II SA/Lu 818/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2021-12-30
NSAnieruchomościŚredniawsa
planowanie przestrzennenieruchomościdroga dojazdowawładztwo planistyczneprawo własnościzasada proporcjonalnościgminauchwałazagospodarowanie przestrzenne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na uchwałę Rady Gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że przeznaczenie części działki pod drogę dojazdową nie stanowi przekroczenia władztwa planistycznego ani naruszenia zasady proporcjonalności.

Skarżący zarzucili uchwale Rady Gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego naruszenie przepisów dotyczących ładu przestrzennego i ingerencję w prawo własności poprzez przeznaczenie części ich działki pod drogę dojazdową. Sąd uznał, że gmina działała w ramach przysługującego jej władztwa planistycznego, a wyznaczenie drogi było uzasadnione potrzebą zapewnienia obsługi komunikacyjnej dla nieruchomości, w tym sąsiednich, i nie stanowiło nadmiernej ingerencji w prawo własności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę na uchwałę Rady Gminy dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w części obejmującej działkę skarżących, która została częściowo przeznaczona pod drogę dojazdową. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym zasady proporcjonalności i ochrony własności. Sąd podkreślił, że władztwo planistyczne gminy nie jest absolutne i musi uwzględniać zasadę proporcjonalności, jednak w tym przypadku uznał, że przeznaczenie części działki pod drogę było uzasadnione potrzebą zapewnienia obsługi komunikacyjnej dla nieruchomości skarżących oraz sąsiednich, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych orzeczeń dotyczących sąsiednich działek, które ograniczyły dostęp do dróg publicznych. Sąd stwierdził, że ingerencja w prawo własności nie była nadmierna, a ustalenia planu były racjonalne i zgodne ze studium uwarunkowań przestrzennych. W związku z tym skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przeznaczenie części działki pod drogę dojazdową nie stanowi przekroczenia władztwa planistycznego ani naruszenia zasady proporcjonalności, jeśli jest uzasadnione potrzebą zapewnienia obsługi komunikacyjnej nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że gmina działała w ramach przysługującego jej władztwa planistycznego, a wyznaczenie drogi było uzasadnione potrzebą zapewnienia obsługi komunikacyjnej dla nieruchomości skarżących i sąsiednich. Ingerencja w prawo własności nie była nadmierna i była proporcjonalna do celu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.p.z.p. art. 28 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 1 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 3 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 4 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 6 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Konstytucja RP art. 64 § 1 i 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Przekroczenie władztwa planistycznego przez Gminę. Naruszenie prawa materialnego, w tym art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. w związku z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP (naruszenie interesu prawnego, nieuwzględnienie ochrony własności, zasady proporcjonalności). Naruszenie art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.p.z.p. poprzez przekroczenie granic władztwa planistycznego gminy. Utrata możliwości realizacji zamierzenia budowlanego (budowy domu) i obniżenie wartości nieruchomości. Naruszenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności i zasady poszanowania prawa własności.

Godne uwagi sformułowania

Władztwo planistyczne gminy nie ma charakteru absolutnego i niczym nieograniczonego. Ingerencja w prawo własności podmiotów prywatnych powinna być dokonywana z zachowaniem konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Naruszenie istotne to takie naruszenie, które prowadzi w konsekwencji do sytuacji, gdy przyjęte ustalenia planistyczne są jednoznacznie odmienne od tych, które zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono zasad lub trybu sporządzania planu miejscowego.

Skład orzekający

Jerzy Parchomiuk

przewodniczący

Grzegorz Grymuza

sędzia

Marcin Małek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady proporcjonalności i władztwa planistycznego gminy w kontekście przeznaczenia prywatnych nieruchomości pod drogi publiczne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i ustaleń konkretnego planu miejscowego oraz studium uwarunkowań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje konflikt między prawem własności a potrzebami publicznymi w planowaniu przestrzennym, pokazując, jak sądy oceniają granice władztwa planistycznego gmin.

Czy gmina może przeznaczyć Twoją działkę pod drogę? Sąd wyjaśnia granice władztwa planistycznego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 818/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Grymuza
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Marcin Małek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 1048/22 - Wyrok NSA z 2023-09-20
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1372
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1945
art. 3 ust. 1, art. 15 ust2 pkt 10, art. 28
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi B. T. - J. i J. J. na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] października 2011 r. [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę.
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynęła skarga J. J. i B. T. (dalej jako "skarżący") na uchwałę [...] Rady Gminy z dnia [...] r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy U. w części dotyczącej nieruchomości skarżących nr [...], położonej w miejscowości K., gmina U..
Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucili przekroczenie władztwa planistycznego przejawiające się w naruszeniu przepisów regulujących zasady kształtowania ładu przestrzennego w gminie oraz zakres dopuszczalnej ingerencji w sferę przysługujących osobom trzecim praw rzeczowych, w szczególności naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1945 ze zm., dalej: "u.p.z.p.") w związku z art. 64 ust 1 i 3 Konstytucji RP, poprzez naruszenie interesu prawnego skarżących, polegające w szczególności na nieuwzględnieniu gwarancji ochrony własności przy określaniu zasad kształtowania ładu przestrzennego oraz zasady proporcjonalności przy ustalaniu zakresu potencjalnych ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości;
2) art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.p.z.p. poprzez przekroczenie granic władztwa planistycznego gminy.
Wskazując na powyższe wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działki nr [...] i zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazali, że są właścicielami działki nr [...]. Działka ta zgodnie z postanowieniami planu została w części przeznaczona pod drogę dojazdową oznaczoną na rysunku planu symbolem [...] [...] (g) (§ 6 ust. 1 pkt 29 uchwały). W wyniku wytyczenia linii zabudowy wzdłuż planowanej drogi została również ograniczona możliwość zabudowy pozostałej części działki stanowiącej zgodnie z zapisami planu teren zabudowy rekreacji indywidualnej ([...]). W wyniku powyższego skarżący utracili możliwość realizacji planowanego zamierzenia budowlanego w tej działce, tj. wybudowania domu. Uchwała wpływa zatem ujemnie na potencjał inwestycyjny oraz perspektywy dalszego obrotu nieruchomością, a wprowadzone ograniczenia rzutują na jej wartość. Ustanowienie natomiast w art. 6 ust. 2 u.p.z.p. prawo do zabudowy jest elementem prawa własności, a tym samym przejawem prawa do korzystania z rzeczy, które to prawa poprzez zapisy zaskarżonej uchwały zostały ograniczone.
Rozwijając zarzut wskazujący na naruszenie przez Radę Gminy zasady proporcjonalności, skarżący podnieśli, że na tle aktualnego podziału ewidencyjnego w miejscowości K., na obszarze jednostek planistycznych [...] i [...], wszystkie nieruchomości posiadają zagwarantowany bezpośredni lub pośredni (poprzez drogi wewnętrzne) dostęp do dróg publicznych. Realizacja odcinka drogi przez obszar działki nr [...] (jak również przesz obszar działek nr [...], [...], które leża w wymienionym wyżej obszarze planistycznym) nie jest i nie była uzasadniona potrzeba zapewnienia prawidłowej obsługi komunikacyjnej dla tych nieruchomości. Tymczasem jednym z wykładników dopuszczalności wprowadzenia ograniczenia w sferze prawa własności jest jego niezbędność dla realizacji celu publicznego. Przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym pod drogę powinno być zatem uzasadnione koniecznością zapewnienia prawidłowej obsługi komunikacyjnej lub prawidłowego dostępu do nieruchomości. W niniejszej sprawie doszło natomiast do naruszenia konstytucyjnej zasady proporcjonalności oraz zasad poszanowania prawa własności poprzez ingerencję w prywatną własność skarżących wobec usytuowania drogi w obrębie należącej do nich działki.
Skarżący podnieśli również, że sprawę o analogicznym stanie faktycznym rozpoznawał WSA w Lublinie, który wyrokiem z [...] r., wydanym w sprawie o sygnaturze II SA/Lu 623/19 stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działki o numerze [...], która znajduje się w sąsiedztwie działki nr [...], której to dotyczy skarga. Stan faktyczny każdej z tych spraw jest niemalże identyczny, stąd też argumentację zawartą w tym wyroku można bezpośrednio odnieść do działki skarżących, a w konsekwencji uznać, że zaskarżona uchwała w części obejmującej działkę nr [...] jest dotknięta sankcją nieważności. Uchwała ta została bowiem podjęta z istotnym naruszeniem zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy U. (reprezentujący Gminę [...]) wniósł o oddalenie skargi w całości.
Jak wskazał, w uchwale z [...] r. stanowiącej odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Rada Gminy przedstawiła swoje stanowisko w sprawie, które wynika z przeprowadzonej oceny przestrzegania procedury wymaganej prawem podczas uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wskazując, że nie dopatrzyła się błędów w procedurze stanowienia prawa miejscowego przy uchwalaniu planu oraz podstaw do dokonania jego zmiany.
Odnosząc się do zarzutów skargi organ zauważył, że skarżący podnoszą jedynie ogólnie zarzut naruszenia wskazanych przepisów, nie precyzując jakich czynności lub zaniechań dopuściła się Rada Gminy w procesie prowadzącym do ustalenia projektu planu oraz przy jego uchwalaniu. Kwestia dokonania zmiany przeznaczenia nieruchomości samo w sobie nie stanowi naruszenia prawa i przekroczenia jej uprawnień do kształtowania ładu urbanistycznego. Skarżący na etapie przygotowania projektu planu mieli stworzone warunki do zapoznania się z proponowanym nowym statusem ich działki oraz zgłoszenia własnych propozycji z czego nie skorzystali.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Przede wszystkim stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione przesłanki warunkujące skuteczność zaskarżenia uchwały, zawarte ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako - p.p.s.a.). Skarżący dopełnili bowiem wymogu wezwania organu gminy do usunięcia naruszenia interesu prawnego, a skarga została wniesiona do Sądu z zachowaniem ustawowego terminu. Skarżący posiadają ponadto interes prawny w zaskarżeniu uchwały o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1372 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jako przepisy prawa miejscowego, stanowią źródło norm, które mogą modyfikować sposób korzystania przez właściciela z nieruchomości. Uchwała podjęta w przedmiocie planu miejscowego naruszy interes prawny właściciela nieruchomości, której dotyczą zapisy planu. Skarżącym przysługuje prawo własności nieruchomości objętej ustaleniami przedmiotowego planu miejscowego. Bezsporne przy tym jest, że podejmując zaskarżoną uchwałę Gmina wpłynęła na zakres uprawnień skarżących do korzystania z ich nieruchomości. Skarżący byli zatem uprawnieni do kwestionowania jej zapisów.
Podkreślić jednak należy, że czym innym pozostaje naruszenie interesu prawnego, a czym innym naruszenie przez uchwałę prawa przedmiotowego.
Naruszenie przez uchwałę interesu prawnego skarżących uzasadnia jedynie legitymację skargową, co stanowi warunek konieczny do rozpoznania skargi przez sąd. Nie oznacza natomiast, że tym samym naruszone zostało również prawo przedmiotowe, a to dopiero implikuje stwierdzenie nieważności uchwały przez sąd administracyjny.
Innymi słowy, naruszenie interesu prawnego skarżących otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi i oceny charakteru tego naruszenia. Rozpoznając bowiem skargę wniesioną na uchwałę organu gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sąd zobligowany jest do kontroli takiej uchwały w kontekście przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Zgodnie z tym przepisem istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Z treści cytowanego przepisu wynika, że prawodawca rozróżnia pojęcie "zasad sporządzania planu" oraz "trybu jego sporządzania". Tryb sporządzania planu odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmują organy gminy w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego. Pojęcie zasad sporządzania planu interpretowane jest zaś jako zbiór wartości i merytorycznych wymogów kształtowania polityki przestrzennej przez uprawniony do tego organ. Zasady sporządzania aktu planistycznego dotyczą więc zawartości aktu planistycznego (jego części tekstowej i graficznej), a w szczególności zawartych w nim ustaleń (art. 15 ust. 2 i ust. 3 m.p.z.p.).
Podkreślenia przy tym wymaga, że w obu przypadkach prawodawca zastrzegł, że takie naruszenie winno mieć charakter istotny. Nie każde zatem naruszenie zasad i trybu sporządzania planu będzie skutkowało nieważnością aktu planistycznego. Do kategorii "istotnych" naruszeń prawa należy zaliczyć naruszenia znaczące, wpływające na treść uchwały, dotyczące meritum sprawy. Naruszenie istotne to takie naruszenie, które prowadzi w konsekwencji do sytuacji, gdy przyjęte ustalenia planistyczne są jednoznacznie odmienne od tych, które zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono zasad lub trybu sporządzania planu miejscowego (por. wyrok NSA z 3 października 2019 r. II OSK 27/18).
Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, by przy uchwaleniu kwestionowanej uchwały doszło do istotnego naruszenia trybu sporządzania planu. Naruszeń w tym zakresie nie podnoszono także we wniesionej skardze.
Wskazać należy także, że sporna uchwała [...] Rady Gminy była już wcześniej przedmiotem licznych zaskarżeń do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, z których to skarg część została oddalona. W przypadku skarg, które uwzględniono wiązało się to z naruszeniem indywidualnych praw poszczególnych podmiotów z uwagi na nadużycia wobec nich tzw. władztwa planistycznego gminy. Z tych też względów w sprawie należało przyjąć, że przy uchwalaniu zaskarżonej uchwały nie doszło do istotnego naruszenia trybu sporządzania planu.
Również przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej uchwały w zakresie dotyczącym istotnego naruszenia zasad sporządzania planu nie wykazała uchybień skutkujących stwierdzeniem nieważności uchwały w zaskarżonej części.
W sprawie zaskarżono uchwałę w zakresie dotyczącym działki nr [...], w części mieszczącej się w granicach jednostki planistycznej [...] [...]. Spór w sprawie dotyczy zatem wyłącznie zagadnienia przeznaczenia części działki nr [...] pod drogę dojazdową oznaczoną symbolem [...].
W odpowiedzi na podniesiony zarzut organ wnosząc o jego nieuwzględnienie powoływał się na przysługujące Gminie władztwo planistyczne, które polega na samodzielnym kształtowaniu i prowadzeniu polityki przestrzennej na swoim terenie, w tym stanowieniu o zasadach jego zagospodarowania.
Niewątpliwie zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, należy do zadań własnych gminy.
Niewątpliwie więc to gmina posiada kompetencję do samodzielnego i zgodnego z jej interesami kształtowania polityki przestrzennej, w tym ustalania przeznaczenia poszczególnych terenów, rozmieszczania inwestycji celu publicznego czy określania sposobów zagospodarowania i warunków zagospodarowania terenów położonych na jej obszarze. W ramach tych uprawnień gmina posiada także możność ingerencji w prawo własności podmiotów prywatnych.
Zasada ta ma niewątpliwie pierwszeństwo przy dokonywaniu kontroli sądowej aktów prawa miejscowego w postaci planów miejscowych. Oczywiście przysługujące gminie władztwo planistyczne nie ma charakteru absolutnego i niczym nieograniczonego.
Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie przyznanie gminie władztwa planistycznego nie może oznaczać podejmowania działań arbitralnych. Gminie przysługuje władztwo planistyczne, lecz z uprawnienia tego nie może korzystać w sposób dowolny. Władztwo to nie może być traktowane jako nieumotywowana ingerencja gminy w prawa właścicielskie. Ingerencja ta jest możliwa, ale musi też uwzględniać proporcjonalnie wyważony interes publiczny z uprawnieniami właścicielskimi. Ingerencja w prawo własności podmiotów prywatnych powinna być dokonywana z zachowaniem konstytucyjnej zasady proporcjonalności wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Wymóg proporcjonalności, zwany także zakazem nadmiernej ingerencji, oznacza konieczność zachowania proporcji pomiędzy ograniczeniem danego konstytucyjnego prawa lub wolności (czyli nałożonymi na jednostkę obciążeniami), a zamierzonym celem (pozytywnym efektem) danej regulacji prawnej. Wymóg proporcjonalności oznacza konieczność wyważania dwóch dóbr (wartości), których pełna realizacja jest niemożliwa (tak m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 26 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 2439/20).
Odnosząc powyższe wywody teoretyczne do okoliczności faktycznych sprawy stwierdzić należy, że organ - wbrew twierdzeniom skargi - nie przekroczył granic przysługującego mu władztwa planistycznego w zakresie, w jakim część działki nr [...] przeznaczył pod drogę dojazdową oznaczoną symbolem [...] [...].
Po pierwsze podnieść należy, że zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. oraz obowiązującego w dacie podjęcia uchwały § 4 pkt 9 lit. a i b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164, poz. 1587) ustalenia planu dotyczące zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji, określające układ komunikacyjny wraz z ich parametrami i klasyfikacją ulic oraz warunki powiązań układu komunikacyjnego z układem zewnętrznym, stanowią obowiązkowy element planu.
Poza tym, co nie pozostaje bez znaczenia, do zadań własnych gminy należą m.in. sprawy gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego (art. 7 ust. 1 pkt 2 u.s.g.). W świetle tego nie powinno budzić wątpliwości, że rada gminy ma co najmniej prawo (o ile nie obowiązek) do tego, aby w ramach obowiązków planistycznych związanych z zapewnieniem odpowiedniego systemu komunikacji i infrastruktury technicznej przewidzieć w planie miejscowym lokalizację i przebieg dróg publicznych. Planowane drogi mogą także przebiegać po gruntach prywatnych, o ile taka lokalizacja znajduje racjonalne uzasadnienie i nie wykracza poza zakres przysługującego jej władztwa.
Bezsporne zatem jest, że przeznaczając w planie zagospodarowania przestrzennego określone tereny pod zabudowę rekreacyjną czy letniskową gmina uprawniona jest - w ramach przyznanych jej kompetencji - dokonać stosownych ustaleń w zakresie właściwego skomunikowania tych terenów z pozostałymi terenami, w tym ich właściwego połączenia z siecią istniejących i zaprojektowanych dróg.
Ponadto organ dokonując wyznaczenia przebiegu drogi związany jest obowiązującymi ustaleniami studium. Obowiązujące natomiast dla gminy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego przyjęte uchwałą Rady Gminy z dnia [...] r., [...] w części II. Kierunki rozwoju pkt. 5.1 stanowi, że w układzie dróg gminy przyjętym jako docelowy – adaptowane zostały drogi istniejące, wyznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy, a także zaprojektowane, krótkie odcinki dróg dojazdowych obsługujących już zainwestowane i proponowane do zainwestowania tereny gminy. Dla dróg tych zostały określone wynikające z przypisywanych im funkcji odpowiednie klasy techniczne. Według pkt.5.1.2 w celu poprawy jakości powiązań i obsługi komunikacyjnej gminy konieczne jest dorowadzenie dróg do odpowiednich parametrów technicznych, przebudowa skrzyżowań, wyznaczenie w planach miejscowych dróg dojazdowych – szczególnie w rejonach rozwoju zabudowy letniskowej i rekreacyjnej, zachowanie możliwości korekty przebiegu na niektórych odcinkach dróg o skomplikowanej geometrii. Z kolei w pkt 5.1.3 dotyczącym dróg dojazdowych lasy [...] – zapisano, że klasę [...] przyjmuje się dla pozostałych dróg gminnych obsługujących bezpośrednio zespoły zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej oraz obsługujących tereny zagospodarowania rekreacyjnego i zabudowy letniskowej, łączących te tereny z układem dróg wyższych klas.
Ustalenia studium znalazły odzwierciedlenie również w § 6 pkt 29 lit. c) zaskarżonej uchwały, gdzie tereny oznaczone symbolem [...] [...] do [...] przeznaczone zostały pod drogi dojazdowe celem budowy układu komunikacyjnego, powiązanego z systemem infrastruktury technicznej. Punkt 9 lit. n) § 122 stwierdza natomiast, że dla terenu [...], [...] i [...] w zakresie obsługi komunikacyjnej obowiązuje obsługa z dróg oznaczonych na rysunku planu symbolami [...], [...]. Jest zatem jasne, że uchwalając plan, gmina zastosowała się do treści studium, przyjmując rozwiązanie komunikacyjne w wyniku przemyślanej koncepcji.
Oceny tej koncepcji nie może zaburzać ani stanowisko skarżących co do zasadności budowy drogi, w sytuacji, gdy jak twierdzą działka nr [...] posiada zagwarantowany (pośredni lub bezpośredni) dostęp do dróg publicznych, ani wydane dotychczas przez tutejszy sąd orzeczenia stwierdzające nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działek sąsiednich nr [...] i [...].
Po pierwsze sąd nie może oceniać celowości rozwiązań przyjętych w planie miejscowym. Po drugie natomiast przywołane rozstrzygnięcia sądu - wbrew twierdzeniom skarżących - nie mogą znaleźć prostego odniesienia w stosunku do przedmiotowej działki.
Odnosząc się do pierwszego zagadnienia, podnieść należy, że zupełnie nie jest jasne na jakiej podstawie skarżący twierdzą, że ich działka ma zagwarantowany pośredni lub bezpośredni dostęp do dróg publicznych. Z części rysunkowej planu wynika bowiem jednoznacznie, że działka ta nie ma dostępu do drogi oznaczone [...] i że jedyna możliwa obsługa komunikacyjna działki odbywa się właśnie przez drogę oznaczoną [...]. Z treści uchwały nie wynika inny możliwy sposób komunikacji działki skarżących. Już z tego względu zarzutów skargi nie można uznać za trafne. Ponadto analiza planu wskazuje, że wytyczenie drogi nastąpiło poprzez zajęcie jej północnej części niezbędnej na jej urządzenia, a zatem w sposób jak najmniej uciążliwy. Oczywiści działanie to ogranicza sposób wykorzystania nieruchomości skarżących, ale go nie wyłącza w całości. Trzeba przy tym pamiętać, że omawiana ingerencja wynika nie tylko z konieczności wykonania drogi, lecz urządzenia jej z uwzględnieniem odpowiednich parametrów technicznych. Nie można zatem było wyznaczyć niejako "węższej" drogi, co powodowałoby mniejszy wpływ na prawo własności skarżących, bowiem takie działanie byłoby sprzeczne z ogólnymi założeniami planu. Tym samym - zdaniem sądu – dokonana przez organ ingerencja w sposób zagospodarowania nieruchomości skarżących znajduje racjonalne i przekonujące uzasadnienie, wskazujące na konieczność zapewnienia w ten sposób odpowiedniej obsługi komunikacyjnej na tym obszarze, w tym w szczególności konieczności zapewnienia dojazdu i dojścia do poszczególnych nieruchomości zlokalizowanych na tym terenie.
Co więcej, tak ustalona obsługa komunikacyjna (droga [...]) zapewnia prawidłową obsługę komunikacyjną nie tylko działki skarżących, lecz również zapewnia należytą obsługę komunikacyjną działek sąsiednich, w szczególności działki sąsiedniej nr [...]. O ile można przyjąć, że działki znajdujące się po drugiej strony drogi [...], tj. nr [...] i [...] mają zagwarantowany zapisami planu dojazd do drogi publicznej, leżą bowiem bezpośrednio przy drodze [...], a tym samym droga [...] jest im zbędna, to tego samego nie można powiedzieć w przypadku działki nr [...], leżącej po stronie zachodniej działki skarżących. Podkreślenia bowiem wymaga, że w chwili obecnej na skutek dwóch wyroków tut. sądu wydanych w sprawach II SA/Lu 623/19 (wyrok prawomocny) i II SA/Lu 413/21 (wyrok nieprawomocny) zarówno działka skarżących, jak i wskazywana działka nr [...] straciły możliwość zapewnienia im obsługi komunikacyjnej od strony zachodniej za pomocą drogi [...]. Przywołanymi orzeczeniami stwierdzono nieważność przedmiotowej uchwały w części dotyczącej działek nr [...] i [...], a więc działek graniczących od północy i od wschodu z działką nr [...]. Skutkiem tych orzeczeń (o ile jedno z nich uzyska walor prawomocności) jest to, że droga dojazdowa oznaczona symbolem [...] od strony zachodniej utraciła swoją ciągłość, albowiem w skutek przedmiotowych wyroków kończy się ona na działce nr [...] (od północy) i nr [...] (od południa). Podsumowując działka nr [...] znajdująca się po stronie wschodniej działki nr [...] nie posiada dostępu do drogi [...] ani od stronu zachodnie ani od strony północnej, jedyny dostęp znajduje się po stronie wschodniej, tj. po drodze zaprojektowanej m.in. na działce skarżących. Tym samy w chwili obecnej do obsługi komunikacyjnej działki nr [...] jak i działki skarżących oraz zapewnienia im dostępu do drogi publicznej konieczny i niezbędny jest odcinek drogi zaplanowany na działce nr [...]. Co prawda przywołane wyroki zostały wydane, już po wejściu w życie zaskarżonej uchwały, jednakże wywierają one skutek ex tunc, a więc od chwili podjęcia uchwały, a tym samym sąd nie mógł dokonując oceny legalności planu pominąć ich wpływu na zapisy planu.
Mając zatem na uwadze wykazaną konieczność zapewniania odpowiedniej obsługi komunikacyjnej nie tylko dla działki skarżących lecz również dla działek sąsiednich nie można uznać, że istnienie drogi [...] jest zbędne, a ustalenie jej przebiegu stanowi niczym nie uzasadnioną i nadmierną ingerencję w sferę prawa własności skarżących (właścicieli działki nr [...]) naruszającą zasadę proporcjonalności. Tym samym w przedmiotowym przypadku nie sposób mówić o nadużyciu władztwa planistycznego albowiem przedstawiona ingerencja w sferę prawa własności nie jest nadmierna. Jest to rozwiązanie racjonalne i pozostające w odpowiedniej proporcji do celów jakim służy plan miejscowy (zapewnienie obsługi komunikacyjnej wszystkim terenom położonym na obszarze objętym ustaleniami planu).
Z powyższego wynika, że wbrew twierdzeniom skarżących przy uchwaleniu zaskarżonej uchwały nie doszło do przekroczenia granic przysługującego gminie władztwa planistycznego, ale także nie doszło do naruszenia zasad równości oraz proporcjonalności w związku z ograniczeniem prawa skarżących do dysponowania i zagospodarowania gruntem, nieproporcjonalnie do celów koniecznych dla zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej oraz ponad usprawiedliwione potrzeby publiczne.
Jak, przy tym trafnie wskazuje się w orzecznictwie, tego rodzaju sprawy nie mogą być rozważane jedynie z punktu widzenia interesów właściciela jednej nieruchomości, którego argumentacja wskazuje, że jego oczekiwania związane są z utrzymaniem prawnego i faktycznego status quo swojej nieruchomości. Jakkolwiek zaskarżony zapis planu miejscowego narusza prawo własności skarżących, to zarzuty skargi są nieuzasadnione, a zaskarżona uchwała nie została podjęta z istotnym naruszeniem zasad sporządzenia planu miejscowego oraz przekroczeniem granic władztwa planistycznego.
Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI