II SA/Lu 841/24

II SA/Lu 841/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Ostrowska /sprawozdawca/
Jacek Czaja
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1993
art. 30 ust.2, art. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2024 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek i rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzją z 6 września 2024 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) oraz art. 30 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1993 ze zm. dalej: u.p.o.u.a.), po rozpoznaniu odwołania K. B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 28 września 2023 r., znak: [...]:
1) odmawiającą umorzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od należności z tytułu wypłaconych świadczeń funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2008 r. do 30 kwietnia 2023 r., które na dzień wydania decyzji wynoszą 119.237,41 zł;
2) odmawiającą rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2008 r. do 30 kwietnia 2023 r., która na dzień wydania decyzji wynosi 142.283,63 zł.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., według którego organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Organ odwoławczy podkreślił, że użyty w przepisie zwrot "może" wskazuje, że decyzja organu jest uznaniowa, co oznacza, że organ winien załatwić sprawę zgodnie ze słusznym interesem wnioskodawcy, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków.
Oceniając sytuację dłużnika alimentacyjnego, Kolegium wskazało, że wzięło pod uwagę między innymi ustalenia wynikające ze zgromadzonej dokumentacji oraz oświadczeń i informacji strony i ustaliło, że K. B. ma 53 lata, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną E. C. i małoletnią córką M. na którą ma zasądzone alimenty i która pobierała świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Posiada też czwórkę dzieci z M. B.: D. , A. P. i M., na które miał zasądzone alimenty, a z uwagi na nieregulowanie zobowiązań organ przyznawał świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji skarżący ma do spłaty należność z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2008 r. do 30 kwietnia 2023 r. w łącznej wysokości 142.283,63 zł, odsetki ustawowe od należności z tytułu wypłaconych świadczeń funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2008 r. do 30 kwietnia 2023 r. wynoszące 119.237,41 zł, z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej pozostała do zapłaty kwota 39.690,00 zł. Aktualnie organ nie realizuje już wypłat świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci K. B., a komornik sądowy umorzył postępowania egzekucyjne w zakresie należności dłużnika alimentacyjnego na rzecz dzieci i pozostawił postępowanie czynne w zakresie zobowiązania dłużnika alimentacyjnego na rzecz MOPR w L. i ZUS Likwidator Funduszu Alimentacyjnego w O. z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. Natomiast w odniesieniu do M. B. umorzył postępowanie egzekucyjne w zakresie alimentów bieżących na jego rzecz od dnia 4 stycznia 2022 r. i pozostawił postępowanie czynne co do alimentów zaległych oraz w zakresie zobowiązania dłużnika alimentacyjnego na rzecz MOPR w L. i ZUS Likwidator Funduszu Alimentacyjnego w O. z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych.
Kolegium podniosło, że na K. B. ciąży ponadto zadłużenie z tytułu zaległych alimentów na rzecz wierzyciela M. B. w wysokości 47.061,75 zł, zadłużenie z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej w wysokości 39.690,00 zł, a także zadłużenie z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych przez ZUS Likwidator Funduszu Alimentacyjnego w O. w wysokości 32.546,40 zł, które są egzekwowane przez komornika sądowego.
Organ odwoławczy wskazał, że K. B. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym wydanym czasowo do dnia 31 października 2023 r. oraz orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy do dnia 31 grudnia 2023 r., nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, konkubina strony korzysta ze świadczeń socjalnych w postaci zasiłku rodzinnego w wysokości 124,00 zł miesięcznie wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 110,00 zł miesięcznie, zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 215,84 zł miesięcznie oraz świadczenia wychowawczego z ZUS w wysokości 500,00 zł miesięcznie, zaś na dochody rodziny składa się dochód wnioskodawcy uzyskiwany z umowy o pracę na terenie [...] w wysokości 1.800 euro miesięcznie oraz renta konkubiny w wysokości 1.445,00 zł miesięcznie.
K. B. ponosi koszty wynajmu mieszkania - 1.900,00 zł, a także wskazał na wydatki na prąd, gaz, Internet, abonamenty telefoniczne, koszty utrzymania i naprawy dwóch aut, koszty dojazdu do i z miejsca pracy, koszty dojazdu do Polski i koszty utrzymania na terenie [...], jednakże bez wskazania ich wysokości. Dodatkowo wskazał, że ponosi koszty leczenia rodziny, tj. wizyty lekarskie w wysokości 200,00 zł, leki, zlecenie na wykonanie okularów. Ponadto strona cyklicznie wpłaca do komornika ok. 450,00 zł miesięcznie. Miesięczny deklarowany w oświadczeniach dochód pozostający do dyspozycji rodziny wynosi 8.100,00 zł. Organ stwierdził, że nie jest w stanie określić na podstawie oświadczeń strony łącznej wysokości miesięcznych wydatków rodziny. Z oświadczenia majątkowego z dnia 11 sierpnia 2023 r. wynika, że K. B. jest współwłaścicielem nieruchomości w udziale 1/4, stanowiącej działkę budowlaną nr [...], zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym dwupiętrowym z poddaszem użytkowym w zabudowie bliźniaczej, położoną w L. przy ul. [...], powierzchnia użytkowa 209,5 m˛, dla której Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w L. prowadzi księgę wieczystą nr LU [...]/3.
Kolegium podkreśliło, że dłużnik jest współwłaścicielem nieruchomości, której wartość jest wystarczająca do zaspokojenia jego zobowiązań, bowiem na podstawie wyciągu z operatu szacunkowego sporządzonego na dzień 5 marca 2018 r. wartość rynkowa nieruchomości została określona na kwotę 703.500,00 zł, zaś ceny nieruchomości z biegiem lat wzrosły zarówno na rynku pierwotnym, jak i wtórnym.
Kolegium podniosło, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna czy zdrowotna nie uzasadnia sama z siebie umorzenia należności. Zawsze bowiem podstawą do przejęcia (czasowego) przez Państwo obowiązku alimentacyjnego rodzica jest bezskuteczność egzekucji należnych alimentów, spowodowana z reguły bardzo trudną sytuacją materialną, rodzinną zobowiązanego. Dotyczy to zatem osób w bardzo trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej. Dla zwolnienia się z tego obowiązku dłużnik winien wskazać na okoliczności szczególne, wykraczające poza przyczyny przejęcia obowiązku alimentacyjnego przez Państwo". "Sytuacją uzasadniającą umorzenie należności może być bardzo, ale to bardzo zły stan zdrowia, uniemożliwiający samodzielne funkcjonowanie, nie rokujący żadnej poprawy sytuacji finansowej dłużnika alimentacyjnego. Umorzenie może również uzasadniać nagłe pogorszenie sytuacji życiowej na skutek zdarzeń losowych. Nie można bowiem zapominać o tym, że umorzenie ma charakter trwały, co oznacza, że raz umorzone należności nie podlegają już egzekucji. Dopóty, dopóki dłużnik sam nie wymaga opieki osoby trzeciej, powinien zrobić wszystko, by zdobyć środki nie tylko na swoje utrzymanie, ale przede wszystkim na utrzymanie dzieci, na które powinien płacić alimenty" (wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 czerwca 2017 r., II SA/Ld 1030/16).
Kolegium przytoczyło następnie szereg orzeczeń sądów administracyjnych, według których "powodem umorzenia przedmiotowych należności powinna być szczególnie uzasadniona okoliczność, wskazująca na wystąpienie sytuacji wyjątkowej na tle innych tego typu. Mamy z nią do czynienia wówczas, gdy wnioskodawca znajduje się w sytuacji, w której obiektywnie i w sposób trwały nie będzie w stanie zrealizować obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Każde umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych. Zatem dopóki sytuacja strony rokuje nadzieję na spłatę zadłużenia, niezasadne jest stosowanie preferencji wobec wnioskodawcy w postaci umorzenia zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń" (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 marca 2018 r., II SA/Sz 1406/17). "Umorzenie na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. winno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile taki stan jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 stycznia 2018 r., VIII SA/Wa 675/17). "Przepis ten powinien być interpretowany w sposób ścisły, a nie rozszerzający, gdyż obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowanie czy edukację. Dobro dziecka jest wartością najwyższą i podlega konstytucyjnej ochronie ze strony państwa (art. 72 Konstytucji RP)" (wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r., I OSK 611/16).
Kolegium wskazało, że zwrot należności alimentacyjnych wypłaconych z funduszu alimentacyjnego jest zasadą, a przewidziane w art. 30 u.p.o.u.a. ulgi w postaci instytucji umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności stanowią odstępstwo od tej zasady i mogą mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. Także wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego (lub świadczeń z nim związanych) mają charakter wyjątkowy i powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Umorzenie czy rozłożenie na raty na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. winno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności.
Kolegium nie dostrzegło możliwości umorzenia K. B., w trybie art. 30 ust. 2 ustawy, odsetek ustawowych za opóźnienie od należności z tytułu wypłaconych świadczeń funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2008 r. do 30 kwietnia 2023 r., które na dzień wydania zaskarżonej decyzji wynoszą 119.237,41 zł, a także rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2008 r. do 30 kwietnia 2023 r., która na dzień wydania zaskarżonej decyzji wynosi w łącznej wysokości 142.283,63 zł, w czym utwierdziło organ wyżej przedstawione orzecznictwo. Dłużnik alimentacyjny posiada stałe dochody, jest też współwłaścicielem w 1/4 nieruchomości, której wartość jest wystarczająca do zaspokojenia jego zobowiązań.
Podsumowując, Kolegium stwierdziło, że sytuacja rodzinna, dochodowa i zdrowotna odwołującego została w pełni uwzględniona przy rozpatrywaniu przesłanek stanowiących podstawę do odmowy zastosowania wnioskowanej ulgi.
Skargę na powyższą decyzję wniósł K. B., zarzucając Kolegium, że sprawa nie została w wyczerpujący sposób poddana ocenie i analizie. Według skarżącego decyzja została wydana z rażącym naruszeniem ustawowego terminu na załatwienie sprawy, ponieważ mimo upływu 9 miesięcy organ odwoławczy nie wyjaśnił żadnych braków ani nieścisłości w dokumentacji. W szczególności organ w ciągu tych 9 miesięcy nie weryfikował, czy nadal skarżący ma status osoby niepełnosprawnej lub czy wspominana egzekucja z nieruchomości jest skuteczna lub bezskuteczna, co organ traktuje jako uzasadnienie braku możliwości umorzenia wnioskowanych odsetek. Skarżący podkreślił, że egzekucja z nieruchomość toczy się od 6 lat bezskutecznie. Ponadto w obu decyzjach nie dokonano analizy wpłat i na co konkretnie wpłaty były przeznaczane. Skarżący wniósł w związku z tym o ponowną analizę i ocenę zadłużenia i wpłat.
Skarżący wyjaśnił, że niezrozumiałe jest, dlaczego według Kolegium nie spełnia żadnej przesłanki umorzenia mimo przebytej ciężkiej choroby, która pozostawiła nieodwracalne skutki. Wskazał, że jego sprawność fizyczna jest w dużym stopniu obniżona. Jego możliwości zarobkowe też uległy zawężeniu. Obecnie jest zmuszony pracować za granicą, aby mieć za co żyć. Z renty, jaką miał, przyznanej przez ZUS, otrzymywał jedynie 400 zł miesięcznie na przeżycie, ponieważ resztę zabierano na poczet egzekucji komorniczej.
Następnie wskazał, że w dalszym ciągu prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z E. C. i M. C.. Jego dochody są głównym źródłem utrzymania rodziny. Podniósł, że nie jest w stanie spłacić w rok czy dwa wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, ponieważ nie ma oszczędności, a zarobki na to nie pozwalają.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem żądania skarżącego jest umorzenie w całości odsetek ustawowych za opóźnienie od należności z tytułu wypłaconych świadczeń funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2008 r. do 30 kwietnia 2023 r. oraz rozłożenie na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2008 r. do 30 kwietnia 2023 r. przyznanych na rzecz jego dzieci i wypłaconych im na podstawie przepisów u.p.o.u.a.
Z ustaleń Kolegium wynika, że na dzień wydania decyzji w sprawie na zadłużenie skarżącego składały się: należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2008 r. do 30 kwietnia 2023 r. w łącznej wysokości 142.283,63 zł oraz odsetki ustawowe za opóźnienie, które na dzień wydania decyzji wynosiły 119.237,41 zł.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Sąd podziela stanowisko Kolegium, że przepis ten dotyczy tylko wyjątkowych sytuacji oraz że wydawana na jego podstawie decyzja należy do uznania organu pomocy społecznej. Nie oznacza to jednak, że organ działa w tym zakresie na zasadzie pełnej dowolności. Działanie w ramach uznania administracyjnego nie zwalnia organu od obowiązku prowadzenia postępowania zgodnie z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą budzenia zaufania obywateli do organów Państwa oraz z zasadami prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów, określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ustawodawca, przyznając organowi kompetencję do działania w ramach uznania administracyjnego, czyni to w tych przypadkach, w których wskazanie wszystkich istotnych determinant rozstrzygnięcia w hipotezie normy prawnej jest niemożliwe albo obarczone zbyt dużym ryzykiem błędu. W takich sytuacjach ustawodawca przenosi na organ ciężar ustalenia i oceny tych specyficznych, szczególnych okoliczności sprawy, które nie zostały wprost wskazane w normie ustawowej. Działając w ramach tak rozumianego uznania administracyjnego, organ ma za zadanie uwzględnić i właściwie ocenić wszelkie specyficzne aspekty konkretnej sprawy, nie jest również zwolniony od powinności prawidłowego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia, zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a.
Skoro zatem przyznanie ulg w spłacie zadłużenia alimentacyjnego przewidziane art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. jest uzależnione od stwierdzenia przez organ przesłanki występowania szczególnych okoliczności opartych na kryterium dochodowym i rodzinnym (co wynika wprost z dyspozycji powołanego unormowania), to, orzekając w tym przedmiocie, organ ma obowiązek ustalić i uwzględnić sytuację dochodową i rodzinną dłużnika; ocena ta powinna obejmować nie tylko aktualną sytuację dłużnika, lecz także to, czy istnieją szanse na poprawę jego sytuacji w przyszłości.
Sąd co do zasady podziela stanowisko, że dłużnik alimentacyjny powinien wywiązywać się z obowiązku alimentacyjnego, a umorzenie należności nawet tylko w części albo rozłożenie jej na raty powinno następować wyjątkowo. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 3 u.p.o.u.a. dłużnikiem alimentacyjnym jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna, a zatem zasadniczo każdy dłużnik alimentacyjny, wobec którego egzekucja okazała się bezskuteczna, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Tym samym uzyskiwanie niskich dochodów bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest - zasadniczo - okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych, zaś umorzenie należności alimentacyjnych może mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego, jeśli stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności (por. wyroki NSA: z dnia 16 stycznia 2018 r., I OSK 611/16; z dnia 13 listopada 2019 r., I OSK 746/18).
W ocenie Sądu argumentacja organu sformułowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest na tyle nieprecyzyjna i niepełna, że czyni wydane na podstawie dokonanych przez ten organ ustaleń rozstrzygniecie co najmniej przedwczesnym.
Odnośnie do stanu zdrowia skarżącego, Kolegium stwierdziło, że legitymuje się on orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności mającym charakter jedynie okresowy – aktualnym do 31 października 2023 r. (s. 7 uzasadnienia decyzji). Tymczasem decyzja organu drugiej instancji została wydana 6 września 2024 r. Istotą zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) jest rozstrzygnięcie sprawy dwukrotnie przez organ pierwszej i drugiej instancji. W konsekwencji powyższego organ odwoławczy nie może poprzestać na przyjęciu ustaleń poczynionych w pierwszej instancji, ale ma obowiązek ustalić stan faktyczny i prawny sprawy obowiązujący na dzień wydania decyzji przez ten organ. Tymczasem Kolegium nie zweryfikowało stanu zdrowia skarżącego, powołując się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na wprawdzie jeszcze aktualne w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji, ale nieaktualne już w dacie wydania decyzji Kolegium, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącego.
Skarżący ma rację, że od daty wpłynięcia odwołania do Kolegium do dnia wydania przez ten organ decyzji minęło 9 miesięcy, podczas których organ odwoławczy nie podjął żadnej czynności dowodowej. Poza nieustaleniem aktualnego stanu zdrowia skarżącego, nie podjął żądnych kroków w celu ustalenia jego sytuacji dochodowej i rodzinnej, w szczególności nie zweryfikował uzyskiwanego dochodu, który w tak długim okresie mógł ulec zmianie, wydatków skarżącego i jego rodziny, nie poczynił też żadnych ustaleń w kwestii skuteczności egzekucji z będącej współwłasnością skarżącego nieruchomości, która, według skarżącego, toczy się bezskutecznie od 6 lat, (w treści odwołania skarżący podniósł, że ma on jedynie prawo do Ľ udziału w nieruchomości i że zamieszkuje tam jego rodzina, przez co nieruchomości nie można zbyć).
Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący wnosił nie tylko o umorzenie odsetek od zaległej należności, ale również o rozłożenie na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Na poparcie stanowiska o braku możliwości zastosowania ulg w spłacie przez skarżącego należności Kolegium przytoczyło szereg orzeczeń sądowych dotyczących wyłącznie kwestii umorzenia należności, które nie mogą być odnoszone bezrefleksyjnie do drugiego z żądań, tj. żądania rozłożenia należności na raty.
Organ skupił się na ewentualnym umorzeniu należności, a nie na wniosku o rozłożenie należności na raty, powołując obszerne orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące właśnie tego rodzaju ulgi (całkowitego umorzenia należności), podczas gdy skarżący wnioskował o umorzenie odsetek od zaległej należności. W tym kontekście organy podkreślały znaczenie obowiązku alimentacyjnego rodziców wobec dziecka i jedynie tymczasowy, zastępczy charakter pomocy udzielanej z funduszu alimentacyjnego (a więc przez Państwo) dzieciom pozbawionym świadczeń alimentacyjnych od rodzica, a w konsekwencji wskazywały na brak uzasadnionych podstaw do przerzucania kosztów obowiązku alimentacyjnego dłużników alimentacyjnych na całe społeczeństwo.
Argumentacja ta nie odnosi się jednak automatycznie również do ulgi, o której mowa w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., polegającej na rozłożeniu należności na raty. W takim przypadku koszty obowiązku alimentacyjnego nie są ponoszone przez Państwo (obywateli), lecz jedynie odroczone w czasie. Ulga ta ma na celu umożliwienie dłużnikowi spłacanie świadczeń wydatkowanych przez Państwo za niego, z jednoczesnym zabezpieczeniem niezbędnych potrzeb życiowych dłużnika. Ten rodzaj ulgi powinien być brany pod uwagę przez organ w szczególności w sytuacjach, gdy posiadany rzecz dłużnika dochód jest na tyle ograniczony, że niezbędna może okazać się dla tego dłużnika pomoc finansowa organu pomocy społecznej, gdyż bez tej pomocy mogą być zagrożone jego podstawowe potrzeby egzystencjalne, a jednocześnie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że dłużnik jest w stanie spłacić rozłożoną na raty należność.
W sytuacji występującej w rozpoznawanej sprawie prawidłowe załatwienie wniosku skarżącego wymagało rozważenia, czy nie należało rozłożyć na raty spornej należności. Mając na uwadze łączne zadłużenie skarżącego i jego deklarację co do możliwości spłaty 1000 zł miesięcznie, to zważywszy na jego wiek (54 lata), rozłożenie należności na raty dawałoby realną możliwość spłaty zadłużenia oraz wstrzymałoby egzekucję komorniczą, zmniejszając miesięczne obciążenie, a więc pomniejszyłoby niewątpliwie dolegliwość skarżącego, pozwalając mu zabezpieczyć we własnym zakresie podstawowe potrzeby życiowe bez konieczności korzystania z pomocy finansowej Państwa (pomocy społecznej).
W niniejszej sprawie organ nie rozważył dostatecznie okoliczności sprawy, a argumentacja wydanego rozstrzygnięcia jest niewystarczająca i nieprzekonująca. Decyzja została więc wydana z naruszeniem reguł postępowania wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 136 i art. 107 § 3 k.p.a., co doprowadziło do nieprawidłowej oceny przesłanek z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
W odniesieniu do podniesionego w skardze zarzutu niejasności co do obliczenia kwot zadłużenia, to należy wskazać, że organ dokonał ustaleń w tym zakresie na podstawie posiadanych dokumentów urzędowych, nienasuwających zastrzeżeń co do mocy dowodowej (zamieszczonych w aktach administracyjnych sprawy na kartach: 633-650 akt organu pierwszej instancji).
W razie uprawomocnienia się niniejszego wyroku, Kolegium, rozpoznając sprawę ponownie, będzie związane wyrażoną wyżej, dokonaną przez Sąd oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.).