II SA/Lu 898/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Rady Miejskiej na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, uznając, że zakaz używania wody do podlewania ogródków w czasie suszy nie mógł być wprowadzony zarządzeniem porządkowym burmistrza, gdyż wymagałoby to wprowadzenia stanu klęski żywiołowej.
Rada Miejska zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, które stwierdziło nieważność uchwały zatwierdzającej zarządzenie porządkowe Burmistrza zakazujące używania wody do podlewania ogródków w czasie suszy. Wojewoda uznał, że zakaz ten nie mógł być wprowadzony zarządzeniem porządkowym, ponieważ kwestia ta powinna być uregulowana w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Sąd oddalił skargę, zgadzając się z brakiem podstaw do wydania przepisu porządkowego, ale z innej przyczyny – stan suszy jako klęska żywiołowa wymagałby rozporządzenia Rady Ministrów, a nie aktu prawa miejscowego.
Sprawa dotyczyła skargi Rady Miejskiej na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miejskiej zatwierdzającej zarządzenie porządkowe Burmistrza. Zarządzenie to wprowadzało zakaz używania wody z komunalnych urządzeń wodociągowych do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolnych w godzinach wieczornych, ze względu na panującą suszę i ograniczoną wydajność ujęć wody. Wojewoda uznał, że uchwała została podjęta z przekroczeniem upoważnienia zawartego w art. 40 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, ponieważ przepisy porządkowe mogą być wydane tylko w przypadku luki w prawie, a kwestia ograniczenia poboru wody powinna być uregulowana w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zgodnie z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Rada Miejska w skardze argumentowała, że regulamin nie zawierał takiego zakazu, a burmistrz działał w sytuacji niecierpiącej zwłoki, aby zapobiec zagrożeniu zdrowia mieszkańców. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, zgadzając się z Wojewodą co do braku luki w prawie, ale z innego powodu. Sąd wskazał, że susza jako katastrofa naturalna i klęska żywiołowa wymaga wprowadzenia stanu klęski żywiołowej rozporządzeniem Rady Ministrów, a nie aktu prawa miejscowego. W związku z tym, zarządzenie porządkowe burmistrza i uchwała rady miejskiej były wadliwe, ponieważ nie istniały podstawy prawne do wprowadzenia takiego zakazu w tej formie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zakaz taki nie mógł być wprowadzony zarządzeniem porządkowym burmistrza, ponieważ stan suszy jako klęska żywiołowa wymaga wprowadzenia stanu klęski żywiołowej rozporządzeniem Rady Ministrów, a nie aktem prawa miejscowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że susza jest klęską żywiołową, która wymaga wprowadzenia stanu klęski żywiołowej rozporządzeniem Rady Ministrów, a nie zarządzeniem porządkowym burmistrza czy uchwałą rady gminy. Brak było podstaw prawnych do wydania przepisu porządkowego w tej formie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.s.g. art. 40 § ust. 3
Ustawa o samorządzie gminnym
Rada gminy może wydać przepisy porządkowe, jeżeli jest to konieczne w celu ochrony życia lub zdrowia obywateli oraz zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego, lecz tylko pod warunkiem, że nie jest to uregulowane w odrębnych ustawach lub innych przepisach powszechnie obowiązujących.
u.z.z.w. art. 19 § ust. 1 i 2
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Rada gminy uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, który określa prawa i obowiązki przedsiębiorstwa oraz odbiorców usług, w tym warunki dostarczania wody i postępowanie w przypadku niedotrzymania ciągłości usług.
u.s.k.ż. art. 3 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o stanie klęski żywiołowej
Definicja suszy jako katastrofy naturalnej i klęski żywiołowej.
u.s.k.ż. art. 4
Ustawa o stanie klęski żywiołowej
Wprowadzenie stanu klęski żywiołowej rozporządzeniem Rady Ministrów.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi.
Pomocnicze
u.s.g. art. 41 § ust. 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Burmistrz może wydawać przepisy porządkowe w przypadku niecierpiącym zwłoki.
u.p.oś. art. 97 i 98
Ustawa Prawo ochrony środowiska
Przepisy dotyczące ochrony jakościowej i ilościowej wód śródlądowych.
p.w. art. 113
Ustawa Prawo wodne
Plany przeciwdziałania skutkom suszy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstaw prawnych do wprowadzenia zakazu używania wody do podlewania ogródków w drodze zarządzenia porządkowego burmistrza, gdyż susza jako klęska żywiołowa wymaga odrębnego trybu prawnego (rozporządzenie RM).
Odrzucone argumenty
Argumentacja Rady Miejskiej o konieczności natychmiastowej reakcji burmistrza w sytuacji zagrożenia zdrowia mieszkańców i braku regulacji w prawie miejscowym. Argumentacja Rady Miejskiej, że regulamin dostarczania wody nie zawierał zakazu używania wody do podlewania ogródków w czasie suszy.
Godne uwagi sformułowania
susza jest pojęciem prawnym, a nie prawniczym i oznacza ustawowo określony rodzaj katastrofy naturalnej wprowadzenie stanu klęski żywiołowej (...) wymaga wydania rozporządzenia Rady Ministrów
Skład orzekający
Ewa Ibrom
przewodniczący
Jerzy Stelmasiak
sprawozdawca
Wojciech Kręcisz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że susza jako klęska żywiołowa wymaga specyficznego trybu prawnego (rozporządzenie Rady Ministrów), a nie może być regulowana przepisami porządkowymi organów samorządowych."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji wprowadzania ograniczeń w dostępie do wody w kontekście suszy i kompetencji organów samorządowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu suszy i ograniczeń w dostępie do wody, a także precyzyjnego rozgraniczenia kompetencji organów samorządowych i centralnych w sytuacjach kryzysowych.
“Susza i zakaz podlewania ogródków: Kto decyduje i na jakiej podstawie prawnej?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 898/05 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2005-12-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-10-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Ewa Ibrom /przewodniczący/ Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/ Wojciech Kręcisz Symbol z opisem 6099 Inne o symbolu podstawowym 609 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze Hasła tematyczne Wodne prawo Sygn. powiązane II OSK 417/06 - Wyrok NSA z 2006-06-21 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591 art.18, art.40 ust.3 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn. Dz.U. 2001 nr 72 poz 747 art.19 ust.1 i 2 Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Dz.U. 2001 nr 62 poz 627 art.97 i 98 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229 art.79 , 80,113, 117 Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art.151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca), Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Referent stażysta Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Rady Miejskiej na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...]r. w sprawie zatwierdzenia Zarządzenia Porządkowego Burmistrza Nr [...] z dnia [...]r. dotyczącego wprowadzenia zakazu używania wody z komunalnych urządzeń wodociągowych do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolnych. oddala skargę. Uzasadnienie Rada Miejska uchwałą Nr [...] z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) zatwierdziła zarządzenie porządkowe Burmistrza Nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie wprowadzenia zakazu używania wody z komunalnych urządzeń wodociągowych do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolnych. Przedmiotowe zarządzenie porządkowe Burmistrza zostało wydane na podstawie art. 41 ust. 2, 3, 4 i 5 w związku z art. 40 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W § 1 powyższego zarządzenia stwierdzono, że w związku "z panującą suszą zakazuje się używania wody z komunalnych urządzeń wodociągowych do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolnych, codziennie w godzinach od 18.00 do 24.00 ze względu na ograniczoną wydajność ujęć wody na terenie Gminy i". Następnie Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...]sierpnia 2005 r. (znak: [...]) wydanym na podstawie art. 91 ust. 1 i 3 cyt. ustawy o samorządzie gminnym stwierdził nieważność uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w z dnia [...] lipca 2005 r. w sprawie zatwierdzenia zarządzenia porządkowego Burmistrza z dnia [...]lipca 2005 r. dotyczącego wprowadzenia zakazu używania wody z komunalnych urządzeń wodociągowych do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolnych. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia nadzorczego, organ nadzorczy podniósł, że uchwała Rady Miejskiej o zatwierdzeniu przepisu porządkowego wydanego przez burmistrza nie ma charakteru technicznego i wewnętrznie obowiązującego lecz jest aktem powszechnie obowiązującym. Wynika to z tego, że sankcjonuje dalszy byt prawny zarządzenia i potwierdza, że istniały w dniu jego wydania rzeczywiste przesłanki godzące w dobra chronione ustawowo. Jednak zdaniem Wojewody uchwała Nr [...] została podjęta z przekroczeniem zakresu upoważnienia do stanowienia przepisów porządkowych zawartego w art. 40 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym. Stanowi on, że przepisy porządkowe mogą zostać wydane, jeżeli jest to niezbędne dla ochrony życia lub zdrowia obywateli oraz dla zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego, wyłącznie w zakresie nieuregulowanym w odrębnych ustawach lub innych przepisach powszechnie obowiązujących. Oznacza to, że przesłanki wydania przepisu porządkowego są następujące: luka w prawie, zagrożenie jednej z kategorii dóbr wskazanych bezpośrednio i enumeratywnie w art. 40 ust. 3 i niezbędność podjęcia działań na rzecz ochrony zagrożonych wartości. Dlatego też, podkreślił organ nadzorczy w tej sprawie nie zachodzą przesłanki wydania aktu o charakterze porządkowym. Z ustaleń faktycznych wynika, że Burmistrz w piśmie z dnia 17 sierpnia 2005 r. wyjaśnił, iż "na skutek braku deszczu zostało obniżone ciśnienie w sieci, a jednocześnie wzrosło ponad 2,5-krotne zużycie wody, przy czym ujęcia wody oraz sieć nie posiadały rezerw na tak duże zużycie wody. Zatem zachodziło realne zagrożenie wyczerpania źródeł odpowiedniej jakości wody lub uszkodzenia urządzeń wodociągowych, a to stwarza realną sytuację, w której może dojść do zagrożenia zdrowia mieszkańców". Z tych względów uznał, że "używanie wody z komunalnych urządzeń wodociągowych do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolnych codziennie w godzinach od 18.00 do 24.00 ze względu na ograniczoną wydajność ujęć wody na terenie Gminy godzi w dobra chronione ustawowo – tj. życie lub zdrowie obywateli". Jednak stwierdza organ nadzoru, iż zakazu używania wody z komunalnych urządzeń wodociągowych nie można wprowadzić w drodze zarządzenia porządkowego burmistrza. Wynika to z tego, że w świetle art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747 ze zm.) rada gminy (miasta), po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków, opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Regulamin jest aktem prawa miejscowego (ust. 1). Ponadto powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym: 1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, 2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług, 3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach, 4) warunki przyłączania do sieci, 5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych, 6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza, 7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków, 8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków, 9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe (ust. 2). Oznacza to, że regulamin, jako przepis powszechnie obowiązujący na terenie gmin, może określać obowiązki odbiorców wody w przypadku stanu suszy. Natomiast, jednym z tych obowiązków jest "zakaz używania wody z komunalnych urządzeń wodociągowych do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolnych codziennie w godzinach od 18.00 do 24.00" orzekł organ nadzoru. Dlatego też, ponieważ kwestia ograniczenia poboru wody, nie została pominięta w obowiązującym stanie prawnym, to nie zachodzi konieczna przesłanka "luki w prawie" dodał Wojewoda. W skardze do Sądu, Rada Miejska wystąpiła o uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody z dnia 30 sierpnia 2005 r. W treści skargi podniosła następujące zarzuty. Po pierwsze, art. 19 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków – w brzmieniu po nowelizacji obowiązującej od dnia 17 sierpnia 2005 r. – w art. 19 ust. 1 unormował kompetencje rady gminy (miasta) do uchwalenia – po uprzednim dokonaniu analizy projektu przedłożonego przez przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjne – regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. W ust. 2 tego artykułu określony został zakres przedmiotowy, który regulamin może ustalić odnośnie praw i obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, w tym: 1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, 2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług, 3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach, 4) warunki przyłączenia do sieci, 5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych, sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzonych do sieci kanalizacyjnej ścieków, 6) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków. Po drugie, zdaniem strony skarżącej żaden z powyższych punktów art. 19 ust. 2 cyt. ustawy nie daje podstaw do wprowadzenia w regulaminie obowiązku odbiorców usług polegającego na zakazie używania wody z komunalnych urządzeń wodociągowych w przypadku stanu suszy lub innych nieprzewidzianych zdarzeń losowych. Ponadto, brak jest podstaw do ustalenia w regulaminie, prawa przedsiębiorstwa do wprowadzania zakazu używania wody w powyższych okolicznościach, który miałby funkcjonować na terenie gminy, jako przepis powszechnie obowiązujący wszystkich jej mieszkańców. Po trzecie, art. 19 ust. 2 pkt 5, a w wersji przed nowelizacją art. 19 ust. 2 pkt 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, pozwala wprowadzić do regulaminu zasady i sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody. Z kolei w obecnym brzmieniu art. 19 ust. 2 pkt 7 (dotychczas art. 19 ust. 2 pkt 8) przytoczonej ustawy, zezwala na ustalenie w regulaminie wyłącznie standardów obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków. Oznacza to, że zezwalają one określić obowiązki przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego w przypadku wystąpienia opisanych w nich okoliczności w zakresie czynności związanych z eksploatacją techniczną tych urządzeń oraz dbałością o prawidłowe ich funkcjonowanie. Dlatego też zezwalają przedsiębiorstwom na zmniejszenie lub odcięcie dopływu wody z ujęć wodnych, zmianę jej parametrów w przypadku wystąpienia okoliczności ujętych w regulaminie oraz na wprowadzenie do regulaminu zasad informowania mieszkańców gminy o w/w działaniach powodujących zakłócenia w dostawie wody. Natomiast w zakresie obowiązków odbiorców usług, powołane wyżej przepisy pozwalają na określenie ich zachowań oraz ustalenie zasad, jakich mają przestrzegać, żeby utrzymać urządzenia wodociągowe w należytym stanie technicznym umożliwiającym prawidłową ich eksploatację. Po czwarte, zdaniem strony skarżącej, obowiązujący na terenie Gminy, w dniu wydania przez burmistrza zarządzenia porządkowego regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, uchwalony uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...]sierpnia 2002 r., nie zawierał w swojej treści po stronie obowiązków odbiorców usług zakazu używania wody z komunalnych ujęć do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolnych w przypadku wystąpienia suszy. Ponadto, Rada Miejska w pełni podziela pogląd, że koniecznymi przesłankami wydania przepisu porządkowego jest z jednej strony brak unormowania prawnego, z drugiej zaś zagrożenie dóbr wskazanych w art. 40 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym oraz niezbędność działań podjętych na rzecz ochrony tych dóbr. Po piąte, stwierdziła, że stanowisko wyrażone przez organ nadzoru, iż "używanie wody z komunalnych urządzeń wodociągowych w godzinach od 18.00 do 24.00 ze względu na ograniczoną wydajność wody na terenie Gminy nie godzi w żadne z dóbr chronionych ustawowo, tj. w życie lub zdrowie obywateli ani w porządek, spokój i bezpieczeństwo publiczne" jest chybione. Według strony skarżącej ograniczona wydajność ujęć wodnych na terenie Gminy spowodowana przedłużającym się okresem braku opadów deszczu i znacznym wzrostem poboru wody, uzasadnia w pełni wydanie przepisu porządkowego, z uwagi na to, że pośrednio wpływa na realne zagrożenie zdrowia mieszkańców Gminy. Ponadto z pisma przedsiębiorstwa gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej – administratora sieci, wynika, że w godzinach objętych ograniczeniem, na skutek braku deszczu zostało obniżone ciśnienie w sieci, a jednocześnie wzrosło ponad 2,5-krotnie zużycie wody. Dlatego też zachodziło realne zagrożenie wyczerpania źródeł odpowiedniej jakości wody lub uszkodzenia urządzeń wodociągowych, co stwarzało sytuację, w której może dojść do zagrożenia zdrowia mieszkańców. Stąd wymagało natychmiastowej reakcji organów Gminy. Jednocześnie skarżący podkreślił, że poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 24 października 1974 r. – Prawo wodne (Dz. U. Nr 38 poz. 230 ze zm.) w art. 105 upoważniała w wypadku niedoboru wody – wójtów, burmistrzów (prezydentów miasta) do ograniczania na określonym obszarze pobierania do innych celów wody przeznaczonej na zaopatrzenie ludności. Unormowania takiego jednak nie zawierają przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747 ze zm.), ani inne powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Jedynie ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.), zawiera unormowania dotyczące ograniczenia poboru wody w stanie klęski żywiołowej. Po szóste, regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków uchwalony na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie daje podstaw do wprowadzenia po stronie przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych prawa do ustanawiania zakazu używania dostarczanej przez nich wody ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia mieszkańców, w sytuacji zaistnienia takiego zagrożenia. Nie jest także aktem prawnym, w którym można ustanowić zakaz dla odbiorców usług używania wody dla celów innych niż spożywcze który miałby zastosowanie do bliżej nieokreślonych sytuacji, czy zdarzeń. Z tych względów, nie można ustanowić w regulaminie przepisu porządkowego w tym zakresie w sytuacji, gdy nie jest znany czas i miejsce realnego zagrożenia życia lub zdrowia mieszkańców gminy. Oznacza to, że sposób zachowania się mieszkańców w sytuacji takiego zagrożenia można określić (nakazać pewne normy dotyczące zachowania się w określonych sytuacjach) tylko w sytuacji, kiedy znany jest stan faktyczny pozwalający ocenić jego rozmiar. Dlatego też zdaniem strony skarżącej została spełniona przesłanka braku regulacji prawnych w innych przepisach powszechnie obowiązujących. Po siódme, podnosi Rada Miejska, wprowadzanie uregulowań prawnych w zakresie zachowania się mieszkańców gminy w określonym czasie, z powodu wystąpienia powyższych okoliczności może postanowić rada gminy w trybie art. 40 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, a w przypadku braku możliwości szybkiego podjęcia "kolegialnej decyzji" w tej sprawie, wójt, burmistrz (prezydent miasta), w drodze zarządzenia porządkowego na podstawie art. 41 ust. 2 tejże ustawy. Ponadto art. 41 ust. 2 cyt. ustawy o samorządzie gminnym zezwala burmistrzowi na wydawanie przepisów porządkowych w przypadku niecierpiącym zwłoki. Pozwala to w stanach powszechnego zagrożenia zareagować organowi wykonawczemu wówczas, jeżeli podjęcie uchwały przez radę gminy (miasta) jest niemożliwe albo utrudnione. Natomiast w dacie wydania przez Burmistrza zarządzenia porządkowego dotyczącego wprowadzenia zakazu używania wody z komunalnych urządzeń wodociągowych do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolnych, panowała susza – podkreśla skarżący – przez co istniało zagrożenie, że w każdej chwili dostawa wody do celów spożywczych będzie niemożliwa. Skutkowałoby to realnym zagrożeniem życia lub zdrowia mieszkańców Gminy. Stąd, Rada Miejska na najbliższej sesji zatwierdziła przedmiotowe zarządzenie porządkowe, jako zgodne z prawem uznając, że Burmistrz nie przekroczył swoich kompetencji, czy też niewłaściwie ocenił, iż zachodzą przesłanki do wydania przez niego przepisu porządkowego z powodu suszy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wystąpił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w rozstrzygnięciu nadzorczym. Jednocześnie dodał, że wbrew stwierdzeniom ze skargi podzielił stanowisko strony skarżącej, że "używanie wody z komunalnych urządzeń wodociągowych do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolnych codziennie w godzinach od 18.00 do 24.00 ze względu na ograniczoną wydajność ujęć wody na terenie Gminy godzi w dobra chronione ustawowo – tj. życie lub zdrowie obywateli". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 40 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity z 2001 r. Dz. U. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) rada gminy (miasta) może wydać przepisy porządkowe, jeżeli jest to konieczne w celu ochrony życia lub zdrowia obywateli oraz zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego lecz tylko pod warunkiem, że nie jest to uregulowane w odrębnych ustawach lub innych przepisach powszechnie obowiązujących. Oznacza to, że ustawowymi przesłankami wydania przez radę miasta przepisu porządkowego są: luka w prawie, zagrożenie wystąpienia jednej z kategorii dóbr określonych enumeratywnie w dyspozycji art. 40 ust. 3 tejże ustawy i niezbędność podjęcia stosownych działań w celu ochrony zagrożonych wartości. Ponadto powyższe przesłanki muszą wystąpić jednocześnie. Zdaniem Wojewody nie zachodzi w tej sprawie przesłanka luki w prawie do wydania aktu o charakterze porządkowym, ponieważ na podstawie art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747 ze zm.) można uregulować problem ograniczenia poboru wody. Wynika to z tego, że na powyższej podstawie prawnej – z dnia podjęcia przedmiotowej uchwały – rada gminy (miasta) po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków, opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków (zwany dalej "regulaminem") obowiązujący na obszarze gminy (ust. 1). Natomiast powyższy regulamin powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, a w szczególności: 1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, 2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług, 3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach, 4) warunki przyłączenia do sieci, 5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych, 6) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków, 7) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków (ust. 2). Następnie art. 19 został nieznacznie znowelizowany przez art. 1 pkt 15 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. (Dz. U. Nr 85, poz. 729) z dniem 17 sierpnia 2005 r. Oznacza to, zdaniem Wojewody, że regulamin, jako przepis powszechnie obowiązujący na terenie gminy może określać obowiązki odbiorców wody w przypadku stanu suszy, zaś jednym z takich obowiązków może być "zakaz używania wody z komunalnych urządzeń wodociągowych do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolnych codziennie w godzinach od 18.00 do 24.00". Zdaniem Sądu, powyższy pogląd wyrażony w rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewody jest tylko co do osnowy prawidłowy. Nie wystąpiła bowiem – co zasadnie podniósł organ nadzoru – w tej sprawie luka w prawie, lecz wynika to z innej przyczyny niż wskazano w rozstrzygnięciu nadzorczym. W świetle dyspozycji art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. Nr 62, poz. 558 ze zm.) pojęcie "susza" jest pojęciem prawnym, a nie prawniczym i oznacza ustawowo określony rodzaj katastrofy naturalnej. Jego wprowadzenie – jako, że jest to stan klęski żywiołowej na oznaczonym obszarze – także gminy na którym wystąpił – wymaga wydania rozporządzenia Rady Ministrów wydanego z własnej inicjatywy lub na wniosek Wojewody na czas oznaczony, konieczny dla zapobieżenia skutkom danej klęski żywiołowej czy też ich usunięcia na okres nie dłuższy niż 30 dni (art. 4 tejże ustawy). Ponadto w powyższym czasie należy określić przyczyny i datę jego wprowadzenia, obszar i czas trwania jak również w zakresie dopuszczonym omawiane ustawą rodzaje koniecznych ograniczeń wolności i praw człowieka (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy). Oczywiście, rozporządzenie musi być promulgowane w Dzienniku Ustaw RP, a także w drodze obwieszczenia Wojewody jak i w sposób zwyczajowy przyjęty np. w gminie (art. 5 ust. 3). Z kolei w świetle art. 8 pkt 1 w związku z art. 9 omawianej ustawy wójt (burmistrz) kieruje działaniami prowadzonymi w celu zapobieżenia skutkom klęski żywiołowej lub ich usunięcia na obszarze gminy. Jednocześnie, co wynika z dyspozycji art. 20 w związku z art. 22 pkt 8 powyższej ustawy wprowadzone ograniczenia mogą dotyczyć obowiązku stosowania określonych środków zapewniających ochronę środowiska, które to pojęcie prawne obejmuje swoim zakresem także ochronę jakościową i ilościową wód śródlądowych (art. 3 pkt 39 i 13 w związku z art. 97 i 98 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.). Z kolei art. 2 w związku z art. 79 i 80 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) stanowi, że zarządzenie zasobami wodnymi służy m.in. ochronie przed suszą zgodnie z planami przeciwdziałania skutkom suszy na obszarze państwa (art. 113 w związku z art. 117 cyt. ustawy – Prawo wodne). Oznacza to, że stanu klęski żywiołowej w zakresie stanu suszy nie może w żadnym przypadku wprowadzić burmistrz czy też rada gminy (miasta) w drodze aktu prawa miejscowego. Natomiast zatwierdzone przez Radę Miejską zarządzenie porządkowe Nr [...] Burmistrza już § 1 stanowi, że "w związku z panującą suszą zakazuje się używania wody z komunalnych urządzeń wodociągowych do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolnych, codziennie w godzinach od 18.00 do 24.00". Natomiast w przedmiotowym regulaminie mogą być także wprowadzone takie unormowania, które nie naruszają dyspozycji art. 3 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o stanie klęski żywiołowej w zakresie wprowadzenia stanu klęski żywiołowej z powodu katastrofy naturalnej jaką jest stan suszy. Ubocznie należy stwierdzić, że § 27 ust. 4 uchwały Rady Miejskiej z dnia [...] marca 2005 r. w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków przez [...] wydany na podstawie art. 19 ust. 1 i 2 cyt. ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków stanowi, że "Wstrzymanie dostarczania wody i odprowadzania ścieków może nastąpić bez uprzedniego zawiadomienia usługobiorców w przypadkach, stwarzających zagrożenie życia, zdrowia i środowiska lub uniemożliwiających świadczenie usług, a w szczególności gdy: a) z powodu awarii sieci nie ma możliwości prowadzenia dostarczania wody lub odprowadzenia ścieków, b) dalsze funkcjonowanie sieci stwarza bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia lub środowiska". Z kolei uchwała Nr [...] Rady Miasta Stołecznego z dnia [...] lutego 2003 r. w przedmiocie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie m. st. wydana na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 3 sierpnia 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) w związku z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747 ze zm.) zawiera w załączniku regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie m. st. Warszawy. Z § 14 powyższego regulaminu wynika, że w okresie "trwania klęski żywiołowej, szczególnie gdy nastąpiło zanieczyszczenie wody w ujęciu, dostawca usług ma prawo wprowadzić ograniczenia zużycia wody do konsumpcji po zawiadomieniu odbiorców usług o zastosowaniu ograniczeń. Nie zwalnia to jednak dostawcy usług z obowiązku zastosowania wszelkich dostępnych sposobów dla złagodzenia tych uciążliwości dla odbiorców usług". Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI