II SA/LU 874/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2024-01-11
NSAAdministracyjneŚredniawsa
egzekucja administracyjnagrzywna w celu przymuszeniaodpadyprojekt budowlanyniewykonalność decyzjipostępowanie egzekucyjneobowiązek niepieniężnyWSASKO

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę spółki z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy grzywnę nałożoną za niewykonanie ostatecznej decyzji nakazującej usunięcie pojemników na odpady.

Spółka z o.o. zaskarżyła postanowienie SKO, które utrzymało w mocy grzywnę nałożoną za niewykonanie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Lublin nakazującej usunięcie pojemników na odpady z nieodpowiedniego miejsca i ustawienie ich zgodnie z projektem budowlanym. Spółka podnosiła, że obowiązek jest niewykonalny z powodu zbyt małego pomieszczenia na odpady i faktu, że nie jest właścicielem budynku. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące niewykonalności decyzji nie mogły być podnoszone w postępowaniu zażaleniowym na grzywnę, a spółka powinna skorzystać z trybu umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd oddalił skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Lublin o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Grzywna została nałożona z powodu niewykonania przez spółkę ostatecznej decyzji z 14 czerwca 2022 r., nakazującej usunięcie pojemników na odpady komunalne z miejsca nieprzeznaczonego do tego celu i ustawienie ich zgodnie z projektem budowlanym. Spółka argumentowała, że obowiązek jest niewykonalny, ponieważ pomieszczenie wskazane w projekcie budowlanym jest za małe na wymaganą liczbę pojemników, a ponadto nie jest właścicielem budynku. Sąd administracyjny uznał skargę za niezasadną. Podkreślił, że postępowanie egzekucyjne jest prowadzone według ściśle określonych reguł, a środki prawne w tym postępowaniu są wyłączne. Sąd wskazał, że zarzuty dotyczące niewykonalności decyzji nie mogły być kwestionowane w postępowaniu wywołanym zażaleniem na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Kwestia niewykonalności obowiązku mogła być badana w trybie żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 4 u.p.e.a. Sąd odrzucił również argumentację spółki dotyczącą wyboru między grzywną a wykonaniem zastępczym, uznając grzywnę za środek mniej uciążliwy. W konsekwencji, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty dotyczące niewykonalności decyzji nie mogą być kwestionowane w postępowaniu wywołanym zażaleniem na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Kwestia niewykonalności może być badana w trybie żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na zasadę wyłączności środków prawnych w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z którą zarzuty dotyczące niewykonalności decyzji powinny być podnoszone w ramach żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nie w zażaleniu na grzywnę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (33)

Główne

u.p.e.a. art. 119 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 119 § 1

u.p.e.a. art. 119 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 119 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.

u.p.e.a. art. 121 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie.

u.p.e.a. art. 121 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł.

u.p.e.a. art. 121 § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 200.000 zł.

u.p.e.a. art. 121 § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa.

u.p.e.a. art. 59 § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W przypadku stwierdzenia, że egzekwowany obowiązek o charakterze niepieniężnym stał się niewykonalny, organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne.

u.p.e.a. art. 59 § 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 122 § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 59 § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 119 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 121 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 121 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 121 § 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 121 § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 127

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 119 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 121 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 121 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 121 § 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 121 § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 127

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Prawo budowlane art. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 22 § 22

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie egzekucyjne jest prowadzone według ściśle określonych reguł, a zarzuty dotyczące niewykonalności decyzji nie mogą być podnoszone w postępowaniu zażaleniowym na postanowienie o nałożeniu grzywny. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej uciążliwym niż wykonanie zastępcze. Zakaz kilkakrotnego nakładania grzywien w celu przymuszenia nie ma zastosowania do decyzji wydanej na podstawie ustawy o odpadach.

Odrzucone argumenty

Obowiązek usunięcia pojemników jest niewykonalny z powodu zbyt małego pomieszczenia i faktu, że spółka nie jest właścicielem budynku. Organ powinien był zbadać wykonalność decyzji na etapie postępowania egzekucyjnego. Koszt wykonania zastępczego byłby niższy niż nałożona grzywna. Grzywna w celu przymuszenia powinna być jednorazowa, gdyż egzekucja dotyczy obowiązku wynikającego z Prawa budowlanego.

Godne uwagi sformułowania

środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji są oparte na zasadzie wyłączności niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym może natomiast stanowić podstawę wniesienia żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego nałożenie grzywny w celu przymuszenia jest środkiem mniej uciążliwym niż wykonanie zastępcze

Skład orzekający

Anna Ostrowska

sprawozdawca

Grzegorz Grymuza

sędzia

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, w szczególności dopuszczalności podnoszenia zarzutów niewykonalności decyzji w różnych trybach postępowania oraz porównanie grzywny z wykonaniem zastępczym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z egzekucją obowiązku niepieniężnego dotyczącego odpadów i projektu budowlanego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowe problemy w egzekucji administracyjnej, gdzie spółka próbuje uniknąć wykonania obowiązku, powołując się na jego niewykonalność. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym.

Niewykonalna decyzja czy sprytna spółka? Sąd rozstrzyga spór o grzywnę za odpady.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 874/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-01-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Ostrowska /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
art. 119 par 1, 2, art. 59 par 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 7 sierpnia 2023 r., znak: SKO.41/4733/EG/2023 w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 7 sierpnia 2023 r., znak: SKO.41/4733/EG/2023, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17, art. 18, art. 20 § 1 pkt 2, art. 119 § 2 i art. 121 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1427, dalej: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia [...] Sp. z o.o., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Lublin z 11 lipca 2023 r., znak: OŚ-NK-I.7032.28.2022 w przedmiocie wymierzenia spółce grzywny w celu przymuszenia w wysokości 2000 zł z powodu uchylania się zobowiązanej do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z 15 maja 2023 r., znak: OS-NK-1.7032.28.2023 polegającego na usunięciu części pojemników na odpady komunalne ustawionych w miejscu do tego nieprzeznaczonym, niezgodnym z miejscem wyznaczonym w projekcie budowlanym i ustawienia ich w miejsce zgodne z projektem budowlanym opracowanym dla nieruchomości przy [...] w L..
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Decyzją z 14 czerwca 2022 r., znak: OŚ-NK-1.7032.28.2022 Prezydent Miasta Lublin nakazał spółce [...] Sp. z o.o. jako właścicielowi nieruchomości przy ul. [...] w L., usunięcie wszystkich pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych o kodach 20 01 01 - papier i tektura, 20 01 39 - metal i tworzywa sztuczne, 20 01 02 - szkło, ustawionych na miejscu postojowym dla pojazdów na tej nieruchomości poprzez ich ustawienie zgodnie z projektem budowlanym dla tej nieruchomości w terminie do dnia 30 września 2022 r. oraz powiadomienie o wykonaniu obowiązku organu I instancji. Decyzja została doręczona spółce w dniu 20 czerwca 2022 r. i w terminie wynikającym z przepisów k.p.a. nie została ona zaskarżona. W związku z tym stała się ostateczna i wykonalna.
Wnioskiem z 30 października 2023 r. Spółka [...] Sp. z o.o. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z 14 czerwca 2022 r., znak: OŚ-NK-1.7032.28.2022 jako skierowanej do podmiotu, który nie może być stroną.
Decyzją z 30 grudnia 2022 r., znak: SKO.41/4766/OD/2022 Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważność decyzji organu I instancji. Decyzja Kolegium była ostateczna z dniem jej wydania, a stała się prawomocna z uwagi na odrzucenie skargi Spółki przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 5 kwietnia 2023 r., akt II SA/Lu 162/23, które uzyskało walor prawomocności w dniu 25 kwietnia 2023 r.
W związku z tym, że ostateczna decyzja Prezydenta Miasta Lublin z 14 czerwca 2022 r., znak: OŚ-NK-1.7032.28.2022 nie została wykonana, organ I instancji skierował do spółki upomnienie, które zostało skutecznie doręczone w dniu 26 października 2022 r. Następnie podjął czynności egzekucyjne, doręczając spółce w dniu 26 maja 2023 r. tytuł wykonawczy z dnia 15 maja 2023 r.
Postanowieniem z 15 czerwca 2023 r., znak: OS-NK-1.7032.28.2022 Prezydent Miasta Lublin nałożył na spółkę grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 1000 zł z powodu uchylania się zobowiązanej do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 15 maja 2023 r. Po rozpatrzeniu zażalenia Spółki na to postanowienie Kolegium utrzymało je w mocy postanowieniem z dnia 4 lipca 2023 r., znak: SKO.41/4030/EG/2023.
W związku z tym, że spółka w dalszym ciągu nie zrealizowała tego obowiązku, organ I instancji nałożył na nią wskazanym na wstępie postanowieniem kolejną grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 2000 zł.
Utrzymując w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, Kolegium podkreśliło, że decyzja administracyjna, która jest ostateczna i prawomocna, podlega wykonaniu. Zatem organ I instancji zobowiązany był podjąć czynności zmierzające do zrealizowania obowiązku, a w przypadku braku jego dobrowolnego wykonania, zastosować regulacje, o których mowa w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z nałożonym przez organ administracji publicznej na stronę obowiązkiem o charakterze niepieniężnym. Egzekucję takiego rodzaju obowiązków regulują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Art. 119 § 1 u.p.e.a. przewiduje, iż w celu przymuszenia do zrealizowania obowiązku wykonania czynności organ nakłada grzywnę, a sprawa dotyczy czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Z kolei zgodnie z art. 121 § 1 tej ustawy grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4. W myśl art. 121 § 2 ustawy, każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł, zaś zgodnie z § 3 grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 200.000 zł.
Odnosząc się do argumentów wskazanych w zażaleniu spółki, Kolegium podniosło, że świadomość konieczności zrealizowania obowiązku nałożonego w przedmiotowej decyzji istniała u zobowiązanego od momentu doręczenia decyzji I instancji, a dodatkowo rozstrzygnięcia organu odwoławczego podjętego w postępowaniu nadzwyczajnym. Zaniechanie wykonania decyzji po stronie skarżącej nie może uzasadniać jej subiektywne przekonanie o braku możliwości wykonania obowiązku, który wynika z konieczności zrealizowania decyzji budowlanej w zakresie wyposażenia budynku przy ul. [...] w L. w pojemniki na odpady komunalne posadowione w miejscu zgodnym z projektem budowlanym i wydaną decyzją. Argumentacja przedstawiona w zażaleniu odnosi się do decyzji nakazującej usunięcie tych pojemników z miejsca do tego nieprzeznaczonego i nie ma wobec prawomocności i ostateczności decyzji żadnego znaczenia.
W opinii Kolegium zastosowanie tego środka było zasadne z uwagi na uchylanie się przez skarżącą od wykonania obowiązku nałożonego prawomocną i ostateczną decyzją.
Skargę na postanowienie Kolegium wniosła spółka [...], zarzucając naruszenie:
1) art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 59 § 4 u.p.e.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80, art. 136 § 1, art 138 § 1 pkt w zw. z art. 144 k.p.a. przez ich niezastosowanie oraz:
a) nieumorzenie postępowania egzekucyjnego, mimo że nałożony decyzją Prezydenta Miasta Lublin z dnia 14 czerwca 2022 r. obowiązek usunięcia wszystkich pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych ustawionych na miejscu postojowym dla pojazdów na nieruchomości poprzez ich ustawienie zgodnie z projektem budowlanym dla tej nieruchomości jest niewykonalny i niewykonalność ma charakter trwały; .
b) nierozpatrzenie wszystkich zarzutów stawianych w odwołaniu przez skarżącego w zakresie dotyczącym braku możliwości wykonania decyli Prezydenta Miasta Lublin z dnia 14 czerwca 2022 r. i nieprzeprowadzenie zgłoszonych na tę okoliczność dowodów, w szczególności dotyczących braku przymiotu właściciela budynku po stronie skarżącego, że pomieszczenie wskazane w projekcie budowlanym budynku przy ul. [...] z przeznaczeniem na składowanie w nim odpadów komunalnych nie posiada odpowiednej wielkości w celu umiejscowienia w nim wszystkich pięciu pojemników na odpady, w związku z wprowadzonym obowiązkiem selektywnej zbiórki odpadów po wybudowaniu budynku i oddaniu go do użytku;
2) art. 119 § 1 w zw. z art. 127 u.p.e.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na skarżącego grzywny w celu przymuszenia w sytuacji, gdy koszt wykonania zastępczego nie będzie wyższy niż wysokość grzywny nakładanej w celu przymuszenia, w szczególności, że to firma wynajęta przez organ I instancji ustawiła pojemniki na odpady na miejscu postojowym, winna je zatem w ramach wykonania zastępczego umieścić w miejscu do tego przeznaczonym zgodnie z projektem budowlanym wykonanym dla tego budynku;
3) art. 121 § 4 u.p.e.a. w zw. z art. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682) i § 22 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przez jego błędne niezastosowanie i ponowne nałożenie na skarżącego grzywny w celu przymuszenia, mimo że jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o umorzenie postępowania w całości.
Spółka wyjaśniła, że organ pierwszej instancji, zobowiązując ją do przeniesienia pojemników do wyznaczonego w projekcie budowlanym budynku pomieszczenia, nie wziął pod uwagę tego, że pomieszczenie to jest za małe na taką ilość pojemników. W momencie projektowania budynku i jego budowy nie było mowy o konieczności zapewnienia pomieszczenia o wielkości umożliwiającej umieszczenie w nim pojemników na aż pięć rodzajów odpadów. W 2012 r. nie było nawet mowy o konieczności zapewnienia tak dużego pomieszczenia, ani nawet o takiej ilości pojemników na odpady. Obecnie w budynku nie ma takiego pomieszczenia, aby wszystkie te pojemniki mogły zostać ustawione. Nie ma też możliwości dokonania zmian projektowych, aby wyodrębnić takie pomieszczenie.
Spółka wyjaśniła ponadto, że nie jest właścicielem budynku i nie może dowolnie decydować o przeznaczeniu konkretnych miejsc na konkretne cele, w tym przypadku na cele związane z czasowym magazynowaniem odpadów komunalnych wytworzonych przez mieszkańców budynku.
W ocenie spółki Kolegium błędnie przyjęło, że na etapie postępowania egzekucyjnego nie ma już możliwości podnoszenia zarzutów dotyczących wykonalności decyzji. Nawet na etapie postępowania egzekucyjnego organ winien badać, czy w ogóle jest możliwe wykonanie przez zobowiązanego obowiązku nałożonego w decyzji będącej podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego. To, że skarżący nie zaskarżył decyzji Prezydenta Miasta Lublin, nie oznacza, że organ w toku egzekucji nie bada możliwości jej wykonania. Organ II instancji z urzędu może nawet umorzyć postępowanie, jeżeli na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że decyzja jest niewykonalna, a niewykonalność ma charakter trwały, w szczególności, gdy jest skierowana do podmiotu, który w ogóle nie powinien być stroną pierwotnego postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Sprawa została rozpoznana w postepowaniu uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna. Zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odpowiadają prawu.
Bezspornie organ pierwszej instancji miał podstawę do wszczęcia wobec spółki postępowania egzekucyjnego. Decyzja z 14 czerwca 2022 r., znak: OŚ-NK-1.7032.28.2022 nakładająca na spółkę obowiązek usunięcia części pojemników na odpady komunalne ustawionych w miejscu do tego nieprzeznaczonym, niezgodnym z miejscem wyznaczonym w projekcie budowlanym i ustawienia ich w miejscu zgodnym z projektem budowlanym opracowanym dla nieruchomości przy ul. [...]. [...] w L., stała się bowiem ostateczna (i prawomocna), a w związku z tym wykonalna, zaś spółka tego obowiązku nie wykonała.
Postępowanie egzekucyjne jest prowadzone według ściśle określonych reguł. Stanowi uregulowaną prawnie sekwencję czynności organu egzekucyjnego, wierzyciela i zobowiązanego. Ta sekwencja czynności została wobec spółki zachowana. Organ skierował do niej upomnienie, które zostało skutecznie doręczone w dniu 26 października 2022 r. Następnie podjął czynności egzekucyjne, doręczając w dniu 26 maja 2023 r. tytuł wykonawczy z dnia 15 maja 2023 r., a wobec dalszej zwłoki w wykonaniu nałożonego na spółkę obowiązku, postanowieniem z 15 czerwca 2023 r. zastosował środek w postaci grzywny w celu przymuszenia do jego realizacji w kwocie 1000 zł.
W związku z tym, że spółka w dalszym ciągu nie wykonywała nałożonego na nią obowiązku, organ egzekucyjny postanowieniem z 11 lipca 2023 r. wymierzył spółce kolejną grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 2000 zł.
Zgodnie z art. 119 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego.
Podstawą nałożenia grzywny jest zatem m.in. niewykonanie przez zobowiązanego obowiązku o charakterze niepieniężnym, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Wprawdzie w przepisie jest mowa o tym, że ten środek stosowany jest w szczególności w sytuacji, gdy z powodu charakteru czynności nie może jej spełnić inna osoba za zobowiązanego, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca, jednak jest to tylko przykładowa przesłanka i w żadnym razie nie wyłącza możliwości zastosowania grzywny w innych przypadkach. Wynika to zresztą wprost z treści art. 119 § 2 u.p.e.a., który stanowi, że grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.
W kontekście podnoszonych przez spółkę zarzutów kluczowe znaczenie ma zasada, według której środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji są oparte na zasadzie wyłączności rozumianej w ten sposób, że jednego rodzaju przesłanka powinna umożliwiać określonemu podmiotowi wniesienie jednego rodzaju środka prawnego. W postępowaniu tym zobowiązanemu przysługują następujące środki prawne: zarzuty i zażalenie w sprawie postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34 u.p.e.a.), zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia (art. 122 § 3 u.p.e.a.) oraz żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 4 u.p.e.a.).
W świetle powyższego przed wydaniem postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia organ nie ma podstaw do dokonywania ustaleń ani co do prawidłowości oznaczenia adresata obowiązku, ani co do wykonalności obowiązku. Organ bada jedynie, czy zobowiązany nie wykonuje obowiązku o charakterze niepieniężnym i określa wysokość grzywny w ten sposób, aby skutecznie nakłonić zobowiązanego do jego wykonania. Alternatywne ujęcie środków prawnych służących stronie, tj. zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny oraz żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego powoduje, że podniesione w skardze zarzuty dotyczące niewykonalności egzekwowanego obowiązku nie mogą być kwestionowane w postępowaniu zainicjowanym zażaleniem na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym może natomiast stanowić podstawę wniesienia żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 4 u.p.e.a.
Z wnioskiem o umorzenie postępowania może wystąpić zobowiązany lub wierzyciel. Zarówno na postanowienie o umorzeniu postępowania, jak i na postanowienie o odmowie umorzenia służy zażalenie (art. 59 § 5 u.p.e.a.), a następnie skarga do sądu administracyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. prowadzi do uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych i przywrócenia w ten sposób stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji.
W związku z tym, że kwestia niewykonalności decyzji nie może być badana przez organ w postępowaniu wywołanym zażaleniem na postanowienie w sprawie grzywny w celu przymuszenia, zarzuty skargi dotyczące nieprzeprowadzenia dowodu na niewykonalność decyzji są bezzasadne. Ubocznie należy wyjaśnić, że nie ma racji Kolegium, twierdząc w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że argumentacja spółki dotycząca niewykonalności decyzji nie ma wobec prawomocności i ostateczności tej decyzji żadnego znaczenia. Jest to stanowisko zbyt daleko idące, ponieważ kwestia wykonalności decyzji może być przedmiotem badania również na etapie postępowania egzekucyjnego, o czym świadczy chociażby treść wyżej analizowanego art. 59 u.p.e.a. To uchybienie Kolegium nie wypływa jednak na ocenę legalności wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 119 § 1 w zw. z art. 127 u.p.e.a. przez nałożenie na skarżącego grzywny w celu przymuszenia w sytuacji, gdy koszt wykonania zastępczego nie będzie wyższy niż wysokość grzywny nakładanej w celu przymuszenia, należy na wstępie podnieść, że w postępowaniu egzekucyjnym organ ma wybór pomiędzy zastosowaniem grzywny w celu przymuszenia a wykonaniem zastępczym. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, które Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia jest środkiem mniej uciążliwym niż wykonanie zastępcze, bowiem przewiduje się umorzenie grzywny, gdy obowiązek zostanie wykonany przed jej uiszczeniem lub ściągnięciem, a w razie uiszczenia grzywny lub jej ściągnięcia w sytuacji wykonania obowiązku zobowiązany może ubiegać się o zwrot uiszczonej kwoty lub jej części. Nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie przesądza zatem o konieczności jej poniesienia, gdyż zobowiązany ma wybór, czy ją uiścić i nadal nie wykonywać obowiązku, czy wykonać obowiązek i nie ponosić jej skutków w pełnym zakresie (umorzenie, zwrot w całości) lub w częściowo (zwrot 75%). Takiego wyboru nie daje z kolei wykonanie zastępcze. Wykonanie zastępcze powoduje po stronie zobowiązanego nie tylko koszty samego wykonania obowiązku, ale w określonych przypadkach także odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za niewłaściwe jego wykonanie (zob. zamiast wielu: wyrok NSA z 8 sierpnia 2023 r., II OSK 2673/20).
Z tych względów w realiach niniejszej sprawy organ zasadnie nałożył na spółkę grzywnę w celu przymuszenia jej do wykonania obowiązku usunięcia części pojemników na odpady komunalne ustawionych w miejscu do tego nieprzeznaczonym, niezgodnym z miejscem wyznaczonym w projekcie budowlanym i ustawienia ich w miejsce zgodne z projektem budowlanym. Twierdzenie, jakoby wykonanie zastępcze było dla spółki mniej uciążliwe, jest gołosłowne. Nie sposób bowiem z góry założyć, że wykonanie zastępcze generowałoby dla spółki mniejsze koszty (mogłaby bowiem zaistnieć potrzeba wykonania określonych robót w celu dostosowania miejsca przeznaczonego na kontenery do ich ustawienia), zważywszy na niską kwotę nałożonej grzywny (2000 zł).
Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 121 § 4 u.p.e.a. w zw. z art. 7 ustawy Prawo budowlane i § 22 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przez jego błędne niezastosowanie i ponowne nałożenie na skarżącego grzywny w celu przymuszenia, to jest on oczywiście bezzasadny, ponieważ decyzja, której egzekucji dotyczy niniejsze postępowanie, nie jest decyzją wydaną na podstawie ustawy Prawo budowlane, ale na podstawie ustawy o odpadach, a zatem nie obowiązuje w stosunku do niej zakaz kilkakrotnego nakładania grzywien w celu przymuszenia.
Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że organy nie naruszyły prawa zarówno w kwestii uznania, że zaistniały podstawy do nałożenia na skarżącą spółkę grzywny w celu przymuszenia, jak i ustalenia jej wysokości.
Spółka, chcąc, by organ egzekucyjny zweryfikował kwestię niewykonalności decyzji nakładającej obowiązek, ma do dyspozycji środek prawny w postaci wniesienia żądania umorzenia postępowania w trybie art. 59 § 4 u.p.e.a. W sytuacji nieuwzględnienia tego żądania przez organ egzekucyjny spółce będzie przysługiwało zażalenie, i ewentualnie – skarga do sądu administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI