działkach, na obszarze oznaczonym symbolem RP (uprawy polowe) jest niezgodna z postanowieniami planu miejscowego w obszarze terenu RP (żółty w zielone paski) – tereny przewidziane do zalesień, tj. na części działek nr [...]. Jak wynika z akt sprawy – mapy zagospodarowania terenu, planowana inwestycja będzie się znajdowała zarówno na terenie RP (żółty) – uprawy polowe, jak i na terenie RP (żółty w zielone paski) – tereny przewidziane do zalesień. W ocenie Sądu w związku z określonym przez Inwestora terenem przedsięwzięcia (całym obszarem działek o nr [...]), należy uznać planowaną inwestycję za niezgodną z obowiązującym MPZP. Przyjmując, że planowane przedsięwzięcie jest niezgodne z planem miejscowym nie ma podstaw do ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia zaproponowanego przez Inwestora we wniosku z dnia 20 października 2023 r.
Odnosząc się do zarzutów skarg wskazać należy, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest jednym z najważniejszych elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Aby opracowanie to w każdym przypadku zawierało informacje niezbędne do zakończenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, ustawodawca zakreślił kazuistycznie w art. 66 u.u.i.ś. elementy, które winien zawierać każdy raport oddziaływania na środowisko. Raport nie spełniający, bądź to wymagań materialnych, ustalonych w art. 66 ustawy, bądź też wymagań formalnych z art. 75 k.p.a., nie może być uznany za środek dowodowy zgodny z prawem, a tym samym niemożliwym jest zarówno ustalenie, że inwestor wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku przedłożenia takiego raportu, a w konsekwencji, niemożliwym jest także wydanie prawidłowej decyzji środowiskowej, gdyż nie można przeprowadzić bez raportu niewadliwej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (patrz: art. 3 ust. 1 pkt 8 lit. a i art. 62 ust. 1 ustawy). Wobec tego zadaniem organu prowadzącego postępowanie jest sprawdzenie zawartości raportu w kontekście spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych. Organ musi samodzielnie ocenić raport, a wyniki tej oceny winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 8 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2584/15 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych znajdują się pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy także wskazać, że z obowiązku wnikliwiej weryfikacji przez organ danych zawartych w raporcie nie zwalnia uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Pozytywne stanowisko organu uzgadniającego nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie główne od samodzielnej oceny kompletności raportu, a także weryfikacji stanowiska organu współdziałającego, gdyż to organ główny odpowiada za wydanie rozstrzygnięcia (por. np. wyrok NSA z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2156/18). Organ jest więc nie tylko uprawniony, ale wręcz zobowiązany do dokonania samodzielnej oceny czy raport jest rzetelny, spójny oraz wolny od niejasności i nieścisłości.
W rozpoznawanej sprawie zdaniem Sądu rację mają skarżący wskazując, że przedłożony do sprawy raport jest niekompletny i nie mógł stanowić postawy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Po pierwsze, art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 października 2023 r. stanowi, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym:
a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego,
b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska
- wraz z uzasadnieniem ich wyboru.
W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że co do zasady ustawa wymaga przedstawienia w raporcie opisu trzech analizowanych wariantów, przy czym nie jest wykluczone, że wariant proponowany przez inwestora może się pokryć z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. Jedynie wariant proponowany przez inwestora nie może się pokryć z wariantem alternatywnym (por. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 464/13). Potwierdza to przy tym brzmienie art. 66 ust. 5 w brzmieniu obowiązującym od dnia 16 października 2023 r., który stanowi, że raport powinien zawierać opis wariantów przedsięwzięcia uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania na środowisko, ze wskazaniem wariantu wybranego do realizacji, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska; racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska może być tożsamy z wariantem wybranym do realizacji albo racjonalnym wariantem alternatywnym.
Zgodzić się z argumentacją skarżących, że w rozpoznawanej sprawie przedstawiony racjonalny wariant alternatywny jest wariantem pozornym i w tym zakresie raport zawiera istotny brak całkowicie pozbawiając go wartości dowodowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że "alternatywność" wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar przedsięwzięcia) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, urządzeń lub instalacji). Nie jest też wykluczone odwoływanie się do innych różnic, wynikających np. z kryteriów ekonomicznych i społecznych. Nie ulega jednak wątpliwości, że wariant alternatywny nie może mieć charakteru pozornego, tj. nie może się sprowadzać do zaproponowania realizacji przedsięwzięcia w tej samej lokalizacji przy niewielkich różnicach technologicznych (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., II OSK 1871/17). Przedstawienie tego samego przedsięwzięcia różniącego się wyłącznie większą skalą hodowli tj. zwiększenie obsady zwierząt o 10% jako dwa warianty przedsięwzięcia, nie może stanowić podstawy do uznania, że są to dwa różne warianty inwestycji w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy. Tak mała różnica skłania do konkluzji, iż przedstawiony wariant alternatywny jest w istocie wariantem pozornym. Dodatkowo w raporcie brak jest szczegółowego określenia i porównania oddziaływania każdego z wariantów na ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze, powierzchnię ziemi itd. W raporcie dokonano jedynie porównania emisji zanieczyszczeń związanych z utrzymaniem bydła oraz ze zbiornika na gnojowicę. Oceniając przedstawiony w niniejszej sprawie racjonalny wariant alternatywny zwrócić należy uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż dla uznania danego wariantu za racjonalny wariant alternatywny winien on, zawierać analizę wpływu danego wariantu na środowisko ze szczegółowością porównywalną do tej, jaką zastosowano do wariantu inwestorskiego. W szczególności, twierdzenia co do zmiany wpływu na środowisko winny być poparte konkretnymi danymi oraz wyliczeniami. W odniesieniu do przemysłowej hodowli świń lub drobiu racjonalne warianty alternatywne winny polegać przede wszystkim na zmniejszeniu planowanej obsady zwierząt lub znacznym odsunięciu lokalizacji kurników lub chlewni od terenów zamieszkałych przez ludzi, ewentualnie na zastosowaniu takich technologii, które w sposób zasadniczy zredukują emisję zanieczyszczeń. W odniesieniu do emisji odorów twierdzenia o ich istotnym zmniejszeniu winny być poparte odpowiednimi analizami opartymi na modelowaniu matematycznym. Oceniając, czy mamy do czynienia z racjonalnym wariantem alternatywnym, trzeba mieć również na uwadze powołane wyżej zasady ochrony środowiska zawarte w art. 191 ust. 2 TFUE, w tym zasady wysokiego poziomu ochrony środowiska. W szczególności, wymogu racjonalnego wariantu alternatywnego nie może co do zasady spełniać wariant przedsięwzięcia oparty na wykorzystaniu wysokoemisyjnych źródeł energii lub innych rozwiązań w sposób oczywisty powodujący zwiększenie emisji. Istnieje bowiem wówczas poważne ryzyko zastosowanie przez inwestora tzw. efektu tła, czyli przedstawienia wariantu inwestorskiego jako mniej szkodliwego dla środowiska na tle innych rozwiązań (por. wyrok NSA z 14 lutego 2023 r., III OSK 2926/22). Powyższe kryteria, zdaniem Sądu mają odniesienie także do inwestycji polegających na budowie obór.
Należy zgodzić się także z argumentacją skarg, że w raporcie OOŚ brak jest oceny skumulowanego oddziaływania na środowisko funkcjonującej na działkach nr [...] oraz [...] inwestycji (obory należącej do Inwestora) wraz z planowaną inwestycją. Odległość pomiędzy planowaną i funkcjonującą oborą nie wynosi deklarowane 600 m, ale około 200 m. Natomiast stanowisko Inwestora, iż zamierza funkcjonującą oborę przenieść w miejsce planowanej inwestycji zostało przez niego wyrażone dopiero na etapie postępowania sądowego i nie wynika z raportu OOŚ.
W ocenie Sądu zasługiwał na uwzględnienie również zarzut skarżących dotyczący niewyjaśniania przez organy areału działek wskazanych jako miejsce zagospodarowania nawozów naturalnych w postaci gnojowicy. Brak danych w tym zakresie uniemożliwia zweryfikowanie czy możliwe będzie realne zagospodarowanie nawozu wyprodukowanego w czasie eksploatacji inwestycji. Należy także zgodzić się ze stanowiskiem skarżących, że w przedłożonym przez Inwestora zestawieniu nie wskazano informacji o tytule prawnym do nieruchomości, które miałyby być w przyszłości wykorzystywane do zagospodarowania powstałego nawozu. Do części z tych działek, jak podnoszą skarżący Inwestor legitymuje się tytułem prawnym o charakterze obligacyjnym i w tym przypadku organy powinny ustalić treść poszczególnych umów i tytuł prawny do każdej działki ze względu na zakres uprawnień oraz faktyczne i realne możliwości zagospodarowania nawozu.
Natomiast nie zasługiwały na uwzględnienie pozostałe zarzuty skarg. Podnoszone okoliczności wpływu planowanego przedsięwzięcia na obniżenie wartości sąsiadujących nieruchomości nie mogły przesądzać wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, albowiem kwestie powyższe nie stanowiły przedmiotu postępowania. W jego toku dokonuje się oceny planowanego przedsięwzięcia pod względem jego oddziaływania na środowisko, to jest na ogół elementów przyrodniczych. W związku z tym poza zakresem sprawy pozostają kwestie spadku wartości nieruchomości. Nie mają one wpływu na prawidłowość wydanej decyzji. W ocenie Sądu prawidłowo również został ustalony kręg stron postępowania. Odnosząc się do zarzuty naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. wskazać należy, że zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyrok NSA z dnia 7 marca 2023 r., II OSK 619/20) uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy skarżący wykaże, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny, natomiast strona w przedmiotowej sprawie takich okoliczności nie wykazali.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., obligujących organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy oraz dokonania oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. oraz zasada zupełności postępowania dowodowego zawarta art. 77 § 1 k.p.a. nakładają na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie obowiązek ustalenia stanu faktycznego na podstawie całościowo zebranego materiału dowodowego. Okoliczności, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy powinny być ustalone przez organy w taki sposób, by odpowiadały rzeczywistości i mogły stać się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Jak wskazuje treść art. 80 k.p.a., tylko w przypadku zebrania przez organ i rozpatrzenia całości materiału dowodowego możliwa jest prawidłowa ocena sprawy oraz bezsporne rozstrzygnięcie o prawach strony.
Mając powyższe rozważania wskazane przez Sąd, uchybienia przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania skutkowały uchyleniem decyzji organu I instancji. Również decyzja organu odwoławczego jako utrzymująca w mocy decyzję wadliwą podlegała uchyleniu. Kolegium rozpoznając odwołania od wskazanej decyzji środowiskowej dokonało ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, niemniej jednak nie dostrzegło wagi naruszeń decyzji organu I instancji. W przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego: art. 80 ust.2 oraz art. 66 ust.1 pkt 5 ustawy oraz powołanych przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organy zastosują się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w punkcie I. sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c oraz art. 135 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzona na rzecz skarżących kwotę po 697 zł, która obejmuje: uiszczony wpis od skargi – 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika poszczególnych skarżących w kwocie po 480 zł (stosownie do § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych- Dz.U. z 2023 r. poz. 1935) oraz uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictw w kwocie po 17 złotych.