II SA/Lu 852/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej na odmowę przyznania zasiłku celowego, uznając, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami i przekracza kryterium dochodowe.
Skarżąca, osoba całkowicie ubezwłasnowolniona, wniosła o przyznanie zasiłku celowego na podstawowe potrzeby życiowe. Organy pomocy społecznej odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, a łączny dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że brak samodzielności finansowej i wspólne zamieszkiwanie z rodzicami, którzy ją utrzymują, wykluczają uznanie jej za osobę samotnie gospodarującą.
Sprawa dotyczyła skargi J. S., osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej i niepełnosprawnej, reprezentowanej przez opiekuna prawnego, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy o odmowie przyznania zasiłku celowego. Skarżąca wnioskowała o środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Organy administracji uznały, że J. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami i dwoma synami, a łączny dochód rodziny, pochodzący z emerytur rodziców i świadczeń z tytułu rodziny zastępczej, przekracza kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej. W związku z tym odmówiono przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy, a także specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1, uznając brak szczególnych okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że definicja rodziny i wspólnego gospodarowania w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej obejmuje osoby spokrewnione, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, a brak samodzielności finansowej i całkowite ubezwłasnowolnienie skarżącej wskazują na prowadzenie wspólnego gospodarstwa z rodzicami, którzy ją utrzymują. Sąd uznał, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony, a organy nie naruszyły prawa materialnego ani procesowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, osoba taka nie może być uznana za osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, jeśli wspólnie zamieszkuje i gospodaruje z rodzicami, którzy ją utrzymują.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że definicja rodziny i wspólnego gospodarowania w ustawie o pomocy społecznej obejmuje osoby spokrewnione, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Brak samodzielności finansowej i całkowite ubezwłasnowolnienie skarżącej wskazują na prowadzenie wspólnego gospodarstwa z rodzicami, którzy ją utrzymują.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 6 § pkt 10
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Osoba samotnie gospodarująca to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe.
u.p.s. art. 39 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.
u.p.s. art. 41 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy.
u.p.s. art. 6 § pkt 14
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie gospodarujące i zamieszkujące.
u.p.s. art. 6 § pkt 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dochodem rodziny jest suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie.
Pomocnicze
u.p.s. art. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 7
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, którzy ją utrzymują. Dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Brak przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego.
Odrzucone argumenty
Skarżąca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Organom ciąży obowiązek wsparcia osób potrzebujących (art. 16-18 u.p.s. jako samodzielna podstawa do przyznania pomocy).
Godne uwagi sformułowania
W okolicznościach faktycznych sprawy nie można przyjąć, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, a więc prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Przez 'szczególnie uzasadniony przypadek' należy bowiem rozumieć sytuacje nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach oraz ingerujące w plany życiowe, nienależące do zdarzeń codziennych.
Skład orzekający
Joanna Cylc-Malec
przewodniczący
Jerzy Parchomiuk
sędzia
Maciej Gapski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'wspólne gospodarstwo domowe' w kontekście osób ubezwłasnowolnionych i niepełnosprawnych w systemie pomocy społecznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej, zamieszkującej z rodzicami, którzy ją utrzymują.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje złożoność przepisów dotyczących pomocy społecznej i kryteriów dochodowych, szczególnie w przypadku osób ubezwłasnowolnionych i ich rodzin.
“Czy osoba ubezwłasnowolniona może liczyć na pomoc państwa, gdy mieszka z rodziną?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 852/24 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2025-01-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-11-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Jerzy Parchomiuk Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/ Maciej Gapski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 901 art. 2 - 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 6 pkt 10, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 ust. 1 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) Protokolant Referent Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. S. reprezentowanej przez opiekuna prawnego B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2024 r., znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Uzasadnienie J. S., reprezentowana przez opiekuna prawnego B. S. (dalej jako: strona lub skarżąca), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako: Kolegium) z dnia [...] września 2024 r. w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...] sierpnia 2024 r. w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zabezpieczenie podstawowych potrzeb żywieniowych i higienicznych, zakupu odzieży i obuwia w miesiącu lipcu 2024 r. Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika następujący stan faktyczny i prawny: Wnioskiem z dnia 8 lipca 2024 r. opiekun prawny skarżącej zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] (dalej jako: GOPS) o przyznanie zasiłku celowego w kwocie tysiąca złotych miesięcznie – aby córka mogła kupić jedzenie, ubrania, środki higieny i zaczęła normalnie funkcjonować. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w tym wywiadu środowiskowego w dniu 16 lipca 2024 r. Wójt Gminy J. odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku celowego. Materialnoprawną podstawę odmowy przyznania świadczenia stanowiła ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej jako: u.p.s.) W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że J. S. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną (postanowieniem Sądu Okręgowego w Z. I Wydział Cywilny z dnia [...] czerwca 2022 r., sygn. akt I NS [...]), a jej prawnym opiekunem jest ojciec – B. S.. Organ nie podzielił twierdzeń B. S., że jego córka J. S. prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Z ustaleń wywiadu środowiskowego wynika bowiem, że rodzina, na którą składa się B. S. wraz z żoną U. S., a także J. S. oraz jej dwóch synów M. i M. S. wspólnie zamieszkuje i gospodaruje. B. S. oraz U. S. stanowią rodzinę zastępczą dla obu synów skarżącej. J. S. została pozbawiona władzy rodzicielskiej nad synami postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w L. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] września 2021 r., sygn. akt V NSA [...]. J. S. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, posiada orzeczenie nr [...] wydane do 30 kwietnia 2027 r. Objęta jest leczeniem psychiatrycznym i systematycznie przyjmuje leki. Organ I instancji wyjaśnił, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomoc społecznej uzależnione jest przede wszystkim od spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 u.p.s. Uznając, że J. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami oraz synami organ dokonał oceny sprawy na podstawie dochodów uzyskiwanych przez wszystkich członków rodziny. Organ podkreślił, że B. S. uzyskuje emeryturę w wysokości [...] zł, U. S. uzyskuje emeryturę w wysokości [...] zł, a na dochód rodziny składają się również świadczenia w wysokości [...] zł z tytułu sprawowania funkcji rodziny zastępczej. Łączny dochód pięcioosobowej rodziny wynosił więc w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku [...] zł, a na osobę w rodzinie [...] zł. Dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.s., które wynosi: [...] zł - kryterium dochodowe na osobę w rodzinie; [...] zł ([...] zł x 5 osób) kryterium dochodowe rodziny. Okoliczność przekroczenia kryterium dochodowego uniemożliwia przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s.. Ponadto organ uznał, że sytuacja w jakiej znajduje się skarżąca nie uzasadnia przyznania specjalnego zasiłku celowego, stosownie do art. 41 pkt 1 u.p.s. B. S., działając jako opiekun prawny zakwestionował decyzję Wójta Gminy J. o odmowie przyznania J. S. zasiłku celowego. Odwołujący pokreślił, że córka ma swój pokój, sama sobie gotuje, sama sobie pierze i sprząta, a twierdzenie że jest inaczej jest nieprawdziwe. W odwołaniu podkreślono również, że w przeszłości córka uzyskiwała zasiłek stały wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym. Wskazaną powyżej decyzją Kolegium z dnia 26 września 2024 r. utrzymano w mocy zaskarżone orzeczenie. Kolegium wyjaśniło, że ustalony w sprawie stan faktyczny daje podstawy do uznania, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoimi rodzicami, z którymi zamieszkuje. Wynika to z jej indywidualnych uwarunkowań wynikających z choroby psychicznej (brak możliwości prowadzenia samodzielnego gospodarstwa domowego). Podzielając argumentację organu I instancji, Kolegium podniosło, że ubezwłasnowolnienie jest możliwe, gdy choroba psychiczna, upośledzenie umysłowe lub występowanie innego rodzaju zaburzeń powodują, że dana osoba nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem. Zdaniem Kolegium skarżąca nie jest w stanie prowadzić samodzielnie gospodarstwa domowego. Organ odwoławczy wskazał, że wspólnie zamieszkujący domownicy pod adresem Jabłonna Pierwsza 77K wzajemnie na siebie oddziaływują, utrzymują się ze wspólnego budżetu domowego, są zależni od siebie, korzystają ze wspólnych urządzeń domowych i pomieszczeń, tj. kuchnia, czy też łazienka i pozostają rodziną w rozumieniu art. 6 pkt. 14 u.p.s. Stwierdzono, że prawidłowymi są wyliczenia organu I instancji przedstawione w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji o tym, że dochodem pięcioosobowej rodziny, do której się ona zalicza jest kwota [...]zł miesięcznie, a w przeliczeniu na jednego członka rodziny dochód ten stanowi kwotę [...]zł. Ustawowe kryterium dochodowe dla rodziny wynosi [...] zł miesięcznie, zaś na jednego członka wynosi ono [...] zł. W związku z tym Kolegium podkreśliło, że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.s. Fakt ten daje podstawy do odmowy przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. Oceniając sprawę pod kątem przesłanek określonych w art. 41 ust. 1 u.p.s. Kolegium powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśniło, że w sprawie nie zaszły szczególne okoliczności pozwalające przyznanie specjalnego zasiłku celowego, który może być przyznany w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego. Zdaniem Kolegium pomimo choroby psychicznej J. S. i stwierdzonego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności orzeczonego do 30 kwietnia 2027 r. nie ma podstaw do przyznania świadczenia. Organ odwoławczy podkreślił, że rodzina ma stały dochód, który pozwala na utrzymania oraz nie wystąpiła żadna nadzwyczajna okoliczność pozwalająca na przyznanie świadczenia na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. Skargę na powyższą decyzję złożył w dniu 14 października 2024 r. opiekun prawny skarżącej, zarzucając błędne rozpatrzenie sprawy przez organy obu instancji. Opiekun prawny skarżącej podkreślił, że to na organach władzy publicznej ciąży obowiązek wsparcia osób potrzebujących. Powołał się w tym zakresie na art. 16 u.p.s.-18 u.p.s. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji Sąd stwierdza, że skarga podlega oddaleniu, gdyż wydane w sprawie orzeczenia są zgodne z prawem. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym w szczególności przeprowadzony wywiad środowiskowy, potwierdza prawidłowość przyjętego stanowiska organów w zakresie składu rodziny skarżącej, przekroczenia kryterium dochodowego oraz braku przesłanek przyznania zasiłku celowego. Podstawę materialną wydanych na rzecz skarżącego rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w szczególności art. 6 pkt 14, art. 39 ust. 1 oraz art. 41 pkt 1. Należy wyjaśnić, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jest uwarunkowane spełnieniem dwojakiego rodzaju przesłanek: po pierwsze, przesłanek natury ogólnej, odnoszących się do każdej formy wsparcia w ramach pomocy społecznej. Do tej grupy należą w szczególności przesłanki wynikające z celów pomocy społecznej (art. 2-4, art. 7 u.p.s.), przesłanki podmiotowe, wskazujące krąg podmiotów, które mogą być potencjalnie objęte formami wsparcia z pomocy społecznej (art. 5-5a u.p.s.) oraz przesłanka kryterium dochodowego, z której wynika, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej jest uwarunkowane uzyskiwaniem dochodu nie przekraczającego określonych przez prawodawcę progów (art. 8 u.p.s.). Druga grupa przesłanek ma charakter szczegółowy i odnosi się do poszczególnych rodzajów świadczeń z pomocy społecznej. Co istotne w rozpoznawanej sprawie, ustawowe przesłanki różnią się stopniem precyzyjności – niektóre bazują na kryteriach ścisłych (kryterium dochodowe, przesłanki podmiotowe), inne mają charakter zwrotów niedookreślonych, którym konkretną treść można nadać dopiero w uwarunkowaniach konkretnej sprawy (większość przesłanek nawiązujących do celów pomocy). Oparcie przesłanek na zwrotach niedookreślonych tworzy po stronie organów pewien luz decyzyjny, którego zakres zwiększa się znacząco w przypadkach, gdy ustawodawca wprowadza uznanie administracyjne w orzekaniu o przyznaniu poszczególnych świadczeń. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego. Jak wynika z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Natomiast stosownie do art. 41 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Rolą zasiłku celowego w systemie pomocy społecznej jest zaspokojenie potrzeby osoby ubiegającej się o pomoc, która jest nazwana przez ustawodawcę niezbędną potrzebą bytową. Zgodnie z art. 6 pkt 10 u.p.s. osobą samotnie gospodarującą jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Natomiast w myśl art. 6 pkt 14 u.p.s. rodzina - oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie gospodarujące i zamieszkujące. Dochodem rodziny zgodnie z art. 6 pkt 4 ustawy jest suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom opiekuna prawnego skarżącej, słuszne jest stanowisko organów, że skarżąca stanowi wraz z rodzicami i dwoma synami rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. W okolicznościach faktycznych sprawy nie można przyjąć, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, a więc prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Odnosząc się do powołanej powyżej definicji rodziny skarżąca tworzy ją z osobami spokrewnionymi (rodzice i dzieci), z którymi wspólnie gospodaruje (znajduje się na utrzymaniu rodziców) i zamieszkuje (stale przebywa w domu rodziców pod adresem Jabłonna Pierwsza 77K). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyjaśniono, iż faktyczny związek, o jakim mowa w powołanym przepisie, oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego, a także - jeżeli występuje w funkcjonalnym związku z tym gospodarstwem - gospodarstwa rolnego. Pojęcie wspólnego gospodarowania nie oznacza zatem wyłącznie, przyczyniania się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności, współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny oraz wykonywania czynności związanych z codziennymi zajęciami. Istotną cechą wspólnego gospodarowania jest również pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy. Wspólne zamieszkiwanie finansowane z dochodu tylko jednej osoby zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie (por. wyroki NSA z 11 czerwca 2013 r., I OSK 1947/12, z 9 lipca 2013 r., I OSK 2287/12, z 5 września 2013 r., I OSK 2836/2012 z 28 listopada 2014 r., I OSK 1326/13, z 13 czerwca 2017 r. o sygn. akt I OSK 156/17, z 13 października 2017 r. o sygn. akt I OSK 1274/16 oraz 29 sierpnia 2019 r. o sygn. akt I OSK 4273/18, dostępne w CBOSA) W ocenie Sądu organy prawidłowo wzięły pod uwagę takie okoliczności wskazane w wywiadzie środowiskowym, z których wynika, że skarżąca jest ubezwłasnowolniona całkowicie i zamieszkuje wraz z rodzicami, a jej ojciec – B. S. jest również jej opiekunem prawny. To rodzice skarżącej przyczyniają się do zaspokajania niezbędnych potrzeb bytowych skarżącej poprzez utrzymywanie jej. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy słusznie organy uznały skarżącą i jej rodziców, a także synów za rodzinę. Ponadto, jak wskazuje się w orzecznictwie prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego jest możliwe pod warunkiem posiadania stałego dochodu, z którego osoba jest w stanie się utrzymać. W sytuacji braku dochodu miesięcznego - w świetle doświadczenia życiowego - trudno uznać że gospodarstwo prowadzone jest samodzielnie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 11 lutego 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 473/14, CBOSA). Dodać również należy, że o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego nie przesądza wyłącznie oświadczenie strony ubiegającej się o przyznanie pomocy, ale przede wszystkim ocena stanu faktycznego dokonana przez pracownika organu. Dla określenia, czy dana osoba jest osobą samotnie gospodarującą istotne jest więc ustalenie faktycznego związku osób wspólnie zamieszkujących. Dlatego też wyjaśniania wymaga, czy codzienne sprawy związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, takie jak: zapewnienie środków utrzymania, utrzymanie porządku i czystości, przygotowywanie posiłków, załatwianie bieżących spraw życia codziennego (m.in. załatwienie spraw urzędowych, opieka nad dziećmi) odbywają się wyłącznie z udziałem jednej osoby, czy też przy współpracy innych osób przebywających w danym gospodarstwie dla osiągnięcia wspólnych celów bytowych. Przejawem wspólnego gospodarowania jest również możliwość swobodnego i nieograniczonego dostępu do wszystkich pomieszczeń i urządzeń domowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 347/18). Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze J. S. nie jest osobą samotnie gospodarującą i prowadzącą odrębne gospodarstwo domowe od swoich rodziców. Sytuacja życiowa skarżącej wskazuje, że należy ją potraktować jako osobę pozostającą w rodzinie, bowiem wspólnie prowadzi ona gospodarstwo domowe z rodzicami, którzy są również rodziną zastępczą dla jej dwóch synów. Rodzice, w tym głównie ojciec skarżącej, stanowiący dla niej opiekuna prawnego, utrzymują ją oraz dokładają starań, aby możliwe było zapewnienie jej podstawowych potrzeb życiowych. Z uwagi na stopień niepełnosprawności skarżącej, a w szczególności jej ubezwłasnowolnienie faktycznie nie może ona samodzielnie gospodarować i musi być codziennie wspierana przez najbliższych. Należy jeszcze raz podkreślić, że rodzina utrzymuje się z emerytury B. S., jego małżonki oraz świadczeń z tytułu rodziny zastępczej. Jak wynika z akt sprawy skarżąca pozostaje na utrzymaniu rodziców, gdyż nie ma własnego dochodu, co oznacza, że wraz z rodzicami gospodaruje. Brak niezależności dochodowej uniemożliwia uznanie danej osoby za prowadzącą osobne gospodarstwo domowe (wyrok WSA w Białymstoku z 28 maja 2013 r., II SA/Bk 146/13, CBOSA). Przywołane okoliczności faktyczne sprawy dowodzą nie tylko wspólnego zamieszkiwania, lecz również gospodarowania skarżącej z rodzicami. Zajmowanie przez skarżącą osobnego pokoju we wspólnym domu, gdzie wszyscy mają nieograniczony dostęp do wszystkich pomieszczeń i urządzeń, z lodówki korzystają wspólnie, nie oznacza, że J. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, wbrew twierdzeniom skarżącej nie można uznać, że jest ona osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu art. 6 pkt 10 u.p.s. i że prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Sytuacja życiowa skarżącej wskazuje, że należy ją potraktować jako osobę pozostającą w rodzinie. Organy pomocy społecznej prawidłowo zatem ustaliły, że skarżąca pozostaje w rodzinie wraz z rodzicami i wspólnie z nimi prowadzi gospodarstwo domowe. Organy administracji prawidłowo także zastosowały przepis art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. ustalając dochód na osobę w rodzinie skarżącej na kwotę [...]zł. Dochód rodziny skarżącej (emerytury rodziców oraz świadczenia z tytułu pełnienia przez nich rodziny zastępczej na dwóch wnuków) wynosi [...] zł netto, w przeliczeniu na jednego członka rodziny wynoszą zatem [...] zł. Kryterium dochodowe według u.p.s. dla w/w rodziny wynosi [...] zł, natomiast w przeliczeniu na jednego członka rodziny jest to kwota [...]zł (art. 8 ust.1 pkt 2 u.p.s.). W związku z powyższym z uwagi na niespełnione kryterium dochodowe prawidłowo odmówiono skarżącej przyznania zasiłku celowego określonego w art. 39 ust. 1 u.p.s. Jak słusznie wskazały organy sytuacj skarżącej nie można określić mianem "szczególnej" w znaczeniu nadanym temu terminowi przez art. 41 pkt 1 u.p.s. Przez "szczególnie uzasadniony przypadek" należy bowiem rozumieć sytuacje nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach oraz ingerujące w plany życiowe, nienależące do zdarzeń codziennych. Sam fakt niepełnosprawności, problemów finansowych rodziny, czy chęć usamodzielnienia się nie może być uznany za tego rodzaju przypadek szczególny. W tym zakresie dostrzegając trudności rodziny skarżącej nie można zasadne twierdzić, że zasadne byłoby przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Należy podkreślić, że przysługujące organom uznanie administracyjne w sprawach świadczeń z pomocy społecznej ograniczają dwa elementy: po pierwsze konieczność uwzględnienia przesłanek wynikających z celów i funkcji pomocy społecznej, z drugiej, ogólna zasada postępowania administracyjnego, nakazująca dokonanie właściwego wyważenia pomiędzy interesem publicznym i słusznym interesem strony (art. 7 k.p.a.). Dokonując ważenia tych interesów organ orzekający w sprawach pomocy społecznej musi z jednej strony mieć na uwadze potrzeby konkretnego wnioskodawcy, ale także ograniczone środki jakimi dysponuje i konieczność zaspokojenia potrzeb innych podmiotów ubiegających się o wsparcie z pomocy społecznej. Uwarunkowania prawne, w jakich wydawana jest decyzja w przedmiocie zasiłku celowego, determinują również sądową kontrolę decyzji organu. W przypadku decyzji uznaniowych, zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, sąd kontroluje przede wszystkim przestrzeganie przez organ wymogów proceduralnych, bada prawidłowość ustaleń faktycznych (tylko przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym można mówić o prawidłowym zastosowaniu uznania administracyjnego), a także ocenia, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu luzu decyzyjnego, wyznaczanych wskazanymi wyżej okolicznościami. Istotą luzu decyzyjnego jest pozostawienie organom administracji pewnej swobody w rozstrzyganiu spraw, motywowanej tym, że to organy są w stanie lepiej dobrać rozstrzygnięcie do uwarunkowań konkretnej sprawy, mają bowiem pełniejsze rozeznanie w zakresie potrzeb wnioskodawcy, ale też w zakresie własnych (najczęściej ograniczonych) możliwości wsparcia, nie tylko wnioskodawcy, ale całej szerokiej rzeszy innych potrzebujących. Działając w tak określonych ramach, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przepisów procesowych, stan faktyczny został ustalony prawidłowo, a rozstrzygnięcia organów w okolicznościach tej indywidualnej sprawy, nie mogą być potraktowane jako wykraczające poza granice przyznanego organom uznania administracyjnego. Reasumując, zaskarżone decyzje nie naruszają przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wbrew zarzutom skargi wydane zostały w oparciu o poprawnie ustalony stan faktyczny sprawy (art. 7, art. 77, art.80, art. 107 § 1 k.p.a.) i zgodnie z powołanymi powyżej przepisami prawa materialnego. Powołane w skardze przepisy ustawy o pomocy społecznej – art. 16-18, nie stanowią natomiast samodzielnej podstawy do przyznania pomocy, gdyż znajdują się w nich normy kompetencyjne i zadaniowe, które wymagają uszczegółowienia. Wyrazem przepisów, które odnoszą się do realizacji zadań organów pomocy społecznej są między innymi art. 39 czy art. 41 u.p.s. Przepisy te i wynikające z nich normy zostały natomiast prawidłowo zastosowane w sprawie. Z tych też względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI