II SA/Lu 723/22

II SA/Lu 723/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur
Grzegorz Grymuza
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1005/23 - Wyrok NSA z 2024-05-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1952
art. 24 ust.2, art. 17 uts.1, art. 27 uts.5, at. 17 ust. 5 pkt 1 lit b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska – Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2022r., znak: SKO. [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 8 sierpnia 2022r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania J. S., reprezentowanego przez radcę prawnego B. S. – P., uchyliło decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia 13 grudnia 2021r., znak: [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie przyznało J. S. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem W. S. od dnia 1 sierpnia 2022r. bezterminowo, w wysokości [...] zł miesięcznie.
Postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącego z 15 listopada 2021r.
Jednym z powodów wydania decyzji odmownej przez organ I instancji było to, że niepełnosprawność brata skarżącego powstała później, niż w terminach określonych w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022r., poz. 615 ze zm.), dalej jako "u.ś.r." Z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. L. z 5 kwietnia 2011r. wynika, że niepełnosprawność W. S., ur. 6 maja 1966r., istnieje od 2004r., natomiast znaczny stopień niepełnosprawności od 9 marca 2011r. Natomiast z art. 17 ust. 1b u.ś.r. wynika, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później, niż do ukończenia 18 r. ż. lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednakże nie później niż do ukończenia 25 r. ż. Drugim powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było to, że J. S. ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna decyzją z dnia 4 lipca 2014r., co stanowi przesłankę negatywną z art. 27 ust. 5 u.ś.r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło zarzuty odwołania skarżącego, że wskazana argumentacja i rozstrzygnięcie organu I instancji są nieprawidłowe.
W pierwszej kolejności Kolegium stwierdziło, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13, powszechna i utrwalona jest obecnie sądowa wykładnia art. 17 ust. 1b u.ś.r., że przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego następuje z pominięciem kryterium wieku wskazanego w tym przepisie. (np. wyrok NSA z 29 kwietnia 2019r., sygn. akt I OSK 300/190, wyrok WSA w Lublinie z 28 marca 2019r., sygn. akt II SA/Lu 87/19).
Następnie Kolegium ustaliło, że W. S. jest sierotą o znacznym stopniu niepełnosprawności od 9 marca 2011r. - stwierdzono u niego stan naruszenia sprawności organizmu powodujący konieczność stałej opieki i pomocy osób trzecich w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Ma niedowład kończyn dolnych i górnych, nie mówi, na zadawane pytania odpowiada skinieniem głowy. Przyczyną niepełnosprawności są choroby neurologiczne, które doprowadziły do uszkodzenia narządu ruchu oraz mowy. Z powodu ograniczeń wynikających z niepełnosprawności jest osobą wymagającą całodobowej opieki w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb związanych z codziennym funkcjonowaniem. Wymaga nieprzerwanej pomocy we wszystkich czynnościach dnia codziennego, ubieraniu, myciu, zmianie pampersów, czynnościach samoobsługowych. Pomoc ta jest świadczona przez skarżącego i polega na przygotowaniu i podawaniu posiłków, pomocy przy utrzymaniu higieny osobistej, ubieraniu, rozbieraniu, myciu, sprzątaniu, zakupach oraz innych podstawowych czynnościach dnia codziennego. Pracownik socjalny podkreślił, że opieka jest sprawowana w sposób nieprzerwany, całodobowy i prawidłowy, co uniemożliwia podjęcie przez skarżącego pracy zarobkowej. Wprawdzie W. S. ma jeszcze siostrę - B. F., mieszkającą w pobliżu, ale ona opiekuje się niepełnosprawnym mężem i nie jest w stanie opiekować się dodatkowo bratem, tak jak czyni to skarżący.
Powyższe okoliczności uzasadniają – zdaniem Kolegium – przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.
Odnosząc się natomiast do kwestii zbiegu świadczeń (art. 27 ust. 5 u.ś.r.) Kolegium wyjaśniło, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący miał przyznany zasiłek dla opiekuna decyzją z dnia 4 lipca 2014r., jednak decyzja ta, na jego żądanie, została uchylona decyzją Burmistrza [...] z dnia 22 lipca 2022r. W związku z tym, mając na względzie przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, Kolegium przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne począwszy od miesiąca następującego po dacie zakończenia przysługującego wnioskodawcy świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna, tj. od 1 sierpnia 2022r. na stałe, zgodnie z datą ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Wysokość świadczenia ustalono stosownie do art. 17 ust. 3 u.ś.r. w związku z obwieszczeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 27 października 2021r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2022 (M.P.2021.1021) - 2.119 zł miesięcznie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. S., reprezentowany przez radcę prawnego B. S. - P. domagał się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w części dotyczącej daty początkowej przyznanego świadczenia, zarzucając jej wydanie z naruszeniem art. 24 ust. 2 u.ś.r. i art. 27 ust. 5, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Zdaniem skarżącego, świadczenie powinno zostać mu przyznane już od dnia 1 listopada 2021r., ponieważ w listopadzie 2021r. złożył wniosek o to świadczenie, a więc już w okresie od listopada 2021r. do uchylenia decyzji przyznającej mu zasiłek dla opiekuna, miał prawo wyboru jednego z tych świadczeń. W związku z tym stanowisko organu, że pobieranie zasiłku dla opiekuna stanowi negatywne kryterium do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego jest błędne. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżący przytoczył fragmenty wybranych orzeczeń sądów administracyjnych dotyczących wykładni przepisów art. 27 ust. 5, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że sąd administracyjny - stosownie do swojej kognicji - kontroluje legalność decyzji administracyjnych, a więc bada, czy decyzja jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i prawa procesowego.
Kontrolując w takim zakresie zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdził, że nie narusza ona obowiązujących przepisów.
Nie budzi żadnych wątpliwości prawidłowość stanowiska Kolegium dotyczącego zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy. Zasadnie bowiem Kolegium uznało, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ww. przepis, którego niezgodność z konstytucyjną zasadą równości została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. K 38/13. Kwestia ta, jako już utrwalona w orzecznictwie nie wymaga szerszego omówienia, a przedstawione przez organ odwoławczy wywody i wnioski jej dotyczące są właściwe i Sąd podziela takie właśnie stanowisko.
Bezsporne jest to, że brat skarżącego jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu i wymaga stałej opieki, którą sprawuje nad nim skarżący. Okoliczności te świadczą o tym, że zachodzą przesłanki przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. Treść tego przepisu została w całości przytoczona w uzasadnieniu decyzji organu, dlatego Sąd uznał za zbędne ponowne jego przytaczanie w tym miejscu.
Kwestią sporną pozostaje natomiast wyłącznie to, czy w sprawie występuje przesłanka negatywna określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., a w konsekwencji to - od kiedy świadczenie powinno być przyznane skarżącemu.
Zdaniem Kolegium, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje skarżącemu dopiero od 1 sierpnia 2022r., a więc od miesiąca następnego po miesiącu, w którym wydano decyzję uchylającą decyzję przyznającą skarżącemu inne świadczenie tj. zasiłek dla opiekuna (22 lipca 2022r.). Skarżący podnosi natomiast, że przedmiotowe świadczenie powinno zostać mu przyznane od miesiąca złożenia wniosku tj. od 1 listopada 2021r.
W ocenie Sądu stanowisko skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. zasiłku dla opiekuna. W myśl tego unormowania nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Potwierdzeniem powyższego jest treść normy prawnej zawartej w art. 27 ust. 5 u.ś.r., która wprost potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z jego wyborem. Przywołane unormowania mają jeden wspólny cel w postaci uniemożliwienia kumulatywnego pobierania świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny, wymagającym stałej lub długotrwałej opieki. Nie jest więc możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżący posiadał jednocześnie prawo do zasiłku dla opiekuna, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres.
Powyższe stwierdzenie nie stoi w sprzeczności z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r., który stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Odnosząc się do treści tego przepisu, należy wskazać, że sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji, gdy w miesiącu złożenia wniosku spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne i nie występują przesłanki negatywne do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i zasiłku dla opiekuna, warunkiem przyznania nowego świadczenia jest nie tylko rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, lecz zmaterializowanie się tego oświadczenia w postaci ustania dotychczasowego prawa. Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyroki WSA w Olsztynie z 21 stycznia 2020 r. II SA/Ol 995/19 oraz z 28 września 2021r., II SA/Ol 718/21).
Bezsporne jest, że prawo skarżącego do zasiłku dla opiekuna ustało dopiero z końcem okresu, w którym pobierał ten zasiłek, tj. 31 lipca 2022r. (decyzją z 22 lipca 2022r. uchylono decyzję przyznającą mu zasiłek dla opiekuna, obejmującą m.in. miesiąc lipiec 2022r.). W niniejszej sprawie oznaczało to, że dopiero od kolejnego miesiąca, tj. od dnia 1 sierpnia 2022r. skarżącemu nie przysługiwało prawo do zasiłku dla opiekuna i dopiero od tej daty przestała istnieć negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Kolegium słusznie więc przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne od tej daty, gdyż nie było możliwe przyznanie mu spornego świadczenia za okres wcześniejszy, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. i art. 24 ust. 2 u.ś.r. są więc niezasadne.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.