II SA/Lu 863/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2025-01-16
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościdroga gminnadrogi publicznegospodarka nieruchomościamiprawo administracyjnepostępowanie administracyjneużytkowanie wieczyste

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając część działki za pas drogowy i inną część za własność Gminy Lublin z ustanowionym użytkowaniem wieczystym.

Skarżąca domagała się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jednak Wojewoda Lubelski uchylił decyzję organu I instancji odmawiającą zwrotu części nieruchomości, uznając ją za pas drogowy drogi gminnej. W innej części, dotyczącej działki z ustanowionym użytkowaniem wieczystym, Wojewoda umorzył postępowanie. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego.

Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w Lublinie. Wojewoda Lubelski, rozpatrując odwołanie od decyzji Starosty Lubelskiego, uchylił decyzję w części dotyczącej odmowy zwrotu działki oznaczonej jako projektowana działka nr [...] (obecnie część działki nr [...]), uznając ją za pas drogowy drogi gminnej ul. J. S. i tym samym podlegającą przepisom ustawy o drogach publicznych, które wyłączają możliwość zwrotu. W części dotyczącej innej działki (obecnie część działki nr [...]) Wojewoda umorzył postępowanie, wskazując na ustanowione prawo użytkowania wieczystego na rzecz podmiotu trzeciego oraz wygaśnięcie roszczenia z powodu upływu terminu. Skarżąca zarzuciła Wojewodzie m.in. bezzasadne uchylenie rozstrzygnięcia o zwrocie działki drogowej oraz wadliwe umorzenie postępowania w sprawie drugiej działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, podzielając argumentację Wojewody. Sąd uznał, że działka nr [...] stanowi pas drogowy drogi gminnej, co zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wyklucza jej zwrot. W odniesieniu do drugiej działki, sąd potwierdził, że ustanowienie użytkowania wieczystego oraz wygaśnięcie roszczenia z powodu upływu terminu stanowiły przeszkodę do zwrotu. Sąd uznał również za prawidłowe umorzenie postępowania w zakresie działki, która nie była objęta decyzją wywłaszczeniową.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, grunty zajęte pod drogę publiczną nie podlegają zwrotowi, niezależnie od pierwotnego celu przejęcia.

Uzasadnienie

Status działki jako pasa drogowego drogi gminnej, potwierdzony planem zagospodarowania przestrzennego, danymi ewidencyjnymi oraz uchwałami samorządowymi, wyklucza możliwość jej zwrotu na podstawie przepisów o drogach publicznych, które określają własność tych dróg przez samorządy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.g.n. art. 136 § 3 i 7

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.d.p. art. 2a § 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Pomocnicze

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 97 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Działka nr [...] stanowi pas drogowy drogi gminnej ul. J. S., co wyklucza jej zwrot na podstawie ustawy o drogach publicznych. Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na działce nr [...] przez Gminę Lublin stanowi przeszkodę do jej zwrotu. Roszczenie o zwrot działki nr [...] wygasło z powodu upływu 20-letniego terminu od ostateczności decyzji wywłaszczeniowej. Działka nr [...] nie była objęta decyzją wywłaszczeniową, co czyni postępowanie w sprawie jej zwrotu bezprzedmiotowym.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącej dotyczące bezzasadnego uchylenia rozstrzygnięcia o zwrocie działki drogowej. Zarzuty skarżącej dotyczące wadliwego umorzenia postępowania w sprawie działki z ustanowionym użytkowaniem wieczystym. Zarzuty skarżącej dotyczące braku podstaw do umorzenia postępowania w zakresie działki nieobjętej wywłaszczeniem. Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania.

Godne uwagi sformułowania

grunty zajęte pod drogę publiczną nie podlegają zwrotowi, niezależnie od tego, jaki był pierwotny cel przejęcia gruntu przepis ten określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób niedopuszczający żadnych wyjątków nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości, jeżeli Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie władają nieruchomością.

Skład orzekający

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący

Jacek Czaja

sprawozdawca

Bartłomiej Pastucha

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że grunty stanowiące pas drogowy drogi publicznej nie podlegają zwrotowi na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami, nawet jeśli pierwotny cel wywłaszczenia był inny. Ugruntowanie stanowiska, że ustanowienie użytkowania wieczystego lub wygaśnięcie roszczenia z powodu upływu terminu wyklucza zwrot nieruchomości."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej nieruchomości drogowych i nieruchomości z ustanowionym użytkowaniem wieczystym. Interpretacja przepisów o drogach publicznych i terminach zwrotu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w tym sporów o status działki jako drogi publicznej oraz wpływu ustanowienia użytkowania wieczystego na prawo do zwrotu. Jest to istotne dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.

Nieruchomość drogowa nie podlega zwrotowi – kluczowe orzeczenie WSA w Lublinie.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 863/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bartłomiej Pastucha
Jacek Czaja /sprawozdawca/
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 136 ust. 3 i ust. 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca) Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha Protokolant Referent Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 2 października 2024 r. znak: GN-V.7534.2.27.2024.AG. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda Lubelski decyzją z 2 października 2024 r., znak: GN-V.7534.2.27.2024.AG, wydaną po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta Lublin oraz odwołania M. S. (skarżąca, strona) od decyzji Starosty Lubelskiego z 18 kwietnia 2024 r., znak: IGM.6821.102.2021.MR, w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości:
- uchylił decyzję organu I instancji, w części dotyczącej pkt I oraz pkt od IV do VIII sentencji decyzji i w tym zakresie w pkt I odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...], o pow. 0,0586 ha (odpowiada obszarowi nr [...] wykazanemu w dokumentacji geodezyjno-prawnej zarejestrowanej w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym prowadzonym przez Prezydenta Miasta Lublin pod nr P.0663.2022.3011), która stanowi część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...], położonej w L. przy ul. S., w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 29, ark. 1), uregulowanej w księdze wieczystej [...];
- uchylił decyzję organu I instancji, w części dotyczącej pkt II sentencji decyzji i w tym zakresie umorzył postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej dawnym nr 30, w części wykazanej w ww. dokumentacji geodezyjno-prawnej jako nr [...] o pow. 0,0784 ha, wchodzącej w obszar aktualnej działki ewidencyjnej nr [...](obr. 29, ark. 2), położonej w L. przy ul. G.j;
- w pozostałym zakresie utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
Organ odwoławczy wydał powyższą decyzję, wskazując na następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z 4 maja 1953 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa, na potrzeby Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, nieruchomości położone przy ul. G. Decyzja ta została wydana w trybie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych w związku z zezwoleniem Wojewódzkiej Rady Narodowej na objęcie przez Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie nieruchomości bądź części nieruchomości położonych w L. przy ul. G.
Jak wskazano w decyzji, wywłaszczenie polegało na odjęciu prawa własności nieruchomości wymienionych w załączonym do decyzji wykazie. W punkcie 5 wykazu, zatytułowanym "nr parceli lub części" wskazano działkę nr [...], w kolumnie "powierzchnia" wpisano 5011m, a jako właściciela nieruchomości wskazano T. G. Ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość miało nastąpić na wniosek stron.
Wnioskiem z 14 maja 2020 r. spadkobiercy byłego właściciela nieruchomości – E. B., J. A. B., W. S., E. J. G., H. W. G. i W. M. G. wystąpili do Prezydenta Miasta Lublin o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej dawniej nr [...], w części wchodzącej w obszar ówczesnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 29, ark. 1), położonej w L. przy ul. S.
W dacie złożenia wniosku, jak wynika z informacji z rejestru gruntów, działka nr [...] stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała w zarządzie Zarządu Dróg i Mostów w L. Dla tej nieruchomości nie była prowadzona księga wieczysta.
Z informacji przekazanej przez Zarząd Dróg i Mostów w L. (pismo z 25 czerwca 2020 r.) wynika, że działka oznaczona jako nr [...] (obr. 29, ark. 1) stanowi pas drogowy drogi publicznej powiatowej nr [...] - ul. J. S.; granica działki pokrywa się z granicą pasa drogowego. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przyjętym uchwalą Nr 1688/LV/2002 Rady Miasta Lublin z 29 września 2002 r., działka ta położona jest w terenach oznaczonych symbolem KDG - tereny dróg publicznych - ulica główna.
Decyzją Wojewody Lubelskiego z 5 maja 2021 r., znak: GN-1.7533.2.18.2021.PN potwierdzono nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę L., nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości gruntowej, położonej w L., oznaczonej jako działka nr [...] (obr. 29, ark. 1) o pow. 2,1371 ha. Na podstawie tej decyzji Wojewody Lubelskiego Gmina L. została ujawniona w ewidencji gruntów jako właściciel ówczesnej działki nr [...] (obr. 29, ark. 1). Dla nieruchomości Sąd Rejonowy w L. założył księgę wieczystą nr [...], w której, w dziale II, jako właściciel ujawniona została Gmina L.
Postanowieniem z 30 września 2021 r., znak: GN-V.7534.2.71.2021, Wojewoda Lubelski wyłączył Prezydenta Miasta Lublin od prowadzenia sprawy o zwrot wskazanej działki i wyznaczył do rozpatrzenia sprawy Starostę Lubelskiego.
W toku postępowania w miejsce zmarłego J. B. wstąpiła M. E. S., która podtrzymała wniosek o zwrot nieruchomości.
Na potrzeby postępowania sporządzona została dokumentacja geodezyjno-prawna nieruchomości objętej orzeczeniem PWRN w Lublinie z 4 maja 1953 r. znak: Sa.II.6372/51, celem odtworzenia granic wywłaszczonego terenu na tle aktualnej ewidencji gruntów. Jak wynika z opracowania sporządzonego przez biegłego geodetę, powierzchnia 5011 m2, wskazana w decyzji wywłaszczeniowej, nie obejmowała całości dawnej działki nr [...]. Według danych wskazanych w opracowaniu, na teren objęty wywłaszczeniem składają się wykazane w dokumentacji obszary: nr 30/3/1 o pow. 0,0263 ha (część działki ewidencyjnej nr [...]); nr [...] o pow. 0,0784 ha (w granicach działki ewidencyjnej nr [...]); nr [...] o pow. 0,3365 ha (część działki ewidencyjnej nr [...]); nr [...] o pow. 0,0586 ha (w obszarze aktualnej działki nr [...]) i nr [...] o pow. 0,0013 ha (część działki ewidencyjnej nr [...]). Zgodnie z opinią geodety część nieruchomości - wykazana w opracowaniu jako nr [...], nie wchodziła w obszar gruntów objętych orzeczeniem o wywłaszczeniu. Z dokumentów archiwalnych wynika, że działka nr [...], o pow. 0,1726 ha, jeszcze w 1967 r. była objęta księgą wieczystą nr [...] i stanowiła własność osób fizycznych, po czym została wcielona do działki ewidencyjnej nr [...].
W piśmie z 20 grudnia 2022 r. wnioskodawcy złożyli oświadczenie o "rozszerzeniu" wniosku o zwrot nieruchomości, wnosząc o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, położonej przy ul. S. w L., w granicach aktualnych działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...].
Postanowieniem z 30 stycznia 2023 r., znak: GN-V.7534.2.3.2023, Wojewoda Lubelski wyznaczył Starostę Lubelskiego do rozpatrzenia sprawy w zakresie aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 29, ark. 2), położonej w L. przy ul. G., natomiast 3 lutego 2023 r. Starosta Lubelski poinformował o łącznym rozpoznawaniu wniosku o zwrot nieruchomości, w obszarze aktualnej działki ewid. nr [...]oraz nr [...].
Pismem z 14 lutego 2023 r., znak: PL-FO-II1.6724.4.2023, Wydział Planowania Urzędu Miasta Lublin poinformował, że w dacie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa wywłaszczona nieruchomość objęta była Planem Zagospodarowania Przestrzennego Dzielnicy Uniwersyteckiej w mieście Lublin, uchwalonym na posiedzeniu Miejskiej Rady Narodowej Miasta Lublina 17 lutego 1949 r. Według rysunku ww. planu, część wywłaszczonej nieruchomości położona w granicach działek nr [...] i nr [...] przeznaczona była pod rozbudowę Wydziału Weterynarii, natomiast obszar położony w granicach działki nr [...] (aktualnie nr [...]) miał zostać zagospodarowany pod budowę ulicy S.
Organ wskazał, że z korespondencji z Uniwersytetem Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie oraz Uniwersytetem Przyrodniczym w Lublinie wynika, że od początku istnienia tych jednostek prowadzona jest w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] działalność, natomiast brak jest dokumentacji potwierdzającej wykorzystanie na potrzeby uczelni terenu w granicach działek nr [...] (obecnie działka nr [...]).
Na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr [...], Starosta Lubelski ustalił, że nieruchomość ta stanowiła mienie Lubelskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w Lublinie, a z dniem 27 maja 1990 r. stała się własnością Gminy Lublin na podstawie przepisów ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Aktem notarialnym (Rep. A Nr [...]) z 17 grudnia 2004 r. nieruchomość obejmującą m.in. działkę nr [...] (obr. 29, ark. 2) oddano w użytkowanie wieczyste na rzecz Lubelskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej spółki z o.o. Z treści tej umowy wynika, że działka nr [...] zabudowana była dwukondygnacyjnym budynkiem przepompowni. 31 sierpnia 2017 r. prawo użytkowania wieczystego ww. działki zostało zbyte na rzecz spółki J. I. spółka z o.o.
Lubelskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej S.A., w odpowiedzi na zapytanie Starosty z 18 kwietnia 2023 r., wyjaśniło, że tylko działka nr [...] (obr. 29, ark. 2) pozostawała w użytkowaniu wieczystym LPEC S.A. od dnia sporządzenia aktu notarialnego, tj. od 17 grudnia 2004 r. do chwili sprzedaży prawa - 31 grudnia 2017 r. spółce J. Inwestycje sp. z o.o. Działka ta w 1993 r. została zabudowana dwoma budynkami. Na tej nieruchomości znajduje się magistralna sieć ciepłownicza 2DN600, wykonana w technologii kanałowej w 1976 r. oraz sieć ciepłownicza zasilająca budynki Uniwersytetu Przyrodniczego. LPEC w Lublinie wskazał również, że w objętym wnioskiem o zwrot obszarze działki nr [...] (obr. 29, ark. 1) znajduje się kilka sieci ciepłowniczych, które powstały w różnych okresach (najstarsza 2DN700 w 1974 r.). Sieci te doprowadzają ciepło do północnych rejonów miasta, aż do osiedla C., zasilają również zespół obiektów UMCS i Uniwersytetu Przyrodniczego.
W piśmie z 28 kwietnia 2023 r., znak RM/4010/35/2023, Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Lublinie poinformowało, że kanalizacja sanitarna zlokalizowana na działce nr [...] (obr. 29, ark. 1), położonej w L. przy ul. S. została zrealizowana w celu odprowadzenia ścieków sanitarnych z terenu przepompowni na magistrali ciepłowniczej ECH – C., zlokalizowanej przy ul. G.
W trakcie oględzin nieruchomości z 30 czerwca 2023 r. stwierdzono, że teren oznaczony w dokumentacji nr [...] (któremu odpowiada projektowana działka nr [...]) jest obszarem ogólnodostępnym, porośniętym trawą, na nieruchomości znajduje się 1 drzewo. Opisywany teren stanowi część większego obszaru o podobnym charakterze. Zieleń znajdująca się na nieruchomości nosi ślady pielęgnacji, nie rozrasta się w sposób niekontrolowany. W obszarze oznaczonym nr [...] zlokalizowano liczne sieci infrastruktury technicznej. Opisany obszar leży poza ogrodzeniem nieruchomości użytkowanej przez Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, którego obiekty znajdują się na sąsiedniej działce, stanowiąc część większego obszaru o podobnym charakterze. Część wywłaszczonej działki, położona w granicach aktualnej działki nr [...], leży w ogrodzeniu nieruchomości użytkowanej przez spółkę; na nieruchomości widoczne są pozostałości zabudowań podlegających obecnie rozbiórce.
Do akt sprawy włączono dokumentację potwierdzającą podział działki [...] (obr. 29, ark. 1), położonej przy ul. S. w L. w związku z wydaną na tym terenie decyzją Nr 316/23 z 17 maja 2023 r., znak AB-ID.6740.2.20223 o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej: budowy i przebudowy drogi gminnej nr [...] - ul. J. S. na odcinku od ul. G. do skrzyżowania z ul. L. W. wraz z budową skrzyżowania ul. J. S. z ul. L. W. oraz budowy drogi gminnej nr [...] - ul. L. W. na odcinku od skrzyżowania z ul. J. S. do placu manewrowego w L. Z decyzji wynika, że działka o nr [...] o pow. 2,1371 uległa podziałowi na działki nr [...] o pow. 0,4682 ha i nr [...] o pow. 1,6689 ha. Nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem oznaczona jest aktualnie jako działka ewidencyjna nr [...].
Do akt sprawy włączona została kopia akt wywłaszczeniowych opatrzonych sygnaturą znak: Sa.II.6372/51. Z archiwalnej dokumentacji nie wynika, by na rzecz byłego właściciela nieruchomości ustalone zostało odszkodowanie. W poczet materiału dowodowego włączono zdjęcia lotnicze terenu z lat 1973, 1976, 1983, 1997, 2003, 2009, 2018, 2020 i 2022, obrazujące stan zagospodarowania wywłaszczonej działki na przestrzeni lat. Na fotografiach z 1973 r., 1976 r. i 1983 r. zawnioskowana do zwrotu działka w części wchodzącej w obszar aktualnych działek nr [...] i nr [...] pozostaje niezagospodarowana i znajduje się poza ogrodzeniem obiektów uczelni wyższej, które widoczne są na sąsiedniej nieruchomości. Jak wynika ze zdjęć terenu pochodzących z kolejnych lat (1997 - 2022), działka nr [...] została zabudowana, a zawnioskowany do zwrotu teren położony w obszarze działki nr [...] pozostawał niezagospodarowany. Na fotografii z 2022 r. widoczna jest rozbiórka budynków znajdujących się na działce nr [...].
Decyzją z 18 kwietnia 2024 r., znak: IGM.6821.102.2021.MR Starosta Lubelski orzekł (pkt I i IV) o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0586 ha, stanowiącej część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...], położonej w L. przy ul. S., w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 29, ark. 1 ), uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] - na rzecz: H. W. G., c. J. i J., W. M. G., c. J. i J., E. J. G., c. J. i J., M. E. S., c. J. i M., - E. E. B.-K., c. J. i M., W. S., s. K. i A., w udziałach po 1 /6 części.
Organ I instancji odmówił (pkt II sentencji) zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej dawnym nr [...], w części wykazanej jako projektowana działka nr [...], o pow. 0,0784 ha, wchodzącej w obszar aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 29, ark. 2), położonej w L. przy ul. G. oraz (pkt III sentencji) umorzył postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w części nieruchomość oznaczona jako projektowana działka nr [...].
Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji organ drugiej instancji wskazał, że w analizowanej sprawie konieczne jest stwierdzenie, czy wywłaszczenia nieruchomości, której zwrotu domagają się wnioskodawcy - oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0586 ha, która stanowi część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...], położonej w L. przy ul. S., w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 29, ark. 1) - dokonano na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Zgodnie z orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z 4 maja 1953 r. nieruchomość wywłaszczono na rzecz Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Organ odwoławczy wskazał, że Starosta Lubelski ustalił, że teren stanowiący część aktualnej działki nr [...], wykazany jako obszar nr [...], stanowi część niezagospodarowanego, ogólnodostępnego, porośniętego trawą obszaru. W gruncie zlokalizowano liczne sieci infrastruktury technicznej, które zgodnie z informacją udzieloną przez operatorów sieci, obsługują zabudowę ogólnomiejską, jak również obiekty uczelni wyższych. Zdjęcia lotnicze terenu potwierdzają, że na odcinku pomiędzy ul. G. a ul. W., teren przeznaczony pod drogę pozostaje niezagospodarowany.
Na podstawie materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie organ ustalił, że na nieruchomości i w jej sąsiedztwie nie stwierdzono istnienia żadnych urządzeń stanowiących element drogi publicznej - ul. S., a teren stanowi niezagospodarowany obszar zieleni.
Organ I instancji uznał projektowaną działkę nr 3/20 o pow. 0,0586 ha, wchodzącą w obszar aktualnej działki nr [...], wykazaną w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako nr [...], za zbędną na cel wywłaszczenia i orzekł o zwrocie ww. obszaru na rzecz uprawnionych osób.
Zdaniem Wojewody Lubelskiego Starosta Lubelski powyższych ustaleń dokonał z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., bowiem nie rozpatrzył sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący. Niewyjaśnienie zaś istotnych okoliczności miały wpływ na jej rozstrzygnięcie. W ocenie organu odwołującego Starosta Lubelski błędnie przyjął, że w sprawie zachodzi pozytywna przesłanka, określona w art. 136 ust. 3 u.g.n. do zwrotu nieruchomości gdyż ta stała się zbędna na cel wywłaszczenia.
Według organu odwoławczego rację ma Prezydent Miasta Lublin, że nieruchomość oznaczona nr [...] w skład której wchodzi działka rozliczeniowa [...] posiada infrastrukturę techniczną, która częściowo służy podmiotowi na rzecz którego została wywłaszczona.
Organ przypomniał, że wywłaszczenie nastąpiło na potrzeby Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Jednym z elementów inwestycji, a tym samym celem nabycia była budowa infrastruktury technicznej, która obsługiwała podmiot wywłaszczenia. Cel ten został zrealizowany i nieruchomość nadal jest wykorzystywana zgodnie z tym celem.
Zdaniem Wojewody rację ma Prezydent Miasta, że organ I instancji pominął mającą zastosowanie w analizowanej sprawie negatywną przesłankę ustawową uniemożliwiającą zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela, określoną w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 320). Zdaniem organu odwoławczego grunty zajęte pod drogę publiczną nie podlegają zwrotowi, niezależnie od sposobu jej zagospodarowania. Stosownie do art. 2a u.g.n. drogi gminne stanowią własność gmin, a w rozpatrywanym przepisie uregulowano strukturę własnościową dróg publicznych w sposób niedopuszczający żadnych wyjątków. Także z art. 73 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wskazują, że grunty będące drogą publiczną i przejęte na rzecz Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego od 1 stycznia 1990 r. mogą stanowić własność ściśle określonych podmiotów prawa publicznego i nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli lub ich spadkobierców, nawet jeśli nie zostały zagospodarowane na cel wywłaszczenia. Nieruchomości drogowe nie mogą być obciążane prawami rzeczowymi na rzecz osób trzecich, które nie mogą też nimi faktycznie władać w sposób prowadzący do zasiedzenia.
W analizowanej sprawie, jak wynika z przedłożonych przez organ I instancji dokumentów, działka nr [...] (obr. 29, ark. 1), w obszar której wchodzi będąca przedmiotem zwrotu działka nr [...] w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych stanowi pas drogowy drogi gminnej nr [...]- ul. J. S. Jak wskazał Zarząd Dróg i Mostów w Lublinie w piśmie z dnia 30 kwietnia 2023 r., znaj EW-GR.4206.104.2023 "na działce zlokalizowana jest droga asfaltowa wraz z wjazdami na posesję znajdującymi się w jej sąsiedztwie oraz teren zielony.". W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przyjętym uchwałą nr 1688/LV/2002 Rady Miasta Lublin z dnia 29 września 2002 r. ww. nieruchomość położna jest w terenach oznaczonych symbolem KDG - tereny dróg publicznych.
Z rozporządzenia nr 117 Ministra Komunikacji z dnia 5 maja 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach m. in. lubelskim (Dz. U. Nr 24 z 26.06.1986 r.) wynika, że do kategorii dróg wojewódzkich została zaliczona ul. J. S. Z dniem 1 stycznia 1999 r. na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 29 października 1998 r. Nr 133, poz. 872), ul. J. S. stała się drogą publiczną powiatową. Na podstawie uchwały Nr CX1/1443/04 Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 18 czerwca 2004 r. w sprawie nadania numerów drogom powiatowym i gminnym zlokalizowanym na terenie Województwa Lubelskiego drodze został nadany nr [...]. Natomiast zgodnie z Uchwałą Rady Miasta Lublin Nr 132/IV/2019 z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie pozbawienia kategorii drogi powiatowej ul. K. przebiegu od ul. N. do ul. W. K., ul. Ł. o przebiegu od ul. M. do ul. M., ul. J. S. o przebiegu od ul. L. W. do ul. N., ul. F. S. o przebiegu od ul. G. do km 0+444 (droga bez przejazdu) oraz zaliczenia do dróg gminnych (Dz. Urz. Woj. Lubel. z 20119 r. poz. 2353), ul. J. S. została zaliczona do kategorii dróg gminnych.
Zgodnie z ewidencją gruntów, działka nr [...] stanowi własność Gminy L., będącej w trwałym zarządzie Zarządu Dróg i Transportu Miejskiego w Lublinie, oznaczona jako dr - droga. Granice drogi odzwierciedla projekt podziału działki nr [...] na działki nr [...], obydwie oznaczone symbolem dr.
Zdaniem organu odwoławczego dopóki nieruchomość oznaczona projektowaną działką nr [...] wchodzącą w obszar działki ewid. nr [...] stanowi drogę publiczną ul. S. oraz bezsprzecznie pozostaje w zarządzie Zarządu Dróg i Transportu Miejskiego w Lublinie, dopóty nie można orzec o jej zwrocie. Wprawdzie z przeprowadzonych przez Starostę Lubelskiego oględzin nie wynika aby nieruchomość stanowiła część drogi publicznej lub aby na działce były usytuowane obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, które można by nazwać częściami składowymi drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, to zgodnie z przedłożonymi dokumentami działka stanowi odcinek drogi, który może być zagospodarowany zgodnie z ustawą o drogach publicznych na cel infrastruktury przynależnej drodze publicznej. Choć nieruchomość nie jest zajęta pod infrastrukturę drogową, to okoliczność ta pozostaje bez wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy, gdyż sposób zagospodarowania i wykorzystania nieruchomości nie ma znaczenia dla oceny jej statusu jako drogi publicznej.
Według Wojewody konieczne było uchylenie decyzji Starosty Lubelskiego w żądanym przez Prezydenta Miasta Lublin zakresie, tj. pkt I i II oraz od IV do VIII sentencji decyzji, bowiem stan faktyczny i prawny wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej projektowanym nr [...], wchodzącej w obszar działki ewid. oznaczonej nr [...] z przyczyn powyżej wskazanych nakazuje orzeczenie odmowy jej zwrotu.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta Miasta Lublin, że Starosta Lubelski wadliwie orzekł w zaskarżonej decyzji o odmowie zwrotu działki nr [...], wchodzącej w obszar aktualnej działki ewid. nr [...] (obr. 29, ark. 2) lecz nie ma racji odwołujący, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 61a § 1 k.p.a.
W analizowanej sprawie istniał wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr 30, w części wchodzącej w obszar ówczesnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 29, ark. 1), położonej w L. przy ul. S. złożony przez spadkobierców byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości, z dnia 14 maja 2020 r. W takim też zakresie postanowieniem z 30 września 2021 r. znak: GN- V.7534.2.71.2021, Wojewoda Lubelski wyłączył Prezydenta Miasta Lublin od prowadzenia sprawy o zwrot dawnej działki nr [...] i wyznaczył do jej rozpatrzenia Starostę Lubelskiego.
Organ I instancji w toku prowadzonego postępowania, już na etapie rozpoznawania pierwotnego wniosku sporządził dokumentację geodezyjno-prawną wywłaszczonej nieruchomości objętej orzeczeniem PWRN w Lublinie z dnia 4 maja 1953 r., znak: Sa. 11.6372/51, celem odtworzenia granic wywłaszczonego terenu na tle aktualnej ewidencji gruntów. Z opracowania tego wynikało, że powierzchnia 5011 nr wskazana w decyzji wywłaszczeniowej, obejmowała także obszary działki oznaczonej nr [...] o pow. 0,0784 ha (w granicach działki ewidencyjnej nr [...]). Dalej, pismami z dnia 1 i 15 lutego 2023 r. Starosta Lubelski zwracał się do UMCS, Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie oraz Wydziału Planowania UM Lublin o udzielenie informacji co do wykorzystywania dawnej działki nr [...] w obszarze m. in. działki ewid. nr [...]. Organ ustalał także stan prawny ww. nieruchomości, stwierdzając fakt objęcia jej prawem użytkowania wieczystego.
Organ stwierdził, że przedłożone w sprawie w dniu 20 grudnia 2022 r. pismo wnioskodawców oznaczone jako "rozszerzenie wniosku o zwrot nieruchomości" powinno zostać uznane przez Starostę Lubelskiego jako wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. art. 136 ust. 7 u.g.n., jednakże z uwagi na dokonane w trakcie postępowania przez organ czynności nie mogło skutkować odmową wszczęcia postępowania, gdyż doszło do formalnego jego wszczęcia.
Skoro więc w sprawie brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygania sprawy, gdyż w przedstawionej w dacie złożenia wniosku, tj. 20 grudnia 2022 r. wygasło roszczenie o zwrot nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...], obecnie nr [...] w obszarze działki ewid. nr [...], to Starosta Lubelski nie mógł orzec o odmowie zwrotu nieruchomości, a raczej postępowanie umorzyć.
Analizowana działka nr [...], wchodząca w obszar aktualnej działki ewid. nr [...] (obr. 29, ark. 2) stanowiła mienie Lubelskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w Lublinie, z dniem 27 maja 1990 r. stała się własnością Gminy Lublin na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia 17 grudnia 2004 r. nieruchomość obejmującą m.in. działkę nr [...] (obr. 29, ark. 2) oddano w użytkowanie wieczyste na rzecz Lubelskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. Z treści umowy wynika, że działka zabudowana była dwukondygnacyjnym budynkiem przepompowni. W dniu 31 sierpnia 2017 r. prawo użytkowania wieczystego ww. działki zostało zbyte na rzecz Spółki J. I. Sp. z o.o.
Wojewoda zaznaczył, że pomimo tego, że organ I instancji w sposób nieprawidłowy rozstrzygnął wniosek o zwrot działki nr [...] to w niniejszej sprawie wykazał, że brak jest możliwości zwrotu nieruchomości, w stosunku do której jednostka samorządu terytorialnego utraciła prawo dysponowania nią, z uwagi na ustanowienie na nieruchomości w dniu 17 grudnia 2004 r. prawa wieczystego użytkowania na rzecz Lubelskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w Lublinie a obecnie na rzecz Spółki J. I. Sp. z o.o.
Jak wynika z dokonanych przez Starostę Lubelskiego ustaleń, działka nr [...] o pow. 0,1726 ha, wchodząca w obszar aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 29, ark. 1), położona w L. przy ul. S. nie wchodziła w obszar gruntów objętych orzeczeniem o wywłaszczeniu. Jak wynika z odnalezionych przez geodetę dokumentów archiwalnych, działka jeszcze w 1967 r. była objęta księgą wieczystą nr [...] i stanowiła własność osób fizycznych, po czym została wcielona do działki ewidencyjnej nr [...] (obecnej nr [...]). Powyższy fakt braku objęcia ww. działki orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 4 maja 1954 r. ani inną decyzją wywłaszczeniową potwierdził przedstawiciel Gminy Lublin podczas rozprawy administracyjnej w dniu 29 listopada 2022 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że w tym zakresie prawidłowo Starosta Lubelski orzekł w pkt III sentencji decyzji o umorzeniu w tej sprawie postępowania jako bezprzedmiotowego. Skoro bowiem wymieniona działka nie stanowiła przedmiotu wywłaszczenia, to organ nie mógł procedować, czy zostały spełnione, określone w art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki do jej zwrotu, w tym, na co wskazuje odwołująca, czy nieruchomość "wykazuje jakiekolwiek zagospodarowanie drogowe". Przesłanka ta podlegała natomiast analizie w zakresie wnioskowanej do zwrotu i objętej orzeczeniem PWRN z dnia 4 maja 1954 r. położonej w L. przy ul. S. projektowanej działki nr [...], w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...], co do której Wojewoda Lubelski orzekł odmowę zwrotu.
Skarżąca nie zgodziła się z decyzją Wojewody z 2 października 2024 r. i wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonych częściach i orzeczenie o ich zwrocie ewentualnie uchylenie decyzji w tych częściach i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła:
- bezzasadne uchylenie rozstrzygnięcia zawartego w pkt I decyzji Starosty Powiatowego w Lublinie z dnia 18.04.2024 r., orzekającego o zwrocie działki nr ewid. [...], poprzez wadliwe przyjęcie twierdzeń Prezydenta Miasta Lublin i uznanie za błędne przyjęcie przez Starostę, że nieruchomość w zwracanym zakresie stała się zbędna na cel wywłaszczenia wyłącznie w oparciu o stwierdzenie, że istniejąca na przedmiotowej działce infrastruktura, stanowi element inwestycji która "częściowo" służy podmiotowi na rzecz którego dokonano wywłaszczenia, stanowi realizację celu wywłaszczenia, które dokonane zostało na potrzeby Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Wskazano przy tym na pochodzące od MPWiK dokumenty dotyczące sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej, które zdaniem Wojewody była nierozerwalnie związana z infrastrukturą UMCS a także informacje z LPEC w Lublinie, że przebiegająca w pobliżu magistrala cieplna LPEC zasila także obiekty UMCS a ponadto bezzasadne przyjęcie, że działka nr ewid. [...] stanowi pas drogowy drogi gminnej nr [...]- ul. S., bowiem ulica ta w obrębie przedmiotowej działki nie istnieje a informacje zawarte w przywołanym piśmie Zarządu Dróg i Mostów w Lublinie z 30.04.2023 r. Nr EW-GR.4206.104.2023 wskazujące na istnienie drogi nie pokrywają się z ustaleniami poczynionym w trakcie oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji;
- przyjęcie założenia, że roszczenie o zwrot działki o nr ewid. [...], o powierzchni 0,0784 ha, wchodzącej w obszar aktualnej działki ewidencyjnej [...] (obr. 29, ark. 2) wygasło i w efekcie zmianę decyzji Starosty Powiatowego w Lublinie w pkt II polegającą na orzeczeniu o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu działki zamiast kwestionowanego w odwołaniu merytorycznego rozstrzygnięcia o odmowie zwrotu tej działki mimo, że organ stwierdził, że obszar ten nigdy nie był wykorzystywany na cel wywłaszczenia tj. na potrzeby uczelni wyższej, co uzasadnia jego zwrot na rzecz następców prawnych pierwotnych właścicieli a nadto skoro nie zachodzą warunki uzasadniające odmowę zwrotu o jakich mowa w art. 229 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Należało przy tym uwzględnić fakt, że oddanie w wieczyste użytkowanie gruntu nastąpiło z naruszeniem obowiązku zwrotu skoro nie był on wykorzystany na cel wywłaszczenia;
- wadliwe utrzymanie w mocy decyzji Starosty Powiatowego w Lublinie z dnia 18.04.2024 r. w pkt III bowiem postępowanie w odniesieniu do działki [...] nie powinno zostać umorzone a rozstrzygnięte merytorycznie, po uprzednim jednoznacznym ustaleniu stanu prawnego działki nr [...]. Organ I instancji przywołał w uzasadnieniu informację o włączeniu w poczet materiału dowodowego decyzji Wojewody Lubelskiego znak: GN-I.7533.2.18.202l.Pn z dnia 5 maja 2021 r. z której wynika, że działka [...] której częścią ma być działka [...] o powierzchni 0,1726 stanowi własność Gminy L., jako teren zajęty pod drogę publiczną. Organ II instancji nie odniósł w istocie do kwestii własności działki [...], stwierdzając jedynie, że przedmiotowa działka nie była przedmiotem wywłaszczenia decyzją PWRN w Lublinie z dnia 4 maja 1954 r., ani żadna inną decyzją (co miał potwierdzić przedstawiciel Gminy L., podczas rozprawy w dniu 22 listopada 2022 r.) i co ma być wystarczającą podstawą do umorzenia postępowania, bez potrzeby czynienia ustaleń co do wykorzystania gruntu pod drogę publiczną.
- naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez nie zawieszenie postępowania w odniesieniu do działek [...] oraz [...], wobec tego, że następcy prawni dawnych współwłaścicieli - wnioskodawcy zwrotu nie brali udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody Lubelskiego znak: GN-I.7533.2.18.2021.Pn z dnia 5 maja 2021 r. a o jej wydaniu dowiedzieli się dopiero z treści uzasadnienia decyzji Starosty Powiatowego z dnia 18.04.2024 r., w związku z czym wystąpili o wznowienie postępowania w tej sprawie w trybie art. 145 § 1 pkt 4 lub 5 KPA, a postępowanie w tym zakresie nie zostało dotychczas prawomocnie zakończone.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Zaskarżoną decyzję należało poddać ocenie w kilku odrębnych aspektach z uwagi na odmienność podstaw rozstrzygnięć zawartych w punktach od I do III tej decyzji.
W pierwszej kolejności odnieść się należy do rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I, w którym organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji, w części dotyczącej pkt I (także pkt od IV do VIII) sentencji decyzji i w tym zakresie odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...], o pow. 0,0586 ha, odpowiadającej istniejącej działce nr [...].
W tym zakresie podzielić należy pogląd wyrażony w uzasadnieniu decyzji, że działka ta stanowi pas drogowy, w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych, drogi gminnej nr [...] - ul. J. S. Status tej działki, jako pasa drogowego drogi gminnej, nie budzi wątpliwości.
Trzeba podkreślić, że o statusie drogi gminnej nr [...] przesądzają trafne i niekwestionowane w sprawie ustalenia organu odwoławczego. I tak, plan zagospodarowania przestrzennego, przyjęty uchwałą nr 1688/LV/2002 Rady Miasta Lublin z 29 września 2002 r. określił, że działka ta znajduje się w granicach nieruchomości oznaczonej w planie symbolem KDG - tereny dróg publicznych.
Wskazany teren projektowanej działki nr [...], stanowiący aktualnie część działki nr [...] - wykazany w jej granicach jako obszar nr [...] - także w danych ewidencyjnych oznaczony jest jako droga, co wynika z informacji z operatu ewidencyjnego gruntów (k. 291 akt administracyjnych).
Na podstawie decyzji Wojewody Lubelskiego z 5 maja 2021 r. dla całej nieruchomości oznaczonej uprzednio nr [...], o pow. 2,1371 ha - obejmująca po jej podziale działki nr [...] i nr [...] - Sąd Rejonowy w L. prowadzi księgę wieczystą nr [...], gdzie ujawniona została jako właściciel tej nieruchomości Gmina L. (k. 29-34 akt administracyjnych). Co więcej, decyzja Wojewody Lubelskiego z 5 maja 2021 r. wydana została na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, a więc na jej podstawie ustalono, że wskazana działka jest gruntem będącym drogą publiczną, która stała się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1990 r. własnością Gminy L.
Jak natomiast wynika z uchwały Nr CX1/1443/04 Zarządu Województwa Lubelskiego z 18 czerwca 2004 r. w sprawie nadania numerów drogom powiatowym i gminnym zlokalizowanym na terenie Województwa Lubelskiego, drodze tej został nadany nr 2395L, a następnie, zgodnie z uchwałą Rady Miasta Lublin Nr 132/IV/2019 z 28 lutego 2019 r. (Dz. Urz. Woj. Lubel. z 2019 r. poz. 2353), ulica J. S. została zaliczona do kategorii dróg gminnych.
Na podstawie powyższych ustaleń organów nie może budzić wątpliwości, że istniejąca działka nr [...] - oznaczona jako działka projektowana nr [...] (o pow. 0,0586 ha) stanowi część drogi publicznej - ulicy J. S. Ustalenia te są kluczowe w sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych od dawna jest bowiem ugruntowany pogląd, zgodnie z którym grunty zajęte pod drogę publiczną nie podlegają zwrotowi, niezależnie nawet od tego, jaki był pierwotny cel przejęcia gruntu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2011 r., sygn. I OSK 649/11, z 3 marca 2011 r., sygn. I OSK 640/10, z 24 sierpnia 2010 r., sygn. I OSK 1409/09; z 4 grudnia 2019, sygn. I OSK 999/18; z 21 lutego 2023 r., sygn. I OSK 23/22). Powyższy pogląd należy uznać za trafny. Zgodnie bowiem z art. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przepisy tej ustawy nie mogą naruszać przepisów innych ustaw, a zatem i ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. W myśl natomiast art. 2a ust. 1 ustawy o drogach publicznych drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwych samorządów województw, powiatów i gmin. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w cyt. wyroku z 28 października 2011 r., sygn. I OSK 649/11, przepis ten określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób niedopuszczający żadnych wyjątków.
Należy przy tym dodać, że zaliczenie całego obszaru nieruchomości na działce nr [...] do pasa drogowego drogi gminnej nr [...], jest okolicznością przesądzającą o istotnej różnicy w zakresie statusu prawnego tej nieruchomości w odniesieniu do działki gruntu będącej przedmiotem sporu w sprawie zakończonym wyrokiem NSA z 15 listopada 2024 r., sygn. I OSK 1660/21. Z tego powodu zawarte w tym wyroku rozważania nie wpływały na ocenę rozstrzygnięcia organu w niniejszej sprawie. Nie jest przy tym istotna okoliczność, że sporny obszar nr [...] stanowi niezagospodarowany - na jego powierzchni - pas gruntu, przylegający do terenu ogólnodostępnego, który ma charakter obszaru "zielonego". W tym kontekście decydujące dla oceny realizacji na tym terenie celu wywłaszczenia ma niekwestionowana okoliczność, że w pasie tym zlokalizowano liczne sieci infrastruktury technicznej, w tym sieci ciepłownicze i kanalizacji. Były one sukcesywnie budowane i modernizowane od roku 1974. Zgodnie z informacją udzieloną przez operatorów tych sieci, obsługują one zarówno zabudowę ogólnomiejską, jak również obiekty uczelni wyższych (zob. informacje od operatorów sieci - k. 226 i 242 akt administracyjnych), co nie jest sprzeczne z celem wywłaszczenia, jeśli wziąć pod uwagę okoliczność, że taka infrastruktura z samego jej charakteru służy społeczności lokalnej, a więc wszystkim podmiotom z danego obszaru, nie zaś tylko konkretnie wybranym.
Prawidłowo także ustalił organ odwoławczy, że nie był dopuszczalny zwrot nieruchomości w części obejmującej działkę nr [...], leżącej w obszarze aktualnej działki nr [...] (obr. 29, ark. 2). Jest w sprawie okolicznością bezsporną, że nieruchomość ta z dniem 27 maja 1990 r. stała się własnością Gminy L. na podstawie przepisów ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (zob. decyzja Wojewody Lubelskiego z 28 marca 1995 r., k. 218 akt administracyjnych). Następnie nieruchomość obejmującą m.in. działkę nr [...] (obr. 29, ark. 2) była przedmiotem umowy o oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz Lubelskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Lublinie (akt notarialny Rep. A Nr 5649/2004 z 17 grudnia 2004 r., k. 210-216 akt administracyjnych). Z kolei 31 sierpnia 2017 r. prawo użytkowania wieczystego ww. działki zostało zbyte na rzecz Spółki J. I. spółka z o.o.
W tym stanie prawnym, co do samej zasady brak było podstaw do zwrotu wskazanej działki gruntu, a postępowanie w tej sprawie nie powinno być wszczęte, albowiem Gmina L. nie włada nieruchomością obejmującą działkę nr [...], leżącą w obszarze aktualnej działki nr [...]. Przypomnieć należy, że w uchwale siedmiu sędziów z 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 3/14, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jeżeli spełnione są przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej, nawet wówczas, gdy z miało miejsce pominięcie procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1 i 2 tej ustawy. NSA stwierdził także, ze w obecnym stanie prawnym przepisy o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości mają zastosowanie także do zwrotu wywłaszczonego użytkowania wieczystego. W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości, jeżeli Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie władają nieruchomością.
Jakkolwiek więc trafnie wskazał organ odwoławczy, że żądanie zwrotu nieruchomości w części obejmującej działkę nr [...], wniesione zostało z uchybieniem terminu określonego w art. art. 136 ust. 7 u.g.n., to niezależnie od tego już sama zmiana stanu prawnego, na skutek zbycia prawa wieczystego użytkowania tej nieruchomości, była przeszkodą do jej zwrotu.
Jest bezsporne w sprawie, że w tym zakresie żądanie zwrotu nieruchomości zostało wniesione 20 grudnia 2022 r. - pismo wnioskodawców oznaczone jako "rozszerzenie wniosku o zwrot nieruchomości". Zgodnie z art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w art. 136 ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. Jakkolwiek zgodnie z regulacją przejściową, w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n., upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie tejże ustawy (art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej u.g.n.), jednakże również wskazany 12 miesięczny termin upłynął. W tym zakresie sąd w całości podziela oraz przyjmuje za własne ustalenia i argumentację przyjęte przez WSA w Lublinie w wyroku z 17 października 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 547/23, który zapadł w analogicznej sprawie ze skargi strony skarżącej w niniejszym postępowaniu, dotyczącej tego samego wniosku z 20 grudnia 2022 r., lecz w zakresie sąsiedniej działki gruntu nr [...], obr. 29, ark 2.
Brak jest również podstaw do zakwestionowania stanowiska organu odwoławczego odnośnie prawidłowości umorzenia postępowania w zakresie obejmującym żądanie zwrotu nieruchomości co do działki nr [...], o pow. 0,1726 ha, wchodzącej w obszar aktualnej działki ewidencyjnej nr [...](obr. 29, ark. 1). Zgodnie z przepisem art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organów obydwu instancji, teren położony w granicach działki nr [...] nie wchodził w obszar gruntów objętych orzeczeniem o wywłaszczeniu. W tym zakresie organy oparły się na danych wynikających z dokumentów archiwalnych, odnalezionych przez geodetę, a mianowicie, że wskazana działka jeszcze w 1967 r. była objęta księgą wieczystą nr [...] i stanowiła własność osób fizycznych. Działka ta nie została objęta orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z 4 maja 1954 r., ani inną decyzją wywłaszczeniową, co organy ustaliły na podstawie dokumentacji archiwalnej, dodatkowo potwierdzonej w oświadczeniu złożonym w imieniu Gminy L. (prot. rozprawy administracyjnej z 29 listopada 2022 r., k. 98 akt administracyjnych).
Organy obydwu instancji nie naruszyły przepisów postepowania, gdyż wyjaśniły wszystkie istotne w sprawie okoliczności i poprawnie rozważyły cały zebrany materiał dowodowy, stosując się do zasad regulujących postępowanie administracyjne, określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ustalenia i ocena organów znalazły wyraz w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi z art. 107 § 3 k.p.a., a ponadto organ odwoławczy prawidłowo orzekł na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a.
Organy nie naruszyły również przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., nie znajdując podstaw do zawieszenia postępowania. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wskazana regulacja dotyczy wystąpienia zagadnienia wstępnego, przez które rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd, i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Decyzja Wojewody Lubelskiego z 5 maja 2021 r. wydana została na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, a więc na jej podstawie ustalono, że wskazana działka jest drogą publiczną, która stała się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1990 r. własnością Gminy L. Decyzja wydana na podstawie art. 73 ust. 3 cyt. ustawy nie tworzy nowego stanu prawnego, lecz jedynie potwierdza w konkretnej sytuacji wywłaszczenie z mocy prawa, a więc ma charakter deklaratoryjny. Stanowi potwierdzenie zmiany stanu prawnego, która nastąpiła z mocy prawa, a więc nie rozstrzyga zagadnienia wstępnego i - w szczególności - nie zależy od niej rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Z tych względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) skarga podlegała oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI