II SA/Lu 839/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę K. A. na zarządzenie Burmistrza Miasta Międzyrzec Podlaski z dnia 19 kwietnia 2024 r. w sprawie wprowadzenia zmian w Gminnej Ewidencji Zabytków, polegające na włączeniu do niej karty adresowej zabytku nieruchomego pn. "D. CERKIEW [...]". Skarżący zarzucił naruszenie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz Konstytucji RP, argumentując, że budynek utracił walory zabytkowe, groził zawaleniem i był w trakcie rozbiórki. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że zarządzenie burmistrza o włączeniu zabytku do gminnej ewidencji jest aktem władczym podlegającym kontroli sądu administracyjnego. Sąd podkreślił, że wpis do ewidencji nie wymaga postępowania administracyjnego, ale musi być oparty na przesłankach uzasadniających wartość zabytkową obiektu. Analiza dokumentów, w tym opinii L. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, wykazała, że budynek nadal posiada wartość historyczną i artystyczną, uzasadniającą jego ochronę, pomimo częściowej rozbiórki i błędów w dokumentacji planistycznej. Sąd uznał, że wpis do ewidencji nie narusza prawa, a zarządzenie jest zgodne z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących Gminnej Ewidencji Zabytków, możliwość wpisu zabytku mimo jego złego stanu technicznego lub częściowej rozbiórki, kontrola zarządzeń burmistrza przez sądy administracyjne.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do Gminnej Ewidencji Zabytków, a nie rejestru zabytków. Ocena wartości zabytkowej jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarządzenie Burmistrza Miasta w sprawie włączenia nieruchomości do Gminnej Ewidencji Zabytków, pomimo jej złego stanu technicznego i częściowej rozbiórki, narusza prawo?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarządzenie nie narusza prawa, ponieważ budynek nadal posiada wartość historyczną i artystyczną uzasadniającą jego ochronę, a wpis do ewidencji jest zgodny z przepisami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że budynek, mimo częściowej rozbiórki i złego stanu technicznego, zachował wartość historyczną i artystyczną, co uzasadnia jego wpis do Gminnej Ewidencji Zabytków. Zarządzenie burmistrza jest aktem władczym, a jego legalność podlega kontroli sądu administracyjnego. Analiza opinii konserwatorskich i planów zagospodarowania przestrzennego potwierdziła zasadność wpisu.
Czy włączenie zabytku do Gminnej Ewidencji Zabytków wymaga przeprowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z KPA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy ustawy o ochronie zabytków nie przewidują wymogu wydania decyzji administracyjnej ani przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w oparciu o KPA przy włączaniu zabytku do gminnej ewidencji.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że zarządzenie burmistrza w sprawie gminnej ewidencji zabytków jest aktem władczym, a nie decyzją administracyjną w rozumieniu KPA. Konsekwencją tego jest brak wymogu prowadzenia typowego postępowania dowodowego.
Czy ochrona zabytków może mieć prymat nad ochroną prawa własności?
Odpowiedź sądu
Tak, w kontekście ochrony zabytków, która leży w interesie społecznym ze względu na wartość historyczną, artystyczną lub naukową, może być uzasadnione ograniczenie prawa własności.
Uzasadnienie
Sąd nie rozstrzygnął bezpośrednio tej kwestii jako głównego argumentu, ale pośrednio wskazał, że ochrona zabytków jest ważnym interesem społecznym, który może uzasadniać pewne ograniczenia dla właścicieli, zwłaszcza gdy obiekt posiada udokumentowaną wartość historyczną.
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.z. art. 3 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 22 § ust. 4
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 22 § ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Budynek dawnej cerkwi posiada wartość historyczną i artystyczną, uzasadniającą jego wpis do Gminnej Ewidencji Zabytków. • Zarządzenie Burmistrza Miasta w sprawie włączenia zabytku do Gminnej Ewidencji Zabytków jest zgodne z prawem i obowiązującym planem miejscowym. • Wpis do Gminnej Ewidencji Zabytków nie wymaga postępowania administracyjnego zgodnie z KPA.
Odrzucone argumenty
Budynek utracił walory zabytkowe, reprezentatywności i autentyczności. • Budynek był w trakcie rozbiórki na podstawie zgłoszenia, na które organ nie wniósł sprzeciwu. • Zaskarżone zarządzenie narusza prawo własności i zasadę proporcjonalności.
Godne uwagi sformułowania
akt organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej, podlegający kognicji sądu administracyjnego • nie jest tak, że wydanie przez burmistrza miasta zarządzenia, opartego na wyznaczeniu określonego obiektu do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków, może nastąpić bez zbadania przesłanek uzasadniających przypisanie temu obiektowi wartości zabytkowych • Umieszczając zabytek w gminnej ewidencji zabytków organ gminy stwierdza, że obiekt ten charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony nieruchomości ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową • nie oznacza dowolności i arbitralności organu • istotna sprzeczność uchwały z prawem (art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g.) • nie budzi wątpliwości, stanowisko organu co do przypisania walorów zabytku obiektowi • nawet zniszczenie zabytku czy zły stan obiektu nie pozbawia go wartości historycznej, a tym samym zabytkowej
Skład orzekający
Jerzy Parchomiuk
przewodniczący
Grzegorz Grymuza
sprawozdawca
Bartłomiej Pastucha
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących Gminnej Ewidencji Zabytków, możliwość wpisu zabytku mimo jego złego stanu technicznego lub częściowej rozbiórki, kontrola zarządzeń burmistrza przez sądy administracyjne."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do Gminnej Ewidencji Zabytków, a nie rejestru zabytków. Ocena wartości zabytkowej jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między prawem własności a ochroną dziedzictwa kulturowego, a także złożoność procedur związanych z ewidencją zabytków. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i ochrony zabytków.
“Czy zabytek w ruinie nadal jest zabytkiem? Sąd rozstrzyga spór o wpis do ewidencji.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.