II SA/Lu 85/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2008-04-30
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanenadzór budowlanysamowola budowlanapozwolenie na budowęstan techniczny obiektuwody opadowegranica działkipostępowanie administracyjneustalenie stanu faktycznegodowody

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego dotyczące nakazu wykonania robót budowlanych przy budynku gospodarczym z powodu niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności daty budowy obiektu.

Sprawa dotyczyła skargi A. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora nakazującą wykonanie robót budowlanych przy budynku gospodarczym w celu doprowadzenia go do właściwego stanu technicznego. Sąd uchylił obie decyzje, uznając, że organy administracji nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego, w szczególności kluczowej kwestii, czy budynek został wybudowany legalnie na podstawie pozwolenia na budowę, czy też stanowi samowolę budowlaną. Sąd wskazał na konieczność zebrania pełnego materiału dowodowego, w tym analizy zdjęć lotniczych i ewentualnych dokumentów geodezyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę A. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora nakazującą wykonanie robót budowlanych przy budynku gospodarczym na działce nr 742 w miejscowości J. Organy administracji uznały, że budynek jest obiektem istniejącym legalnie i nałożyły obowiązek wykonania robót w celu doprowadzenia go do właściwego stanu technicznego w zakresie odprowadzania wód opadowych. Skarżący zarzucił organom błędne ustalenie daty budowy obiektu, wskazując na zdjęcie lotnicze z 1980 r., które nie wykazywało jego istnienia, a także naruszenie przepisów proceduralnych poprzez niepowołanie biegłego i pobieżne oględziny. Sąd uznał skargę za uzasadnioną, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności zasad prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.). Sąd podkreślił, że organy nie wyjaśniły należycie kluczowej kwestii, czy budynek został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę, opierając się na niepełnych dowodach. Zwrócono uwagę na wadliwe przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka G. S. oraz na istotne znaczenie zdjęcia lotniczego z 1980 r. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym analizy dokumentów geodezyjnych, zdjęć lotniczych oraz prawidłowego przesłuchania świadków i stron, aby ustalić stan faktyczny sprawy i zastosować właściwe przepisy prawa materialnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadnienie

Organy nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego, nie oceniły go należycie i nie wyjaśniły kluczowej kwestii legalności budowy obiektu, opierając się na niepełnych dowodach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej).

k.p.a. art. 75 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Jako dowód w postępowaniu administracyjnym należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być zeznania świadków.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla ją w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w tym zakresie.

u.p.b. art. 66 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego może nakazać właścicielowi obiektu budowlanego lub jego zarządcy wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, w szczególności technicznego.

u.p.b. art. 66 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

pkt 3 - nakazanie wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do właściwego stanu technicznego

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami ani wnioskami skargi, z zastrzeżeniem art. 134 ust. 3.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

lit. c - Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

k.p.a. art. 83 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo odmowy zeznań przysługuje m.in. wstępnym strony.

k.p.a. art. 83 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Świadek może odmówić odpowiedzi na pytania, gdy odpowiedź mogłaby narazić jego lub bliskich na odpowiedzialność karną, hańbę lub bezpośrednią szkodę majątkową albo spowodować naruszenie obowiązku zachowania prawnie chronionej tajemnicy zawodowej.

k.p.a. art. 83 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej ma obowiązek uprzedzić świadka o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania.

k.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe.

k.c. art. 143

Kodeks cywilny

Granice przestrzenne nieruchomości. Sąd stwierdził, że przepisy te nie mają zastosowania w tej sprawie.

k.c. art. 144

Kodeks cywilny

Zasada nieprzekraczania granicy nieruchomości. Sąd stwierdził, że przepisy te nie mają zastosowania w tej sprawie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego, w szczególności daty budowy obiektu. Zdjęcie lotnicze z 1980 r. podważa ustalenia organów co do daty budowy. Wadliwie przeprowadzono dowód z zeznań świadka G. S.

Odrzucone argumenty

Budynek gospodarczy jest obiektem istniejącym legalnie. Przepisy techniczno-budowlane nie stawiały wymogu wykonania dachu jednospadowego. Przepisy kodeksu cywilnego dotyczące immisji nie mają zastosowania w postępowaniu administracyjnym.

Godne uwagi sformułowania

Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zaniedbanie organu administracji państwowej, polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, jak również uproszczona ocena zebranego, niepełnego materiału dowodowego jest wadą postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji administracyjnej wydanej w wyniku takiego zaniedbania. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jest warunkiem koniecznym prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.

Skład orzekający

Krystyna Sidor

przewodniczący

Joanna Cylc-Malec

członek

Ewa Ibrom

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ważność zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym, a także konsekwencje naruszenia tych zasad."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania administracyjnego w sprawach budowlanych, gdzie kluczowe jest ustalenie legalności budowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje typowe problemy w postępowaniach administracyjnych dotyczące ustalania stanu faktycznego i dowodów, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego i administracyjnego.

Błędy w ustalaniu stanu faktycznego przez organy administracji mogą prowadzić do uchylenia decyzji – lekcja z prawa budowlanego.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 85/08 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2008-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom /sprawozdawca/
Joanna Cylc-Malec
Krystyna Sidor /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7,  art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 83, art. 136, art. 138 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art. 66 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
art. 144
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2008 r. przy udziale Prokurator Prokuratury Okręgowej E. O. delegowanej do Prokuratury Apelacyjnej sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. nr [...]
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 27 grudnia 2007 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołań od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 listopada 2007 r., nakazującej L. K. wykonanie w terminie do dnia 30 grudnia 2007 r. robót budowlanych określonych tą decyzją w celu doprowadzenia do właściwego stanu technicznego budynku gospodarczego na działce nr ewid. 742 w miejscowości J. 26, uchylił powyższą decyzję w części dotyczącej terminu wykonania określonych czynności i wyznaczył nowy termin wykonania obowiązków do dnia 29 lutego 2008 r. oraz utrzymał tę decyzję w mocy w pozostałej części.
W uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, iż w toku oględzin przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji w dniu 29 maja 2006 r. i 23 lutego 2007 r. ustalono, że znajdujący się na działce nr 742 w J. budynek gospodarczy o wymiarach 4,55 m x 4,75 m i wysokości do okapu 3 m, do kalenicy 5,20 m – 5,40 m i dachu drewnianym dwuspadowym krytym blachą, usytuowany jest w odległości 15÷20 cm od granicy z działką nr 744. Z uwagi na istniejące rozbieżności w oświadczeniach stron, co do okresu budowy tego obiektu oraz brak informacji o udzieleniu pozwolenia na budowę omawianego obiektu poprzednim właścicielom działki w okresie od 1975 r., organ administracji uznał, że nie ma możliwości jednoznacznego stwierdzenia, czy przed 1975 r. faktycznie było wydane pozwolenie na budowę tego obiektu. W tej sytuacji zdaniem organu należało przyjąć, że budynek ten jest obiektem istniejącym legalnie i brak jest podstaw do wydania decyzji nakazującej jego przebudowę. W związku z tym decyzją z dnia 7 listopada 2007 r. organ pierwszej instancji nakazał L. K. wykonanie, w celu doprowadzenia omawianego obiektu do właściwego stanu technicznego, robót budowlanych polegających na: 1) zamontowaniu na całej długości połaci dachowej od strony wschodniej, rynny dachowej o przekroju minimalnym 100 mm z odpływem umiejscowionym od strony północnej, przy zachowaniu spadku w kierunku północnym wielkości 2-5 mm na 1 metr bieżący, 2) zamontowaniu na ścianie północnej budynku, w odległości ok. 10 cm od północno-wschodniego narożnika budynku, rury spustowej o średnicy minimalnej 100 mm i połączeniu jej z rynną dachową za pomocą odpowiednich kolanek, 3) zamontowaniu wylewki na końcu rury spustowej, w odległości 20-30 cm od poziomu gruntu, której wylot winien być skierowany w kierunku północno-zachodnim.
Zdaniem organ odwoławczego prawidłowe było stanowisko organu pierwszej instancji, iż budynek gospodarczy na działce nr 742 w J. jest obiektem istniejącym legalnie i brak jest podstaw do wydania decyzji nakazującej jego przebudowę. Organ drugiej instancji wskazał, że przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w okresie budowy tego obiektu, tj. w latach siedemdziesiątych dwudziestego wieku, a także w okresie późniejszym nie stawiały wymogu wykonania dachu jednospadowego, lecz zabraniały odprowadzania wód opadowych na teren działki sąsiedniej. W związku z tym zasadnie nałożono zostały na L. K. obowiązek wykonania robót mających na celu doprowadzenie omawianego budynku do stanu zgodnego z warunkami technicznymi w zakresie odprowadzania wód opadowych z dachu budynku.
Organ ten zmienił natomiast termin wykonania nałożonego obowiązku, gdyż w dacie wydania decyzji ostatecznej mijał już termin wyznaczony przez organ pierwszej instancji, tj. 30 grudnia 2007 r.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył A. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił organom błędne przyjęcie, że budynek gospodarczy na działce nr 742 został wybudowany w latach 1969-1970, podczas gdy ze zdjęcia lotniczego obszaru wsi J. z 1980 r., którego organy nie dołączyły do akt sprawy, wynika, że obiekt ten powstał po 1980 r. Strona skarżąca zarzuciła również organom administracji naruszenie art. 84 k.p.a., poprzez niepowołanie biegłego z zakresu geodezji oraz art. 85 k.p.a., poprzez pobieżne dokonanie oględzin obiektu spichlerza i niedokonania pomiaru okapu dach tego budynku od granicy działki. Okap ten, w ocenie skarżącego, narusza art. 143 i 144 k.c., gdyż znajduje się nad jego działką.
Na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2008 r. skarżący okazał Sądowi powołane w skardze zdjęcie lotnicze, na którym wskazał zabudowania L. K. i miejsce, w którym obecnie stoi spichlerz, niewidoczny na zdjęciu.
W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania oraz przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa".
W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.
Stosownie natomiast do przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.
Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla sprawy stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1. W orzecznictwie podkreśla się, że zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji. Zaniedbanie organu administracji państwowej, polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, jak również uproszczona ocena zebranego, niepełnego materiału dowodowego jest wadą postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji administracyjnej wydanej w wyniku takiego zaniedbania.
Ocena dowodów powinna być, zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a., oparta o wszechstronną analizę całokształtu materiału dowodowego. Organ obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności.
Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie do przepisu art.136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie dążyły do należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, naruszając tym samym powołane przepisy art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności nie została wyjaśniona należycie, zgodnie ze wskazanymi powyżej regułami postępowania podstawowa w sprawie okoliczność, przesądzająca o dalszym toku postępowania, a mianowicie, czy spichlerz, o który chodzi w sprawie wybudowany został na podstawie pozwolenia na budowę, czy też jest wynikiem samowoli budowlanej. Organy administracji przeprowadziły wprawdzie postępowanie dowodowe na tę okoliczność, nie zebrały jednak całego materiału dowodowego i nie oceniły go zgodnie z regułą wyrażoną w art. 80 k.p.a.
Jest poza sporem, że brak jest jakiegokolwiek dowodu z dokumentu, stwierdzającego fakt udzielenia pozwolenia na budowę obiektu, znajdującego się na działce nr 742 w miejscowości J., określanego jako spichlerz. Nie ulega również wątpliwości, że po 1974 r. pozwolenie na budowę tego obiektu nie było udzielane. Jak wynika bowiem z pisma Starosty Powiatowego z dnia 8 maja 2007 r., w rejestrach wydanych pozwoleń na budowę, obejmujących okres od 1975 r., nie figuruje pozwolenia na budowę budynku gospodarczego na działce nr 742.
W tej sytuacji ustalenie, że budynek wybudowany został na podstawie pozwolenia na budowę nastąpić mogło z pomocą wszelkich innych środków dowodowych. Stosownie bowiem do przepisu art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód w postępowaniu administracyjnym należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być zeznania świadków.
Organ pierwszej instancji przeprowadził dowód z zeznań zgłoszonych przez uczestnika świadków W. K. i T. O., żaden z tych świadków nie potwierdził jednak faktu uzyskania pozwolenia na budowę. Świadek T. O. w ogóle nie zeznawał na okoliczność uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę, natomiast świadek W. K. zeznał, że nie wie, czy na budowę spichlerza wydane zostało stosowne pozwolenie, ponieważ się tym nie interesował. Obaj świadkowie nie wskazali też jednoznacznej daty budowy spichlerza. Wskazali co prawda lata siedemdziesiąte, jednak żaden nie potrafił określić, czy był to początek lat siedemdziesiątych, czy też koniec. Zeznania tych świadków nie dawały więc podstawy do ustalenia, że spichlerz wybudowany został na podstawie pozwolenia na budowę w latach 1969 -1970, jak twierdził uczestnik.
Skarżący zgłosił jako świadka G. S., organ nie przesłuchał jednak tego świadka, ponieważ jak wynika z protokołu na k. 46 akt organu pierwszej instancji, świadek odmówiła składania zeznań w formie ustnej, powołując się na swoje "zeznanie pisemne". Należy więc zauważyć, że odmowa składania zeznań przez świadka uregulowana jest w przepisie art. 83 k.p.a. Z przepisu tego wynika, że prawo odmowy zeznań przysługuje m.in. wstępnym strony (§ 1). Ponadto każdy świadek może odmówić odpowiedzi na pytania, gdy odpowiedź mogłaby narazić jego lub bliskich wymienionych w § 1 na odpowiedzialność karną, hańbę lub bezpośrednią szkodę majątkową albo spowodować naruszenie obowiązku zachowania prawnie chronionej tajemnicy zawodowej (§ 2). O prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania organ administracji publicznej ma obowiązek uprzedzić świadka przed odebraniem zeznania (§ 3).
G. S. jest matką skarżącego, będącego stroną postępowania administracyjnego, przysługiwałoby jej zatem prawo odmowy zeznań na podstawie przepisu art. 83 § 1 k.p.a. oraz prawo odmowy odpowiedzi na konkretne pytania w przypadku zajścia okoliczności wskazanych w art. 83 § 2 k.p.a. Z protokołu na k. 46 nie wynika jednak, by G. S. pouczona została o prawie odmowy zeznań lub odpowiedzi na pytania. Pouczenia takiego nie zawiera też wezwanie do stawienia się w organie w celu przesłuchania w charakterze świadka (k.33 akt organu pierwszej instancji). Dowód z zeznań świadka G. S. nie został zatem prawidłowo przeprowadzony. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie można bowiem wykluczyć, że świadek pouczona prawidłowo w trybie art. 83 k.p.a. nie odmówiłaby zeznań, zwłaszcza, że złożyła pisemne wyjaśnienie, mające zastąpić jej ustne przesłuchanie przez organ.
Mimo iż dowody przeprowadzone przez organ w żaden sposób nie potwierdziły faktu budowy spichlerza na podstawie pozwolenia na budowę, organy na tych dowodach poprzestały i nie starały się ustalić tej okoliczności za pomocą innych dowodów, w szczególności nie poszukiwały innych dowodów z dokumentów i nie skorzystały z możliwości przesłuchania stron.
Na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2008 r. skarżący okazał zdjęcie lotnicze wsi J., wykonane w 1980 r. Ze zdjęcia tego wynika, że w dacie jego wykonania na działce nr 742 nie było jeszcze budynku spichlerza. Dowód ten w istotny sposób podważa ustalenia dokonane przez organ administracji. Ponadto Sądowi z urzędu znany jest fakt, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania wykonania określonych robót budowlanych (sprawa II SA/Lu 851/07 ze skargi A. S.), organy administracji dokonywały ustaleń co do prowadzonego w 1979 r. postępowania administracyjnego w sprawie rozbudowy bez pozwolenia na budowę budynku obory na działce nr 742, do której spichlerz przylega. Z akt tej sprawy wynika, że budynek obory został w 1979 r. obmurowany. Zważywszy, że jak wynika z licznych zdjęć znajdujących się w aktach sprawy, spichlerz przylega do obmurowanej ściany obory, zarzuty skarżącego, że spichlerz budowany był później niż twierdzi uczestnik L. K. nie wydają się gołosłowne.
W tej sytuacji organy nie mogły uznać, że sprawa została należycie wyjaśniona i ustalony został stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością (art. 7 k.p.a).
Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jest warunkiem koniecznym prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Brak wyczerpujących ustaleń we wskazanym zakresie nie pozwalał organom na prawidłową ocenę, czy budynek spichlerza wybudowany został na podstawie pozwolenia na budowę, a w konsekwencji na ocenę, które normy prawa budowlanego mają w sprawie zastosowanie. Orzekanie o nakazie doprowadzenia budynku do właściwego stanu technicznego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane, bez prawidłowych ustaleń co do daty budowy spichlerza, było w tej sytuacji przedwczesne.
Mimo istniejących wątpliwości i braków postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji, organ odwoławczy nie uzupełnił postępowania dowodowego w sposób umożliwiający prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Brak było w tej sytuacji podstaw do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja zapadła zatem także z naruszeniem przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Wskazane naruszenie zasad postępowania dowodowego mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, doprowadziło bowiem do wydania decyzji w oparciu o niepełny i nie oceniony należycie materiał dowodowy. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Jednocześnie Sąd uchylił na podstawie art. 135 powołanej ustawy także decyzję organu pierwszej instancji mając na uwadze naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy przez organy administracji.
Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji powinny dążyć do wyjaśnienia wszystkich wskazanych wyżej okoliczności sprawy, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a. i przeprowadzić postępowanie dowodowe w sposób określony w przepisach art. 75 i nast. k.p.a. Należy przypomnieć, że stosownie do przepisu art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód w postępowaniu administracyjnym należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
W szczególności pożądane byłoby zwrócenie się do państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego o dostarczenie kopii zdjęcia lotniczego, które jest w posiadaniu skarżącego oraz innych dokumentów geodezyjnych, dotyczących działki nr 742. Istotne znaczenie mieć będą zwłaszcza dokumenty obrazujące istniejącą na tej działce w różnych latach zabudowę.
Jeśli na budowę jakichkolwiek zabudowań na działce nr 742 wydawane były pozwolenia na budowę, pomocne mogą być także projekty zagospodarowania działki, sporządzane w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę.
Rozważenia wymagać będą także dowody ze sprawy zakończonej decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania wykonania określonych robót budowlanych, wskazane wyżej.
Konieczne będzie także ponowne przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka G. S. i prawidłowe pouczenie jej o prawie odmowy zeznań, zgodnie z art. 83 k.p.a. Czynność ta powinna znaleźć odzwierciedlenie w protokole przesłuchania świadka. Nie można również wykluczyć ponownego, szczegółowego przesłuchania pozostałych świadków, a także innych osób, mających wiedzę o istotnych w sprawie okolicznościach.
W myśl przepisu art. 86 k.p.a. jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Przeprowadzenie dowodu z zeznań stron nie jest wprawdzie obligatoryjne, organ oceni jednak, czy zebrane w wyniku ponownego postępowania wyjaśniającego dowody będą wystarczające do dokonania jednoznacznych, nie budzących wątpliwości ustaleń co do okoliczności faktycznych sprawy.
Dopiero zebranie całego materiału dowodowego pozwoli na jego ocenę zgodną z regułami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. i ustalenie stanu faktycznego sprawy. Ponownie należy podkreślić, że prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy jest warunkiem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. W przypadku ustalenia, że spichlerz wybudowany został po 1980 r., a więc bez pozwolenia na budowę, zastosowanie mieć będą normy prawa budowlanego z 1974 r. dotyczące samowoli budowlanej. Zastosowanie przepisów ustawy z 1994 r. dotyczących utrzymania budynku w należytym stanie technicznym możliwe będzie tylko wówczas, gdy zebrane w sprawie dowody pozwolą na jednoznaczne i nie budzące wątpliwości ustalenie, że spichlerz wybudowany został na podstawie pozwolenia na budowę.
Wobec uchylenia zaskarżonej decyzji zbędne jest szczegółowe ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów skargi. Należy jednak wyjaśnić, że powoływane przez skarżącego przepisy kodeksu cywilnego nie mają w sprawie zastosowania. Organy nadzoru budowlanego mają obowiązek zbadania, czy nie doszło do naruszenia przepisów prawa budowlanego. Spory dotyczące wykonywania prawa własności w sposób zakłócający korzystanie z nieruchomości sąsiednich (art. 144 kodeksu cywilnego) rozpoznają sądy powszechne. Również spory na tle wkraczania w sferę cudzego prawa własności należą do sądów powszechnych.
Błędny jest także pogląd skarżącego, że przepisy techniczno-budowlane zakazują budowy dachów dwuspadowych przy granicy z działką sąsiednią, okoliczność ta nie ma jednak znaczenia przesądzającego w sprawie niniejszej na tym etapie postępowania. Wyjaśnić jednak należy, że zakazu takiego nie przewidują zarówno przepisy obecnie obowiązujące – rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), jak i przepisy poprzednio obowiązujące: rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995 r. Nr 10, poz. 46 ze zm.), rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.), zarządzenie nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. Nr 10, poz. 44 ze zm.), rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 38, poz.196) oraz rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (tekst jednolity: Dz. U. z 1939 Nr 34, poz. 216 ze zm.).
Rację ma jednak skarżący, gdy zwraca uwagę na dopuszczalne wymiary okapów oraz konieczność zapewnienia przez inwestora odprowadzania wód opadowych na własną działkę. Słusznie również podnosi skarżący, że budynki powinny posiadać odpowiednie zabezpieczenie przeciwpożarowe. W przypadku ustalenia, że spichlerz wybudowany został na podstawie pozwolenia na budowę, okoliczności te wymagać będą wyjaśnienia.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art.135, 145 § 1 pkt 1 litera "c" ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI