II SA/LU 832/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczeń z pomocy społecznej z powodu braku współpracy strony z organem.
Skarżąca wniosła o przyznanie zasiłków celowych i świadczenia na posiłek, jednak organ I instancji odmówił, wskazując na brak współdziałania z pracownikiem socjalnym i uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną, podkreślając, że obowiązek umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego spoczywa na wnioskodawcy, a jego uniemożliwienie stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczeń.
Sprawa dotyczyła skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania zasiłków celowych (na opał, pokrycie kosztów przejazdu) oraz świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności. Podstawą odmowy było uniemożliwienie przez skarżącą przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, co stanowiło brak współdziałania z pracownikiem socjalnym. Skarżąca zarzucała, że decyzje opierają się na pomówieniach męża i dyskryminacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, uznając, że przepisy ustawy o pomocy społecznej (art. 11 ust. 2, art. 107 ust. 4a) jednoznacznie wskazują, iż brak zgody na przeprowadzenie lub aktualizację wywiadu środowiskowego jest podstawą do odmowy przyznania świadczenia. Sąd podkreślił, że skarżąca kilkukrotnie uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu, mimo uzgodnionych terminów, a jej usprawiedliwienia dotyczące stanu zdrowia nie były wystarczające w świetle przepisów. Sąd wskazał, że przeprowadzenie wywiadu jest obligatoryjne i wymaga współpracy strony, a jego niemożność przeprowadzenia uniemożliwia ocenę sytuacji faktycznej wnioskodawcy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, uniemożliwienie przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Ustawa o pomocy społecznej (art. 11 ust. 2, art. 107 ust. 4a) traktuje brak współdziałania z pracownikiem socjalnym i uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu jako podstawę do odmowy przyznania świadczenia, ponieważ uniemożliwia to organowi ocenę sytuacji faktycznej wnioskodawcy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.p.s. art. 11 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do ograniczenia lub odmowy przyznania świadczenia.
u.p.s. art. 107 § ust. 4a
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie lub aktualizację wywiadu środowiskowego stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi.
Pomocnicze
u.p.s. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Definicja zasady pomocniczości.
u.p.s. art. 106 § ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Decyzja o przyznaniu lub odmowie świadczenia wydawana po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego.
u.p.s. art. 107 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Cel przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
u.p.s. art. 107 § ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Obowiązek sporządzania aktualizacji wywiadu.
p.p.s.a. art. 250 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena materiału dowodowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niemożność przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego z powodu braku obecności skarżącej w domu w uzgodnionych terminach stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej zgodnie z art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 4a u.p.s. Obowiązek umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego spoczywa na wnioskodawcy. Usprawiedliwienia dotyczące stanu zdrowia nie zwalniają z obowiązku współpracy z organem, jeśli nie podjęto odpowiednich kroków w celu umożliwienia przeprowadzenia wywiadu.
Odrzucone argumenty
Decyzja opiera się na pomówieniach męża i stanowi dyskryminację. Schorzenia skarżącej i jej matki powinny usprawiedliwiać nieobecność podczas wywiadu. Organ nie zbadał wyczerpująco stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego uchyliła się od obowiązku współdziałania z organem pomocy społecznej wywiad środowiskowy jest szczególnym dowodem w sprawie niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego [...] stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia na skarżącej [...] spoczywał obowiązek umożliwienia organom dokonania ustaleń faktycznych
Skład orzekający
Jerzy Parchomiuk
przewodniczący
Grzegorz Grymuza
sędzia
Jakub Polanowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku współdziałania z organami pomocy społecznej i konsekwencji braku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku współpracy wnioskodawcy w postępowaniu o świadczenia z pomocy społecznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważne zasady postępowania w sprawach o świadczenia z pomocy społecznej, podkreślając znaczenie współpracy z organem. Jest to typowa sprawa proceduralna, ale z silnym elementem ludzkim.
“Czy Twoje problemy zdrowotne usprawiedliwią brak współpracy z urzędem? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 832/23 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2024-02-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-09-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Grzegorz Grymuza Jakub Polanowski /sprawozdawca/ Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art.151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 901 art.4, art. 106, art. 107 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Asesor sądowy Jakub Polanowski (sprawozdawca) Protokolant Referent Kinga Kościejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2024 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 7 sierpnia 2023 r., znak: SKO.41/4295/OS/2023 w przedmiocie zasiłków celowych i świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi D. C. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych i czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych i czterdzieści groszy) z tytułu podatku od towarów i usług. Uzasadnienie Decyzją z 7 sierpnia 2023 r., znak: SKO.41/4295/OS/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej: organ odwoławczy, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej także: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy S. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. (dalej: organ I instancji, Kierownik) z 27 czerwca 2023 r., znak: OPS/142/06/23/210000, o odmowie przyznania S. K. (dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca): 1) zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup opału, w tym opału na zimę 2023/24, 2) zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokryci kosztów przejazdu z miejscowości B. K. do miejscowości Z. celem odbycia prac społecznych zasądzonych przez Sąd Rejonowy w K., 3) świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i domu". W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że przyczyną nieuwzględnienia przez organ I instancji wniosku skarżącej z 2 czerwca 2023 r. o przyznanie opisanych świadczeń było to, że uniemożliwiła ona przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co stanowiło brak współdziałania z pracownikiem socjalnym. W odwołaniu od decyzji Kierownika skarżąca zarzuciła, że decyzja ta stanowi atak na jej osobę i prowadzi do jej dyskryminacji, gdyż opiera się na pomówienie ze strony męża, z którym jest w konflikcie. Wyjaśniła, że w lipcu 2017 r. mąż wyrzucił ją z domu, a w lutym 2018 r. pozwolił na zamieszkanie na strychu. Stwierdziła, że ponieważ podczas rozmowy z pracownikiem socjalnym nie została określona dokładna godzina, w jakiej miał być przeprowadzony wywiad, w dniu 16 czerwca 2023 r. pojechała do lekarza. Na dzień 23 czerwca 2023 r. również nie była ustalona dokładna godzina odwiedzin pracownika socjalnego. 26 czerwca 2023 r. wywiad został przeprowadzony z jej mężem, zaś decyzję Kierownika wydano w oparciu o fałszywe fakty wynikające z tego wywiadu. Oświadczyła, że od ostatnio przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nic się nie zmieniło w jej sytuacji, a jedynym jej dochodem jest zasiłek stały w kwocie 715 zł. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium podzieliło w całości stanowisko w niej wyrażone. Organ odwoławczy przywołał art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 4, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1, ust. 4 i ust. 4a ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901; dalej: u.p.s.). Kolegium zwróciło uwagę na znaczenie wywiadu środowiskowego w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Podkreśliło, że na stronie spoczywał obowiązek umożliwienia organowi I instancji przeprowadzenia aktualizacji tego wywiadu. Kolegium opisało przebieg czynności podjętych w sprawie przez organ I instancji w celu przeprowadzenia aktualizacji wywiadu i stwierdziło, że skarżąca uchyliła się od obowiązku współdziałania z organem pomocy społecznej (art. 11 ust. 2 u.p.s.), uniemożliwiając przeprowadzenie wymaganej aktualizacji wywiadu środowiskowego, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń (art. 107 ust. 4a u.p.s.). W skardze do Sądu na opisaną decyzję Kolegium skarżąca zarzuciła, że decyzja ta jest dla niej krzywdząca i niesprawiedliwa. Stwierdziła, że jej mąż – podczas jej nieobecności w domu w dniu 26 czerwca 2023 r. – "fałszywie zeznał" pracownikowi organu I instancji, że nie było jej w domu od miesiąca. Wyjaśniła, że aktualnie trwa w tej sprawie dochodzenie. Podkreśliła, że Kolegium nie dało wiary tym faktom i obwiniło skarżącą o uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nazywając ją "stroną", co – zdaniem strony – "urąga jej osobie". Wyjaśniła, że od 2020 r. toczy się odrębne postępowanie przed sądem powszechnym o naruszenie jej dóbr osobistych przez Kierownika. Oświadczyła, że nigdy nie uchylała się od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W ocenie skarżącej, zarówno jej schorzenia, jak i choroba jej matki, będącej osobą w podeszłym wieku, "winny zasługiwać na usprawiedliwienie nieobecności w domu". W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, popierając stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Skarżąca ubiegała się w niniejszej sprawie o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, dlatego zastosowanie w tej sprawie mają przepisy u.p.s. Zgodnie z jedną z podstawowych zasad pomocy społecznej, tj. zasadą pomocniczości (subsydiarności), pomoc ta ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4 u.p.s.). Rodzinny wywiad środowiskowy, stosownie do art. 107 ust. 1 u.p.s., przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. Jak wynika z art. 107 ust. 4 u.p.s., w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Przepis art. 107 ust. 4a u.p.s. stanowi, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Jednocześnie, w oparciu o art. 11 ust. 2 u.p.s., brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Z przytoczonych regulacji prawnych wynika, że wywiad środowiskowy (jak i jego aktualizacja) jest szczególnym dowodem w sprawie osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, który jest sporządzany we współdziałaniu z osobą zainteresowaną i ma charakter obligatoryjny. Waga tego dowodu wyraża się w treści art. 11 ust. 2 oraz 107 ust. 4a u.p.s., które zawierają sankcję w postaci odmowy udzielenia pomocy lub uchylenia decyzji przyznającej pomoc w przypadku braku wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu. Niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uniemożliwia organowi dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego wymaga współpracy strony z organem, a odmowa tej współpracy z mocy ustawy o pomocy społecznej jest traktowana jako naruszenie przez nią obowiązku współdziałania z organem pomocy społecznej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Zważywszy na zarzuty skargi, przede wszystkim wymaga podkreślenia, że w świetle powołanych przepisów u.p.s., wbrew twierdzeniom skarżącej, organ I instancji był zobowiązany do przeprowadzenie w niniejszej sprawie aktualizacji wywiadu. Skarżąca ubiegała się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej po raz kolejny, a ponadto – jak wynika z akt administracyjnych – wywiad środowiskowy po raz ostatni przeprowadzony został 18 listopada 2022 r. (zob. k. 6v akt adm. I inst.), a więc dłużej niż 6 miesięcy od daty złożenia wniosku (złożonego 2 czerwca 2023 r.). Nie ma zatem istotnego wpływu na wynik sprawy oświadczenie skarżącej, że "od ostatniego wywiadu nic się nie zmieniło". Skoro, z woli ustawodawcy, przeprowadzenie wywiadu środowiskowego było konieczne w celu przyznania świadczeń z pomocy społecznej, to uniemożliwienie przez wnioskodawczynię zrealizowania tej czynności dowodowej czyniło niemożliwym pozytywne rozpatrzenie jej wniosku, albowiem nie pozwalało na wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy. Z akt administracyjnych sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżąca uniemożliwiła organowi I instancji przeprowadzenia wymaganej w tej sprawie aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego. Pomimo kilkakrotnie ustalanego terminu dokonania tej czynności (16 czerwca 2023 r., 23 czerwca 2023 r., 26 czerwca 2023 r.) strona uniemożliwiła przeprowadzenie aktualizacji wywiadu, albowiem nie była obecna w domu – co jest bezsporne i czego strona nie kwestionowała. Skarżąca przyznała w odwołaniu, że pracownicy organu kontaktowali się z nią w dniach 14 czerwca 2023 r., 19 czerwca 2023 r. i 22 czerwca 2023 r., nie kwestionowała uzgodnionego z nią terminu przeprowadzenia aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, a jedynie zarzuciła, że rozmowy telefoniczne 14 i 19 czerwca 2023 r. nie określały godziny odwiedzin. Twierdzeniom tym przeczą jednak notatki służbowe pracowników socjalnych organu I instancji, o tyle, że wynika z nich, iż w obu przypadkach wizyta pracowników została zaplanowana w czasie wskazanym przez skarżącą jako dla niej dogodny, tj. "w godzinach rannych" bądź "w godzinach przedpołudniowych" (k. 28, 30 akt adm. I inst.). Skarżąca wyjaśniła też, że wobec nieokreślenia godziny wizyty, w dniu 16 czerwca 2023 r., udała się do lekarza. Zauważyć przy tym należy, że skarżąca nie udokumentowała w jakikolwiek sposób faktu, że zmuszona została do odbycia wizyty lekarskiej w tym dniu, nie uprzedziła o tym również pracowników socjalnych. Nawet jednak, gdyby uznać nieobecność skarżącej w domu w dniu 16 czerwca 2023 r. za usprawiedliwioną, to nie budzi wątpliwości, że nie można tego stwierdzić względem jej nieobecności w trzecim umówionym terminie, który to termin – jak wynika z notatki służbowej z 22 czerwca 2023 r. – sama zaproponowała pracownikowi organu, mimo że ten sugerował jej, że aby nie przekładać wizyty zaplanowanej na 23 czerwca 2023 r. i że mogłaby ona odbyć się w tym dniu o godz. 7:30 (zob. k. 31 akt adm. I inst.). Dlatego też – w ocenie Sądu – jako nieuzasadnioną należy ocenić argumentację skarżącej, która twierdzi, że "nigdy nie uchylała się i nie uchyla od wywiadu", w sytuacji, gdy potwierdziła ona fakt kontaktowania się z nią pracowników organu I instancji w celu ustalenia kolejnych, dogodnych dla niej, dat przeprowadzenia aktualizacji wywiadu (aczkolwiek twierdząc, że podczas rozmów telefonicznych w dniach 14 i 19 czerwca 2023 r. nie wskazano dokładnej godziny wywiadu planowanego na dzień 16 i 23 czerwca 2023 r.), a ponadto skarżąca przyznała, że nie była obecna w domu w czasie odwiedzin pracowników socjalnych w dniach 16 czerwca 2023 r., 23 czerwca 2023 r. i 26 czerwca 2023 r. Niezasadnym jest w tych okolicznościach przekonanie skarżącej, że zarówno jej schorzenia, jak i choroba jej matki, będącej osobą w podeszłym wieku "winny zasługiwać na usprawiedliwienie nieobecności w domu". Skoro skarżąca uzgodniła w rozmowach telefonicznych z pracownikami socjalnymi organu I instancji powyższe terminy przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, a następnie nie była obecna w domu podczas wizyt tych pracowników mających na celu przeprowadzenie tego dowodu, to gołosłowne twierdzenie, że stan zdrowia skarżącej i jej matki usprawiedliwiał tę nieobecność nie może być uznane jako okoliczność wyłączającą ocenę, że skarżąca odmawiała współpracy z organem pomocy społecznej w rozumieniu art. 11 ust. 2 oraz 107 ust. 4a u.p.s. Ponownie zauważyć należy, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, niekwestionowanych przez stronę, wynika, że 14 czerwca 2023 r. podczas rozmowy telefonicznej pracownika socjalnego z wnioskodawczynią ustalono termin wywiadu ustalono na dzień 16 czerwca 2023 r. w godzinach rannych (k. 28 akt adm. I inst.), aczkolwiek, jak zastrzegła skarżąca, nie określono dokładnej godziny jego przeprowadzenia. W czasie wizyty pracowników socjalnych organu I instancji skarżąca była nieobecna w miejscu zamieszkania, co skarżąca potwierdziła (k. 29, 30 akt adm. I inst.; k. 1 akt adm. II inst.). Podczas kolejnej rozmowy pracownika socjalnego ze skarżącą w dniu 19 czerwca 2023 r. skarżąca, w celu przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, wskazała jako dogodny dla niej termin dzień 23 czerwca 2023 r. (piątek) w godzinach przedpołudniowych. Zarazem, jak wynika z ustaleń organu i czego nie kwestionowała skarżąca, podczas rozmowy w dniu 19 czerwca 2023 r. wnioskodawczyni wykluczyła, aby wywiad przeprowadzono w wtorek lub środę oraz poinformowała, że innego terminu nie może wskazać (k. 30 akt adm. I inst.). Poza sporem jest też, że w dniu 22 czerwca 2023 r. skarżąca odwołała telefonicznie termin wizyty pracownika socjalnego oraz nie zaakceptowała propozycji przeprowadzenia wywiadu w tym dniu nawet we wczesnych godzinach porannych, tj. o godzinie 7:30. Podczas tej rozmowy strona zaproponowała kolejny termin wywiadu w dniu 26 czerwca 2023 r. (poniedziałek), nie zastrzegając przy tym dodatkowo żadnych ram czasowych (tj. konkretnej godziny) dla wizyty w jej domu pracowników organu I instancji. Co więcej, czego również nie kwestionowała, skarżąca oświadczyła wówczas, że nie będzie więcej przekładać terminu wizyty i spotkanie odbędzie się w umówionym terminie (k. 31 akt adm. I inst.). Pomimo tego strona nie była obecna w swoim domu podczas wizyty pracowników organu I instancji, co potwierdza notatka służbowa (k. 32 akt adm. I inst.) i co w istocie przyznała skarżąca zarówno w odwołaniu (k. 1 akt adm. II inst.), jak i w skardze (k. 2 akt sąd.). Zasadnie zatem w tej sytuacji organy stwierdziły, że wobec takiej postawy skarżącej, należało odmówić przyznania wnioskowanych świadczeń w oparciu o powołane wyżej przepisy art. 11 ust. 2 oraz 107 ust. 4a u.p.s. Pamiętać trzeba, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich kwestii mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. W opisanej zatem wyżej sytuacji, gdy z powodu negatywnej postawy skarżącej organ I instancji nie był w stanie przeprowadzić kluczowego, wymaganego przepisami u.p.s. dowodu – aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, trafnie takie zachowanie skarżącej zostało ocenione jako brak współpracy z pracownikiem socjalnym, uzasadniające odmowę przyznania świadczeń. Mając na uwadze zarzuty podniesione przez skarżącą, podkreślenia wymaga, że to na skarżącej jako na wnioskodawczyni, w świetle powołanych wyżej przepisów u.p.s., spoczywał obowiązek umożliwienia organom dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wobec tego, że skarżąca, poprzez swoją kilkukrotną nieobecność w miejscu wskazanym jako jej miejsce zamieszkanie w terminach uzgodnionych z nią, realnie uniemożliwiła przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, stanowisko organów obu instancji nie może być ocenione jako sprzeczne z prawem. Bezsprzecznie zatem nie został dochowany spoczywający na skarżącej, z woli której zostało zainicjowane postępowanie administracyjne w sprawie, obowiązek umożliwienia organowi pomocy społecznej dokonania ustaleń faktycznych, w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, który sprowadzał się po prostu do konieczności jej fizycznej obecności w miejscu zamieszkania w dacie zaplanowanej aktualizacji wywiadu. Obowiązek ten zatem, co należy podkreślić z całą mocą, nie wymagał od niej podjęcia skomplikowanych, złożonych bądź trudnych do wykonania czynności. Z woli zaś ustawodawcy, co jednoznacznie wynika z art. 107 ust. 4a u.p.s., konsekwencją takiego zachowania wnioskodawczyni była orzeczona przez organ I instancji odmowa przyznania świadczeń. Przepis ten służy bowiem temu, aby nie dopuścić do sytuacji, w której osoba ubiegająca się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, czyniła przeszkody w przeprowadzeniu wymaganego ustawą o pomocy społecznej postępowania dowodowego, służącego wyczerpującym ustaleniu przez organ jej sytuacji. Taka właśnie postawa wnioskodawczyni doprowadziła do wydania decyzji o odmowie przyznania wnioskowanych świadczeń. Subiektywne przekonanie skarżącej, że rozstrzygnięcie Kolegium opierało się wyłącznie na fałszywych zeznaniach męża J. K., gdyż Kolegium nie dało wiary faktom przedstawianym przez skarżącą wskazującym na to, że nieprawdą jest, iż nie mieszka ona w domu rodzinnym od miesiąca, pozostaje nieuprawnione. Jako bezzasadny należy ocenić zarzut skargi, że to informacja męża przekazana pracownikowi socjalnemu w dniu 26 czerwca 2023 r., z której wynikało, że skarżąca od miesiąca nie przebywa pod wskazanym przez nią adresem zamieszkania, miała kluczowe znaczenie dla odmowy przyznania jej świadczeń z pomocy społecznej. Jak wspomniano wyżej, w sprawy jest oczywiste, że podstawą odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń nie były wyjaśnienia męża skarżącej, lecz postawa samej skarżącej, która uniemożliwiła przeprowadzenie aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego. W kontekście opisanych wyżej okoliczności faktycznych, całkowicie nieuzasadniony jest również zarzut strony, że organ odwoławczy "obwinił J. K. o uniemożliwienie tzw. wywiadu". Kolegium w zobiektywizowany sposób poddało rozważeniu sporne zagadnienie, trafnie zwracając dodatkowo uwagę, że to na stronie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, zgodnie z art. 4, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1, 4a. 5 i 5b u.p.s., mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak podniosło przy tym Kolegium, aby otrzymać pomoc społeczną, należy w tym kierunku powziąć pewne wysiłki, a pierwszym wysiłkiem, jaki powinien uczynić ubiegający się o pomoc społeczną jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Sąd skargę oddalił. O wynagrodzeniu adwokata, świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.) przyznając pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie w kwocie 590,40 zł brutto, wobec złożonego oświadczenia, iż koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części oraz mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2022 r., SK 78/21 (OTK-A 2023, nr 20).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI