II SA/LU 807/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Lublinie stwierdził nieważność decyzji SKO uchylającej decyzję pierwszej instancji i nakazującej usunięcie odpadów, uznając, że organ odwoławczy naruszył zasady dwuinstancyjności i czynnego udziału strony, rozpoznając odwołanie jednego uczestnika bez uwzględnienia odwołania drugiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która uchyliła decyzję pierwszej instancji nakazującą usunięcie odpadów azbestowych. Sąd uznał, że SKO naruszyło zasady postępowania administracyjnego, rozpoznając odwołanie jednego z uczestników (P.J.) bez uwzględnienia skutecznie wniesionego odwołania drugiego uczestnika (B.S.). W konsekwencji, sąd uchylił również postanowienie SKO stwierdzające niedopuszczalność odwołania B.S. i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia 20 sierpnia 2024 r., która uchyliła decyzję Burmistrza Miasta Opole Lubelskie nakazującą P.J. usunięcie odpadów azbestowych, i jednocześnie orzekła co do istoty sprawy, nakazując P.J. ich usunięcie. SKO wydało tę decyzję po rozpatrzeniu odwołania P.J. Następnie SKO postanowieniem z dnia 10 września 2024 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania B.S. od decyzji Burmistrza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, łącząc obie sprawy, stwierdził nieważność decyzji SKO z dnia 20 sierpnia 2024 r. z uwagi na rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności i czynnego udziału strony (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 10 i art. 15 k.p.a.). Sąd wskazał, że SKO wydało decyzję rozpoznając odwołanie P.J., mimo że odwołanie B.S. zostało wniesione w terminie i nie upłynął jeszcze termin do jego wniesienia. W konsekwencji, B.S. został pozbawiony możliwości skutecznego zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji. Sąd uchylił również postanowienie SKO z dnia 10 września 2024 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania B.S., uznając je za naruszające zasady postępowania (art. 10, art. 134 k.p.a.). Sąd podkreślił, że strona nie może ponosić konsekwencji błędów organu. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania obejmowało wpisy sądowe, wynagrodzenie pełnomocnika i opłaty skarbowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie może wydać decyzji merytorycznej, rozpoznając odwołanie jednego uczestnika, jeśli odwołanie innego uczestnika zostało wniesione w terminie i nie upłynął jeszcze termin do jego wniesienia. Narusza to zasady dwuinstancyjności i czynnego udziału strony.
Uzasadnienie
Organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznać wszystkie wniesione odwołania. Wydanie decyzji po rozpoznaniu tylko jednego odwołania, gdy drugie jest w terminie, pozbawia stronę możliwości zaskarżenia decyzji pierwszej instancji i narusza fundamentalne zasady postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady dwuinstancyjności i czynnego udziału strony może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
k.p.a. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy orzeka o niedopuszczalności odwołania.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 127 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo do odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji i orzeka co do istoty sprawy.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres zasądzanych kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość miarkowania kosztów zastępstwa procesowego.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 111 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Połączenie spraw do wspólnego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
SKO wydało decyzję merytoryczną po rozpoznaniu odwołania P.J., pomijając odwołanie B.S. wniesione w terminie. SKO naruszyło zasadę dwuinstancyjności i czynnego udziału strony. Postanowienie o niedopuszczalności odwołania B.S. było wadliwe, gdyż opierało się na błędnych przesłankach wynikających z naruszenia prawa przez SKO.
Godne uwagi sformułowania
Organ odwoławczy może przystąpić do merytorycznego rozpoznania sprawy dopiero wówczas, gdy dysponuje odwołaniami złożonymi przez wszystkie strony, ewentualnie gdy ustali, że stronom, które nie wniosły odwołania, termin do jego wniesienia już bezskutecznie upłynął. W przypadku decyzji organu odwoławczego wydanej w opisanej wyżej sytuacji procesowej, tj. na skutek rozpoznania odwołania jednej strony, natomiast z pominięciem odwołania innej strony, które również zostało wniesione skutecznie (w terminie), zachodzi konieczność stwierdzenia nieważności tej decyzji z uwagi na to, że decyzja w sposób rażący narusza zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, jak również zasadę dwuinstancyjności postępowania. Obarczanie strony konsekwencjami błędów organu nie może być bowiem zaakceptowane w państwie prawnym, ponadto w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów władzy publicznej.
Skład orzekający
Bartłomiej Pastucha
sprawozdawca
Grzegorz Grymuza
członek
Joanna Cylc-Malec
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie zasad postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy, w szczególności dotyczące rozpoznawania odwołań i zapewnienia czynnego udziału strony."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie organ odwoławczy działa wadliwie, pomijając jedno z odwołań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, takich jak dwuinstancyjność i czynny udział strony. Błąd organu odwoławczego doprowadził do uchylenia jego decyzji i postanowienia, co jest ważną lekcją dla praktyków.
“Błąd SKO: uchylona decyzja i stwierdzona nieważność. Jak organ odwoławczy zignorował prawo strony do odwołania?”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 807/24 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2025-01-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-10-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Bartłomiej Pastucha /sprawozdawca/ Grzegorz Grymuza Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/ Symbol z opisem 6135 Odpady Hasła tematyczne Odpady Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 par. 1 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2, art. 206 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 572 art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 127 par. 1, art. 134, art. 156 par. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2025 r. spraw ze skarg B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 20 sierpnia 2024 r. znak: SKO.41/3326/OD/2024 w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów oraz na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 10 września 2024 r. znak: SKO.41/3496/OD/2024 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. uchyla zaskarżone postanowienie; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz B. S. kwotę 814 (osiemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 20 sierpnia 2024 r. znak: SKO.41/3326/OD/2024 – po rozpatrzeniu odwołania P. J. od decyzji Burmistrza Miasta Opole Lubelskie z dnia 29 lipca 2024 r., znak: GKR.042.46.2024 w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości (pkt 1) i nakazało P. J., jako posiadaczowi odpadów o kodzie 17 06 05* - materiały budowlane zawierające azbest (płyty eternitowe w ilości łącznej ok. 3,6 m3) - ich usunięcie z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. [...], położonej w miejscowości L., gmina O. L., poprzez przekazanie odpadów podmiotowi uprawnionemu do ich zagospodarowania, w terminie do dnia 30 listopada 2024 r. (pkt 2). Z kolei postanowieniem z dnia 10 września 2024 r. znak: SKO.41/3496/OD/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie stwierdziło niedopuszczalność odwołania B. S. (dalej także jako "skarżący") od ww. decyzji Burmistrza Miasta Opole Lubelskie z dnia 29 lipca 2024 r. Rozstrzygnięcia powyższe zostały wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W związku z wnioskiem skarżącego z dnia 17 listopada 2023 r. Burmistrz Miasta Opole Lubelskie wszczął postępowanie administracyjne w sprawie odpadów azbestowych zgromadzonych na nieruchomości położonej w L. [...]A, [...], oznaczonej jako działka nr ewid. [...], stanowiącej własność P. J.. Za strony postępowania organ uznał wnioskodawcę B. S. (który w toku postępowania ustanowił pełnomocnika w osobie adwokata A. H.) oraz P. J.. Decyzją z dnia 29 lipca 2024 r. Burmistrz Miasta Opole Lubelskie orzekł o nakazaniu posiadaczowi usunięcia odpadów o kodzie 17 06 05* - materiały budowlane zawierające azbest, z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, w terminie do dnia 30 listopada 2024 r., poprzez przekazanie odpadów podmiotowi uprawnionemu do ich zagospodarowania. Jednocześnie zobowiązano posiadacza odpadów do pisemnego powiadomienia organu o wykonaniu nałożonego obowiązku poprzez okazanie kart przekazania odpadów. Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona P. J. w dniu 31 lipca 2024 r. (potwierdzenie odbioru – k. 108 akt adm. I inst.). Z kolei pełnomocnikowi skarżącego powyższą decyzję doręczono w dniu 13 sierpnia 2024 r. (potwierdzenie odbioru – k. 109 akt adm. I inst.). W dniu 6 sierpnia 2024 r. P. J. wniósł odwołanie od decyzji Burmistrza. W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wskazaną na wstępie decyzją z dnia 20 sierpnia 2024 r. (zaskarżoną do Sądu), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że nakazało P. J., jako posiadaczowi odpadów o kodzie 17 06 05* - materiały budowlane zawierające azbest (płyty eternitowe w ilości łącznej ok. 3,6 m3) - ich usunięcie z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. [...], położonej w miejscowości L., gmina O. L., poprzez przekazanie odpadów podmiotowi uprawnionemu do ich zagospodarowania, w terminie do dnia 30 listopada 2024 r. W dniu 23 sierpnia 2024 r. (data nadania – k. 15a akt adm. II inst.) odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji złożył pełnomocnik skarżącego. Powołanym na wstępie postanowieniem z dnia 10 września 2024 r. (również zaskarżonym do Sądu) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, działając na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdziło niedopuszczalność odwołania B. S. od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 29 lipca 2024 r. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że dopuszczalność odwołania jest wyznaczona przesłankami przedmiotowymi i przesłankami podmiotowymi. Do przesłanek przedmiotowych należy między innymi brak przedmiotu zaskarżenia w postaci decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie na skutek rozpoznania odwołania P. J. od decyzji organu pierwszej instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie i wydanie decyzji z dnia 20 sierpnia 2024 r., w której Kolegium uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i orzekło co do istoty sprawy, brak jest decyzji, od której skarżący może wnieść środek zaskarżenia. Organ odwoławczy podkreślił, że odwołanie skarżącego zostało nadane przesyłką poleconą rejestrowaną w dniu 23 sierpnia 2024 r. tj. a więc już po dacie wydania przez Kolegium decyzji na skutek odwołania P. J.. Organ odwoławczy podniósł, że odwołanie jest niedopuszczalne m.in. wtedy, gdy ustawa nie przewiduje możliwości wniesienia środka zaskarżenia. Ma to miejsce wówczas, gdy tok postępowania odwoławczego w sprawie, na skutek rozpoznania odwołań innych stron, został wyczerpany (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 137/08). W sytuacji bowiem podjęcia decyzji przez organ odwoławczy wyłączona jest możliwość rozpoznania innych, dotychczas nierozpatrzonych odwołań i ponownego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Wyłączona jest więc możliwość rozpoznania innych, dotychczas nie rozpoznanych odwołań, pochodzących od innych podmiotów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 638/17). B. S., reprezentowany przez adwokata A. H., zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarówno decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 20 sierpnia 2024 r., jak i postanowienie tego organu z dnia 10 września 2024 r. Skarga na decyzję została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Lu 807/24, natomiast skarga na postanowienie – pod sygnaturą II SA/Lu 808/24. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił, że została wydana z naruszeniem art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez przedwczesne wydanie decyzji ostatecznej w sprawie na skutek rozpoznania odwołania wniesionego przez uczestnika postępowania P. J., bez rozpoznania odwołania od decyzji Burmistrza Opola Lubelskiego z dnia 29 lipca 2024 r., wniesionego przez skarżącego z zachowaniem terminu. Na tej podstawie skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od Kolegium zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Zwrócił się także o rozpoznania skargi w trybie uproszczonym. Z kolei w skardze na postanowienie z dnia 10 września 2024 r. skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., wyrażające się w niezbadaniu wszechstronnym stanu faktycznego sprawy i materiałów dowodowych zgromadzonych w sprawie, co doprowadziło do oczywistego pominięcia jednej ze strony postępowania w postępowaniu odwoławczym poprzez niezapewnieniu jej udziału w postępowaniu odwoławczym; 2) art. 112 k.p.a. poprzez doręczenie, wraz z pouczeniem o prawie wniesienia odwołania, skarżącemu - jako stronie - decyzji Burmistrza Opola Lubelskiego z dnia 29 lipca 2024 r., a następnie wydanie decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie w dniu 22 sierpnia 2024 r., wyłącznie po rozpoznaniu odwołania drugiej strony postępowania, tj. P. J., lecz następnie doręczenie tej decyzji skarżącemu, jako stronie postępowania, wraz z pouczeniem o prawie wniesienia skargi, co doprowadziło do wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania w rezultacie popełnionych rażących uchybień przepisom prawa. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o jego uchylenie. Ponadto wniósł o zasądzenie od Kolegium zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Odpowiadając na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze Lublinie wniosło o oddalenie obu skarg w całości. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko, iż w sytuacji, gdy decyzja organy pierwszej instancji została usunięta z obrotu prawnego w dniu 20 sierpnia 2024 r., a odwołanie skarżącego od tej decyzji zostało złożone w dniu 23 sierpnia 2024 r., to odwołanie uznać należało za niedopuszczalne. Po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy niedopuszczalne było już bowiem podejmowanie kolejnego rozstrzygnięcia w tej samej sprawie. W odpowiedzi na skargę na decyzję z dnia 22 sierpnia 2024 r. Kolegium nie oponowało przeciwko wnioskowi organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Również uczestnik postępowania P. J., w terminie 14 dni od daty doręczenia mu zawiadomienia o wniosku skarżącego o rozpoznanie sprawy w tym trybie, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym sprawa ze skargi B. S. na decyzję Kolegium z dnia 20 sierpnia 2024 r. (II SA/Lu 807/24) została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.p.a. Z kolei skargę na postanowienie Kolegium z dnia 20 września 2024 r. (II SA/Lu 808/24) skierowano do rozpoznania w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Mając na względzie, że powyższe sprawy ze skarg B. S. pozostają ze sobą w związku, Sąd postanowieniami z dnia 21 stycznia 2025 r., na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a., zarządził połączenie tych spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, i prowadzenie ich pod sygnaturą II SA/Lu 807/24. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skargi zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 15 k.p.a., w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada dwuinstancyjności. Istotą zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jest dwukrotne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy przez organy obu instancji. Zasada ta realizowana jest poprzez możliwość zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji w drodze odwołania. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. W myśl art. 129 § 1 k.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2). Stosownie zaś do art. 132 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132. Pierwszy etapem postępowania przed organem odwoławczym ma charakter formalny i sprowadza się do oceny, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. W przypadku uznania odwołania za niedopuszczalne lub stwierdzenia, że zostało wniesione z uchybieniem terminu, organ odwoławczy orzeka o tym w drodze postanowienia, na podstawie art. 134 k.p.a. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z kolei stwierdzenie dopuszczalności odwołania oraz wniesienia go w terminie otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy poprzez wydanie jednej z decyzji przewidzianych w art. 138 § 1-2 k.p.a. Przy czym w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że w przypadku, gdy od decyzji organu pierwszej instancji złożonych zostaje wiele odwołań, organ odwoławczy, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 138 §1 k.p.a., wydaje jedną decyzję, w której powinien rozstrzygnąć o wszystkich tych odwołaniach (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1109/07; z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2638/12; z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 514/05; z dnia 16 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 405/16; z dnia 15 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1772/14). Dlatego też organ odwoławczy może przystąpić do merytorycznego rozpoznania sprawy dopiero wówczas, gdy dysponuje odwołaniami złożonymi przez wszystkie strony, ewentualnie gdy ustali, że stronom, które nie wniosły odwołania, termin do jego wniesienia już bezskutecznie upłynął. Poza zasadą dwuinstancyjności w postępowaniu administracyjnym doniosłe znaczenie ma zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Została ona wyrażona w art.10 § 1 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W myśl § 2 cyt. artykułu, organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 20 sierpnia 2024 r., została wydana z rażącym naruszeniem powołanych wyżej zasad postępowania administracyjnego. Analiza akt sprawy nie pozostawia wątpliwości, że wydając przedmiotową decyzję w wyniku rozpoznania odwołania P. J. od decyzji Burmistrza Miasta Opole Lubelskie z dnia 29 lipca 2024 r., Kolegium nie zweryfikowało, czy termin do wniesienia odwołania upłynął już bezskutecznie dla drugiej strony postępowania, tj. dla skarżącego. Tymczasem w dacie wydania decyzji przez Kolegium, termin do wniesienia odwołania przez B. S. był jeszcze otwarty. Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzja organu pierwszej instancji został doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 13 sierpnia 2024 r. (potwierdzenie odbioru – k. 109 akt adm. I inst.)., a zatem czternastodniowy termin do wniesienia przez skarżącego odwołania upływał dopiero z dniem 27 sierpnia 2024 r. Co więcej, z akt sprawy wynika, że skarżący złożył odwołanie z zachowaniem tego terminu, albowiem jego pełnomocnik czynności tej dokonał w dniu 23 sierpnia 2024 r. (data nadania – k. 15a akt adm. II inst.). Kolegium wydało zatem decyzję w sprawie wyłączenie w wyniku rozpoznania odwołania P. J., całkowicie pomijając uprawnienie do złożenia odwołania również przez skarżącego. W konsekwencji Kolegium w istocie pozbawiło skarżącego możliwości skutecznego zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wyrażone w wyroku z dnia 17 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 844/18, wydanym w sprawie o analogicznym stanie faktycznym. W szczególności należy zgodzić się z wyrażoną w tym wyroku oceną, iż w przypadku decyzji organu odwoławczego wydanej w opisanej wyżej sytuacji procesowej, tj. na skutek rozpoznania odwołania jednej strony, natomiast z pominięciem odwołania innej strony, które również zostało wniesione skutecznie (w terminie), zachodzi konieczność stwierdzenia nieważności tej decyzji z uwagi na to, że decyzja w sposób rażący narusza zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, jak również zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 10 i art. 15 k.p.a.). W przypadku bowiem decyzji organu odwoławczego wydanej w takich okolicznościach, zachodzi oczywista sprzeczność decyzji z gwarancjami czynnego udziału stron w postępowaniu i związanym z tym uprawnieniem do żądania dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Fundamentalny dla postępowania charakter tych gwarancji powoduje, że nie sposób zaakceptować istnienia takiej decyzji w obrocie prawnym. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia 20 sierpnia 2024 r. (pkt I sentencji). Pominięcie przez Kolegium przy wydaniu powyższej decyzji uprawnienia skarżącego do wniesienia odwołania, przekłada się na wadliwość również późniejszego postanowienia Kolegium z dnia 10 września 2024 r., którym organ ten stwierdził na podstawie art. 134 k.p.a. niedopuszczalność odwołania złożonego przez skarżącego. Jak już wyżej wskazano, analiza akt sprawy nie pozostawia wątpliwości, że odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta Opole Lubelskie z dnia 29 lipca 2024 r., złożone w imieniu skarżącego przez jego pełnomocnika, spełniało kryteria dopuszczalności, w szczególności zostało wniesione od decyzji, która nie miała jeszcze przymiotu ostateczności (przymiot taki decyzja mogła uzyskać dopiero po bezskutecznym upływie terminu do wniesienia odwołania przez wszystkie strony), przez stronę postępowania posiadającą zdolność procesową. Ponadto odwołanie zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu, który skarżącemu upływał w dniu 27 sierpnia 2024 r. (jak już wyżej wskazano, pełnomocnik skarżącego przesyłkę zawierającą odwołanie nadał w placówce pocztowej na adres organu pierwszej instancji w dniu 23 sierpnia 2024 r.). Stwierdzenie niedopuszczalności odwołania w tej sytuacji narusza zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.), pozbawiając skarżącego podstawowego uprawnienia procesowego do zaskarżenia decyzji wydanej w pierwszej instancji. Argumentacja Kolegium powołująca się na brak możliwości merytorycznego rozpatrzenia odwołania skarżącego ze względu na brak przedmiotu zaskarżenia (spowodowany wcześniejszym uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji decyzją z dnia 20 sierpnia 2024 r. wydaną na skutek odwołania innej strony), nie może w tym wypadku uzasadniać pozostawienia zaskarżonego postanowienia w obrocie prawnym. Prowadziłoby to bowiem w istocie do obciążenia skarżącego konsekwencjami oczywistego, rażącego wręcz błędu Kolegium, wyrażającego się w rozpoznaniu odwołania P. J. bez weryfikacji, czy dla drugiej strony postępowania, tj. dla skarżącego, upłynął bezskutecznie termin do wniesienia odwołania. W konsekwencji sytuacja taka godziłaby w podstawowe zasady postępowania administracyjnego – zasadę praworządności (art. 6 i 7 k.p.a.) oraz zasadę ochrony zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Obarczanie strony konsekwencjami błędów organu nie może być bowiem zaakceptowane w państwie prawnym, ponadto w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów władzy publicznej. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Kolegium z dnia 10 września 2024 r., jako naruszające przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 134 k.p.a.), podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie II sentencji. Usunięcie przez Sąd z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji z dnia 20 sierpnia 2024 r., jak i zaskarżonego postanowienia z dnia 10 września 2024 r., powoduje konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie w trybie postępowania odwoławczego. Organ odwoławczy zobowiązany będzie wydać decyzję po rozpoznaniu obydwu odwołań wniesionych w niniejszej sprawie od decyzji organu pierwszej instancji (tj. zarówno odwołania P. J., jak i odwołania skarżącego B. S.), i odnieść się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów i argumentów obu odwołań. O kosztach postępowania (punkt III sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. Zasądzone koszty obejmują uiszczone przez skarżącego wpisy sądowe od skarg w kwotach odpowiednio: [...] złotych (wpis od skargi na decyzję) i [...] złotych (wpis od skargi na postanowienie), wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 złotych, a także uiszczone w obu sprawach opłaty skarbowe od pełnomocnictwa w łącznej kwocie 34 złotych. Wyjaśnić należy, że wprawdzie przed wydaniem wyroku skarżący wypowiedział pełnomocnictwa udzielone adwokatowi A. H., jednak skoro pełnomocnik ten sporządził i wniósł w imieniu skarżącego skargi oraz reprezentował skarżącego niemal w całym toku zainicjowanych postępowań sądowych w pierwszej instancji, jego wynagrodzenie należało uwzględnić w ramach należnych skarżącemu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jego praw. Przy czym jakkolwiek ww. pełnomocnik reprezentował skarżącego w obu połączonych sprawach, Sąd – korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 206 p.p.s.a. – uznał za zasadne uwzględnienie w ramach zasadzonych kosztów wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości odpowiadającej stawce wynagrodzenia za udział w jednej sprawie (tj w kwocie 480 zł określonej w § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie - t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). W ocenie Sądu, przemawia za tym okoliczności, iż rozpoznane sprawy pozostają ze sobą w związku i pomimo różnych przedmiotów zaskarżenia, zasadnicze zarzuty, wnioski i argumenty obu złożonych skarg pozostawały tożsame. Podkreślić trzeba, że okoliczność wniesienia skarg w wielu sprawach tożsamych co do okoliczności faktycznych i prawnych, przez co wymagających mniejszego nakładu pracy, jest traktowana w orzecznictwie jako uzasadniony powód miarkowania kosztów zastępstwa procesowego (por. np. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I GZ 502/18). Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI