II SA/LU 878/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2025-10-28
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanadroga wewnętrznaopłata legalizacyjnapostępowanie administracyjnenadzór budowlanywsaskarżącyinwestor

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej za samowolną budowę drogi wewnętrznej, uznając, że kwestie techniczne i środowiskowe nie są przedmiotem postępowania w sprawie opłaty.

Skarżący domagali się uchylenia postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej za samowolnie wybudowaną drogę wewnętrzną, podnosząc zarzuty dotyczące wad technicznych, wpływu na środowisko i naruszenia przepisów budowlanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, stwierdzając, że postępowanie w sprawie ustalenia opłaty legalizacyjnej ma charakter formalny i nie pozwala na merytoryczne rozstrzyganie kwestii technicznych czy środowiskowych, które będą badane na późniejszym etapie legalizacji.

Sprawa dotyczyła skargi U. P. i A. P. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach ustalające dla M. Sp. z o.o. opłatę legalizacyjną w wysokości 25.000,00 zł z tytułu samowolnej budowy drogi wewnętrznej. Skarżący podnosili liczne zarzuty dotyczące wad technicznych projektu budowlanego, niewłaściwego ukształtowania terenu, problemów z gospodarką wodną, budowy muru oporowego oraz braku analizy wpływu inwestycji na środowisko i sąsiednie nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, opierając się na utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym postępowanie w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej ma charakter etapowy i formalny. Sąd podkreślił, że na tym etapie nie bada się merytorycznej zgodności inwestycji z przepisami technicznymi czy środowiskowymi, a jedynie kwestie formalne związane z ustaleniem wysokości opłaty. Zarzuty dotyczące wad technicznych, gospodarki wodnej czy wpływu na środowisko nie mogły wpłynąć na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, gdyż wykraczają poza zakres postępowania dotyczącego opłaty legalizacyjnej. Sąd wskazał, że te kwestie będą badane na późniejszym etapie postępowania legalizacyjnego, przed wydaniem ostatecznej decyzji o legalizacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej ma charakter formalny i etapowy. Sąd administracyjny na tym etapie nie bada merytorycznej zgodności inwestycji z przepisami technicznymi czy środowiskowymi, gdyż te kwestie będą rozpatrywane na późniejszych etapach postępowania legalizacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym postępowanie legalizacyjne jest wieloetapowe. Postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej jest jednym z etapów, a jego celem jest określenie ciężaru finansowego. Merytoryczna ocena zgodności inwestycji z prawem następuje na późniejszym etapie, przed wydaniem decyzji o legalizacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

p.b. art. 48 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 48 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 48b

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 49 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 49 § 2a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 49 § 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 49d § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 59f § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie w sprawie ustalenia opłaty legalizacyjnej ma charakter formalny i etapowy, nie pozwala na merytoryczne badanie zarzutów technicznych i środowiskowych. Kwestie zgodności inwestycji z przepisami technicznymi i środowiskowymi są badane na późniejszym etapie postępowania legalizacyjnego, przed wydaniem decyzji o legalizacji. Wysokość opłaty legalizacyjnej została prawidłowo obliczona zgodnie z przepisami Prawa budowlanego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące wad technicznych projektu budowlanego, niewłaściwego ukształtowania terenu, problemów z gospodarką wodną, budowy muru oporowego oraz braku analizy wpływu inwestycji na środowisko i sąsiednie nieruchomości. Niewłaściwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organy.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej ma charakter formalny i etapowy. Nie można merytorycznie przesądzać kwestii, których ustalenie determinuje sprawę główną na etapie poprzedzającym wydanie decyzji kończącej postępowanie. Wysokość opłaty legalizacyjnej ustalana jest na podstawie sztywnych, ustawowo określonych kryteriów.

Skład orzekający

Agata Sobieszek-Krzywicka

przewodniczący sprawozdawca

Arkadiusz Blewązka

sędzia

Beata Czyżewska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu postępowania w sprawie opłaty legalizacyjnej i etapowości procedury legalizacji samowoli budowlanej."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania w przedmiocie opłaty legalizacyjnej, a nie merytorycznej oceny legalizowanej inwestycji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną kwestię proceduralną w prawie budowlanym – rozgraniczenie etapu ustalania opłaty legalizacyjnej od etapu merytorycznej oceny zgodności inwestycji z prawem. Jest to istotne dla prawników procesowych i praktyków prawa budowlanego.

Opłata legalizacyjna: Czy sąd zbada wady budowy? Wyrok WSA w Łodzi wyjaśnia.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 387/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-10-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący sprawozdawca/
Arkadiusz Blewązka
Beata Czyżewska
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 119 pkt 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 725
Art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 49 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2a i ust. 4 pkt 1 i 2, art. 49d ust. 1 pkt 1, art. 59f ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Dnia 28 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2025 roku sprawy ze skargi U. P. i A. P. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 27 marca 2025 r. nr 51/2025 znak: WOP.7722.128.2024.DB w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej z tytułu samowolnej budowy drogi wewnętrznej oddala skargę. MR
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 marca 2025 r. nr 151/2025, znak: WOP.7722.128.2024.DB Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej również jako: "k.p.a.") utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach z dnia 25 lipca 2024 r. nr 87/24, znak: PINB 7355/21/KL/21-24 ustalające dla M. Sp. z o.o. siedzibą w P. opłatę legalizacyjną z tytułu samowolnej budowy drogi wewnętrznej na nieruchomości położonej przy ul. [...] (działka nr ewid. [...], obręb [...]) w wysokości 25.000,00 zł, będącą pięćdziesięciokrotnym podwyższeniem iloczynu stawki opłaty (s=500 zł.), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (kategoria XXV – k=1,0) oraz współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w=1,0).
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:
Decyzją z dnia 1 marca 2019 r. nr 150/2019, znak: AB.6740.103.2019, Starosta Pabianicki udzielił M. B. pozwolenia na budowę dla inwestycji "[...]" obejmującej budowę piętnastu budynków mieszkalnych, jednorodzinnych, w zabudowie szeregowej wraz z etapowaniem inwestycji: etap I - budynki: 1A, 2A, 3A, 4A, 5A na działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...]; etap II - budynki: 1B, 2B, 3B, 4B, 5B na działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...]; etap III - budynki: 1C, 2C, 3C, 4C, 5C na działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...] w P., przy ul. [...], obręb [...] wraz z budową zewnętrznych instalacji kanalizacji sanitarnej, wewnętrznej linii zasilającej, elektroenergetycznej, zewnętrznej i wewnętrznej instalacji gazu dla projektowanych budynków.
Decyzją z dnia 10 lipca 2019 r. nr 668/2019 Starosta Pabianicki przeniósł powyższą decyzję z M. B. na M. Sp. z o.o. z siedzibą w P.
Jak wynika z projektu zagospodarowania działki, nieruchomość, na której realizowana będzie przedmiotowa inwestycja, jest niezabudowana i nieogrodzona. Na terenie działki nie ma istniejących nasadzeń. Działki nr [...] - [...] mają zapewniony dostęp do drogi publicznej – ul [...] przez działkę nr [...], będącą własnością inwestora. W ramach inwestycji przewiduje się również utwardzenie działki [...], stanowiącej drogę dojazdową do działek [...] - [...], projekt utwardzenia nie został objęty zatwierdzonym projektem budowlanym.
Pismem z dnia 8 grudnia 2020 r. U. P. i A. P. wnieśli do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach prośbę o interwencję w sprawie zalewania działek i znacznego podniesienie terenu działek zlokalizowanych w P. przy ul. [...], w wyniku robót budowlanych prowadzonych na tych działkach, tj. działki nr [...], [...].
W dniu 8 kwietnia 2021 r. organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego przeprowadził kontrolę na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]. Podczas kontroli ustalono, że na działce nr ewid. [...] trwały roboty budowlane związane z podwyższeniem gruntu oraz utwardzaniem części terenu. W wyniku podniesienia rzędnej terenu powstała różnica wysokości między działką nr ewid. [...], a działkami nr ewid. [...] i [...] usytuowanymi po wschodniej stronie działki nr ewid. [...]. Utwardzenie terenu drogi wewnętrznej odbywało się za pomocą żelbetowych płyt ażurowych. Ponadto zasypano ziemią spod drogi wewnętrznej ścianę budynku gospodarczego, który usytuowany jest w granicy nieruchomości U. P. Załącznik do protokołu stanowi dokumentacja fotograficzna.
W dniu 23 kwietnia 2021 r. w siedzibie organu I instancji odbyły się mediacje dotyczące zgłoszenia nieprawidłowości i ewentualnego usunięcia skutków robót budowlanych wykonanych na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]. M. B., przedstawiciel M. Sp. z o.o., oświadczyła, że poziomy posadowienia budynków mieszkalnych na przedmiotowej nieruchomości są zgodne z projektem, droga wewnętrzna ma spadki tak wykonane, że wody opadowe nie będą spływały na teren sąsiednich nieruchomości. Oczekiwanie skarżących tj. obniżenie poziomu terenu jest dla M. Sp. z o.o. nie do zaakceptowania. W związku z powyższym strony nie doszły do porozumienia.
Pismem z dnia 26 maja 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pabianicach zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie budowy drogi wewnętrznej, usytuowanej na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], dz. nr [...], obręb [...].
Przy piśmie z dnia 1 czerwca 2021 r. M. Sp. z o.o. wniosła do organu I instancji sprostowanie, iż "postępowanie administracyjne nie może dotyczyć budowy drogi a jedynie utwardzenia części terenu działki o nr [...], kostką betonową ułożoną w formie ażurowej na potrzeby dojazdu do budynków istniejących oraz III etapu budowy".
U. P. i A. P. pismem z dnia 24 maja 2021 r. wnieśli do organu nadzoru budowlanego stopnia powiatowego swoje stanowisko w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia 20 września 2021 r. PINB w Pabianicach przesłał powyższe pismo inwestorowi celem ustosunkowania się. W odpowiedzi na powyższe inwestor w piśmie z dnia 18 października 2021 r. wskazał, że nie zgadza się z zarzutami i roszczeniami dotyczącymi zaburzenia stosunków wodnych na działkach skarżących w związku z wykonanymi robotami budowlanymi.
Pismem z dnia 30 listopada 2021 r. skarżący wnieśli do organu I instancji wniosek o natychmiastową interwencję i wstrzymanie robót na działce nr [...], obręb [...] w P. przy ul. [...].
W dniu 4 stycznia 2022 r. na przedmiotowej nieruchomości przeprowadzono oględziny w sprawie ustalenia aktualnego stanu drogi wewnętrznej i sprawdzenia legalności i zgodności z przepisami prowadzonych robót budowlanych związanych z budową drogi wewnętrznej na dalszych odcinkach przedmiotowej działki. Podczas kontroli ustalono, że na terenie nieruchomości w dniu kontroli trwały roboty budowlane związane z utwardzaniem dalszej części drogi wewnętrznej. Ponadto, stwierdzono, iż skarpa na granicy działek nr [...] i [...] oraz [...] została umocniona murem oporowym. Mur oporowy jest konstrukcji żelbetonowej. Posiada wysokość około 50 - 60 cm oraz szerokość 20 cm. Wykonany jest zaraz za krawężnikiem betonowym. Górna podstawa krawężnika muru oporowego licuje z krawężnikiem żelbetonowym prefabrykowanym. W sprawie poprawności wykonania muru oporowego PINB w Pabianicach wszczął odrębne postępowanie administracyjne.
Przy piśmie z dnia 9 maja 2022 r. Urząd Miasta w P. przekazał do organu I instancji wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowej działki.
PINB w Pabianicach postanowieniem z dnia 23 maja 2022 r. postanowił dopuścić dowód z opinii biegłego geodety na okoliczność określenia powierzchni biologicznie czynnej działki nr [...] położonej w P. przy ul. [...] oraz zobowiązał M. Sp. z o.o. do zlecenia opracowania opinii, o której mowa w punkcie 1 i jej przedłożenia w organie I instancji w terminie do dnia 30 czerwca 2022 r.
Pismem z dnia 21 czerwca 2022 r. M. Sp. z o.o. poinformowała organ I instancji, iż nie widzi podstaw ani zasadności ustalania powierzchni biologicznie czynnej dla działki [...] wskazując, iż na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Pabianic z dnia 19 listopada 2018 r. znak: GN.6831.28.2018 działka nr [...] stanowi drogę wewnętrzną, przez którą zapewniona zostanie obsługa komunikacyjna dla podzielonych działek od strony ul. [...], tym samym mimo, iż leży w obszarze gruntów oznaczonych symbolem MN nie może zostać wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem określonym w § 16 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Pabianic uchwalonego Uchwałą Rady Miejskiej w Pabianicach Nr LXVII/561/06 z dnia 29 czerwca 2006 r. Ponadto zastosowanie w zakresie zagospodarowania przedmiotowej działki ma zapis § 41 ww. planu tj. pkt 1 litera b - ulice wewnętrzne i dojazdy pełniące funkcje bezpośredniej obsługi poszczególnych terenów, nieruchomości, obiektów, jednocześnie § 41 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Pabianic nie określa sposobu wykonania utwardzeń ani powierzchni biologicznie czynnej. Konkludując wskazano, iż wykonane utwardzenie oraz sposób zagospodarowania działki [...] dojazdowej drogi wewnętrznej są zgodne z ww. miejscowym planem. W związku z powyższym jako bezprzedmiotowe jawi się wykonanie opinii uprawnionego geodety w przedmiocie określenia powierzchni biologicznie czynnej.
Decyzją z dnia 16 września 2022 r. organ I instancji umorzył w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie drogi wewnętrznej zrealizowanej na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], dz. nr [...], obręb [...]. Powyższa decyzja została uchylona decyzją ŁWINB z dnia 9 listopada 2022 r., zaś sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu ŁWINB wskazał, iż organ I instancji w pierwszej kolejności powinien sprawdzić, czy inwestor występował z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę drogi wewnętrznej na przedmiotowej działce, następnie winien ustalić datę budowy drogi wewnętrznej, gdyż stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż droga "istniała już od listopada 2018 r." nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym. Ponadto organ wojewódzki zauważył, iż intencją wnioskodawców było zbadanie zgodności podniesienia poziomu terenu w związku z wykonywanymi robotami budowlanymi na działkach oznaczonych kolejno od nr [...] do nr [...] przy ul. [...] w P. i zalewania w związku z tym działek skarżących. Tymczasem organ I instancji zaniechał podjęcia jakiejkolwiek czynności w tej sprawie, pomimo iż podczas kontroli w dniu 8 kwietnia 2021 r. ustalił, że różnica poziomów między drogą wewnętrzną na dz. nr [...], a nieruchomością skarżących wynosi około 80 cm.
PINB w Pabianicach prowadził odrębne postępowanie w sprawie muru oporowego między działkami nr [...], a działką nr [...] i [...] na terenie nieruchomości usytuowanej w P. przy ul. [...]. W toku tego postępowania organ szczebla powiatowego w dniu 2 sierpnia 2022 r. przeprowadził czynności kontrolne na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] ustalając, że między działkami nr [...], a działką nr [...] i [...] zrealizowany został mur oporowy zabezpieczający działkę nr [...] i [...] przed przedostaniem się wód opadowych z terenu działki nr [...]. Mur oporowy jest konstrukcji żelbetowej. Posiada wysokość mierzoną od strony działki nr [...] i [...] ok. 70 cm, szerokość muru wynosi 25 cm. Dokonano odkrywki muru oporowego i stwierdzono, że nie posiada od fundamentów.
Pismem z dnia 9 stycznia 2023 r. organ stopnia powiatowego zawiadomił strony o połączeniu postępowania administracyjnego dotyczącego zrealizowanego muru oporowego między działką nr [...], a działkami nr [...] i [...] na terenie nieruchomości usytuowanej w P. przy ul. [...] z postępowaniem administracyjnym dotyczącym samowolnie zrealizowanej drogi wewnętrznej na działce nr [...] na ww. nieruchomości.
W dniu 12 stycznia 2023 r. organ I instancji przeprowadził ponowne oględziny nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] w celu dokonania pomiarów i dokładnego opisania zrealizowanej drogi wewnętrznej na działce nr [...] stanowiącej dojazd do trzech grup budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej (15 budynków mieszkalnych). Jak ustalił organ, droga składa się z części utwardzonej kostką ażurową oraz z części nieutwardzonej. Część utwardzona posiada długość ok. 75,5 m, a część nieutwardzona ok. 57 m. Szerokość drogi wynosi 6,0 m. Droga od strony wschodniej posiada mur oporowy oraz krawężnik. Szerokość muru oporowego wynosi 25 cm, a szerokość krawężnika 8 cm. W części północnej łączna szerokość muru oporowego i krawężnika wynosi 26 cm. Mur oporowy jest konstrukcji żelbetowej monolitycznej, krawężnik jest konstrukcji betonowej prefabrykowanej. Pomierzono wysokość muru oporowego na terenie działki nr [...] i wynosi ona 75 cm. Wysokość krawężnika w części utwardzonej drogi wynosi 14 cm, a w części nieutwardzonej 8 cm. Część nieutwardzona drogi jest częściowo wysypana grysem. Różnica poziomów po utwardzeniu drogi między działką nr [...], a działkami nr [...] i [...] wynosi 53 cm. Oględziny przeprowadzono przy słonecznej pogodzie i temperaturze powietrza 6°C. Wykonano szkic drogi z naniesionymi wszystkimi wymiarami. Na szkicu pokazano również przekrój poprzeczny przez drogę. Na zakończeniu drogi, w jej północnej części znajduje się krawężnik betonowy. Spadek drogi w kierunku północnym (w kierunku działki należącej do Gminy Miejskiej Pabianice).
Ponadto w dniu 17 lutego 2023 r. organ I Instancji wystąpił pisemnie do Starostwa Powiatowego w Pabianicach z zapytaniem, czy inwestor występował z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę przedmiotowej drogi wewnętrznej. W dniu 20 lutego 2023 r. uzyskano odpowiedź, iż w rejestrach organu administracji architektoniczno-budowlanej nie ma takowego wniosku.
PINB w Pabianicach postanowieniem z dnia 21 lutego 2023 r. zobowiązał M. Sp. z o.o. do wstrzymania prowadzenia robót budowlanych przy budowie drogi wewnętrznej na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] (dz. nr [...], obręb [...]), realizowanej bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2023 r. ŁWINB utrzymał w mocy powyższe postanowienie.
Pismem z dnia 11 maja 2023 r. inwestor zwrócił się do organu I instancji o legalizację obiektu budowlanego w postaci drogi wewnętrznej (kategorii XXV) na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] (działka nr [...], obręb [...]) oraz o zawieszenie postępowania legalizacyjnego do czasu zakończenia postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych, które jest prowadzone przez Prezydenta Miasta Pabianic. W odpowiedzi na ww. wniosek organ I instancji wezwał pełnomocnika M. Sp. z o.o. adwokata R. T. do przedłożenia dokumentów dotyczących postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta Pabianic w sprawie naruszenia stosunków wodnych.
PINB w Pabianicach postanowieniem z dnia 24 lipca 2023 r. zobowiązał M. Sp. z o.o. do przedłożenia w terminie do dnia 30 września 2023 r. dokumentów legalizacyjnych, w skład których wchodzą:
1. zaświadczenie Prezydenta Miasta Pabianic o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego dla działki nr [...], obręb [...] usytuowanej w P. przy ul. [...],
2. dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1,2 i 4 ustawy Prawo budowlane tzn.:
– projektu zagospodarowania działki lub terenu uwzględniający w swoim opracowaniu sposób odprowadzania i zagospodarowania wód deszczowych w postaci:
a. papierowej w 3 egzemplarzach albo
b. elektronicznej wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw lub kopiami tych opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów,
– oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz dwa egzemplarze projektu technicznego.
Przy piśmie z dnia 29 września 2023 r. inwestor nadesłał wymagane dokumenty.
Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2023 r. organ I instancji zobowiązał inwestora samowolnie zrealizowanej drogi wewnętrznej na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] (działka nr [...], obręb [...]) do uzupełnienia w terminie do dnia 29 lutego 2024 r. projektu zagospodarowania terenu przedłożonego w dniu 29 września 2023 r. o wskazane w postanowieniu dokumenty i braki.
Z notatki służbowej organu I instancji wynika, iż w dniu 25 czerwca 2024 r. M. B. wypożyczyła 3 egzemplarze projektu budowlanego samowolnie wykonanej drogi celem jej uzupełnienia. W dniu 2 lipca 2024 r. poprawiona dokumentacja została dostarczona do organu stopnia powiatowego.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 25 lipca 2024 r., Nr 87/2024, znak: PINBP7355/21/KL/21-24 PINB w Pabianicach ustalił dla M. Sp. z o.o. z siedzibą w P. opłatę legalizacyjną z tytułu samowolnej budowy drogi wewnętrznej na nieruchomości położonej przy ul. [...] (działka nr ewid. [...], obręb [...]) w wysokości 25.000,00 zł, będącą pięćdziesięciokrotnym podwyższeniem iloczynu stawki opłaty (s = 500 zł), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (kategoria XXV – k=1,0) oraz współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w=1,0).
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż Budowa bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenia zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do prowadzenia postępowania w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane. Wniosek o legalizację samowoli budowlanej złożony został wraz z uzasadnieniem do PINB w Pabianicach przez pełnomocnika inwestora pismem z dnia 5 maja 2023 r.
PINB podkreślił, iż organ administracyjny, ustalając opłatę legalizacyjną, kieruje się nie tylko wymierzaniem w ten sposób określonej dolegliwości finansowej inwestorowi w związku z jego nielegalnym działaniem, ale także dbałością o respektowanie przez obywateli państwa przepisów prawa. Inwestor, dokonując samowoli budowlanej, winien liczyć się z nieuchronnymi konsekwencjami swoich nielegalnych działań, tj. nakazem rozbiórki bądź z możliwością legalizacji, w tym uiszczeniem opłaty legalizacyjnej w określonej wysokości. Procedura legalizacyjna nie ma charakteru obligatoryjnego, jest zaś alternatywą wobec bezwzględnego nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Jednym z obligatoryjnych etapów tego postępowania jest ustalenie wysokości opłaty legalizacyjnej, bowiem aby proces legalizacji samowoli budowlanej mógł być zakończony wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót, inwestor jest zobowiązany do uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Organ nadzoru budowlanego w przypadku prowadzenia postępowania legalizacyjnego jest zobligowany do określenia opłaty legalizacyjnej. Z drugiej strony inwestor nie ma bezwzględnego obowiązku jej uiszczenia, przedmiotowa opłata bowiem nie podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji, a jej nieuiszczenie oznacza jedynie rezygnację z legalizacji samowoli budowlanej. Przy czym w takim wypadku musi liczyć się z tym, że organ nadzoru budowlanego wyda decyzję o przymusowej rozbiórce.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli U. P. i A. P., lecz ŁWIB nie znalazł podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji i zaskarżonym postanowieniem utrzymał je w mocy.
Na wstępie swoich rozważań organ odwoławczy przypomniał, iż przedmiotowa działka nr [...] objęta jest postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Pabianic uchwalonego Uchwałą Rady Miejskiej w Pabianicach Nr LXVII/561/06 z dnia 29 czerwca 2006 r. Zgodnie z jego ustaleniami, przedmiotowa działka położona jest w jednostkach przestrzennych [...] i [...] i znajduje się na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolnostojącą, bliźniaczą oraz szeregową, zaś dostęp działek od dz. nr [...] do dz. nr [...] do drogi publicznej przewidziano za pośrednictwem drogi wewnętrznej (dz. nr [...], co wynika z decyzji Prezydenta Miasta Pabianic z dnia 19 listopada 2018 r., znak: GN.6831.28.2018 zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]). Dlatego też organ II instancji przyjął, że w związku z decyzją z dnia 19 listopada 2018 r. działka nr [...] jest działką drogową. Ma ona stanowić drogę dojazdową do działek nr [...] - [...]. Zatem utwardzenie działki nr [...] umożliwia wykorzystanie jej jako szlaku komunikacyjnego dla samochodów, co stanowi wykonanie obiektu spełniającego funkcję drogi, a więc stanowi drogę w rozumieniu art. 3 pkt 3a ustawy prawo budowlane. Dlatego też na wykonanie takich robót wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę. Skoro zaś wykonane roboty budowlane nie zostały zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, w ocenie ŁWINB organ I instancji zasadnie rozpoczął procedurę zmierzającą do legalizacji wykonanych robót.
Dalej organ szczebla wojewódzkiego wskazał, iż przedmiotem działania organu nadzoru budowlanego związanego z wymogiem ustalenia opłaty legalizacyjnej, znajdującego swój wyraz w treści wydanego postanowienia, o którym mowa w art. 49 ust. 1 Prawo budowlane, pozostają wyłącznie te kwestie, które pozwalają prawidłowo określić wysokość opłaty, jaką inwestor zobowiązany jest ponieść w sytuacji, gdy jego wolą jest zalegalizowanie popełnionej samowoli budowlanej. Jeżeli organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego w toku postępowania legalizacyjnego uznaje, że wszystkie wymagania umożliwiające zatwierdzenie projektu budowlanego inwestor spełnia, czego wyrazem jest wydanie postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną - wykazanie niezgodności tego ustalenia z przepisami obowiązującego prawa jest możliwe dopiero w drodze wniesienia przez stronę odwołania od decyzji, o której mowa w art. 49 ust. 4 pkt 1 i 2 Prawo budowlane. Na etapie poprzedzającym wydanie tejże decyzji, tj. w postępowaniu wszczętym złożonym zażaleniem na postanowienie ustalające opłatę legalizacyjną, nie jest możliwe merytoryczne przesądzenie kwestii, których ustalenie determinuje sprawę główną. Zgodność realizowanej bez pozwolenia na budowę inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i innymi przepisami, w tym techniczno - budowlanymi znajduje swój formalny wyraz w decyzjach kończących postępowanie legalizacyjne, przez co z wyjątkiem znanych organowi oczywistych i nieusuwalnych przeszkód prawnych uniemożliwiających mu wydanie w przyszłości decyzji zatwierdzającej projekt budowlany, organ ten w postępowaniu w sprawie ustalenia opłaty legalizacyjnej nie może rozstrzygać o kwestiach, które wykraczają poza etap, na jakim sprawa się obecnie znajduje.
Konkludując, ŁWINB przyjął, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w postępowaniu zmierzającym wyłącznie do określenia ciężaru finansowego, jaki inwestor powinien ponieść, gdyby miało dojść do legalizacji popełnionej samowoli budowlanej. W takim postępowaniu organy badają tylko kwestię nałożenia opłaty poprzez weryfikację czynników, które mają wpływ na ustalenie wysokości tej opłaty - w tym kategorii obiektu. Zażalenie na powyższe postanowienie winno się zatem odnosić do tych elementów postępowania, od których uzależnione jest wydanie postanowienia w przedmiocie opłaty legalizacyjnej, które mają w gruncie rzeczy charakter formalny, nie zaś do wszystkich kwestii, które ostatecznie mogą przesądzić o wyniku postępowania legalizacyjnego i zatwierdzeniu przedłożonego przez inwestora projektu budowlanego. Badanie zgodności legalizowanej inwestycji i przyjętych w projekcie budowlanym rozwiązań z przepisami techniczno-budowlanymi odbędzie się bowiem w kolejnym, końcowym etapie postępowania, przed jego zatwierdzeniem przez organ nadzoru budowlanego.
Organ odwoławczy podkreślił również, że wysokość opłaty legalizacyjnej ustalana jest na podstawie sztywnych, ustawowo określonych kryteriów. Przepisy nie przewidują przy tym możliwości odstąpienia od określenia ani też miarkowania wysokości opłaty legalizacyjnej. Bez wpływu zarówno na fakt nałożenia tej opłaty, jak i jej wysokość pozostają jakiekolwiek inne czynniki, jak choćby przyczyna popełnienia samowoli, jej zakres, istnienie bądź nieistnienie po stronie inwestorów winy, czy też wartość wykonanych robót. W ocenie organu II instancji PINB w Pabianicach prawidłowo obliczył wysokość opłaty legalizacyjnej. Tym samym nie ma podstaw do kwestionowania trafności i zgodności z obowiązującymi przepisami zaskarżonego postanowienia organu stopnia powiatowego.
Skargę na powyższe postanowienie złożyli U. P. i A. P., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zobowiązanie organu do ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem zarzutów skargi.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż zgłoszone przez skarżących zastrzeżenia dotyczą nie tylko aspektu formalnego samowoli, lecz przede wszystkim skutków środowiskowych oraz naruszeń prawa budowlanego i technicznych warunków zabudowy. Przedłożony przez inwestora projekt do legalizacji został rozpatrzony pod względem formalnoprawnym, jednak, w ocenie skarżących, brak jest spojrzenia na wady techniczno-budowlane, czyli po uiszczeniu opłaty legalizacyjnej inwestor zyska możliwość kontynuowania budowy, według błędnych, zdaniem skarżących, rozwiązań technicznych, jakie zawiera przedłożony przez niego projekt budowlany. Skarżący nie zgadzają się ze zgodnością projektu z przepisami techniczno – budowlanymi, a przecież ustalenie opłaty legalizacyjnej było uwarunkowane wcześniejszym przedstawieniem przez inwestora projektu budowlanego na dokończenie prac budowlanych. Niepoprawienie techniczno-budowlanych wad projektowych na etapie legalizacji i wznowienia budowy prowadzi do budowy niezgodnej z art. 5 ust. 1 ppkt 1a i c i d, ppkt 2b ustawy Prawo budowlane.
Skarżący podkreślili, iż przedmiotowa droga w pierwotnym projekcie zagospodarowania terenu nie posiada naniesionych rzędnych, co narusza Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. Część opisowa projektu zagospodarowania terenu powinna określać ukształtowanie terenu. W rzeczywistości natomiast jest wyniesiona ponad działki sąsiadujące o nawet 0,8 m. W ocenie skarżących dalece niezasadnym wydaje się fakt dopuszczenia pozwolenia na budowę decyzją nr 150/2019, znak AB.6740.103.2019 z dnia 1 marca 2019 r. i wyniesienia poziomu posadowienia posadzki projektowanych tymże opracowaniem budynków mieszkalnych tak wysoko ponad teren nieruchomości sąsiadujących, zarówno działek skarżących, jak i działki od strony zachodniej nr [...], która obecnie już uległa podziałowi i zmieniła właściciela na właścicieli działek przedmiotowych. A skoro to już nastąpiło, to droga dojazdowa i dojścia do budynków winny zostać rozwiązane na zasadzie indywidualnych schodów terenowych i podjazdów.
W przedłożonej dokumentacji inwestora brak jest również systemu kanalizacji deszczowej dla trzech zespołów budynków szeregowych, co przyczynia się do zalewania sąsiednich działek ([...] i [...]). Przedstawiona koncepcja retencji poprzez "respirację roślin" budzi wątpliwości z punktu widzenia efektywności oraz czasu osiągnięcia wymaganej wydolności. Z kolei projektowany mur oporowy, mający rzekomo zatrzymać wodę, jest niewłaściwie zaprojektowany. W ocenie skarżących jest on zbyt płytki do stworzonego powierzchniowego zbiornika retencyjnego i nadmiar wody wskutek nasiąkliwości będzie wybijał na działkę skarżących. W przypadku takiej różnicy poziomów terenu winien być to mur typu płytowo-kątowego, który będzie stabilizował napór ziemi i spełni warunek stateczności, ale to powinien określić powołany rzeczoznawca. Ściana ta została zaprojektowana bez fundamentu oporowego. ’’Zamocowanie wspornikowe" jest zamocowaniem sztywnym, podczas gdy grunt nie stanowi zamocowania sztywnego. Ponadto w miejscach największego wywyższenia środek ciężkości jest powyżej gruntu co grozi przechyleniem muru na naszą stronę. Tuż przy murze oporowym będą parkowały samochody osobowe mieszkańców lub ich gości, co znacząco wpłynie na działające na mur siły poziome od naporu gruntu z wywyższonego terenu. Ponadto projektowany mur oporowy, jak wynika z opracowania, nie będzie posiadał izolacji przeciwwodnej, ani izolacji termicznej. Nie będzie zintegrowany od strony nasypu na całej wysokości z kruszywem odsączającym, ani z drenażem w dolnej jego części, a zdaniem skarżących powinien być zaizolowany i odpowiednio podbudowany, zaś teren przy nim zdrenowany. Skarżący wnioskują o sprawdzenie tego rozwiązania przez właściwego rzeczoznawcę. Mur oporowy nie dość głęboko posadowiony i niezintegrowany z żadnym drenażem wód głęboko osiadających w drodze nie rozwiąże problemu wód deszczowych i roztopowych wybijających wiosną na nieruchomości skarżących.
Skarżący nie zgadzają się również z twierdzeniem inwestora, iż budowa nie wywołuje negatywnego oddziaływania. W rzeczywistości zrealizowana inwestycja wprowadziła istotne zmiany ukształtowania terenu w obrębie bliskiego sąsiedztwa, przez co zwiększyła spływ wód opadowych na działki skarżących, głównie skutkując ich podtopieniem, degradacją struktury gruntów, zagrożeniem dla istniejącej zabudowy. W ocenie skarżących mur oporowy winien być usytuowany na całej granicy. Wody deszczowe z działek, na których usytuowane są budynki mieszkalne, zalewają działki sąsiadujące [...] i [...] poprzez działkę [...] wodami przez nią przesiąkającymi w głąb wywyższonego terenu. Droga ta przejmuje wodę opadową ze zlewni ulicy, placów i dachów rzędu ponad 2500 m2, gdyż żaden z trzech zespołów budynków szeregowych obsługiwanych przez przedmiotową drogę ze spadkiem od ulicy [...] w kierunku ulicy [...] nie posiada systemu kanalizacji deszczowej, w myśl warunków technicznych. Natomiast na działkach [...] i [...] wzrost wilgotności gruntów spoistych będzie prowadził do uplastycznienia, co spowoduje zmniejszenie wartości parametrów wytrzymałościowych tych gruntów, a to wpłynie w negatywny sposób na ich stateczność. Ponieważ na ww. działkach nie następuje aeracja, więc w wyniku tego działają właściwości korozyjne gleby.
Pomimo zgłaszanych przez skarżących zastrzeżeń, PINB nie powołał rzeczoznawcy budowlanego, który mógłby ocenić przedstawione rozwiązania techniczne. Legalizacja samowoli budowlanej bez tej analizy, w ocenie skarżących, budzi uzasadnione obawy o trwałość i bezpieczeństwo sąsiednich nieruchomości.
Z uwagi na powyższe okoliczności skarżący wnieśli jak w petitum skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Na wstępie należy także podkreślić, że przedmiotowa skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli (jak to ma miejsce w niniejszym postępowaniu) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz.725 z późn. zm.; dalej także jako: "p.b."). Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W myśl art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Jak stanowi art. 48b Prawa budowlanego w przypadku złożenia wniosku o legalizację organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Stosownie do treści art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego w przypadku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych organ nadzoru budowlanego sprawdza kompletność dokumentów legalizacyjnych, w tym kompletność projektu budowlanego (pkt 1) oraz zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami ustawy, w tym zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi; jeżeli budowa została zakończona, sprawdza się zgodność z przepisami obowiązującymi w chwili zakończenia budowy (pkt 2).
Wreszcie zgodnie z art. 49 ust. 2a Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia braku nieprawidłowości lub wykonania postanowienia, o którym mowa w ust. 1a, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej.
W myśl art. 49 ust. 4 Prawa budowlanego, po uiszczeniu opłaty legalizacyjnej organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o legalizacji, która zatwierdza projekt budowlany albo projekt zagospodarowania działki lub terenu (pkt 1) oraz zezwala na wznowienie budowy, jeżeli budowa nie została zakończona (pkt 2).
Powyższe unormowania wskazują, iż postępowanie legalizacyjne składa się z kilku etapów. W przypadku stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego, że roboty budowlane prowadzone są bez wymaganego pozwolenia na budowę, organ ten wydaje postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, co w niniejszej sprawie nastąpiło postanowieniem PINB w Pabianicach z dnia 21 lutego 2023 r. Następnie postanowieniem z dnia 24 lipca 2023 r. organ I instancji zobowiązał inwestora do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, co zostało wykonane przez inwestora przy piśmie z dnia 29 września 2023 r. Inwestor uzupełnił projekt budowlany w dniu 2 lipca 2024 r., a więc organ nadzoru budowlanego mógł przystąpić do kolejnego etapu postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego, t.j. sprawdzenia kompletności dokumentów legalizacyjnych i zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami ustawy, w tym zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi. W przypadku stwierdzenia braku nieprawidłowości, organ wydaje postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej, co nie jest ostatnim etapem postępowania legalizacyjnego.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest incydentalne postanowienie w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej. W niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pabianicach, postanowieniem z dnia 25 lipca 2024 r. ustalił dla spółki M. Sp. z o.o. siedzibą w P. opłatę legalizacyjną z tytułu samowolnej budowy drogi wewnętrznej, wskazując jako podstawę prawną art. 49d ust. 1 pkt 1 p.b. oraz powołany powyżej art. 49 ust. 2a p.b., zgodnie z którym przesłanką wydania postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej jest stwierdzenie braku nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych w zakresie, o którym mowa w ust. 1.
Wypada zatem podkreślić, że postanowienie ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej stanowi integralny element procedury legalizacji obiektu budowlanego, określonej w art. 48 i 49 p.b. Po uprawomocnieniu się takiego postanowienia jedynie od inwestora zależy, czy uiści powyższą opłatę i zyska możliwość uzyskania decyzji o legalizacji, czy też opłaty nie uiści, co będzie obligowało organ do wydania decyzji o nakazie rozbiórki. Jednakże nawet w przypadku uiszczenia przez inwestora opłaty legalizacyjnej organ nie jest bezwzględnie zobowiązany do wydania pozytywnej decyzji legalizacyjnej. Uwzględniając, że organy są zobowiązane w toku postępowania dotyczącego ustalenia opłaty legalizacyjnej, do dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego, nie można jednak tracić z pola widzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu zmierzającym wyłącznie do określenia ciężaru finansowego, jaki inwestor powinien ponieść, aby mogło dojść do legalizacji samowoli budowlanej. W postępowaniu dotyczącym tego postanowienia, organy badają kwestię nałożenia opłaty i weryfikują czynniki, które mają wpływ na jej ustalenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowany został pogląd podzielany przez Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, w myśl którego w postepowaniu mającym za przedmiot ustalenie opłaty legalizacyjnej można uwzględnić jedynie okoliczności jednoznacznie i z góry warunkujące legalizację, czyli wyłącznie oczywiste kwestie, które przesądzałyby o niedopuszczalności pozytywnego zakończenia postępowania. W niniejszej sprawie organy oceniły, iż nie zachodzą takie oczywiste i nieusuwalne przeszkody prawne, uniemożliwiające wydanie w przyszłości pozytywnej decyzji inwestorowi. Należy jednak podkreślić, że okoliczności te będą dokładnie badane przez organy dopiero przed (ewentualnym) wydaniem decyzji, o której stanowi art. 49 ust. 4 Prawa budowlanego (zob. wyrok WSA w Lublinie z 21 stycznia 2025 r., sygn. II SA/Lu 878/24; wszystkie powoływane wyroki sądów administracyjnych dostępne są pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zgodzić się z argumentacją organu odwoławczego i w zasadzie jednolitym stanowiskiem przyjętym w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym, jeżeli organ nadzoru budowlanego w toku postępowania legalizacyjnego uznaje, że wszystkie wymagania umożliwiające zatwierdzenie projektu budowlanego inwestor spełnia, czego wyrazem jest wydanie postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną, to wykazanie niezgodności tego ustalenia z przepisami obowiązującego prawa jest możliwe dopiero w drodze wniesienia przez stronę odwołania od decyzji, o której mowa w art. 49 ust. 4 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Na etapie poprzedzającym wydanie tegoż rozstrzygnięcia, tj. w postępowaniu wszczętym złożonym zażaleniem na postanowienie ustalające opłatę legalizacyjną, nie jest możliwe merytoryczne przesądzenie kwestii, których ustalenie determinuje sprawę główną. Strony postępowania legalizacyjnego mają interes prawny (art. 28 KPA) w zaskarżeniu postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną, niemniej tenże interes prawny ograniczony jest wyłącznie do podważenia prawidłowości ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej, nie może on natomiast odnosić się do niespełniania przez inwestora wymagań określonych w art. 49 ust. 1 pkt 1-3 Prawa budowlanego, ponieważ wykracza to poza przedmiot podejmowanego rozstrzygnięcia, który oparty został na etapowości postępowania legalizacyjnego i kolejności podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć procesowych. (wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., sygn. II OSK 3621/19). W postępowaniu w sprawie ustalenia opłaty legalizacyjnej organ nie może rozstrzygać o kwestiach, które wykraczają poza etap, na jakim sprawa się obecnie znajduje. Natomiast zgodność inwestycji realizowanej bez pozwolenia na budowę z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i innymi przepisami, w tym techniczno - budowlanymi znajduje swój formalny wyraz w decyzjach kończących postępowanie (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. II OSK 1089/15).
W świetle powołanych powyżej przepisów oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, za niezasadne należało uznać podnoszone w skardze zarzuty dokonania przez organy nieprawidłowych ustaleń w zakresie gospodarki wodami opadowymi, błędnych założeń projektowych dotyczących retencji terenowej i muru oporowego oraz braku pełnej oceny wpływu inwestycji na środowisko i sąsiednie nieruchomości. Jako niezasadny należało ocenić także zarzut braku przeprowadzenia rzetelnego postępowania wyjaśniającego. Wszystkie zarzuty podnoszone w skardze dotyczą bowiem okoliczności faktycznych, które nie mają znaczenia dla ustalenia opłaty legalizacyjnej, nie mogły zatem mieć wpływu na rozstrzygnięcie w kontrolowanej sprawie.
Jak trafnie wskazuje organ w zaskarżonej decyzji, wysokość opłaty legalizacyjnej ustalana jest na podstawie sztywnych, ustawowo określonych kryteriów, zaś organy nadzoru budowlanego nie mają możliwości odstąpienia od jej ustalenia lub modyfikacji jej wysokości. W myśl art. 49d ust. 1 pkt 1 p.b. wysokość opłaty legalizacyjnej w przypadku budowy wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę oblicza się zgodnie z przepisem art. 59f, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Stosownie do art. 59f p.b. wysokość opłaty ustala się jako iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s) wynosi 500 zł (art. 59f ust. 2 p.b.). Dla drogi, będącej obiektem kategorii XXV, współczynnik kategorii obiektu budowlanego wynosi 1,0 i taką samą wartość przybiera współczynnik wielkości obiektu. Prawidłowość ustaleń organów w tym zakresie a także prawidłowość obliczeń nie budzi wątpliwości Sądu i nie jest też kwestionowana przez stronę skarżącą. W ocenie sądu wydanie postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach oraz utrzymującego je w mocy postanowienia Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, zostało poprzedzone wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 k.p.a), zaś ich ocena nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Stosownie do wymogów z art. 107 k.p.a. organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących przepisów prawa materialnego.
Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.
lp

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI