II SA/Lu 853/23

II SA/Lu 853/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur
Grzegorz Grymuza
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1967
art. 24 ust.1, 2, 3, 4, 5, 9
Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 735
art. 65
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska – Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2023r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 30 czerwca 2023r., znak: SKO.41/2705/L/2023 w przedmiocie dodatku do źródła ciepła oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 30 czerwca 2023r., znak: SKO.41/2705/L/2023 po rozpatrzeniu odwołania A. K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Uścimów z dnia 16 grudnia 2022 r., Nr OPS 8128.ZC.000208.2022 o odmowie przyznania skarżącemu dodatku do źródła ciepła dla gospodarstwa domowego w miejscowości K. [...], gmina U. [...].
W uzasadnieniu wyjaśniono, że A. K. we wniosku z 30 listopada 2022r. złożonym na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2023r., poz.1772), dalej jako "ustawa" – oświadczył, że głównym źródłem ogrzewania jego gospodarstwa domowego jest kominek zasilany drewnem kawałkowym; wskazał, że kominek został zgłoszony dnia 8 lipca 2021 r. do centralnej ewidencji emisyjności budynków (CEEB).
Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia stwierdzając, że miejsce zamieszkania skarżącego jest pod adresem wpisanym w deklaracji do CEEB i wskazanym do korespondencji we wniosku tj. W., ul. [...]. W związku z tym organ uznał, że zgodnie z art. 24 ust. 15 ustawy, wniosek powinien być złożony w gminie właściwej ze względu na wskazane miejsce zamieszkania.
W odwołaniu skarżący wyjaśnił, że wcześniej taki sam wniosek złożyła jego żona M. K., jednak pracownik organu zapowiedział jej, że dodatku nie dostanie, ponieważ w [...] "pomieszkuje". Wobec nierozpatrzenia jej wniosku decyzją, skarżący "z ostrożności", na wypadek decyzji odmownej, również złożył taki wniosek. Przyznał, że wraz z żoną zameldowany jest w W. i to jest jego adres do korespondencji, ale jego miejscem zamieszkania jest także dom w K., gdzie również ma zainstalowane źródło ciepła. Posiadłość w K. jest domem całorocznym, użytkowanym na bieżąco, a nie tylko letniskowym; przebywał w nim wspólnie z żoną "korzystając z przerwy świąteczno - noworocznej". Nie jest w stanie powiedzieć, gdzie więcej czasu spędzał w ostatnim roku, ale konieczność utrzymania nieruchomości na wsi w należytym porządku wymaga od niego częstszego pobytu w K., niezależnie od pory roku. Potwierdził, że na co dzień żona pracuje zawodowo w W., jednak każdy wolny czas poświęca na pobyt w K.. Natomiast skarżący, jako rencista przebywa tam znacznie częściej, gdyż w okresie zimowym dom musi być na bieżąco ogrzewany, zaś w okresie letnim musi być na bieżąco pielęgnowana zieleń.
Skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 19 i 65 k.p.a. podnosząc, że skoro organ uznał się za niewłaściwy, to powinien był wniosek przekazać organowi właściwemu, a nie odmawiać przyznania dodatku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania, a podzielając stanowisko organu I instancji, utrzymało w mocy jego decyzję.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. K. domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzucając ich wydanie z naruszeniem:
1. art. 15 k.p.a. tj. zasady dwuinstancyjności poprzez nierozpoznanie sprawy przez Kolegium;
2. art. 9, 11 i 107 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji (organ odwoławczy jedynie "podzielił argumentację organu I instancji", nie odnosząc się do realiów sprawy);
3. art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i brak należytej oceny materiału dowodowego.
W obszernym uzasadnieniu skarżący przytoczył orzecznictwo sądowe dotyczące wykładni wskazanych przepisów. Podniósł, że – jego zdaniem - adres korespondencyjny to jest adres, pod którym najwygodniej jest wnioskodawcy odebrać list, czy przesyłkę i nie musi być to adres zamieszkania. Organ błędnie przyjął, że adres wpisany w deklaracji CEEB oraz adres korespondencyjny przesądzają o miejscu zamieszkania skarżącego w W., a nie w K..
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, ponieważ naruszenie wskazanych przez skarżącego przepisów postępowania nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko w takim wypadku decyzja podlegałaby uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz.1634), dalej jako "p.p.s.a.".
Zasady przyznawania spornego dodatku określa powołana wyżej ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy - Dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest: 1) (...) kominek (...) na paliwo stałe, zasilane (...) drewnem kawałkowym (...). Przez gospodarstwo domowe rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). (art. 24 ust. 2 ustawy). Dodatek dla gospodarstw domowych wypłaca się na wniosek osoby, o której mowa w ust. 2. (art. 24 ust. 3 ustawy). Następnie przepis art. 24 ust. 4 stanowi, że: "W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem", zaś zgodnie z art. 24 ust. 5 - "W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest przyznawany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania".
W świetle przytoczonych przepisów, sporny dodatek przysługuje "gospodarstwu domowemu", a ustawa wyraźnie odnosi "adres zamieszkania" do "gospodarstwa domowego". Przez "miejsce zamieszkania" rozumie się natomiast - zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego - miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Za miejsce zamieszkania uznaje się w konsekwencji to miejsce, które stało się ośrodkiem życia codziennego danej osoby, w którym skoncentrowane są jej plany życiowe. Dane miejsce nie traci przymiotu miejsca zamieszkania wskutek dłuższego lub krótszego oddalenia się z niego, jeśli osoba nie traci rzeczywistego związku z tym miejscem. Jak wskazuje art. 2 pkt d rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 763/2008 z 9.07.2008r. w sprawie spisów powszechnych ludności i mieszkań (Dz.Urz. UE L 218, str. 14) - jako "miejsce zamieszkania" oznacza się miejsce, w którym osoba zazwyczaj spędza czas przeznaczony na odpoczynek niezależnie od czasowej nieobecności związanej z wypoczynkiem, urlopem, odwiedzinami u przyjaciół i krewnych, interesami, leczeniem medycznym lub pielgrzymkami religijnymi.
Tak rozumiane pojęcie miejsca zamieszkania należy odnosić do gospodarstwa domowego przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie dodatku na podstawie ustawy.
Ta okoliczność okazała się sporna w niniejszej sprawie. Zarzuty skargi dotyczą bowiem nieprzeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego, które by potwierdziło, że skarżący zamieszkuje (w powyższym rozumieniu) w miejscowości K., a nie w W.. Skarżący przyznaje, że jest zameldowany w W. wraz z żoną i taki adres wskazuje do korespondencji, ale jednocześnie stoi na stanowisku, że skoro posiada dom w miejscowości K. i często w tym domu przebywa, to również ten dom jest jego miejscem zamieszkania, a zatem powinien uzyskać sporny dodatek do źródła ciepła, którym ten dom ogrzewa.
Stanowisko skarżącego nie jest prawidłowe.
Z powołanych przepisów wynika, że możliwe jest przyznanie tylko jednego dodatku dla gospodarstwa domowego pod danym adresem. Stosownie zaś do art. 24 ust. 9 ustawy - Na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych przyjmuje się, że: 1) jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego; 2) gospodarstwo domowe może otrzymać dodatek z tytułu wykorzystania wyłącznie jednego źródła ciepła.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną M. K., a więc że tworzą oni gospodarstwo wieloosobowe w rozumieniu przytoczonych wyżej przepisów. Nie ma możliwości uznania, że zarówno skarżący, jak i jego żona tworzą odrębne samodzielne gospodarstwa domowe (jednoosobowe). Przynależność do gospodarstwa wieloosobowego, stosownie do art. 24 ust. 9 ustawy - wyklucza możliwość przyjęcia, że skarżący jednocześnie tworzy w innym miejscu (w innej nieruchomości) własne jednoosobowe gospodarstwo domowe, dla którego przysługiwałby sporny dodatek. Z przytoczonych przepisów wynika, że w przypadku dwuosobowego gospodarstwa domowego (a więc w przypadku skarżącego i jego żony), posiadanie dwóch źródeł ogrzewania (np. domów/lokali mieszkalnych) nie uprawnia (wbrew przekonaniu skarżącego) do przyznania dwóch dodatków – może być przyznany tylko jeden dodatek na ogrzewanie domu i ponadto tylko tego (a więc nie dowolnego), w którym koncentruje się główna działalność życiowa tych osób, traktowanych przez ustawodawcę jako swego rodzaju wspólnota (skoro ustawodawca posługuje się określeniem "gospodarstwo domowe"). W związku z tym, w takiej sytuacji badanie okoliczności miejsca (adresu) zamieszkania należało odnosić do obojga małżonków, a nie wyłącznie do jednego z nich i tak prawidłowo uczyniły organy.
Nie ulega wątpliwości, że żona skarżącego na stałe przebywa w W. i tam pracuje, natomiast w domu w K. przebywa jedynie okresowo. Natomiast skarżący oświadczył, że w K. przebywa tyle samo co w W. – zameldowany jest jednak w W., co wynika jednoznacznie z rejestru PESEL, i ten adres podał jako adres do korespondencji. W odwołaniu wskazał, że w K. przebywał wspólnie z żoną (jedynie) korzystając z przerwy świąteczno –noworocznej, żona natomiast pracuje zawodowo w W., a tylko każdy wolny czas poświęca na pobyt w [...] sam skarżący jako rencista przebywa tam natomiast znacznie częściej (bo w okresie zimowym dom musi być ogrzewany, a w okresie letnim musi być na bieżąco pielęgnowana zieleń wokół domu).
Organy zasadnie więc uznały, że centrum życiowe skarżącego i jego żony (ich gospodarstwa domowego) znajduje się w W.. Potrzeby i cele gospodarstwa domowego to zaspokajanie podstawowych potrzeb - zarobkowanie, przebywanie na co dzień, odpoczynek, miejsce kontaktu z urzędami, to takie miejsce, w którym koncentruje się codzienność człowieka. Takim miejscem w przypadku gospodarstwa domowego skarżącego, jest W., skoro tam pracuje zawodowo jego żona, tam oboje są zameldowani i tam jest ich miejsce kontaktu z urzędami (to W. adres wskazują jako adres do korespondencji). Skarżący podnosi, że posiadłość w K. traktuje jako swój dom, co nie jest kwestionowane. Należy jednak podkreślić, że okoliczność ta - w świetle przepisów ustawy - nie jest wystarczająca do przyznania mu spornego dodatku, ponieważ jego gospodarstwo domowe, które - jak wyżej ustalono – jest gospodarstwem domowym wieloosobowym, wspólnym z żoną, koncentruje się w W., a nie w K.. Musiało to prowadzić do wydania decyzji odmownej.
Zarzuty skargi dotyczące naruszenia wskazanych przepisów postępowania, w tym zasad postępowania, okazały się niewystarczające do uwzględnienia skargi. Organ I instancji przeprowadził bowiem postępowanie wyjaśniające w stopniu pozwalającym na wydanie uzasadnionego rozstrzygnięcia, a prowadzenie dodatkowych dowodów, w tym np. wywiadu środowiskowego, nie było konieczne. Sądowi z urzędu jest wiadome, że organ jednocześnie rozpatrywał taki sam wniosek żony skarżącego M. K. (sygn. akt II SA/Lu 854/23), a więc sytuacja skarżącego, tworzącego wspólnie z żoną gospodarstwo domowe, była mu znana także z akt tamtego postępowania.
Natomiast gdy chodzi o uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, to rzeczywiście trzeba przyznać rację skarżącemu, że organ w zasadzie powielił ustalenia organu I instancji i nie odniósł się szczegółowo do zarzutów odwołania, a więc uzasadnienie tego organu budzi zastrzeżenia co do wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Niemniej jednak, skoro rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe, to również zaskarżona decyzja utrzymująca je w mocy, także odpowiada prawu, a więc nie ma ważnych powodów do uchylenia tej decyzji. W szczególności dotyczy to sformułowanego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 65 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego (...), a stosownie do art. 24 ust. 15 ustawy - Wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Rzeczywiście organ I instancji w swojej decyzji wskazał, że "powodem odmowy jest to, że wniosek został złożony w niewłaściwej gminie ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej wniosek". Mając jednak na uwadze, że - jak wyjaśniono - prawo do spornego dodatku przepisy ustawy wiążąc ściśle z adresem miejsca zamieszkania, ustalenie tego adresu/miejsca w toku rozpatrywania wniosku o taki dodatek, nie może być automatycznie traktowane jako badanie wyłącznie warunku formalnego, czyli właściwości organu, gdyż okoliczność ta jest jednocześnie przesłanką przyznania tego prawa (dodatek może być przyznany dla gospodarstwa domowego znajdującego się pod tym, a nie pod innym, adresem). Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wyraźnie wynika, że organ badał nie tyle swoją właściwość, ale to, czy nieruchomość pod adresem [...] 159 jest adresem miejsca zamieszkania skarżącego, a więc jego gospodarstwa domowego, na ogrzanie którego miałby być przyznany sporny dodatek. Zarzut niewłaściwości i naruszenia art. 65 k.p.a. byłby uzasadniony, gdyby wniosek został złożony w gminie, w której w ogóle skarżący nie ma żadnej nieruchomości/lokalu i w której w ogóle nie przebywa, co w sprawie oczywiście nie zachodzi.
W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.