II SA/Lu 888/22

II SA/Lu 888/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-03-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2183/23 - Wyrok NSA z 2025-09-04
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 129 ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Referent Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2023 r. sprawy ze skargi Z. A. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2022 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt oddala skargę.
Uzasadnienie
Z. A. (dalej jako "strona", "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Wojewody z dnia 8 listopada 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W związku z zawarciem przez skarżącą w piśmie z dnia 20 października 2017 r. wniosków dotyczących kilku gruntów, następnie sprecyzowanym pismem z 20 listopada 2018 r., Starosta P. postanowieniem z dnia 2 grudnia 2020 r. sprawę żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości położone w obrębie ewidencyjnym P. M., jednostka ewid. P., w części obejmującej żądania względem nieruchomości oznaczonej aktualnie jako działka nr [...] o powierzchni 0,073 ha, wyłączył do odrębnego postępowania.
Pismem z dnia 5 października 2020 r. Z. A. wniosła o: wypowiedzenie się w sprawie ostatecznej decyzji GTR.u [...]/77 z dnia 20 września 1977 r., domagała się odszkodowania za grunt o powierzchni 230 m2, który zdaniem strony, wszedł bezprawnie w obręb nieruchomości oznaczonej nr [...]. Jednocześnie oświadczyła, że nigdy nie wycofała wniosku o wypłatę odszkodowania za powyższą powierzchnię, ponadto zarzuciła nieprawidłowości oraz brak klauzuli dotyczącej ostateczności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczeń przy Wojewodzie Bialskopodlaskim z dnia 15 września 1981 r. znak GTR. U [...]/81, kolejny raz wskazała na brak odszkodowania za rozebrane budynki oraz nieuwzględnienie odwołania E. W. od ustalonego odszkodowania, a także dostarczyła kopię pisma z dnia 20 października 2017 r. wraz z potwierdzeniem nadania.
W wyniku prowadzonego postępowania Starosta P. decyzją z dnia 24 lutego 2021 r. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w obrębie ewidencyjnym P. M., jednostka ewidencyjna P. oznaczoną jako działka nr [...], wywłaszczoną w części na podstawie zarządzenia nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia 28 października 1982 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego i jego podziale na działki położone w mieście P. zmienionego Zarządzeniem nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia 10 stycznia 1983 r. w sprawie wprowadzenia zmiany w zarządzeniu nr [...] z dnia 28 października 1982 r.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją strona złożyła odwołanie oraz w piśmie z dnia 14 maja 2021 r. oświadczyła, że podtrzymuje wniosek dotyczący odszkodowania za działkę nr [...], podnosząc, iż domaga się odszkodowania za 230 m2 wchodzących obecnie w skład działki nr [...].
W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda decyzją z dnia 30 lipca 2021 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ ustali czyją własnością i na jakiej podstawie w dniu wydania zarządzenia nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia 28 października 1982 r. była część działki nr [...] objęta wnioskiem skarżącej.
W ponownie prowadzony postępowaniu organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy zwracając się do Sądu Rejonowego w R. P., Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Państwowego Archiwum w L.. Skarżąca w toku postepowania przedłożyła również kopie dokumentów: aktu własności ziemi [...] z dnia 19.11.1976 r., decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczeń przy Wojewodzie Bialskopodlaskim GTR u [...]/77 z dnia [...] r., wyroku Sądu Rejonowego w R. P. z dnia 7 sierpnia 2003 r. sygn. akt I C [...], decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczeń przy Wojewodzie Bialskopodlaskim z dnia [...] r. nr GTR.u [...]/81, odwołania z dnia [...] r. złożonego przez H. S. do Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczeń przy Wojewodzie Bialskopodlaskim dotyczącego uchylenia aktu własności ziemi GTR.u [...] z dnia [...] r., w części dotyczącej działki nr [...], kopię sentencji wyroku Sądu Powiatowego w P. z dnia 30 września 1965 r. sygn. akt C [...], kopię protokołu z dnia 15.09.1981 r. dotyczącego postępowania prowadzonego przez Wojewódzką Komisję do Spraw Uwłaszczeń przy Wojewodzie Bialskopodlaskim nr GTR.u [...]/81, kopię sentencji wyroku Sądu Powiatowego w P. z dnia 30 września 1965 r. sygn. akt [...] (k. 343-363).
W postępowaniu strona podnosiła, że jej rodzice J. i E. W. byli samoistnymi posiadaczami nieruchomości oznaczonej w dacie 28 października 1971 r. nr [...] położonymi przy ul. [...] w P.. Nieruchomość [...] była podzielona na dwie części, co jej zdaniem potwierdza postanowienie Sądu Powiatowego w P. sygn. akt [...] z dnia 22.10.1970 r., że H. S. nie jest właścicielem a była jedynie w posiadaniu użyczenia. Dalej strona wskazywała że "[...] nie skonsumowała postanowienia [...] z dnia 22.10.1970 r. z uwagi na to, że geodeta nie wprowadził ją na grunt, nie wyznaczył punktów granicznych i nie zabił palików. W księdze wieczystej na tą nieruchomość nie ma dokumentu określającego przebieg granic powierzchni 230 m2." Postanowienie Sądu Powiatowego w P. sygn. C [...] z dnia 30 września 1965 i C [...] z dnia 30 września 1965 r. dotyczą postępowania wszczętego na wniosek A. T., która wniosła do Sądu Powiatowego w P. o zasiedzenie części nieruchomości sprzedanej w 1930 r. na podstawie aktu notarialnego 4434 dla małżonków B.. Postanowieniem Sądu Powiatowego w P. nr [...] A. T. zasiedziała 487 m2, a w trakcie uwłaszczenia na podstawie aktu własności ziemi GTR.u [...] z dnia 19 listopada 1976 przez J. i E. W. nieruchomość ta miała powierzchnię 0,0712 ha. Według strony Przedsiębiorstwo Geodezyjne w L. sporządzające dokumentację w 1978 r. do parcelacji, dokonało rozgraniczenia, zabiło paliki na gruncie o numerach [...] co jej zdaniem znajduje odzwierciedlenie w rozgraniczeniu zatwierdzonym postanowieniem Sądu Rejonowego w R. P. sygn. akt I Ns [...].
Zdaniem skarżącej "w postanowieniu Sądu [...] z dnia 8 października 1969 r. Sąd ustalił granice pomiędzy działką [...], pas przygraniczny 0,5 m nieruchomości sprzedanej przez A. W. dla [...]. Pozostałej północnej granicy nieruchomości [...] J. S. nie ustalił. Po rozgraniczeniu w 1978 roku nieruchomość o powierzchni 230 m2 weszła w obręb działki nr [...] późniejszy numer [...] (...)". Ponadto strona kwestionuje uchylenie aktu własności ziemi na podstawie decyzji GTR.u [...]/81 z dnia 15.09.1981 r. Odwołanie z dnia 26 czerwca 1981 r. złożone do Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczeń w B. P. przez H. S. dotyczyło nieruchomości nabytej na podstawie aktu notarialnego nr [...] z 1932 roku, według planu sporządzonego przez geodetę [...] będącego podstawą rozgraniczenia zatwierdzonego postanowieniem Sądu [...], oznaczonej numerem 1. Strona kwestionuje także dokument uznany przez komisję jako podstawa do uchylenia aktu własności ziemi swoich rodziców. Strona podnosi, że "matka E. W. nie była geodetą, nie dokonała obliczeń, nie wskazała ile ma granica od wschodu zachodu od południa i od północy. Powierzchnię tej części działki zakupionej od [...] przez S. i A. T. obliczył geodeta Z. na opisanym wyżej planie i wynosiła ona 487 m2, a nie jak wskazywała matka 712m2."
Strona w toku postępowania wskazywała, że jej zdaniem sfabrykowano decyzję GTR.u [...]/77 z dnia 20 września 1977 r., ponieważ akt notarialny z 1926 roku nr [...] odpowiada nieruchomości [...], co w jej ocenie potwierdza biegła sądowa. Zdaniem skarżącej nieprawdą jest, że nikt z nabywców lub ich zstępnych nie użytkował tych działek od 30 lat i że F. K. zasiedział postanowieniem sądu wspomniane działki, co nie znalazło potwierdzenia w dokumentacji Starostwa. Postanowieniem Sądu I Ns [...] o ponowne uwłaszczenie 230 m2 na rzecz J. i E. W. zostało przez Sąd odrzucone z uwagi na to, że akt własności jest decyzja ostateczną. Do sprawy o ponowne uwłaszczenie dołączono decyzję wydaną przez Wojewódzką Komisję do Spraw Uwłaszczenia przy Wojewodzie Bialskopodlaskim z dnia 20 września 1977 r. nr GTR.u [...]/77, jak również decyzję tego organu nr GTR.u [...]/81 z 15 września 1981 r. Według skarżącej grunt z nieruchomości [...] przejęto bez wywłaszczenia i wypłaty odszkodowania na poszerzenie ul. [...] (obecna [...]) oraz na poszerzenie nieruchomości [...] stanowiącej wówczas własność [...], co potwierdza fakt, że w księdze wieczystej prowadzonej dla działki nr [...], brak jest wykazu nieruchomości, które weszły w obręb ul. [...] nr [...]
Decyzją z dnia 30 maja 2022 r. Starosta P. w pkt 1. umorzył postępowanie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt i części składowe nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym P. M., jednostka ewidencyjna P. oznaczonej jako działka nr [...], wywłaszczonej w części na podstawie zarządzenia nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia 28 października 1982 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego i jego podziale na działki położone w mieście P. zmienionego Zarządzeniem nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia 10 stycznia 1983 r. w sprawie wprowadzenia zmiany w zarządzeniu nr [...] z dnia 28 października 1982 r. W pkt 2 umorzył postępowanie w pozostałej części obejmującej żądanie wypłaty odszkodowania za grunt o powierzchni 230 m2.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że przed odnowieniem ewidencji gruntów przeprowadzonym w 1982 roku działce nr [...] o powierzchni 0,0703 ha odpowiadała działka nr [...] o pow. 0,0712 ha wykazana na nazwisko [...] zam. ul. [...], natomiast działce nr [...] w rejestrach z 1967 r., odpowiadała działka nr [...] o pow. 0,0736 ha, która była wykazana na nazwisko [...] zam. ul. [...] jako osoba władająca gruntem. Wskazano, że rejestry ewidencji gruntów Miasta P. z 1967 r. były pierwszymi rejestrami. W zasobie ewidencji gruntów nie było dokumentów potwierdzających własność ww. nieruchomości gruntowej A. T..
Starosta wskazał, że żądania skarżącej, a także dokonane w latach 80-tych wywłaszczenie i ustalenie odszkodowania na rzecz H. S. dotyczą części nieruchomości oznaczonej aktualnie numerem [...] (wówczas oznaczonej nr [...]), tj. części o powierzchni 230 m2 od strony północno-zachodniej, określonej jako "plac nr [...]" na planie sporządzonym przez inż. S. Z. i wpisanym do ewidencji składnicy geodezyjnej Państwowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w P. pod nr [...]/648/65 (k. 330- 339 akt admin.).
Z ustaleń Starosty wynika także, że nabyta na podstawie aktu notarialnego z 1932 roku repertorium N. 99 nieruchomość o powierzchni 487 m2 stanowi część działki oznaczonej obecnie nr [...] natomiast pozostała część tej działki o powierzchni 230 m2 została "nabyta" przez A. T. na podstawie nieformalnej umowy z 30 marca 1930 r. od A. W.. Postanowieniem Sądu Powiatowego w P. z dnia 22 października 1970 roku sygn. akt Ns [...] A. T. z domu A., córka J. i F. nabyła z dniem 30 marca 1967 roku przez zasiedzenie własność nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...] o powierzchni 230 m2 oznaczonej nr [...] w granicach opisanych literami A, G, H, J na planie sporządzonym przez inż. Zalewskiego i wpisanym do ewidencji składnicy geodezyjnej Państwowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w P. pod nr [...] (k. 330-339 akt ), co odpowiada części działki nr [...] (aktualnie część działki nr [...]). Postanowienie to jest prawomocne, co wynika ze wzmianek zamieszczonych na odpisie dokumentu z dnia 11.12.1970 r., że odpis prawomocnego postanowienia wysłano do Wydziału Finansowego Prezydium Powiatowej Rady N. w P. i do Państwowego Biura Notarialnego we W. oraz z dnia 25.02.1971 r., że odpis prawomocnego postanowienia otrzymała H. S..
W czasie wywłaszczenia przeprowadzonego na podstawie zarządzenia nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia 28 października 1982 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego i jego podziale na działki położone w mieście P. zmienionego Zarządzeniem nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia 10 stycznia 1983 r. w sprawie wprowadzenia zmiany w zarządzeniu nr [...] z dnia 28 października 1982 r. (karty 28-38) obowiązywała numeracja działek ustalona podczas odnowienia ewidencji gruntów w 1975 r. Zgodnie z zapisami w rejestrach ewidencji gruntów i budynków Miasta P. z 1975 r. (k. 384-385) działce obecnie oznaczonej nr [...] odpowiadała działka nr [...] o pow. 0,0712 ha wykazana pod pozycją rejestrową nr [...] jako będąca we władaniu A. T. ż. [...] ul. [...] (k. 385).
W wykazie nieruchomości, które w całości lub w części są objęte zarządzeniem nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia 28 października 1982 r. o ustaleniu terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego i jego podziale na działki położone w mieście P. w obrębie ulic [...] /Dz. Urz. WRN. w B. P. nr [...] poz. 17 z dnia [...] r/pod pozycją nr 40 nieruchomość położona przy ul. [...] na mocy aktu notarialnego Rep. [...] jest wykazana jako "Scy [...] A. S. H. c. S. i A. P. ul. [...]" (k. 31).
W rejestrze szacunkowym dotyczącym gruntów przeznaczonych pod osiedla mieszkaniowe przy ul. [...] w P. sporządzonym na koszt i zlecenie Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w P. z dnia 15 lutego 1983 r. znak: GKT.III.l [...]/83 pod pozycją nr 2 jest wykazana kwota i przedmiot odszkodowania ustalonego dla ob. S. H. zam. P. ul. [...], "a/ z dz. nr [...] o pow. 21 m2 i b/maliny" (k. 40).
Ostateczną decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia 6.04.1983 r. znak [...] (k. 42) zostało przyznane odszkodowanie za nieruchomość niezabudowaną o powierzchni 21 m2 oznaczoną nr [...] (właściwie: za część działki oznaczonej wówczas nr [...] ) oraz za znajdujące się na tej części krzewy. Działka ta wg opisu zawartego w sentencji tejże decyzji położona była w P. przy ulicy [...] a stanowiła własność "Ob. S. H. zam. w P. przy ulicy [...]".
W stosunku do nieruchomości położonych w P. i oznaczonych numerami: [...] w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, wydany został na rzecz J. i E. małżonków W. akt własności ziemi nr [...] z dnia 19 listopada 1976 r. Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez H. S. zam. P. ul. [...] w dniu 26 czerwca 1981 r. na mocy decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczeń przy Wojewodzie Bialskopodlaskim nr GTR. u. [...]/81 z dnia 15 września 1981 r. ww. akt własności ziemi nr [...] [...]/73 w odniesieniu do działki [...] został uchylony (k. 354).
Organ I instancji podał, że operat (plan) sporządzony przez inżyniera S. Z. i wpisany do ewidencji składnicy geodezyjnej Państwowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w P. pod nr [...]/648/65 był ponadto podstawą rozgraniczenia dokonanego przez Sąd Powiatowy w P. postanowieniem z dnia 08.10.1969 r. w sprawie I Ns [...]. Sąd w tym postanowieniu ustalił południową granicę działki nr [...] (nr [...] z okresu wywłaszczenia) H. S. i [...] (nr [...] z okresu wywłaszczenia) będącej wówczas własnością J. W.. Pozostałe granice prawdopodobnie nie były kwestionowane przez właścicieli/ posiadaczy nieruchomości stąd nie było konieczności ich dookreślenia w postępowaniu rozgraniczeniowym.
Organ I instancji ustalił również, że pismem z dnia 23 września 2004 r. skarżąca wystąpiła do Wojewody o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczeń przy Wojewodzie Bialskopodlaskim nr GTR. u. [...]/81 z dnia 15 września 1981. Decyzją z dnia 1 grudnia 2004 r. nr [...] Wojewoda umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczeń przy Wojewodzie Bialskopodlaskim z dnia 15 września 1981 nr GTR. u. [...]/81. Od tej decyzji Z. A. złożyła odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 08.03.2005 roku nr GZ gn- 057-613-4/05 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Z. A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2005 r. sprawy sygn. akt IV SA/Wa [...] ze skargi Z. A. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 08.03.2005 roku nr GZ gn-[...] w przedmiocie uchylenia aktu własności ziemi Sąd oddalił skargę (k. 328).
Odnosząc się do twierdzeń strony, że J. i E. W. zostali uwłaszczeni w stosunku do działki oznaczonej nr [...], Starosta uznał, że nie są one miarodajne, z uwagi na uchylenie aktu własności ziemi w części dotyczącej tej działki.
Starosta ustalił również, że Sąd Rejonowy w R. P. postanowieniem z dnia 22 października 1997 roku sygn. akt I Ns [...] stwierdził, że spadek po A. T. zmarłej dnia 22.09.1977 r. na podstawie ustawy nabyła w całości córka H. S. (k. 221-222). Zatem w świetle ww. orzeczeń sądu (w tym postanowienia Sądu Powiatowego w P. w sprawie Ns [...] z dnia 22.10.1970 r.) osobą, której przysługiwała własność nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] w P. w latach 1982-1983 była H. S., jako jedyny spadkobierca A. T. zmarłej w 1977 r. H. S., co wynika z aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza R. M. (repertorium A nr [...]) darowała własność nieruchomości gruntowej składającej się z działek nr [...] i nr [...] dopiero w dniu 21.12.2000 r. na rzecz swojej córki B. G. P., co jednoznacznie w ocenie Starosty potwierdza, że była ona właścicielem przedmiotowej działki oznaczonej nr [...] (uprzednio oznaczonej nr [...]) w latach 1977-2000, w tym również w okresie wywłaszczenia (1982-1983).
Organ I instancji wyjaśnił, że w odniesieniu do części działki nr [...] o powierzchni 230 m2 (obecnie część działki nr [...]) w P. przy ul. [...], kluczowe znaczenie w niniejszym postępowaniu dla ustalenia komu przysługiwała własność tejże nieruchomości w okresie wywłaszczenia (lata 1982-1983), jest stwierdzenie przez sąd powszechny nabycia własności tejże nieruchomości gruntowej przez zasiedzenie - postanowienie Sądu Powiatowego w P. Ns [...] z 22.10.1970 r. (k.330-339) oraz stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej A. T. przez Sąd Rejonowy w R. P. postanowieniem z dnia 22 października 1997 roku sygn. akt I Ns [...] (k. 221-222). Starosta stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż przedmiotowa nieruchomość (działka nr [...]) w chwili wywłaszczenia stanowiła własność H. S., a w związku z tym skierowanie decyzji w przedmiocie wywłaszczenia oraz ustalenie odszkodowania dla H. S. było całkowicie prawidłowe i zgodne ze stanem prawnym przedmiotowej nieruchomości. Natomiast odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość (21 m2) w związku z dokonaną w latach 80-tych XX wieku parcelacją (wywłaszczeniem) zostało ustalone na rzecz ówczesnego właściciela. Zdaniem Starosty nie znajdują potwierdzenia w dokumentach żądania skarżącej o przyznanie odszkodowania za obszar 230 m2, bowiem działka [...] nie była objęta wywłaszczeniem w takim obszarze. Ponadto właścicielem nieruchomości na dzień wywłaszczenia a następnie ustalenia odszkodowania była H. S. jako następca prawny - spadkodawcy A. T., która była właścicielem przedmiotowej nieruchomości od dnia 30.03.1967 r. do swojej śmierci w 1977 r.
Organ I instancji podkreślił, że "utrata własności" przez poprzedników prawnych wnioskodawczyni nastąpiła w oparciu o przepisy prawa cywilnego tj. poprzez zasiedzenie, co zostało stwierdzone przez sąd powszechny - Sąd Powiatowy w P. w sprawie Ns [...], a nie nastąpiło "wywłaszczenie" w oparciu o przepisy prawa administracyjnego, w trybie administracyjnym. W związku z powyższymi ustaleniami Starosta na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie co do ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie części działki nr [...].
W wyniku rozpatrzenia odwołania strony od ww. decyzji Wojewoda decyzją z dnia 8 listopada 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy zwrócił uwagę, że strona nie kwestionuje zgodności ze stanem faktycznym i prawnym podstawowych ustaleń organu I instancji, tj. tego, że za część objętego wnioskiem strony terenu odszkodowanie prawomocnie przyznano H. S., objęta wnioskiem powierzchnia (część działki [...]) została zasiedziana przez A. T., poprzedniczkę prawną H. S., z dniem 30 marca 1967 r. - co potwierdził Sąd Powiatowy w P. prawomocnym postanowieniem z dnia 22 października 1970 roku, sygn. akt Ns [...] oraz, że w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocna decyzja Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczeń przy Wojewodzie Bialskopodlaskim nr GTR. u. [...]/81 z dnia 15 września 1981 r. uchylająca w odniesieniu do działki [...] wydany przez Naczelnika Miasta i Gminy w P. akt własności ziemi z 19 listopada 1976 r. znak [...] [...]/73.
Wojewoda powołując treść art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazał, że o odszkodowanie za wywłaszczenie prawa własności nieruchomości może skutecznie ubiegać się tylko osoba, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu wywłaszczenia lub osoba będąca następcą prawnym właściciela. Organ odwoławczy stwierdził, że z zebranych przez organ I instancji dowodów wynika, iż właścicielem objętej wnioskiem działki w dniu wejścia w życie zarządzenia nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w P. nie była Z. A. ani jej poprzednicy prawni. W świetle tych dowodów nie budzi wątpliwości, że właścicielem działki nr [...] była w tym czasie H. S.. Ostateczną decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia 6.04.1983 r. znak [...] zostało jej przyznane odszkodowanie za nieruchomość niezabudowaną o powierzchni 21 m2 stanowiącą część działki nr [...] objętą granicami ustalonymi w zarządzeniu. Objęta wnioskiem skarżącej powierzchnia tylko w małej części (21 m2) została objęta działaniem zarządzenia nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia 28 października 1982 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego i jego podziale na działki. Pozostała część nigdy nie była wywłaszczona. Utrata własności tej części przez poprzedników prawnych skarżącej nastąpiła wskutek zasiedzenia. Wojewoda wyjaśnił, że zasiedzenie polega na nabyciu prawa własności nieruchomości przez nieuprawnionego posiadacza, wskutek faktycznego wykonywania tego prawa w ciągu oznaczonego w ustawie czasu. Ponieważ zasiedzenie jest skutkiem wymienionych przesłanek, bez potrzeby podejmowania przez samoistnego posiadacza jakichkolwiek innych czynności i bez współudziału dotychczas uprawnionego, stanowi ono pierwotny sposób nabycia prawa. W ten sposób dochodzi do utraty prawa przez dotychczasowego uprawnionego, bez nabycia przez niego prawa do wynagrodzenia. Wojewoda wskazał, że w tym przypadku zasiedzenie nastąpiło na rzecz osoby prywatnej a nie na rzecz Skarbu Państwa.
W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu strona powtórzyła argumentację i wyjaśnienia zawarte w pismach składanych w toku postępowania. Zdaniem strony decyzja Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczeń przy Wojewodzie Bialskopodlaskim nr GTR. u. [...]/81 z dnia 15 września 1981 r. uchylająca w odniesieniu do działki [...] wydany przez Naczelnika Miasta i Gminy w P. akt własności ziemi z 19 listopada 1976 r. znak [...] [...]/73 nie dotyczyła nieruchomości o powierzchni 230m2, która przez rozgraniczenie w 1978 r. weszła w obręb nieruchomości [...]. Strona podkreśliła, ze jej rodzice J. i E. W. zostali uwłaszczeni na nieruchomości [...] na 0,7976 ha aktem własności ziemi GTR.u 451/60-1/656/73 z dnia 19 listopada 1976 r. i byli w posiadaniu i byli właścicielami nieruchomości nr [...] w dniu przejęcia gruntu za emeryturę. Zdaniem strony jej matka E. W. nie otrzymała decyzji wywłaszczeniowej dotyczącej 115m2 z dnia 8 kwietnia 1983 r. i oraz nie otrzymała zapłaty.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z 8 listopada 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z 30 maja 2022 r. w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia i wypłaty odszkodowania za pozbawienie prawa własności działki.
Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego w formie decyzji administracyjnej. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. W konsekwencji, postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia, gdyż brak jest materialnego elementu stosunku administracyjnoprawnego.
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest wniosek skarżącej z dnia 20 listopada 2018 r., w którym wniosła m. in. o przyznanie odszkodowania za grunt o powierzchni 230 m2 stanowiący część działki oznaczonej w 1982 r. nr [...] (obecnie działki nr [...]). W skład objętej wnioskiem działki wchodzi także grunt o powierzchni 21 m2, za który zostało przyznane odszkodowanie na rzecz H. S..
Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w toku prowadzonego postępowania ustalono, że zarządzeniem nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia 28 października 1982 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego i jego podziale na działki położone w mieście P. zmienionym zarządzeniem nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia 10 stycznia 1983 r. w sprawie wprowadzenia zmiany w zarządzeniu nr [...] z dnia 28 października 1982 r. został ustalony teren przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne położony w mieście P. przy ulicach [...]. W wyniku wydania wskazanych zarządzeń, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192), na własność Państwa przeszła m. in. część działki oznaczonej ówcześnie nr [...] o łącznej powierzchni 21 m2. Ostateczną decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia 6.04.1983 r. znak [...] zostało przyznane odszkodowanie za nieruchomość niezabudowaną o powierzchni 21 m2 oznaczoną nr [...] (w rzeczywistości za część działki oznaczonej wówczas nr [...]) oraz za znajdujące się na tej części krzewy. Działka ta wg opisu zawartego w sentencji ww. decyzji położona była w P. przy ulicy [...] i stanowiła własność "Ob. S. H. zam. w P. przy ulicy [...]". Ustalono ponadto, że działka nr [...] w dniu wejścia w życie ww. zarządzenia miała powierzchnię 0,0712 ha i stanowiła własność H. S. (nabytą w drodze spadku po A. T.). Poprzednicy prawni H. S. nabyli własność tej działki w części o powierzchni 487 m2 aktem notarialnym nr [...] z dnia 28 listopada 1930 r., a w części objętej wnioskiem skarżącej o odszkodowanie - o powierzchni 230 m2 - z dniem 30 marca 1967 r. w drodze zasiedzenia stwierdzonego postanowieniem Sądu Powiatowego w P. z dnia 22 października 1970 roku, sygn. akt Ns [...]. Organ I instancji ustalił także, że wydanym w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych przez Naczelnika Miasta i Gminy w P. aktem własności ziemi z dnia 19 listopada 1976 r. znak [...] stwierdzono nabycie przez J. i E. W. - rodziców Z. A. - m. in. działki nr [...]. Na skutek odwołania H. S. prawomocną decyzją Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczeń przy Wojewodzie Bialskopodlaskim nr GTR. u. [...]/81 z dnia 15 września 1981 r. ww. akt własności ziemi został w odniesieniu do działki [...] uchylony.
Mając na względzie ustalone okoliczności organ I instancji, a następnie organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżona decyzję, uznały za zasadne umorzenie postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Podkreślić bowiem należy, że ze zgromadzonych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że za 21m2 działki nr [...] odszkodowane zostało przyznane H. S., gdyż pod pozycją nr 2 rejestru szacunkowego dotyczącego gruntów przeznaczonych pod osiedla mieszkaniowe przy ul. [...] w P. sporządzonego na koszt i zlecenie Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w P. z dnia 15 lutego 1983 r. znak: GKT.III.l [...]/83 widnieje kwota i przedmiot odszkodowania ustalony wymienionej (k. 40 akt admin.). Natomiast w odniesieniu do części działki nr [...] o powierzchni 230 m2 wskazać należy, że z postanowienia Sądu Powiatowego w P. z dnia 22 października 1970 r. o sygn. akt Ns [...] (k. 330 – 339 akt admin.) A. T. nabyła z dniem 30 marca 1967 r. przez zasiedzenie własność nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] o powierzchni 230 m2 oznaczonej nr [...] w granicach opisanych literami A, G, H, J na planie sporządzonym przez inż. [...] i wpisanym do ewidencji składnicy geodezyjnej Państwowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w P. pod nr [...].
Powołane okoliczności wskazują, po pierwsze, że w dniu wejścia w życie zarządzenia nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w P. właścicielami nieruchomości nie byli rodzice skarżącej, a H. S., która na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia 6 kwietnia 1983 r. znak [...] otrzymała odszkodowanie za nieruchomość niezabudowaną o powierzchni 21 m2 stanowiącą część działki nr [...]. Po drugie, rodzice skarżącej utracili własność części działki nr [...] o powierzchni 230 m2 nie w drodze wywłaszczenia jak uważa skarżąca, ale w wyniku zasiedzenia tej części działki przez A. T..
Sąd również zwraca uwagę, że podważana wielokrotnie przez skarżącą kwestia uchylenia przez Wojewódzką Komisję do Spraw Uwłaszczeń przy Wojewodzie Bialskopodlaskim decyzją nr GTR. u. [...]/81 z dnia 15 września 1981 r. aktu własności ziemi z dnia 19 listopada 1976 r. GTR.u [...] r., w odniesieniu do działki [...], jest decyzją ostateczną i prawomocną, a próby jej wzruszenia przez skarżącą nie przyniosły skutku, co potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa [...].
Wskazać należy, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Nawet gdyby przyjąć, że przepis ten ma zastosowanie do stanów faktycznych (wywłaszczeń) powstałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami bez względu na to, czy w chwili wejścia w życie tej ustawy postępowanie w danej sprawie było w toku, to w niniejszej sprawie i tak przepis ten nie mógłby znaleźć zastosowania. Wprost z jego brzmienia wynika bowiem, że dotyczy on jedynie sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości "bez ustalenia odszkodowania".
W przedmiotowej sprawie wskazana we wniosku skarżącej część działki - 21 m2 została objęta zarządzeniem nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia 28 października 1982 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego i jego podziale na działki i odszkodowanie za jej przejęcie zostało przyznane właścicielce tego gruntu - H. S.. Natomiast pozostała część nigdy nie była wywłaszczona, a w momencie wejścia w życie wskazanego zarządzenia rodzice skarżącej nie byli właścicielami spornej działki. Podkreślić należy, że o odszkodowanie za wywłaszczenie prawa własności nieruchomości może skutecznie ubiegać się tylko osoba, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu wywłaszczenia lub osoba będąca następcą prawnym właściciela.
Powyższe okoliczności stanowiły podstawę do umorzenie niniejszego postępowania.
Sąd, nie znajdując podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji, oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259).