II SA/Lu 838/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zamość w sprawie odpłatności za usługi opiekuńcze.
Skarżąca K. K. kwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zamość dotyczącą zmiany odpłatności za świadczone usługi opiekuńcze. Zmiana ta nastąpiła po przyznaniu skarżącej świadczenia wspierającego, co znacząco zwiększyło jej dochód. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów dotyczących częściowego zwolnienia z odpłatności, argumentując, że ustalona odpłatność w wysokości 55% kosztów usługi stanowi nadmierne obciążenie i niweczy cel przyznania świadczenia wspierającego. Sąd uznał jednak, że organy prawidłowo ustaliły dochód skarżącej i zastosowały przepisy dotyczące odpłatności, a uznanie administracyjne pozwalało na przyznanie ulgi w określonym zakresie.
Sprawa dotyczyła skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zamość. Decyzja ta zmieniała poprzednie ustalenia dotyczące odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze dla skarżącej. Zmiana wynikała z przyznania K. K. świadczenia wspierającego, które znacząco zwiększyło jej miesięczny dochód do kwoty 6.472,22 zł, co stanowiło 834,05% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Organy administracji, powołując się na przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz uchwałę Rady Miasta Zamość, ustaliły nową odpłatność za usługi. Początkowo Prezydent Miasta zwolnił skarżącą częściowo z odpłatności, ustalając ją na 55% kosztów usługi, uznając, że pełna odpłatność stanowiłaby nadmierne obciążenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów uchwały Rady Miasta oraz ustawy o świadczeniu wspierającym, argumentując, że przyznana ulga jest niewystarczająca i niweczy cel świadczenia wspierającego. Kwestionowała również sposób oceny jej wydatków związanych z leczeniem i rehabilitacją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, który pozwala na zmianę decyzji w przypadku zmiany sytuacji dochodowej strony. Potwierdził prawidłowość ustalenia dochodu skarżącej, wliczając do niego świadczenie wspierające, które nie jest wyłączone z dochodu na mocy przepisów ustawy. Sąd podkreślił, że organy działały w ramach uznania administracyjnego przy ustalaniu zakresu zwolnienia z odpłatności, a przyznana ulga w wysokości 45% (odpłatność 55%) była uzasadniona, biorąc pod uwagę wysoki dochód skarżącej i jej obowiązek alimentacyjny wobec synów. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, przyznanie świadczenia wspierającego może skutkować zmianą odpłatności za usługi opiekuńcze. Ustalona odpłatność w wysokości 55% kosztów usługi nie stanowi nadmiernego obciążenia, a organy prawidłowo zastosowały uznanie administracyjne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że świadczenie wspierające, jako nowe źródło dochodu, uzasadnia wszczęcie postępowania w przedmiocie zmiany decyzji o odpłatności za usługi opiekuńcze na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Prawidłowo wliczono świadczenie wspierające do dochodu skarżącej, co przekroczyło kryterium dochodowe. Uznanie administracyjne pozwala organom na elastyczne ustalenie zakresu zwolnienia z odpłatności, a przyznana ulga była uzasadniona.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.p.s. art. 8 § ust. 3, ust. 4 i 4a
Ustawa o pomocy społecznej
Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Wyłączenia określonych źródeł dochodu z dochodu ustalanego dla potrzeb przyznania świadczeń z pomocy społecznej są określone wprost przez ustawodawcę i nie podlegają wykładni rozszerzającej.
u.p.s. art. 8 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Określa kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej.
u.p.s. art. 96 § ust. 1 i 2
Ustawa o pomocy społecznej
Nakłada na osoby korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej obowiązek ponoszenia odpłatności za świadczenia niepieniężne, w tym za usługi opiekuńcze. Odstępstwo od tej zasady jest wyjątkiem. Wyłącznie wtedy, gdy dochód strony nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania świadczenia z pomocy społecznej, jest ona zwolniona z odpłatności.
u.p.s. art. 106 § ust. 5
Ustawa o pomocy społecznej
Właściwy organ ma ustawowo określony obowiązek wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej o przyznaniu świadczeń z pomocy społecznej - na niekorzyść strony i bez jej zgody - między innymi w przypadku zmiany sytuacji dochodowej strony.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151
Pomocnicze
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym art. 3 § ust. 1
Celem świadczenia wspierającego jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowe ustalenie dochodu skarżącej poprzez wliczenie świadczenia wspierającego. Zastosowanie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej w związku ze zmianą sytuacji dochodowej. Prawidłowe zastosowanie uznania administracyjnego przez organy przy ustalaniu zakresu zwolnienia z odpłatności. Uznanie, że przyznana ulga w odpłatności nie niweczy celu świadczenia wspierającego.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia § 5 pkt 3 i 5 uchwały Rady Miasta Zamość poprzez niezasadne uznanie, że ulga w odpłatności powinna wynosić jedynie 45%. Zarzut naruszenia art. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez ustalenie odpłatności w sposób niweczący cel świadczenia. Zarzut naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących niewyjaśnienia motywów zastosowania ulgi.
Godne uwagi sformułowania
Uznanie administracyjne pozwala organowi na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe. Świadczenie wspierające powinno być w racjonalny sposób wykorzystane, przy czym celem tego świadczenia jest udzielenie wsparcia poprzez przyznanie środków na częściowe jedynie pokrycie wydatków. Normy określające wyjątki od zasady ustalania dochodu na podstawie art. 8 ust. 3 u.p.s. nie podlegają wykładni rozszerzającej.
Skład orzekający
Grzegorz Grymuza
przewodniczący
Jacek Czaja
sprawozdawca
Brygida Myszyńska-Guziur
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wliczania świadczenia wspierającego do dochodu na potrzeby ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze oraz stosowania uznania administracyjnego w tym zakresie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącej i lokalnej uchwały Rady Miasta, jednak zasady ogólne dotyczące dochodu i uznania administracyjnego mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu pomocy osobom potrzebującym i wpływu świadczeń wspierających na ich sytuację finansową. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów prawa administracyjnego i zasady uznania administracyjnego.
“Świadczenie wspierające a odpłatność za opiekę: Czy nowe środki oznaczają wyższe rachunki?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 838/24 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2024-12-19 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-11-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Brygida Myszyńska-Guziur Grzegorz Grymuza /przewodniczący/ Jacek Czaja /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 770/25 - Postanowienie NSA z 2025-11-28 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 901 art. 8 ust. 3, ust. 4 i 4a, art. 96 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 5 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 5 sierpnia 2024 r., znak: SKO.PS/40/350/2024 w przedmiocie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z 5 sierpnia 2024 r., znak: SKO.PS/40/350/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zamość z 26 czerwca 2024 r., nr MC.XII.51210.07426.2.2024, zmieniającą decyzję odpłatności za świadczone usługi. Prezydent Miasta Zamość wskazaną decyzją z 26 czerwca 2024 r. zmienił decyzję z 28 grudnia 2023 r., zmienionej decyzją z 26 marca 2024 r., w pkt 4 i 5 w części dotyczącej odpłatności ponoszonej przez K. K. (strona; skarżąca) za świadczone usługi opiekuńcze w następujący sposób. Ustalił odpłatność za jedną godzinę zegarową usługi: - w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 29 lutego 2024 r. w dni robocze w wysokości 35% kosztów usługi tj. 12,43 zł za jedną godzinę zegarową usług. - w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 29 lutego 2024 r. w sobotę, niedzielę i święta w wysokości 35% kosztów usługi tj. 13,48 zł za jedną godzinę zegarową usług. - w okresie od 1 marca 2024 r. do 31 maja 2024 r. w dni robocze w wysokości 55% kosztów usługi tj. 19,53 zł za jedną godzinę zegarową usług. - w okresie od 1 marca 2024 r. do 31 maja 2024 r. w sobotę, niedzielę i święta w wysokości 55% kosztów usługi tj. 21,18 zł za jedną godzinę zegarową usługi. - w okresie od 1 czerwca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w dni robocze w wysokości 100% kosztów usługi tj. 35,50 zł za jedną godzinę zegarową usług. - w okresie od 1 czerwca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w soboty, niedzielę i święta w wysokości 100% kosztów usługi tj. 38,50 zł za jedną godzinę zegarową usług. Zwolnił stronę częściowo z ponoszenia odpłatności i ustalił odpłatność za jedną godzinę zegarową usługi: - w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2024 r. w dni robocze w wysokości 10% kosztów usługi tj. 3,55 zł za jedną godzinę zegarową usług. - w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2024 r. w sobotę, niedzielę i święta w wysokości 10% kosztów usługi tj. 3,85 zł za jedną godzinę zegarową usług. - w okresie od 1 czerwca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w dni robocze w wysokości 55% kosztów usługi tj. 19,53 zł za jedną godzinę zegarową usług. - w okresie od 1 czerwca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w sobotę, niedzielę i święta w wysokości 55% kosztów usługi tj. 21,18 zł za jedną godzinę zegarową usług. Organ pierwszej instancji wskazał, że w okresie od 5 stycznia 2024 r. do 31 marca 2031 r. stronie zostało przyznane świadczenie wspierające, którego wysokość miesięczna stanowi 220% renty socjalnej. Dochód ustalony zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej od 1 czerwca 2024 r. wyniósł 6.472,22 zł, co stanowi 834,05% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy i wynoszącego 776,00 zł. Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z § 2, 3 i 4 uchwały osiągany przez skarżącą od 1 czerwca 2024 r. dochód kwalifikuje ją do odpłatności w wysokości 100% kosztów usługi. Zwalniając stronę częściowo z odpłatności organ powołał się na § 5 pkt 3 i 5 uchwały. Uwzględniając powyższe odpłatność za usługi opiekuńcze wyniosła w czerwcu 2024 r. 3.614,40 zł, w lipcu 2024 r. 3.711,78 zł, w sierpniu 2024 r. 3.731,58 zł, we wrześniu 2024 r. 3.604,50 zł, w październiku 2024 r. 3.711,78 zł, w listopadzie 2024 r. 3.624,30 zł i w grudniu 2024 r. 3.741,48 zł. Organ wskazał ponadto, że ustalenia zawarte w wywiadzie środowiskowym, zgromadzone w aktach sprawy dokumenty (imienne faktury za zakupione leki, środki higieniczne, produkty wysokobiałkowe i dietetyczne) wykazały, że wyliczona pełna kwota odpłatności za usługi stanowiłaby nadmierne obciążenie w odniesieniu do dochodu pozostałego w dyspozycji skarżącej, po odjęciu stałych wydatków w tym związanych z leczeniem i zakupem leków. W związku z tym, stronę zwolniono częściowo z ponoszenia odpłatności za usługi ustalając odpłatność za jedną godzinę usługi w wysokości 55% pełnego kosztu jednej godziny usługi. W zaskarżonej decyzji, wydanej na skutek odwołanie strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na mające zastosowanie w sprawie zasady, wynikające z ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901; dalej: "u.p.s."), oraz uchwały Nr LXVIII/875/2023 Rady Miasta Zamość z 27 listopada 2023 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat oraz trybu ich pobierania oraz szczegółowych warunków przyznawania usług sąsiedzkich, wymiaru, zakresu usług oraz sposobu rozliczania wykonywania usług sąsiedzkich (Dz. Urz. Woj. Lub. z 2023 r., Nr 7039; dalej: "uchwała"). Organ ustalił m.in., że strona jest wdową, mieszka sama. Wymaga pomocy i opieki ze strony osób drugich. Ma dwóch synów, którzy pomagają "usługowo". Utrzymuje się z emerytury z dodatkiem pielęgnacyjnym i świadczeniem uzupełniającym oraz otrzymała świadczenie wspierające, co łącznie daje kwotę 6.472,22 zł miesięcznie. Stanowi to 834,05% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Stałe miesięczne wydatki skarżącej wynoszą około 1.716,55 zł. Organ wskazał, że uchwała uzależnia odpłatność za usługi od posiadanego dochodu, stanowiąc, że w przypadku dochodu powyżej 450%, wysokość odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze ustalone w % od ceny za 1 godzinę wynosi 100%. Organ podkreślił, że w odniesieniu do obniżenia odpłatności za usługi opiekuńcze działa w ramach uznania administracyjnego, co pozwala mu na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe, zatem nawet spełnienie przesłanki zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze nie przesądza o tym, że organ pomocy społecznej ma obowiązek udzielić stronie takiej ulgi. Organ wskazał, że uwzględniając nadmierne obciążenie dla strony z uwagi na odpłatność za usługi opiekuńcze, zwolniono ją częściowo z ponoszenia odpłatności za te usługi, ustalając odpłatność za jedną godzinę usługi w wysokości 55% pełnego kosztu jednej godziny usługi a nie w wysokości 100%. Kolegium nie podzieliło stanowiska strony o tym, że przyznanie stronie zwolnienia w wysokości 45% kosztów usług opiekuńczych niweczy cel przyznania świadczenia wspierającego. Organ odwoławczy uznał, że celem świadczenia wspierającego jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób. W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie wraz z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji - w części ustalającej odpłatność za jedną godzinę zegarową usługi w wysokości 55% kosztów usługi. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) § 5 pkt 3 uchwały Rady Miasta Zamość, poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta Zamość z 26 czerwca 2024 r., w której niezasadnie uznano, że ponoszone przez skarżącą stałe i udokumentowane wydatki niezbędne w procesie jej leczenia i rehabilitacji winny skutkować zwolnieniem z opłat za usługi opiekuńcze i specjalistyczne od 1 czerwca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. jedynie w wysokości 45% (odpłatność ustalono na 55% kosztów usługi), podczas gdy wydatki i bardzo poważny stan zdrowia skarżącej wskazują, że proces jej leczenia i rehabilitacji jest na tyle kosztowny, że ulga w ponoszeniu kosztów tych usług winna być znacznie większa; 2) § 5 pkt 5 uchwały, poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta, którą niezasadnie uznano, że ustalenie (po częściowym zwolnieniu) odpłatności w wysokości 55% kosztów usług świadczonych skarżącej, co od 1 czerwca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. dało kwotowo odpłatność od 3 614,40 zł do 3 741,48 zł nie będzie stanowić dla niej nadmiernego obciążenia i nie zniweczy skutków udzielonej pomocy, podczas gdy: a) wydatki skarżącej wskazują, że proces jej leczenia i rehabilitacji jest tak kosztowny, że ulga w ponoszeniu kosztów tych usług od 1 czerwca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. winna być w znacznie wyższej wysokości niż 45%, b) ustalenie nowej odpłatności za świadczone usługi opiekuńcze miało miejsce z uwagi na wzrost jej dochodu związany z otrzymaniem świadczenia wspierającego w wysokości 3919,00 zł, zaś wysokość odpłatności przyjętej w decyzji Prezydenta przy zastosowaniu ulgi w wysokości 45% (odpłatność od 1 czerwca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. ustalono na 55% kosztów usługi, co miesięcznie dało kwotę od 3 614,40 zł do 3 741,48 zł) pochłonie niemal całe otrzymane świadczenie wspierające - co stanowić będzie dla skarżącej nadmierne obciążenie i z całą pewnością zniweczy skutki udzielonej pomocy; 3) art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.), poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta ustalającej poziom ulgi w odpłatności za usługi opiekuńcze od 1 czerwca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w wysokości 55%, co zniweczy cel przyznania świadczenia wspierającego, którym jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób, bowiem skarżąca nie będzie posiadała już żadnych dodatkowych środków na pokrycie chociażby kosztów rehabilitacji (które w tym roku będzie musiała opłacać z własnych środków), czy też tak niezbędnej w procesie leczenia aktywizacji społecznej (opłacenia fachowej pomocy, w tym transportu sanitarnego, w celu opuszczenia mieszkania, o czym będzie mowa w uzasadnieniu skargi); 4) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 15 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, "k.p.a."), poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podobnie jak uczynił to Prezydent w decyzji pierwszoinstancyjnej, motywów zastosowania wobec skarżącej ulgi za usługi opiekuńcze od 1 czerwca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. jedynie w wysokości 45% i ustalenie odpłatności na poziomie 55% kosztów usługi, podczas gdy decyzja uznaniowa (a taką jest decyzja przyznająca ulgę w odpłatności za usługi opiekuńcze wydawana na podstawie § 5 uchwały) winna wskazywać na konkretne okoliczności i dokumenty, które stały się podstawą dokonanych ustaleń, zaś prawidłowo zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy doprowadziłby w okolicznościach niniejszej sprawy do wniosku, że skarżącej winna zostać przyznana ulga w wyższej niż ustalona wysokości; 5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta, która narusza przepisy wskazane w zarzutach wskazanych w pkt 1-4 skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przede wszystkim należy zauważyć, że na podstawie przepisu art. 106 ust. 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283; dalej: "u.p.s."), właściwy organ ma ustawowo określony obowiązek wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej o przyznaniu świadczeń z pomocy społecznej - na niekorzyść strony i bez jej zgody - między innymi w przypadku zmiany sytuacji dochodowej strony. Niewątpliwie więc organ pierwszej instancji nie mógł odstąpić od ponownego rozstrzygnięcia sprawy odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze. Trafnie również wskazały organy obydwu instancji, że w myśl przepisu art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca uzyskała świadczenie wspierające na okres od 5 stycznia 2024 r. do 31 marca 2031 r., w wysokości odpowiadającej 220% kwoty renty socjalnej i świadczenie to zostało wypłacone skarżącej w czerwcu 2024 r. Prawidłowo ustaliły organy administracji, że w tej sytuacji dochód skarżącej, ustalony zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. wyniósł 6472,22 zł, co stanowi 834,05% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy - wynoszącego 776,00 zł. Z przepisów art. 8 ust. 4 i ust. 4a u.p.s. wynika, że wyłączenia określonych źródeł dochodu z dochodu ustalanego dla potrzeb przyznania świadczeń z pomocy społecznej są określone wprost przez ustawodawcę. Do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. nie wlicza się więc tych świadczeń pieniężnych i innych źródeł dochodu, które określono w art. 8 ust. 4 i ust. 4a u.p.s. Bezsporne jest w sprawie, że ustalenia organów administracji co do wysokości dochodu skarżącej są prawidłowe, co w ocenie sądu znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Przypomnieć w tym zakresie należy, że normy określające wyjątki od zasady ustalania dochodu na podstawie art. 8 ust. 3 u.p.s. nie podlega wykładni rozszerzającej i z tego względu wszystkie przychody - poza wymienionymi w art. 8 ust. 4 i 4a u.p.s. - podlegają wliczeniu do dochodu (zob. wyrok NSA z 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 3321/18). Świadczenie wspierające, przyznane skarżącej w trybie określonym w ustawie z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) nie zostało wymienione w katalogu wskazanych wyżej wyjątków (art. 8 ust. 4 i 4a u.p.s.), co oznacza, że na zasadach ogólnych podlega wliczeniu do dochodu stanowiącego podstawę obliczenia kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z tego względu oraz mając na uwadze uzyskanie przez skarżącą dodatkowego dochodu w postaci świadczenia wspierającego, prawidłowo organy obydwu instancji zastosowały art. 106 ust. 5 u.p.s., który pozwala na zmianę decyzji ostatecznej w trakcie jej obowiązywania (zob. m.in. uchwałę NSA z 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17). Nie można przy tym podzielić zarzutu skargi, że organ odwoławczy naruszył art. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta ustalającej poziom ulgi w odpłatności za usługi opiekuńcze w wysokości 55%, co niweczy cel przyznania świadczenia wspierającego. Organy obydwu instancji w ogóle bowiem nie stosowały przepisów ustawy o świadczeniu wspierającym i z tego powodu nie mogło dojść do naruszenia jej art. 3. Niezależnie od tego zauważyć należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy, celem świadczenia wspierającego jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób, natomiast wysokość świadczenia wspierającego uzależniona jest od poziomu potrzeby wsparcia tej osoby. Skoro skarżąca uzyskała to świadczenie w kwocie maksymalnej, odpowiadającej wartości 220% renty socjalnej, to niewątpliwie jest to istotna pomoc ze strony Państwa. Powinna być ona w racjonalny sposób wykorzystana, przy czym podkreślić trzeba, że celem tego świadczenia jest udzielenie wsparcia poprzez przyznanie środków na częściowe jedynie pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych. Bezpodstawny jest także zarzut skarżącej, że organy naruszyły postanowienia § 5 pkt 3 i 5 uchwały Nr LXVIII/875/2023 Rady Miasta Zamość z 27 listopada 2023 r., poprzez niezasadne uznanie, że skarżąca zasługuje na zwolnienie z odpłatności za usługi jedynie w wysokości 45%. Zdaniem skarżącej, wydatki i bardzo poważny stan zdrowia skarżącej wskazują, że proces jej leczenia i rehabilitacji jest na tyle kosztowny, że ulga w ponoszeniu kosztów tych usług winna być znacznie większa. Należy wskazać, że organy orzekające w przedmiocie zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze działają w ramach uznania administracyjnego i z tej racji nie są związane dookreślonymi kryteriami przyznania takiej ulgi. Niewątpliwie rolą organu jest ustalenie przede wszystkim, czy w sprawie zachodzą przesłanki określone w § 5 pkt 3 uchwały Nr LXVIII/875/2023 Rady Miasta Zamość, a w razie ich spełnienia organ rozstrzyga o ewentualnym zwolnieniu strony z odpłatności - jak i zakresie tego zwolnienia - według własnej oceny, a więc w granicach przyznanego luzu decyzyjnego. Organy do kwestii tej odniosły się w wydanych decyzjach, uznając, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, uzasadniający częściowe zwolnienie z ponoszenia odpłatności, ze względu na ponoszenie stałych i udokumentowanych wydatków niezbędnych w procesie leczenia lub rehabilitacji oraz, że ustalenie odpłatności za usługi stanowiłoby nadmierne obciążenie i niweczyłoby skutki udzielonej pomocy. Podkreślenia wymaga, że uznanie administracyjne pozwala organowi na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe. Dlatego nawet spełnienie przesłanki zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze nie przesądza o tym, że organ ma obowiązek udzielić stronie takiej ulgi, a tym bardziej, że jest on zobowiązany uczynić to w zakresie, w jakim domaga się tego strona. Co więcej, przepis art. 96 ust. 1 i 2 u.p.s. nakłada na osoby korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej obowiązek ponoszenia odpłatności za świadczenia niepieniężne, w tym za usługi opiekuńcze, natomiast odstępstwo od tej zasady jest wyjątkiem. Przesłanki przyznawanie usług opiekuńczych są bowiem związane ze stanem zdrowia wnioskodawcy, a nie z jego sytuacją finansową, która jedynie wpływa na wysokość tej odpłatności. Wyłącznie wtedy, gdy dochód strony nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania świadczenia z pomocy społecznej, jest ona zwolniona z odpłatności za przyznane świadczenie (art. 96 ust. 2 u.p.s.). W pozostałych zaś przypadkach strona ma obowiązek opłacania przyznanych jej usług opiekuńczych, co jest spójne z obowiązującym modelem pomocy społecznej, w którym ma ona subsydiarny charakter, co wymaga aktywności samego zainteresowanego i jego bliskich w staraniach o zabezpieczenie potrzeb wnioskodawcy (art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.). Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych niniejszej sprawy, nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek całkowitego zwolnienia z odpłatności za usługi. Uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 6472,22 zł., co stanowi ponad ośmiokrotność kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. (w stanie faktycznym i prawnym sprawy - 776,00 zł., a od 1 stycznia 2025 r. - 1010 zł). Ponadto, zgodnie z § 3 ust. 2 uchwały Nr LXVIII/875/2023 Rady Miasta Zamość, już od dochodu przekraczającego 450% kryterium ustawowego zasadą jest pełna odpłatność za usługi. Jakkolwiek strona mieszka sama, jednak ma dwóch synów, na których ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny względem matki, obejmujący zarówno obowiązek osobistej opieki nad niepełnosprawną matką, niezdolną do samodzielnej egzystencji, jak i dostarczanie środków utrzymania. Nie są również zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem organy obydwu instancji wyjaśniły wszystkie istotne w sprawie okoliczności i poprawnie rozważyły cały zebrany materiał dowodowy, stosując się do zasad regulujących postępowanie administracyjne, określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ustalenia i ocena organów znalazły wyraz w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi z art. 107 § 3 k.p.a., a ponadto organ odwoławczy prawidłowo orzekł na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) skarga podlegała oddaleniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI