II SA/Lu 855/24

II SA/Lu 855/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Ostrowska /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza /przewodniczący/
Jacek Czaja
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1952
art. 17 ust.1b, art. 17 b ust.1 pkt 1,
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 6 września 2024 r., znak: SKO.41/2764/OS/2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Kraśnik z 10 czerwca 2024 r., znak: SR/000151/SP/06/2024; II. zasądza na rzecz skarżącej S. S. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 6 września 2024 r., znak: SKO.41/2764/OS/2024, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 ustawy dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323, dalej: u.ś.r.), po rozpatrzeniu odwołania S. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Kraśnik z dnia 10 czerwca 2024 r., znak: SR/000151/SP/06/2024 odmawiającą przyznania S. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką A. K..
W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej jako podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wskazano okoliczność, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w okresie wskazanym w art. 17 ust. 1b u.ś.r. w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r. Z treści orzeczenia wydanego przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Lublinie z dnia 23 stycznia 2009 r. nr akt [...] wynika, że A. K. jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym i trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Orzeczenie wydane jest na stałe i nie da się ustalić momentu powstania niepełnosprawności. Oznacza to, że niepełnosprawność A. K. nie powstała nie później niż do ukończenia przez nią 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia przez nią 25. roku życia.
Z kolei w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie podniosło, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie nowelizacja u.ś.r. przewidziana przepisami ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, która skutkuje zmianą stanu prawnego odnoszącego się m.in. do problematyki dotyczącej nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 63 ust. 1 tej ustawy w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
Kolegium podniosło, że w sprawach, w których wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wpłynął przed dniem 1 stycznia 2024 r., mają zastosowanie przepisy dotychczasowe obowiązujące do dnia 31 grudnia 2023 r., o ile prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. Jednakże, według organu, taka sytuacja nie ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że bezzasadna jest odmowa prawa do świadczenia ze względu na fakt, że nie stwierdzono, aby niepełnosprawność chorego członka rodziny powstała w okresie, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kwestia sposobu stosowania (interpretowania) art. 17 ust. 1b u.ś.r. w świetle wyroku TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 od wielu lat nie budzi wątpliwości, co znajduje swoje jednoznaczne odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych i samorządowych kolegiów odwoławczych. W konsekwencji powyższego wyroku TK, według Kolegium, art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stanowić podstawy negatywnego załatwienia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium dostrzegło jednak, że w sprawie występuje negatywna przesłanka przyznania S. S. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad matką, a mianowicie brak rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego (art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r.). Kolegium wyjaśniło, że we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego S. S. oświadczyła, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego/wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 1 grudnia 2023 r. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy w dniu 31 maja 2024 r. oświadczyła, że w roku 2024 r. nie ubiegała się o dopłaty z ARiMR, natomiast w roku 2023 składała wniosek o dopłaty, ponieważ żył jej ojciec, a stan zdrowia matki był dużo lepszy i nie wymagał jej opieki i obecności. Podała również, że pracowała i nie wiedziała, że będzie ubiegać się o świadczenia pielęgnacyjne w 2023 r. Z uwagi na powyższe, zdaniem Kolegium, odwołująca się na dzień 31 grudnia 2023 r. nie spełniała przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką, bo jako rolnik pobierała wyżej wskazane płatności, czerpiąc dochody z gospodarstwa rolnego.
Kolegium przywołało następnie szereg przepisów prawa europejskiego i krajowego oraz podkreśliło, że osoby prowadzące gospodarstwo rolne nie mogą być w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do osób wykonujących pracę, dla których warunkiem koniecznym jest całkowita rezygnacja z pracy i brak uzyskiwania z tego tytułu jakichkolwiek środków finansowych. Zarejestrowanie gospodarstwa rolnego w ARiMR oraz pobieranie dopłat są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i oznaczają, że odwołująca się nadal jest rolnikiem i nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Kolegium stwierdziło, że dopłaty bezpośrednie przyznawane są, jeżeli rolnik został zakwalifikowany jako aktywny zawodowo, który prowadzi działalność rolniczą. Powyższe okoliczności przemawiają za stanowiskiem, że strona nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia pomimo złożonego oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego nie polega tylko na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów, czy uzyskiwania zysków z gospodarstwa, ale wymaga poza tym przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika i prowadzeniem przez niego działalności rolniczej, takich jak np. złożenie wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów wsparcia bezpośredniego, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2023 r. sygn. akt VIII SA/Wa 457/23; wyrok WSA w Kielcach z dnia 30 maja 2023 r. sygn. II SA/Ke 260/23). Dlatego też sam fakt pobierania dopłat do gospodarstwa rolnego wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż świadczy o niezaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego w świetle powołanych powyżej regulacji.
Zdaniem organu, z uwagi na powyższe ustalenia odnoszące się do ubiegania się przez stronę o dopłaty bezpośrednie w roku 2023 nie można zasadnie uznać, że zrezygnowała ona z prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Z racji tego, że odwołująca się w dacie składania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, to, w ocenie Kolegium, świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane w oparciu o przepisy u.ś.r. w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r., co oznacza brak jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie do 31 grudnia 2023 r. W takiej sytuacji przepisami prawa, które mają zastosowanie w niniejszej sprawie, są przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujące od dnia 1 stycznia 2024 r., o czym stanowi art. 63 ust. 1 z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. W związku z tym, że matka skarżącej ukończyła 18. rok życia, skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne według znowelizowanego art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323).
W skardze na decyzję Kolegium S. S. zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. w zw. z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) poprzez nieuwzględnienie tych przepisów i uznanie, że skarżąca nie spełnia wymogów uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a tym samym pominięcie prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy,
2) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1, art. 7 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności związanych z rezygnacją przez skarżącą z pracy zawodowej i prowadzenia działalności rolniczej, co ostatecznie skutkowało wydaniem decyzji sprzecznej ze słusznym interesem strony, a także poprzez prezentowanie przez Kolegium sprzecznych stanowisk.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wójta Gminy Kraśnik z 10 czerwca 2024 r., zobowiązanie organu do wydania decyzji ustalającej i przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od dnia złożenia wniosku oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga została uwzględniona, ponieważ decyzje organów obu instancji zostały wydane bez dostatecznego wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie.
Rację ma Kolegium, że podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie mógł być przepis art. 17 ust. 1 b u.ś.r., ponieważ w związku z wyrokiem TK w orzecznictwie utrwalił się pogląd – na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., że data powstania niepełnosprawności podopiecznego nie ma znaczenia w sprawie o przyznanie tego świadczenia.
Natomiast wątpliwości Sądu dotyczą stwierdzenia przez Kolegium, że skarżąca nie zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Podstawą takiego stwierdzenia było jedynie to, że skarżąca wystąpiła o dopłaty bezpośrednie za 2023 r. i te dopłaty otrzymała oraz że przekazała gospodarstwo rolne, aby móc zajmować się matką. Zdaniem Kolegium sam fakt pobrania dopłat za 2023 r. oznacza, że skarżąca do końca 2023 r. gospodarstwo prowadziła, uzyskując z niego dochód, a więc jej oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia jest niewiarygodne. Zgromadzony materiał dowodowy, z uwagi na specyfikę okoliczności niniejszej sprawy, nie pozwala na jednoznaczne ustalenie tego faktu.
Oczywistym jest, że prowadzenie gospodarstwa rolnego mieści się w pojęciu zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej, o czym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Ustawodawca umożliwił rolnikom przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli złożą oświadczenie o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym (art. 17b u.ś.r.). Ust. 1 tego przepisu stanowi, że w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (ust. 2).
W przepisie tym nie chodzi o wymóg rezygnacji z posiadania gospodarstwa rolnego (pozbycia się go), lecz wyłącznie o zaprzestanie jego prowadzenia, czy pracy w nim. W świetle przepisów ustawy o świadczeniu rodzinnym jest możliwe spełnienie przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego bez wyzbycia się posiadania lub własności gospodarstwa (zob. wyroki NSA z 13 stycznia 2015 r., I OSK 905/14 i z 5 listopada 2015 r., I OSK 980/14), co więcej, faktycznemu zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego nie sprzeciwia się ewentualne ubezpieczenie w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. (K. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, LEX 2015). W związku z tym nie jest wykluczona sytuacja, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest właścicielem (posiadaczem) gospodarstwa rolnego, ale faktycznie go nie prowadzi, czy nie wykonuje w nim pracy. W takim przypadku świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane.
W rozpatrywanej sprawie Kolegium jedynie oględnie wskazało, że skarżąca przekazała gospodarstwo rolne, opierając się przy tym na ustaleniach poczynionych podczas wywiadu środowiskowego w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Kolegium nie ustaliło ani formy, w jakiej przekazanie nastąpiło, ani komu skarżąca przekazała gospodarstwo. Kolegium w ogóle nie podjęło próby zweryfikowania tej okoliczności, podczas gdy powinno było zwrócić się do skarżącej o stosowne wyjaśnienia i ewentualnie - dokumenty.
W ocenie Kolegium, o tym, że skarżąca nie zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego w 2023 r., świadczy to, że ubiegała się o dopłaty bezpośrednie za ten rok i je pobrała. Niewątpliwie dopłaty przyznawane są tylko w związku z faktycznym prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Nie mogą być przyznane, jeśli ktoś jest jedynie posiadaczem gospodarstwa (właścicielem), ale faktycznie działalności rolnej nie wykonuje. Wynika to przepisów krajowych i unijnych regulujących zasady przyznawania takich dopłat. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2021 r. poz. 2114 ze zm.), dalej jako "ustawa o płatnościach", uchylonej z dniem 14 marca 2023r. (art. 168 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027) - płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności (pkt 1), oraz łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha (pkt 2). Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 14 tej ustawy – "rolnik" oznacza rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1307/2013 (tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009; Dz. Urz. UE, seria L, nr 347, s. 608, ze zm.), którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, która prowadzi działalność rolniczą (...). Zgodnie z art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013, nie przyznaje się płatności bezpośrednich osobom fizycznym lub prawnym ani grupom osób fizycznych lub prawnych, których użytki rolne obejmują głównie obszary utrzymujące się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy i które nie prowadzą na tych obszarach działań minimalnych określonych przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 lit. b.
Stanowisko co do tego, że warunkiem otrzymania dopłat bezpośrednich jest faktyczne wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym, a nie tylko posiadanie takiego gospodarstwa, jest nadal aktualne. W motywie 19. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013; Dz. Urz. UE, seria L, nr 435, s. 1, ze zm.) wskazano, że "w celu dalszej poprawy realizacji celów WPR wsparcie dochodu należy ukierunkować na rolników aktywnych zawodowo. Aby zapewnić wspólne podejście na poziomie unijnym, należy ustanowić ramową definicję terminu "rolnik aktywny zawodowo" zawierającą najważniejsze elementy. W swoich planach strategicznych WPR państwa członkowskie powinny na podstawie obiektywnych warunków określić, których rolników uznaje się za rolników aktywnych zawodowo". (obszernie i wyczerpująco to zagadnienie zostało przedstawione w wyroku WSA w Lublinie z dnia 19 września 2023r., II SA/Lu 460/23).
Okoliczność pobierania dopłat może zatem okazać się kluczowa dla oceny wiarygodności oświadczenia wnioskodawcy o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym, gdyż prawo do dopłat uzależnione jest od faktycznej pracy w gospodarstwie rolnym. Należy jednak podkreślić, że fakt pobierania dopłat nie musi w każdym wypadku, a więc automatycznie, podważać wiarygodności oświadczenia złożonego w trybie art. 17 b u.ś.r. Zależy to od okoliczności danej sprawy.
W niniejszej sprawie trzeba wziąć pod uwagę jej następujące szczególne aspekty.
Po pierwsze, skarżąca oświadczyła, że zaprzestała działalności rolnej z dniem 1 grudnia 2023 r.
Po drugie, z dokumentów zamieszczonych w aktach sprawy wynika, że konieczność sprawowania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką zaktualizowała się dopiero pod koniec 2023 r., ponieważ 26 października 2023 r. zmarł jaj ojciec a mąż niepełnosprawnej, który pomagał skarżącej w opiece nad matką, co umożliwiało jej aktywność zawodową.
Po trzecie, skarżąca do 30 listopada 2023 r. pracowała również jako sprzedawca i rozwiązała za porozumieniem stron umowę o pracę.
Po czwarte, zgodnie z art. 60 ust. 3 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 - 2027, wniosek o dopłaty składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja, a całkowicie lub częściowo wycofać wniosek można jedynie do dnia wydania decyzji w sprawie o przyznanie pomocy.
Po piąte, skarżąca nie składała wniosku o dopłaty za 2024 r.
Występuje zatem zbieżność czasowa pomiędzy zaktualizowaniem się konieczności podjęcia przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką a jej rezygnacją z aktywności zawodowej. W świetle powyższego Kolegium powinno było rozważyć, czy w istocie skarżąca miała wówczas jakąkolwiek prawną możliwość rezygnacji z dopłat.
W orzecznictwie wskazuje się na jeszcze inne dokumenty, które pozwalają wiarygodnie ustalić, czy wnioskodawca zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Chodzi przede wszystkim o decyzję o wykreśleniu danej osoby z ewidencji producentów rolnych, którą Kolegium całkowicie pominęło. Jak wynika z przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r. poz. 885), elementem całego systemu ewidencyjnego jest ewidencja producentów (art. 4 pkt 1). Osoba, która zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, powinna wystąpić o wykreślenie z ewidencji producentów w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tej zmiany (art. 14 ust. 1 ustawy ewidencyjnej). W orzecznictwie sądów administracyjnych kwestia wykreślenia z ewidencji producentów rolnych uznawana jest za istotną przy ocenie wiarygodności oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego (zob. wyrok WSA w Kielcach z dnia 14 marca 2024r., II SA/Ke 744/23; wyrok WSA w Gliwicach wyrok z dnia 28 lutego 2024 r., II SA/Gl 1684/23; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2023 r., VIII SA/Wa 466/23, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 lipca 2023 r., II SA/Gd 47/23) "Dopóki więc rolnik figuruje w ewidencji krajowych producentów rolnych, dopóty nie można stwierdzić, że zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Zaprzestanie prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego, o jakim mowa w art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r., nie polega tylko na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów, czy uzyskiwania zysków z gospodarstwa, w tym zaprzestanie składania wniosków o dopłaty unijne. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga poza tym przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika i prowadzeniem przez niego działalności rolniczej, takich jak np. złożenie wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów wsparcia bezpośredniego, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego. Figurowanie w ewidencji producentów rolnych jest więc jednym z elementów koniecznych do przyjęcia, że mamy do czynienia z rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne".
Kolegium nie ustaliło również, czy skarżąca składała wnioski o zwrot akcyzy do paliwa rolniczego.
W świetle przedstawionych rozważań należy uznać, że organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, błędnie opierając rozstrzygnięcie na art. 17 ust. 1b u.ś.r., zaś Kolegium przedwcześnie przyjęło, że skarżąca nie zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a Kolegium również z naruszeniem art. 136 k.p.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujące wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł (łącznie 497 zł), zostało wydane na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).
Przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącej, organ pierwszej instancji, oceniając wiarygodność oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego, weźmie pod uwagę wszystkie wyżej wskazane aspekty tej sprawy, w tym ustali, czy skarżąca miała możliwość wycofania wniosku o dopłaty bezpośrednie, czy podjęła działania w celu wykreślenia z ewidencji producentów rolnych, czy ubiegała się o zwrot akcyzy do paliwa rolniczego, a także, kto i na jakiej podstawie prowadził jej gospodarstwo rolne w dacie złożenia przez nią wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.