II SA/Rz 1086/05

II SA/Rz 1086/05 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2006-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Magdalena Józefczyk
Robert Sawuła /przewodniczący/
Ryszard Bryk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne
Zatrudnienie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 138 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2003 nr 58 poz 514
art. 18 ust. 4a
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 25 października 2006 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty niespłaconej pożyczki udzielonej na podjęcie działalności gospodarczej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Uzasadnienie
II SA/Rz 1086/05
U Z A S A D N I E N I E
Na podstawie umowy pożyczki zawartej w dniu 27.03.2003 r., Starosta, jako pożyczkodawca, udzielił M. M. pożyczki w kwocie 6000 złotych na rozpoczęcie
i prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie handlu hurtowo-detalicznego artykułami spożywczymi, warzywami i owocami w J. na warunkach określonych
w umowie. Jednym z warunków umowy było zobowiązanie pożyczkobiorcy do prowadzenia określonej wyżej działalności gospodarczej przez nieprzerwany okres co najmniej 24 miesięcy, jednak nie krócej niż do zakończenia spłaty pożyczki. Według umowy pożyczkobiorca miał rozpocząć działalność gospodarczą najpóźniej do 90 dni od daty wypłaty pożyczki.
M. M. działalność gospodarczą rozpoczął z dniem 31.03.2003 r.
Poręczycielami pożyczki byli: S. B., J. P. i J. M.
Z dniem 31.03.2004 r. M. M. zaprzestał prowadzenia wskazanej działalności gospodarczej i decyzją Burmistrza Miasta z dnia [...].04.2004 r., Nr [...] został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej dotyczącej handlu hurtowego i detalicznego artykułami spożywczymi, owocami i warzywami. Ponieważ działalności gospodarczej nie prowadził przez okres 24 miesięcy, zatem pożyczkodawca pismem z dnia 10.12.2004 r. wypowiedział mu umowę pożyczki
i jednocześnie zobowiązał go do spłaty niespłaconej pożyczki w kwocie 4838 zł
i odsetek karnych umownych w wysokości 120% kredytu lombardowego
w terminie 30 dni od daty wypowiedzenia umowy.
W podaniu z dnia 21.12.2004 r., skierowanym do Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy, M. M. wniósł o rozłożenie na raty niespłaconej pożyczki w kwotach po 100 zł miesięcznie i o odstąpienie od naliczania odsetek karnych i od kosztów postępowania egzekucyjnego.
Decyzją z dnia [...].01.2005 r., Nr [...], wydaną przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy /z upoważnienia Starosty/ - niespłaconą pożyczkę
w kwocie 4848 zł i odsetki w kwocie 819,46 zł /razem 5657,46 zł/ rozłożono na 24 raty miesięczne.
Na skutek odwołania M. M., Wojewoda decyzją z dnia [...].03.2005 r., Nr uchylił powyższą decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył, że M. M. wnosił o rozłożenie zadłużenia na raty w wysokości 100 zł, tymczasem organ zatrudnienia rozstrzygnął o rozłożeniu kwoty należności na raty po 235 zł miesięcznie. Zdaniem tego organu rozłożenie na raty w kwocie wyższej niż 100 zł mogłoby nastąpić, wszakże pod warunkiem wyrażenia przez zobowiązanego na proponowaną przez organ wysokość spłaty.
W przeciwnym przypadku /brak zgody/, organ powinien rozłożyć świadczenie na raty po 100 zł miesięcznie, albo odmówić rozłożenia świadczenia na raty w wysokości 100 zł miesięcznie.
Poza tym organ odwoławczy stwierdził, że pożyczkobiorca we wniosku żądał odstąpienia od naliczenia odsetek karnych i w tym zakresie organ I instancji sprawy nie rozstrzygnął /k. 87/2 akt administracyjnych/.
II. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy /z upoważnienia Starosty/ decyzją z dnia [...].04.2005 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 6 ust. 6d, art. 18 ust. 4a – ustawy z dnia 14.12.1994 r.
o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jednolity Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 514/ odmówił rozłożenia na raty niespłaconej pożyczki w kwocie 4838 zł i odsetek w kwocie 819,46 zł. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że w dniu 17.03.2005 r. przeprowadzono rozmowę z dłużnikiem i ustalono z nim, że wysokość pierwszych 4 rat może wynosić po 100 zł miesięcznie, a pozostałych po 235 zł miesięcznie.
M. M. podtrzymał wniosek o umorzenie odsetek. Umorzenie odsetek zdaniem organu I instancji byłoby możliwe tylko w przypadku, jeżeli przy spełnieniu warunków, o których mowa w art. 18 ustawy o zatrudnieniu
i przeciwdziałaniu bezrobociu nastąpiłoby umorzenie pożyczki.
Spłata zadłużenia z tytułu niespłaconej pożyczki w uzgodnionych ratach byłaby możliwa, gdyby dłużnik odstąpił od żądania umorzenia odsetek. Mimo pouczenia od tego żądania nie odstąpił.
Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania M. M., decyzją z dnia [...].06.2005 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...].04.2005 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W motywach decyzji stwierdził, że zgodnie z art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, rozłożenie pożyczki na raty lub jej umorzenie może nastąpić z przyczyn określonych w powołanym przepisie, a ponadto do umorzenia pożyczki lub jej części wymagana jest opinia powiatowej rady zatrudnienia.
Poza tym art. 18 ust. 4b w/w ustawy stanowi, że umorzenie pożyczki, za spłatę, której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, występują po stronie wszystkich zobowiązanych. Organ I instancji przed wydaniem decyzji o odmowie umorzenia odsetek nie zasięgnął opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia, a ponadto nie ustalił okoliczności dotyczących sytuacji materialnej poręczycieli.
III. Kolejną decyzją z dnia [...].08.2005 r., Nr [...] organ I instancji odmówił umorzenia niespłaconej pożyczki w kwocie 4838 zł i odsetek w kwocie 819,46 zł oraz odmówił rozłożenia na raty długu głównego w kwocie 4838 złotych.
Organ ten poczynił następujące ustalenia faktyczne:
Rodzina dłużnika M. M. i poręczyciela J. M. jest 6-osobowa. Jedynym źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę J. M., zatrudnionej
w A. w R. Łączny miesięczny dochód tej rodziny wynosi 969,13 zł netto. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, nie przeprowadził wywiadu środowiskowego
u poręczyciela J. P., ponieważ pod wskazanym adresem nie zastano nikogo w domu.
Pomimo pisemnego wezwania, J. P. nie zgłosił się do tego Ośrodka.
Poręczycielka S. B. jest matką samotnie wychowującą dziecko w wieku szkolnym. Jej źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę i dochód z gospodarstwa rolnego w łącznej kwocie 1381,57 zł. Wymieniona nie korzysta z pomocy opieki społecznej.
W dniu 18.07.2005 r. sprawę umorzenia przedstawiono na posiedzeniu Powiatowej Rady Zatrudnienia. Opinia jest negatywna, ponieważ dwóch poręczycieli pozostaje w zatrudnieniu i pomimo trudnej sytuacji w chwili obecnej ze względu na spłatę innych zadłużeń, spłata zadłużenia wobec Funduszu Pracy może okazać się możliwa. Z tego względu wezwano dłużników solidarnych do zawarcia ugody. Na wyznaczony termin zgłosili się M. M. i J. P., zatem do zawarcia ugody nie doszło. M. M. złożył prośbę o rozłożenie spłaty zadłużenia po 50 zł miesięcznie, zaś J. P. deklarował spłaty po 100 zł miesięcznie począwszy od miesiąca września 2005 r.
W konkluzji organ I instancji skonstatował:
"Mając na uwadze treść art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz fakt pozostawania w zatrudnieniu dwóch poręczycieli /M. J., B. S./, jak również brak informacji z GOPS o sytuacji materialnej trzeciego poręczyciela /P. J./ uznano, że bezpodstawne byłoby podjęcie decyzji
o umorzeniu pożyczki. Natomiast brak wiarygodności odnośnie złożonych deklaracji o spłacie zadłużenia przez p. P. J. oraz M. M. /w pierwszym przypadku z powodu braku jakichkolwiek dochodów, w drugim z powodu braku informacji
o sytuacji finansowej/ stanowi podstawę do odmowy rozłożenia zadłużenia na raty.
W odwołaniu M. M. zarzucił, że odmowa umorzenia odsetek i odmowa rozłożenia na raty pozostałej do spłaty części pożyczki zostały oparte na niepełnej analizie sytuacji finansowej dłużnika i poręczycieli. Oprócz tego organ I instancji nie uwzględnił względów społecznych i faktu, że w wyniku egzekucji jego rodzina
i rodziny poręczycieli zostałyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania, a to wyklucza możliwość spłaty zadłużenia. Z decyzji nie wynika, jakiego okresu czasu dotyczy dochód S. B.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...].10.2005 r., Nr [...], W. orzekł jak niżej:
- uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...].08.2005 r. w części dotyczącej odmowy rozłożenia na raty pozostałej do spłaty części pożyczki /po wypowiedzeniu umowy/ w kwocie 4838 zł i spłatę tej kwoty rozłożył na 32 raty, pierwsza rata w wysokości 188 zł płatna do 10.11.2005 r., każda następna rata
w wysokości 150 zł płatna miesięcznie do 10 dnia każdego następnego miesiąca, a w przypadku niezapłacenia w terminie albo zapłaty w niepełnej wysokości rat ustalonych w decyzji, pozostała do spłaty należność staje się natychmiast wymagalna wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.
Wskazaną decyzję wydał na podstawie art. 10 ust. 4 pkt 2, art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /Dz. U. nr 99, poz. 1001, ze zm./ oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji przytoczył, że zgodnie z treścią art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, pożyczki z Funduszu Pracy, otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych.
W takim stanie rzeczy materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu
i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 514, ze zm./, wedle którego starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, jeżeli:
1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności,
2) w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania,
3) pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić,
4) wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności,
5) przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.
Natomiast art. 18 ust. 4b stanowi, że umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w art. 18 ust. 4a, występują po stronie wszystkich zobowiązanych.
Art. 354 § 1 k.c. stanowi, że dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje, także w sposób odpowiadający zwyczajom. Odstąpienie od tej zasady wykonania zobowiązania jest uzasadnione wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach, o charakterze nadzwyczajnym.
Nie można bowiem z instytucji umorzenia zobowiązania czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnień od spłaty zaciągniętych pożyczek. Analizując sprawę pod względem merytorycznym, organ odwoławczy powtórzył ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji. Skoro poręczyciel J. P., mimo wezwania nie przedłożył dokumentów dotyczących jego stanu rodzinnego i majątkowego, zatem należało przyjąć, że jego sytuacja materialna od czasu udzielenia poręczenia nie uległa zmianie. Poręczenie jest instytucją ustanowioną dla ochrony roszczeń wierzyciela, przeto w interesie dłużników winno leżeć współdziałanie z organem orzekającym w sprawie udzielenie ulgi w spłacie należności. Tego rodzaju współdziałanie dotyczy również poręczycieli, którzy zobowiązali się spełnić na rzecz wierzyciela świadczenie, jeśli pożyczkobiorca nie będzie w stanie wywiązać się ze swojego zobowiązania. Zatem nie tylko pożyczkobiorca, ale i również pozostałe osoby odpowiadające za spłatę pożyczki powinny wskazać okoliczności, które uzasadniają zwolnienie ich
z obowiązku wywiązania się z zaciągniętego zobowiązania. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ II instancji wyjaśnił, że dochód poręczyciela S. B. został ustalony na podstawie wywiadu przeprowadzonego z udziałem wymienionej i z porównania dochodu z daty poręczenia z dochodem istniejącym nie wynika, aby w tym zakresie nastąpiła znacząca zmiana. Nie zmieniła się również sytuacja rodzinna tego poręczyciela. Nie jest także zasadny zarzut, że za umorzeniem odsetek przemawiają względy społeczne, bowiem "względy społeczne muszą wystąpić po stronie wszystkich osób solidarnie odpowiadających za spłatę pożyczki".
Podobnie w sprawie dotyczącej rozłożenia należności na raty ustalenie, czy istotnie zachodzi potrzeba udzielenia takiej ulgi w spłacie należności, jak
i dalsze ustalenie wysokości rat, winno być oparte na stwierdzonej przez organ w postępowaniu dowodowym sytuacji faktycznej osób zobowiązanych do zapłaty. W przedmiotowej sprawie nie wszystkie jednak osoby solidarnie odpowiadające za zapłatę zadłużenia wykazały, że po ich stronie istotnie zachodzą przesłanki do umorzenia należności. Nie można również uwzględnić zarzutu, iż w wyniku egzekucji należności zarówno rodzina odwołującego, jak i rodziny poręczycieli będą pozbawione niezbędnych środków utrzymania. Obowiązujące przepisy przewidują bowiem ochronę bieżących dochodów dłużnika, w sposób umożliwiający pozostawienie im niezbędnych środków do utrzymania /art. 87 i art. 871 k.p./.
W oświadczeniach złożonych przed organem I instancji w dniu 3.08.2005 r. J. P. zadeklarował spłatę należności w stałych miesięcznych ratach w kwocie po 100 zł, zaś M. M. w kwocie 50 zł.
Do spłaty pozostaje również kwota 819,46 zł z tytułu należnych odsetek. Organ odwoławczy nie objął tej kwoty ulgą rozłożenia na raty, ponieważ pożyczkobiorca i poręczyciele nie wnosili o rozłożenie tej kwoty na raty.
Zgodnie z przepisami prawa procesowego organy administracji publicznej orzekające w danej sprawie są związane granicami wniosku strony, jak również granicami rozstrzygnięcia organu I instancji. Niniejsza decyzja nie pozbawiła jednak strony możliwości złożenia w PUP odrębnego wniosku o rozłożenie kwoty odsetek na raty, czy też o odroczenie terminu ich zapłaty.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie /za pośrednictwem organu odwoławczego/, skarżący M. M., nie wskazując kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji zarzucił, że w postępowaniu administracyjnym szczegółowo przedstawił swoją sytuację materialną i z tego powodu nie jest w stanie spłacić naliczonych kwot z tytułu pożyczki.
Nie ma jednak zamiaru uchylać się od spłaty pożyczki i zadeklarował ze swej strony spłatę w ratach po 50 zł miesięcznie. Dodał, że od kwietnia 2004 r. pozostaje bez pracy.
W chwili obecnej pogorszyła się również sytuacja materialna żyrantów. Jeden z żyrantów, czyli jego matka musi utrzymać 6 osób z pensji wynoszącej 500 zł miesięcznie.
Drugi żyrant J. P. jest również bez środków do życia, bo z dniem 30.06.2005 r. został zwolniony z pracy z przyczyn ekonomicznych zakładu pracy i ma trudności z zarejestrowaniem się jako bezrobotny.
Trzeci żyrant S. B. jest samotną matką, wychowuje syna w wieku szkolnym i utrzymuje się z pensji wynoszącej 1000 zł miesięcznie. Uważa, że przedstawiona sytuacja uzasadnia umorzenie spłaty kredytu lub rozłożenia niespłaconej pożyczki na raty po 50 zł miesięcznie.
Odpowiadając na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zamieszczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo nadmienił, że ulga w spłacie pożyczki jest decyzją opartą na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może spośród możliwych rozwiązań wybrać to, które uzna w świetle okoliczności danej sprawy za najbardziej słuszne
i celowe.
Nie oznacza to jednak, że rozstrzygnięcie organu ma zupełnie swobodny charakter.
W przedmiotowej sprawie organy dopełniły wszelkich możliwych działań, w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy /wywiady środowiskowe, wezwania do składania przez strony wyjaśnień czy przesłania stosownych dokumentów/.
W wyniku tych czynności ustalono stan faktyczny i w oparciu o to ustalenie wydano zaskarżone rozstrzygnięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Tytułem wprowadzenia należy nawiązać do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, wedle którego wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem procesowym i materialnym. Oznacza to jednocześnie, że przy tej kontroli sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie zaś z art. 133 § 1 i 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm./, nazwanej dalej skrótem p.p.s.a., sąd orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej i nie jest związany granicami skargi, czyli bierze również pod uwagę naruszenia prawa
o jakich nie wspomniano w skardze.
Zaskarżona decyzja z dnia [...].10.2005 r. została wydana na tle następującego stanu faktycznego:
Na podstawie umowy pożyczki z dnia 27.03.2003 r. Starosta /pożyczkodawca/ udzielił M. M. /pożyczkobiorca/ z Funduszu Pracy pożyczki
w kwocie 6000 zł na rozpoczęcie i prowadzenie działalności gospodarczej
w zakresie handlu detalicznego artykułami spożywczymi, warzywami i owocami. Pożyczkobiorca zobowiązał się do prowadzenia przedmiotowej działalności gospodarczej przez nieprzerwany okres co najmniej 24 miesięcy, jednak nie krócej niż do zakończenia spłaty pożyczki.
W § 7 umowy strony ustaliły, że niedotrzymanie warunków /np. prowadzenie działalności przez okres krótszy niż 24 miesiące/ będzie stanowiło podstawę do wypowiedzenia umowy przez pożyczkodawcę. Okres wypowiedzenia określono na 30 dni kalendarzowych.
W przypadku wypowiedzenia umowy pożyczki pożyczkobiorca zobowiązał się do zwrotu niespłaconej pożyczki wraz z odsetkami w wysokości 120 % stopy oprocentowania kredytu lombardowego.
M. M. działalność gospodarczą rozpoczął z dniem 31.03.2003 r.
Poręczycielami pożyczki byli: J. M. /matka pożyczkobiorcy/, S. B. i J. P., którzy w pisemnych oświadczeniach zobowiązali się do spłaty pożyczki i odsetek, na wypadek gdyby dłużnik swojego zobowiązania nie wykonał.
W marcu 2004 r. M. M. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej
i decyzją Burmistrza Miasta z dnia [...].04.2004 r., Nr [...] został wykreślony
z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 31.03.2004 r.
Działalność gospodarczą prowadził przez okres 12 miesięcy. W związku z niedotrzymaniem warunków umowy, Starosta pismem z dnia 10.12.2004 r. wypowiedział umowę pożyczki i jednocześnie ustalił, że pożyczkobiorca powinien zwrócić niespłacony dług z tytułu pożyczki w kwocie 4838 zł wraz z umownymi odsetkami w terminie 30 dni od daty wypowiedzenia umowy. O wypowiedzeniu umowy pożyczki powiadomiono pisemnie poręczycieli.
We wniosku z dnia 21.12.2004 r. dłużnik M. M. wniósł o rozłożenie na raty niespłaconej pożyczki w kwotach po 100 zł miesięcznie oraz o umorzenie umownych odsetek /k. 80 akt administracyjnych/.
Wniosek co do umorzenia odsetek podtrzymał w piśmie, które wpłynęło do organu w dniu 6.04.2005 r. /k. 91 akt adm./.
W piśmie bez daty /k. 122 akt adm./ wniósł o rozłożenie niespłaconej pożyczki na raty w kwotach po 50 zł miesięcznie. Natomiast poręczyciel J. P.
w piśmie z dnia 3.08.2005 r. /k. 123 akt adm./ zadeklarował się spłacać pożyczkę pobraną przez dłużnika w ratach miesięcznych po 100 zł, poczynając od września 2005 r. Poręczycielka S. B. była zatrudniona w A. w R. i pobierała wynagrodzenie brutto w kwocie 1609,19 zł miesięcznie, netto 1073,87 zł /k. 118 akt adm./. Ponadto wspólnie z matką prowadziła gospodarstwo rolne o powierzchni 4,68 ha /przeliczeniowe 2,04 ha/, z którego dochód miesięczny wynosił 307,70 zł. Wymieniona jest matką samotnie wychowującą syna M. /ur. 23.05.1989 r. – k. 119 akt adm./.
Z informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 12.07.2005 r. /k. 103 akt adm./ wynika, że poręczycielka J. M. /matka dłużnika/ jest zatrudniona w A. w R. Mieszka z mężem, synami K., M., konkubiną tego ostatniego i córką w 2 pokojowym mieszkaniu. Łączny dochód w rodzinie wynosi 969,13 zł netto.
Na tle takiego stanu faktycznego, Starosta decyzją z dnia [...].08.2005 r. /k. 124 akt adm./ odmówił:
– umorzenia na raty niespłaconej pożyczki /długu głównego/ w kwocie 4838 zł.
Motywy rozstrzygnięcia są przytoczone w części opisowej niniejszego uzasadnienia.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...].10.2005 r., Wojewoda orzekł jak niżej:
– uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...].08.2005 r. w części dotyczącej odmowy rozłożenia na raty pozostałej do spłaty części pożyczki /po wypowiedzeniu umowy/ w kwocie 4838 zł i rozłożył spłatę tej kwoty na 32 raty miesięczne, pierwsza rata 188 zł, pozostałe po 150 zł /decyzja reformatoryjna art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a./.
Do skargi skarżący dołączył zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy
z dnia 14.11.2005 r., z którego wynika, że jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i od dnia 27.11.2004 r. nie pobiera zasiłku. Ponadto przedłożył:
– zaświadczenie z zakładu pracy J. M. z dnia 21.10.2005 r. o wysokości zarobków w/w poręczycielki z adnotacją, że wynagrodzenie zajęte jest przez Komornika w wysokości 50 % wynagrodzenia miesięcznego,
– świadectwo pracy z dnia 30.06.2005 r. dotyczące poręczyciela J. P.,
z którego wynika, że zakład pracy, tj. B. S.A. w W. – Oddział w S. rozwiązał z nim stosunek pracy z przyczyn ekonomicznych z dniem 30.06.2005 r.,
– odpis skrócony aktu urodzenia W. M., wystawiony przez USC w P., stwierdzający że w/w urodziła się w dniu 26.07.2004 r. i jest córką M. G. M. i A. E. P.,
– zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 21.12.2005 r. stwierdzające, że J. P. jest zarejestrowany jako bezrobotny od dnia 21.12.2005 r., a prawo do zasiłku dla bezrobotnych nabędzie od dnia 29.12.2005 r.
Na rozprawie sądowej skarżący oświadczył, że jego żądanie zgłoszone w postępowaniu administracyjnym dotyczyło również umorzenia odsetek od niespłaconego kapitału.
Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej w granicach wyznaczonych zakresem rozstrzygnięcia organu I instancji /por. wyrok NSA z dnia 9.10.1992 r., sygn. akt V SA 137/92 – ONSA Nr 1/1993, poz. 22/.
Z porównania rozstrzygnięcia organu I instancji zawartego w decyzji z dnia [...].08.2005 r. z rozstrzygnięciem zamieszczonym w decyzji Wojewody z dnia [...].10.2005 r. wynika, że rozstrzygnięcie organu II instancji jest niepełne, bo nie rozstrzyga sprawy w części dotyczącej odsetek.
Nota bene organ I instancji odmówił umorzenia odsetek od niespłaconej pożyczki. Organ odwoławczy wydał decyzję reformatoryjną tylko w zakresie niespłaconej pożyczki w kwocie 4838 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że nie objął kwoty naliczonych odsetek ulgą rozłożenia na raty, ponieważ pożyczkobiorca ani też poręczyciele o to nie wnosili. Jest to stwierdzenie oczywistego faktu, bowiem dłużnik żądał umorzenia odsetek i o tym żądaniu rozstrzygnął organ I instancji, zatem organ II instancji był zobligowany do ponownego rozstrzygnięcia sprawy także w tym zakresie, czego jednakże nie uczynił.
W związku z poruszoną kwestią Sąd rozważał, czy brak rozstrzygnięcia co do odsetek od kapitału taktować jako decyzję w tym zakresie nieistniejącą /non existens/, czy też jako ewidentne naruszenie art. 138 § 1 k.p.a.
Kierują się zasadą, iż rozstrzygniecie organu II instancji ma odpowiadać przedmiotowemu zakresowi rozstrzygnięcia organu I instancji, Sąd przyjął, iż jest to jednak naruszenie art. 138 § 1 k.p.a., mające wpływ na zakres rozstrzygnięcia sprawy.
Skoro organ odwoławczy nie rozstrzygnął sprawy co do odsetek, zatem Sąd nie zajmował się kwestią zasadności żądania dłużnika w tym zakresie. Jedynie na marginesie należy nadmienić, iż z problemem tym wiąże się art. 18 ust. 4c ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jednolity Dz. U. Nr 58, poz. 514, ze zm./, nazwanej dalej ustawą z 1994 r.
w zw. z art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia
i instytucjach rynku pracy /Dz. U. nr 99, poz. 1001, ze zm./.
Stosownie do art. 18 ust. 4a ustawy z 1994 r., właściwy starosta może m. innymi rozłożyć pożyczkę z Funduszu Pracy na raty, jeżeli:
1. w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności;
2. w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania;
3. pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;
4. wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności;
5. przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.
Z kolei art. 18 ust. b stanowi, że umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiadają solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych.
Argumentacja a contrario art. 18 ust. 4b ustawy z 1994 r. prowadzi, zdaniem Sądu, do konkluzji, że w przypadku, gdy przedmiotem sprawy jest rozłożenie pożyczki na raty /a nie umorzenie/, to wtedy o zasadności wniosku
o rozłożenie na raty decydują okoliczności określone w ust. 4a zachodzące jedynie po stronie wnioskodawcy.
Organ odwoławczy rozstrzygając sprawę w tym zakresie, brał pod uwagę okoliczności określone w art. 18 ust. 4a ustawy z 1994 r. w stosunku do wszystkich zobowiązanych, co mogło mieć wpływ na wysokość świadczeń sukcesywnych /ratalnych/. Z drugiej strony orzekające organy nie poczyniły ustaleń co do stanu majątkowego skarżącego /nieruchomości wartościowe, rzeczy ruchome, np. samochód/, co również mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie reformatoryjne organu II instancji. Okoliczność, że decyzja o rozłożeniu świadczenia jednorazowego na raty zasadza się na uznaniu administracyjnym, nie może polegać na pełnej swobodzie organu, bowiem w tym przypadku zakres swobody organu ogranicza art. 18 ust. 4a ustawy z 1994 r.
W podsumowaniu tej kwestii należy stwierdzić, iż organ odwoławczy naruszył w/w przepis prawa materialnego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a) i c) – p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Sąd nie orzekał o kosztach postępowania sądowego, bowiem skarżący pomimo stosownego pouczenia, nie zgłosił wniosku o przyznanie kosztów, zatem stosownie do art. 210 § 1 p.p.s.a. utracił prawo do takiego żądania. Pouczenie o treści art. 210 § 1 p.p.s.a. było zawarte w wezwaniu sądowym z dnia 20.12.2005 r. /k. 15/2/, wzywającym skarżącego do doręczenia Sądowi 3 odpisów skargi.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ odwoławczy uwzględni n/w wskazówki:
– rozpozna sprawę w granicach rozstrzygnięcia organu I instancji /umorzenie odsetek, rozłożenie na raty niespłaconej pożyczki/,
– sprawdzi, czy Powiatowa Rada Zatrudnienia wydała opinię co do umorzenia odsetek,
– sprawę w zakresie rozłożenia na raty niespłaconej pożyczki rozważy na tle sytuacji majątkowo-rodzinnej dłużnika i w zakresie określonym wcześniej przez Sąd.
14.11.2006 r. PK