II SA/Lu 885/23

II SA/Lu 885/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bartłomiej Pastucha
Grzegorz Grymuza /sprawozdawca/
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151; art. 19 pkt 2;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1993
art. 30 ust. 1 i ust. 2;
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 4 lipca 2023 r., znak: SKO.PS/40/605/2023 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z dnia 4 lipca 2023 r., znak: SKO.PS/40/605/2023, po rozpatrzeniu odwołania S. T. (dalej jako: "skarżący" lub "wnioskodawca"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Łabunie z dnia 28 marca 2023 r. znak: GOPS.4244.3.1.2023 w sprawie umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego.
Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 24 lutego 2023 r., skarżący zwrócił się do Wójta Gminy Łabunie o umorzenie 50% najstarszych należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oraz rozłożenie na raty pozostałych należności. Powyższe uzasadnił swoją trudną sytuacją materialną, rodzinną oraz zdrowotną. Wskazał, że ze względu na zwyrodnienie kręgosłupa nie jest zdolny, aby podjąć stałe zatrudnienie, ani pracować w gospodarstwie rolnym. Z uwagi na konieczność pozyskania środków na spłatę zobowiązań alimentacyjnych, wyjeżdża czasowo za granicę w celach zarobkowych, jednakże uzyskane tam kwoty nie pozwalają na spłatę całości jego zadłużenia. Skarżący uzyskuje również dochód z tytułu dzierżawy swojego gospodarstwa oraz dopłat do gruntów rolnych. Średni miesięczny dochód skarżąAcego w 2022 r. to kwota 1741 zł, przy czym suma jego miesięcznych wydatków wynosi 1700 zł. Składają się na nie m.in. koszty wyżywienia, zakupu lekarstw, opłat za telefon, ubrania oraz środki czystości. W sytuacji, gdy wydatki skarżącego przekraczają kwotę jego dochodów, pomagają mu jego dzieci - J. O., T. T. oraz R. T. i M. B.. Skarżący wskazał ponadto, że jego dzieci zobowiązały się pomagać mu w spłacie zadłużenia w wysokości 1000 zł miesięcznie. Nie wykluczył również sprzedaży należącej do niego nieruchomości celem przekazania kwoty uzyskanej ze sprzedaży na poczet spłaty swojego zadłużenia alimentacyjnego.
W celu weryfikacji spełnienia przez skarżącego przesłanek, określonych w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r., o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2023 r., poz. 1993 ze zm.; dalej: u.p.o.u.a.), organ I instancji wystąpił do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] o udzielenie informacji, czy skarżący w okresie ostatnich 5 lat wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Z informacji udzielonych przez Komornika Sądowego wynikało, że nie została zachowana przez wnioskodawcę ciągłość wpłat przez okresy, o których mowa w ww. przepisie.
Na podstawie powyższych ustaleń, organ I instancji stwierdził brak spełnienia przez skarżącego warunków z art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. Jednocześnie, organ dokonał weryfikacji, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki warunkujące umorzenie zadłużenia alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.
Powołując się na powyższy przepis, organ I instancji uznał, że trudna sytuacja majątkowa skarżącego nie stanowi wyjątkowych okoliczności, na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Organ wyjaśnił, że uzasadnieniem umorzenia zaległości alimentacyjnych są jedynie czynniki obiektywne, niemożliwe do przewidzenia i zapobieżenia, które w okolicznościach niniejszej sprawy nie mają miejsca. W związku z powyższym, organ I instancji decyzją z dnia 28 marca 2023 r. odmówił umorzenia należności alimentacyjnych we wnioskowanym zakresie i odmówił rozłożenia na raty pozostałych należności.
W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia, skarżący zarzucił organowi I instancji brak należytego rozpatrzenia jego sytuacji rodzinnej i dochodowej oraz pominięcie okoliczności, że jego stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia, a w konsekwencji spłatę zaległości alimentacyjnych. Odwołujący się wskazał, że organ I instancji, w sytuacji niemożności przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego, powinien go przeprowadzić z jego dziećmi, które to dokładnie znają jego sytuacją życiową. Skarżący zaznaczył nadto, że organ złożył w lutym 2023 r. wniosek o wszczęcie egzekucji z należącej do niego nieruchomości, co dodatkowo może pogorszyć złą sytuację materialną skarżącego.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z 4 lipa 2023 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ wyjaśnił, że wobec braku systematycznego realizowania ciążącego na skarżącym obowiązku spłaty zadłużenia w każdym miesiącu w kwocie odpowiadającej co najmniej wysokości zasądzonych miesięcznie alimentów, zachodzi brak podstaw do zastosowania ulgi, o której mowa w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z zaświadczeń komorniczych, znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż w okresie od dnia 1 stycznia 2018 r. do 24 marca 2023 r. nie było ciągłości wpłat przez okres minimum 3,5 lub 7 lat w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Tym samym, brak było podstaw do umorzenia skarżącemu zaległości alimentacyjnych na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Kolegium podniosło, że pomimo schorzeń, skarżący jest zdolny do pracy, o czym świadczą jego sezonowe wyjazdy za granicę, uzyskuje również dochód z dzierżawy posiadanego przez siebie gospodarstwa oraz dopłat do gruntów rolnych. Dodatkowo dzieci skarżącego zadeklarowały udzielenie mu wsparcia finansowego w zakresie spłaty zadłużenia alimentacyjnego. Reasumując, organ wskazał, że jakkolwiek sytuacja dochodowa skarżącego jest trudna, to jego sytuacja nie wyróżnia go na tle innych dłużników alimentacyjnych, którzy zwyczajowo miewają trudności ze spłatą swojego zadłużenia. Wyjaśnił, że art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów powinien być interpretowany ściśle, a w związku z tym w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki, warunkujące umorzenie zadłużenia skarżącego na podstawie ww. przepisu.
W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika zarzucił:
I. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:
1) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji oraz brak wszechstronnego przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania dowodowego, polegającego na:
a) zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej skarżącego oraz nie przeprowadzenie całościowej analizy tej sytuacji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;
b) nie uwzględnienie przez organ okoliczności, że stan zdrowia skarżącego stale się pogarsza, co ma wpływ na zmniejszenie się jego aktywności zawodowej do 2 miesięcy w skali roku - a w konsekwencji, spowodowało to zmniejszenie się dochodów skarżącego i możliwości spłaty zobowiązań alimentacyjnych;
c) pominięciu okoliczności, że organ wystąpił do Komornika Sądowego z wnioskiem o przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości skarżącego, całkowicie pomijając jego trudną sytuację majątkową, rodzinną i zdrowotną oraz tego, że prowadzenie egzekucji z nieruchomości może narazić go na dodatkowe, bardzo wysokie koszty, w sytuacji, gdy organ powinien uwzględnić wszystkie okoliczności i dowody zgłaszane przez skarżącego i przeprowadzone z urzędu oraz wyjaśnić w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na których dowodach się oparł, a którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
d) zaniechanie przez organ przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącym i jego dziećmi: J. O., T. T., M. B. - w sytuacji, gdy dowód ten ma bardzo duże znaczenie dla wyjaśnienia sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej skarżącego,
2) art. 9 K.p.a. i art. 10 k.p.a., poprzez niedopełnienie przez organ obowiązku należytego i wyczerpującego informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, a także nie zapewnienie skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz nie umożliwienie mu, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań - w sytuacji, gdy ww. obowiązki spoczywają na organie, zgodnie z art. 9 i 10 K.p.a.;
3) art. 24 § 1 pkt k.p.a., poprzez nie wyłączenie się od udziału w postępowaniu pracownika GOPS przeprowadzającego wywiad środowiskowy - w sytuacji, gdy pracownik ten jest w bardzo bliskich relacjach towarzyskich z byłą żoną skarżącego M. T. oraz jest z nią spokrewniona, a okoliczność ta ma wpływ na obiektywizm i rzetelność wywiadu, które to naruszenia doprowadziły organ do:
a) błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji oraz błędnego przyjęcia, że skarżący nie spełnia wymogów do umorzenia lub rozłożenia na raty należności alimentacyjnych w jakimkolwiek zakresie;
b) naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 30 § 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z dnia 7 września 2007 r, (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 1205), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz błędne przyjęcie, że skarżący nie spełnia wymogów wskazanych w tych przepisach - w sytuacji, gdy organ odwoławczy nie przeprowadził rzetelnej analizy skuteczności egzekucji prowadzonej przez Komornika wobec skarżącego oraz wysokości możliwego umorzenia (art. 30 § 1) oraz rzetelnej analizy sytuacji dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego, w kontekście możliwości spłaty zadłużenia (art. 30 § 2).
Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego i kosztów zastępstwa, według norm przepisanych. Ponadto, skarżący wniósł, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów, w postaci: porozumienia z dnia 13 lutego 2023 r oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej z dnia 8 lutego 2023 r - na okoliczność spłaty przez skarżącego należności alimentacyjnych w ramach porozumienia z synem D. T. oraz zajęcia przez Komornika czynszu dzierżawnego pobieranego przez skarżącego - wskazując jednocześnie, że powyższe dowody są niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył, co następuje.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako "p.p.s.a."), wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Na wstępie wskazać należy, że skarga w przedmiotowej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Na gruncie kontrolowanej sprawy wniosek w powyżej opisanym zakresie złożył organ, skarżący natomiast nie oponował.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewiduje dwa odrębne tryby umorzenia należności, przy czym tryby te opierają się nie tylko na odmiennych przesłankach, ale właściwe do ich stosowania są różne organy.
Dla porządku należy przypomnieć, że zgodnie z art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy (m.in. należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych), w łącznej wysokości: (1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; (2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; (3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Z kolei zgodnie z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Zgodnie z definicjami ustawowymi zawartymi w art. 2 u.p.o.u.a., organem właściwym dłużnika jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego (pkt 9), z kolei organem właściwym wierzyciela jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej (pkt 10).
Skarżący (dłużnik alimentacyjny) zamieszkuje na terenie Gminy Łabunie., zatem organem właściwym dłużnika jest Wójt Gminy Łabunie, z kolei osoby uprawnione – aktualnie już pełnoletnie dzieci skarżącego mieszkają wraz ze skarżącym, a zatem organem właściwym wierzyciela również jest Wójt Gminy Łabunie.
Przechodząc do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, Sąd w pierwszej kolejności rozważył czy organ prawidłowo uznał, że nie zachodzą podstawy do zastosowania art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. Dokonując analizy tej regulacji prawnej, dostrzec należy, że użycie w niej zwrotu "organ właściwy dłużnika może umorzyć należności" nie świadczy o uznaniowym statusie decyzji w tym przedmiocie. Norma ta nie zawiera dodatkowych przesłanek umorzenia o charakterze generalnym, czy też ocennym, poza konkretnie wskazaną przesłanką skuteczności egzekucji zobowiązań alimentacyjnych przez wymagany okres i w określonej wysokości. Zwrot "może umorzyć", zawarty w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., należy odczytywać jako przyznanie organowi kompetencji do podejmowania władczych rozstrzygnięć w tym przedmiocie. W doktrynie prawa wskazano, że podstawowym znaczeniem słowa "może" w tekstach prawnych jest to znaczenie, w którym słowo to służy do wyrażania kompetencji (upoważnień). O użyciu tego słowa w tej właśnie roli przesądza składnia i kontekst danego przepisu, w którym słowo występuje (M. Zieliński, Wykładnia Prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2006, s. 166). Zauważenia dodatkowo wymaga, że celem regulacji zawartej w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. jest zachęcanie dłużników do terminowego regulowania dochodzonych w postępowaniu cywilnym należności alimentacyjnych. Długotrwałe odciążenie budżetu państwa od konieczności przyznawania kolejnych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest premiowane wizją odstąpienia od żądania zwrotu części długu przypisanego do organu, który wiele lat temu przyznał i wypłacił świadczenie publicznoprawne służące zastąpieniu bezskutecznie egzekwowanych alimentów (A. Korcz-Maciejko, A. Brzeźna, Komentarz do art. 30 (w:) Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Komentarz, Warszawa 2014).
Mając na uwadze powyższe wywody oraz zgromadzone w sprawie dokumenty, w szczególności w postaci pism Komornika Sądowego przy SR [...] z 10 marca 2023 r. (k. 22-26 akt adm.) oraz zestawienia wypłaconych zaliczek alimentacyjnych oraz tabelę wpłat dokonywanych przez komornika, przedstawioną przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej [...] (k. 27 akt adm.), w ocenie Sądu nie ma podstaw do zakwestionowania stanowiska organów, że nie została spełniona przesłanka umorzenia należności z art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że wystąpiły okoliczności pozwalające na zastosowanie wyżej wspomnianej ulgi. W sposób jednoznaczny dokumenty te wskazują, że skarżący przez okres ostatnich pięciu lat w sprawie [...] nie wywiązywał się ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów (k. 22-26 akt adm.). Ze wspomnianego wyżej zestawienia wpłat dokonywanych przez komornika (k. 27 akt adm.) wynika, że skarżący w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 1 marca 2023 r., uiścił łączną kwotę 43292,72 zł, przy czym dokonywane wpłaty nie były systematyczne, bowiem w niektórych miesiącach nie uiszczał ich w ogóle, a w innych mieściły się w kwotach od 445,17 zł do 2290,47 zł.
Konkludując, stwierdzić należy, że skoro jedyną i konieczną przesłanką do umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat, a taka okoliczność w sprawie niniejszej nie miała miejsca, to brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego w tym zakresie. Rozstrzygnięcie organu jest zatem w tym zakresie prawidłowe.
Przechodząc do drugiej podstawy umorzenia należności alimentacyjnych, wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Jak wynika z treści wniosku z 24 lutego 2022 r., skarżący wyraźnie wniósł o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną, która uniemożliwia mu spłatę należności.
Rozstrzygając sprawę w tym zakresie należy mieć na uwadze kilka okoliczności. Po pierwsze, wypłata świadczeń z funduszu alimentacyjnego następuje, gdy egzekucja wobec osoby, od której alimenty zasądzono, okazała się bezskuteczna w rozumieniu art. 2 pkt 2 u.p.o.u.a., tzn. gdy dłużnik alimentacyjny nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych alimentów, co z kolei oznacza, że każdy dłużnik alimentacyjny znajduje się w sytuacji uzyskiwania niskich bądź nieuzyskiwania dochodów. A zatem zła sytuacja materialna to cecha większości zobowiązanych, za których fundusz alimentacyjny wypłacał należności. Umarzanie należności jedynie z powodu niskich bądź braku dochodów spowodowałoby, że w ogóle nie można by zrealizować obowiązku zwrotu organowi równowartości wypłaconych z funduszu świadczeń. Instytucja zwrotu byłaby zatem instytucją martwą. Trafnie zatem organy I i II instancji podkreśliły, że aby uzyskać umorzenie sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika musi go wyróżniać na tle innych dłużników alimentacyjnych. W konsekwencji umorzenie należności alimentacyjnych może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy sytuacja ta nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego z powodu czynników obiektywnych, na które dłużnik alimentacyjny nie ma wpływu.
Po wtóre, decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. ma charakter uznaniowy. Oznacza to rodzaj swobody decyzyjnej co do wyboru sposobu rozstrzygnięcia. Swoboda ta wyraża się w możliwości odmowy przyznania wnioskowanej ulgi nawet wówczas, gdy istnieją okoliczności obiektywne wskazujące na trudną sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Sąd kontrolujący decyzję uznaniową zobowiązany jest sprawdzić, czy przed jej wydaniem organ dysponował niezbędnym i wystarczającym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy oraz czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia. Innymi słowy, sąd kontroluje czy organ prawidłowo zrealizował reguły procesowe sformułowane w: art. 7 K.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz art. 80 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Kontrola sądowa obejmuje także ocenę, czy organ odniósł się do zgromadzonego materiału dowodowego oraz przekonująco wyjaśnił przyczyny rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Nie każde przy tym naruszenie przepisów procesowych powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji ale wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Po trzecie, zakres postępowania wyjaśniającego jest zdeterminowany przepisami prawa materialnego, bowiem to one przesądzają o zakresie potrzebnych w sprawie ustaleń. To przepisy prawa materialnego określają przedmiot sprawy, a tym samym okoliczności mające znaczenie z punktu widzenia jej rozpoznania. W rozpatrywanej sprawie takim przepisem jest art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.
Uwzględniając powyższe wywody należy wskazać, że w ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający i niebudzący wątpliwości. Sprawę rozstrzygnięto dostatecznie i rozpatrzono wszystkie okoliczności, o których organ posiadał wiedzę na datę orzekania, a jednocześnie – wbrew zarzutom skargi – nie istniały podstawy do dalszego uzupełniania materiału dowodowego. Nie doszło do naruszenia zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu, sąd uznał, że nie było potrzeby do przeprowadzania uzupełniających dowodów, na które wskazywał w skardze pełnomocnik skarżącego.
Trafna jest zatem konkluzja organu o braku podstaw do udzielenia skarżącemu wnioskowanej ulgi. W szczególności ustalono wysokość zobowiązań skarżącego, jego aktualne dochody, stan zdrowia, ogólną sytuację finansową i życiową. Brak jest podstaw do kwestionowania rzetelności postępowania dowodowego i prawidłowości ustaleń stanowiących podstawę wydanych decyzji odmownych.
Wprawdzie organ nie przeprowadził wywiadu środowiskowego ze skarżącym, jednakże było to podyktowane nieudana próbą jego przeprowadzenia oraz uzyskaniem informacji, że skarżący wówczas przebywał zagranicą w celach zarobkowych. Zarzut skarżącego dotyczący możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z jego dziećmi jest natomiast zupełnie chybiony, bowiem to skarżący jest wnioskodawcą i dłużnikiem alimentacyjnym i to jego sytuacja zdrowotna, rodzinna i dochodowa jest badana, a nie sytuacja jego pełnoletnich dzieci.
Z ustaleń organu wynika natomiast, że skarżący pomimo swoich schorzeń jest zdolny do pracy, o czym świadczy m.in. fakt, że skarżący wyjeżdża czasowo za granicę w celach zarobkowych. Uzyskuje także dochód z tytułu dzierżawy swojego gospodarstwa oraz dopłat do gruntów rolnych. Ogólnie, średni miesięczny dochód skarżącego w 2022 r. mieści się w kwocie 1741,00 zł miesięcznie, przy czym suma jego miesięcznych wydatków wynosi 1700,00 zł, na które składają się koszty wyżywienia, zakupu lekarstw, opłat za telefon, ubrania oraz środki czystości. Co istotne, w sytuacji, gdy wydatki skarżącego przekraczają kwotę jego dochodów, pomagają mu jego dzieci - J. O., T. T. oraz R. T. i M. B.. Skarżący wskazał ponadto, że jego dzieci zobowiązały się pomagać mu w spłacie zadłużenia w wysokości 1000 zł miesięcznie, nie wykluczył także sprzedaży należącej do niego nieruchomości celem przekazania kwoty uzyskanej ze sprzedaży na poczet spłaty swojego zadłużenia alimentacyjnego.
Jak wskazano wyżej, trudna sytuacja dochodowa dłużnika alimentacyjnego nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Tym bardziej, że akurat w przypadku skarżącego w sprawie niniejszej skarżący ma stały dochód z dzierżawy gospodarstwa rolnego oraz dochód z pracy za granicą, które w całości pokrywa jego wydatki. Nadto – jak deklaruje - może otrzymać pomoc finansową od dzieci, ewentualnie ma także możliwość sprzedaży nieruchomości w celu pokrycia spłaty swojego zadłużenia. Powyższe pozwala zatem na stałe, comiesięczne, chociaż niewielkie, regulowanie zadłużenia.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących zaniechania dokładnego ustalenia sytuacji rodzinnej i majątkowej w kontekście stale pogarszającego się stanu zdrowia skarżącego, Sąd wyjaśnia, że ustawodawca nie wskazał precyzyjnie, ani jakiego okresu ma dotyczyć analiza sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika, ani jak dokładnie ta analiza ma wyglądać pozostawiając pewną swobodę w tym zakresie organowi. Oznacza to, że należy także kierować się ogólnymi zasadami postępowania, a organ obowiązany jest uwzględnić i przeanalizować stan bieżący, aktualny, co z kolei nie wyklucza uwzględnienia w ogólnej ocenie sytuacji dochodowej skarżącego faktu wszczęcia egzekucji komorniczej z nieruchomości dłużnika opisanej jako działki nr [...], wskutek której możliwa jest jeżeli nie w całości, to chociaż w części spłata zadłużenia alimentacyjnego. To zaś prowadzi do wniosku, że żądanie umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego jako złożone w lutym 2022 r. nie znajduje uzasadnienia także w sytuacji dochodowej skarżącego.
Reasumując, stałość dochodu z dzierżawy gruntów rolnych, dodatkowy dochód uzyskiwany z pracy za granicą, a także pomoc finansowa ze strony dzieci oraz wszczęta egzekucja z nieruchomości pozwala na uznanie, że sytuacja dochodowa skarżącego nie jest na tyle zła, aby w chwili obecnej wymagała umorzenia spornych zaległości w jakimkolwiek zakresie.
Reasumując, nie kwestionując trudnego położenia skarżącego, zarówno pod względem materialnym jak i zdrowotnym, wskazać należy, iż zaskarżone decyzje są prawidłowe. W rozpoznawanej sprawie w chwili obecnej nie występują okoliczności uzasadniające rozstrzygnięcie zgodne z oczekiwaniami skarżącego. Jeśli sytuacja skarżącego ulegnie zmianie w zakresie któregoś z ww. elementów, istnieje możliwość ponownego ubiegania się o udzielenie ulgi.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, nie stwierdzając naruszenia prawa przez organy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.