II SA/LU 804/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy Wilków dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr ew. [...], uznając, że brak szczegółowych regulacji uniemożliwia jej zagospodarowanie i narusza prawo własności.
Skarga dotyczyła uchwały Rady Gminy Wilków z 2003 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w części dotyczącej działki nr ew. [...]. Skarżąca zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego, wskazując, że plan, mimo przeznaczenia działki pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną (MN), nie zawiera żadnych szczegółowych ustaleń dotyczących jej zagospodarowania, co uniemożliwia realizację zabudowy i narusza prawo własności. Sąd uznał, że skarżąca, jako właścicielka działki od 2022 r., posiada interes prawny do jej zaskarżenia, nawet jeśli nabyła ją po wejściu w życie planu. Stwierdzono nieważność uchwały w spornej części z powodu istotnych wad planistycznych naruszających przepisy ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz konstytucyjną zasadę proporcjonalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę A. B.-K. na uchwałę Rady Gminy Wilków z 2003 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w części dotyczącej działki nr ew. [...]. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz Konstytucji RP, argumentując, że plan, mimo oznaczenia działki jako terenu zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (MN), nie zawiera żadnych szczegółowych zasad jej zagospodarowania, co w praktyce uniemożliwia jakąkolwiek zabudowę i narusza jej prawo własności. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, podnosząc m.in. brak legitymacji skarżącej do jej wniesienia, gdyż nabyła ona nieruchomość po wejściu w życie uchwały. Sąd uznał jednak, że skarżąca, jako obecna właścicielka, posiada interes prawny do zaskarżenia uchwały, powołując się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym uprawnienie to przechodzi na nabywcę nieruchomości, jeśli poprzedni właściciel go nie wykorzystał. Merytorycznie Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działki nr ew. [...] z powodu istotnych wad planistycznych. Wskazano, że plan powinien zawierać szczegółowe ustalenia dotyczące zasad zagospodarowania terenu, w tym warunków zabudowy i intensywności, zgodnie z ustawą o zagospodarowaniu przestrzennym. Brak takich regulacji dla działki MN, która nie była zabudowana, stanowił istotne naruszenie prawa i ingerencję w prawo własności, niezgodną z konstytucyjną zasadą proporcjonalności. Sąd zasądził od Gminy na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, właściciel nieruchomości, który nabył ją po wejściu w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, posiada interes prawny do zaskarżenia uchwały w sprawie tego planu, jeśli jego poprzedni właściciele nie skorzystali z tego uprawnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że uprawnienie do zaskarżenia uchwały planistycznej przechodzi na nabywcę nieruchomości wraz z prawem własności, o ile poprzedni właściciel nie skorzystał z tego prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5 i 6
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 52 § § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 53 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.z.p. art. 2 § ust. 1
Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym
u.z.p. art. 10 § ust. 1 pkt 6
Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym
u.z.p. art. 3 § pkt 1
Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym
u.z.p. art. 33
Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak szczegółowych ustaleń w planie miejscowym dotyczących zagospodarowania działki, co uniemożliwia jej zabudowę. Naruszenie prawa własności i konstytucyjnej zasady proporcjonalności przez nadmierną ingerencję w prawo własności. Posiadanie przez skarżącą interesu prawnego do zaskarżenia uchwały, mimo nabycia nieruchomości po jej wejściu w życie.
Odrzucone argumenty
Brak legitymacji skarżącej do wniesienia skargi z uwagi na nabycie nieruchomości po wejściu w życie uchwały. Prawidłowość procedury przyjęcia zaskarżonej uchwały.
Godne uwagi sformułowania
Ustalenia planu miejscowego powinny być realistyczne, możliwe do zrealizowania, a nie ograniczające nadmiernie prawa obywateli chronione konstytucyjnie. Ustalenia planu kształtują sposób wykonania prawa własności. Zaskarżone regulacje uniemożliwiają bowiem jakąkolwiek formę zagospodarowania należącej do skarżącej działki, ingerując w sposób nieuprawniony w przysługujące prawo własności. Realizacja władztwa planistycznego wiąże się w sposób oczywisty z ingerencją w prawo własności, jednakże regulacje planu miejscowego powinny pozwalać na racjonalne realizowanie tego prawa, a nie wprowadzać ograniczenia, które faktycznie uniemożliwiają zagospodarowanie działki skarżącej.
Skład orzekający
Jerzy Parchomiuk
przewodniczący
Jacek Czaja
sędzia
Maciej Gapski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska sądów administracyjnych w kwestii interesu prawnego nabywców nieruchomości w odniesieniu do planów miejscowych uchwalonych przed nabyciem oraz wadliwości planów, które nie zawierają szczegółowych zasad zagospodarowania, naruszając prawo własności i zasadę proporcjonalności."
Ograniczenia: Dotyczy głównie planów miejscowych uchwalonych na podstawie ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r., choć zasady dotyczące prawa własności i proporcjonalności są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa własności i jego ograniczeń przez plany zagospodarowania przestrzennego, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i deweloperów. Pokazuje, jak sądy chronią obywateli przed nadmierną ingerencją władzy planistycznej.
“Plan zagospodarowania przestrzennego uniemożliwia budowę? Sąd administracyjny staje po stronie właściciela.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 804/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jacek Czaja
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Maciej Gapski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 1999 nr 15 poz 139
art. 2 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 6, art. 33
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. B. na uchwałę nr VIII/49/2003 Rady Gminy Wilków z dnia 18 września 2003 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy Wilków zwanego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy Wilków I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...] II. zasądza od Gminy Wilków na rzecz A. B. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 18 marca 2003 r. Rada Gminy Wilków podjęła uchwałę Nr VIII/49/2003 w sprawie zmiany miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy Wilków zwanego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy Wilków (dalej jako: uchwała lub plan miejscowy) .
Skargę na powyższą uchwałę w części dotyczącej działki nr ewid. [...], obręb P., gmina Wilków wniosła A. B.-K. (dalej jako: skarżąca) zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego poprzez:
1. niezastosowanie art. 2 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm., dalej jako u.z.p.);
2. niezastosowanie art. 3 pkt 1 u.z.p.;
3. niezastosowanie art. 10 ust. 1 pkt 6 u.z.p.;
4. niezastosowanie art. 33 u.z.p.;
5. niezastosowanie art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działki nr ewid. [...], obręb P., gmina Wilków. W skardze zawarto również wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Skarżąca wyjaśniła, że jest właścicielką działki nr [...] (KW [...]) Przedmiotowa działka nie jest i nigdy wcześniej nie była zabudowana. Następnie wskazała, że powyższa działka została objęta planem z 2003 r., który został zatwierdzony uchwałą zaskarżoną niniejszą skargą. Wyjaśniono także, że przedmiotowy plan został sporządzony jeszcze pod rządami ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, to jest ustawy która obowiązywała bezpośrednio przed obowiązującą od 2003 r. ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. poz. 503 ze zm., dalej jako u.p.z.p.).
Odnosząc się do załącznika nr 4 podkreślono, że przedstawia poddane georeferencji (wpisaniu w układ współrzędnych) zdjęcie oryginalnego rysunku planu z 2003 r. Przedmiotowy rysunek stanowi znacznych rozmiarów planszę, która została wykonana odręcznie 20 lat temu. Ze względu na upływ lat, czytelność przedmiotowego rysunku jest bardzo niska (por. przykładowo rozdarcie widoczne w lewej części załącznika nr 4, jednakże przy bardzo dokładnej analizie można dostrzec symbol MN oraz dwa odnośniki prowadzące od tego symbolu do dwóch wydzielonych terenów. Analizę rysunku planu z 2003 r. znacząco ułatwia załącznik nr 5, który przedstawia wyrys z Systemu Informacji Przestrzeni Gminy Wilków, w którym to systemie znajduje się poddany cyfryzacji rysunek planu z 2003 r. Na Załączniku nr 4 i 5 granice działki nr ewid. [...] oznaczono obrysem koloru czerwonego - przedmiotowa działka znajduje się w granicach terenów oznaczonych symbolem:
- MN (tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej).
Zgodnie z §5 tekstu planu z 2003 r.:
1. Część tekstowa planu zawiera: 1/ Ogólne zasady ochrony i zasady zagospodarowania obszarów podlegających ochronie przyrodniczej i kulturowej, zawarte w rozdziale II,
2/ Ogólne zasady zagospodarowania terenów według rodzajów przeznaczenia, zawarte w rozdziale III,
3/ Ustalenia szczegółowe dotyczące zabudowy i zagospodarowania terenów oznaczonych symbolami na rysunku w skali 1:10 000 zawarte w rozdziale IV,
4/Przepisy końcowe zawarte w rozdziale V".
Zdaniem skarżącej z punktu widzenia niniejszej skargi kluczowe są ustalenia zawarte w:
- rozdziale III (§12 tekstu planu z 2003 r.), który zawiera ogólne zasady zagospodarowania według rodzajów przeznaczenia - w części zatytułowanej IV Mieszkalnictwo (str. 28 tekstu planu z 2003 r.), w odniesieniu do terenów oznaczonych symbolem MN ustalono:
"3. Tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (MN)
Na wyznaczonych terenach mieszkalnictwa wielorodzinnego ustala się zasady:
1/ Adaptacja istniejących budynków wielorodzinnych w Kol. S., Kol. W. i Z.,
2/ Dopuszcza się modernizacje i rozbudowę obiektów związaną z poprawą standardu budynku i mieszkań, estetyki wykończenia i architektury zabudowy. "
Skarżący podnieśli, że dla terenów MN:
- ustalono adaptację istniejących budynków wielorodzinnych znajdujących się w miejscowościach: S. K., W. K. i Z.,
- dopuszczono modernizację i rozbudowę (istniejących) obiektów związaną z poprawą standardu i/lub estetyki i/lub architektury.
- rozdziale IV (§13 tekstu planu z 2003 r.) - w podziale na miejscowości zamieszczono dodatkowe ustalenia szczegółowe dla wybranych terenów, przy czym powyższe dotyczy wyłącznie terenów oznaczonych liczbą oraz symbolem literowym - w szczególności dla miejscowości P., znajdującej się w jednostce funkcjonalnej Fi (str. 61 tekstu planu z 2003 r.) ustalenia szczegółowe dotyczą trzech terenów oznaczonych symbolami 1UC, 2UC, 3TO - brak jest szczegółowych ustaleń dla terenu oznaczonego symbolem MN.
Uzasadniając swoje zarzuty skarżąca podkreśliła, że "Postanowienia planów miejscowych powinny być realistyczne, możliwe do zrealizowania, a nie ograniczające nadmiernie prawa obywateli chronione konstytucyjnie."- Wyrok NSA z dn. 27 stycznia 2011 r, sygn. akt II OSK 83/10.
Skarżąca stwierdziła, że z jednej strony plan z 2003 r. a priori przeznacza działkę nr [...] na cele zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej. Z drugiej jednak strony ustalenia tekstu planu z 2003 r. uniemożliwiają realizację jakiejkolwiek zabudowy na nieruchomości. W uzasadnieniu ponownie zacytowano § 12 i 13 zaskarżonej uchwały i podniesiono, że pomimo tego, że zgodnie z ustaleniami planu działka nr [...] formalnie jest przeznaczona na cele budowlane - została w planie z 2003 r. przeznaczona na cele zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej - to w rzeczywistości plan z 2003 r. nie zawiera jakichkolwiek ustaleń dotyczących zasad zagospodarowania nieruchomości skarżącej, co w konsekwencji uniemożliwia realizację jakiejkolwiek zabudowy. Zważywszy na powyższe, skarżąca zarzuciła obrazę prawa materialnego przez plan z 2003 r. w odniesieniu do dz. ew. [...].
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi i jednocześnie wskazała, że nie sprzeciwia się rozpatrzenia sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wyjaśniono stan faktyczny sprawy oraz powołano regulacje zaskarżonej uchwały odnoszące się do działki będącej własnością skarżącej. W ocenie organu zachodzą wątpliwości co do tego, czy skarżąca posiada legitymację do złożenia skargi na przedmiotową uchwałę. Nieruchomość stanowiąca działkę nr ew. [...], obręb P., została nabyta przez skarżącą w 2022 r. natomiast kwestionowany plan zagospodarowania przestrzennego został przyjęty uchwałą z dnia 18 września 2003 r., a zatem przed nabyciem przez skarżącą nieruchomości. Nie ulega zatem wątpliwości, że w dacie wejścia w życie uchwały skarżąca nie była właścicielem nieruchomości, więc nie posiadała interesu prawnego, o którym mowa wart. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Stosownie do tego przepisu, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Należy zatem przyjąć, że interes prawny winien istnieć w dniu wejścia w życie uchwały, co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Organ podkreślił, że podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 1715/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 13 września 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 490/11 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt 270/08. W ww. orzeczeniach podkreślono, że skoro nieruchomości zostały nabyte przez skarżących po dacie wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowanie przestrzennego to uchwała nie pozbawiła praw wynikających z prawa własności ("uchwala w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mogła naruszyć interesu prawnego skarżących w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g., albowiem nie pozbawiła skarżących konkretnych praw, uprawnień, które istniały w dacie wejścia w życie zaskarżonej uchwały. W żaden sposób nie mogła bowiem ograniczyć wykonywania prawa własności w stosunku do działki, skoro działka ta została nabyta przez skarżących po podejściu wżycie przedmiotowej uchwały. Zatem zaskarżona uchwała nie spowodowała następstwa w postaci ograniczenia lub pozbawienia skarżących prawa wynikającego z prawa własności do działki ").
Dodatkowym argumentem na poparcie powyższego poglądu, zdaniem Rady Gminy, jest fakt, że w dacie nabycia nieruchomości skarżącej było znane przeznaczenie nieruchomości w uchwale, która jest aktem prawa miejscowego i podlegała ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego, więc skarżąca była świadoma przed zakupem nieruchomości ograniczeń wynikających z kwestionowanej uchwały. Podkreślono również, że skarżąca nie zdołała zakwestionować prawidłowości procedury przyjęcia zaskarżoną uchwałą zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).
Kontrolą działalności organów administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne objęte są między innymi - zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. - akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, przy czym kryterium tej kontroli stanowi zgodność z prawem tych aktów (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.). Sąd, uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Przed przystąpieniem do badania zasadności skargi wyjaśnić należy, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 52 i art. 53 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) przepisy art. 52 i art. 53 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą nowelizacyjną, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Zaskarżona uchwała została wydana przed wejściem w życie wspomnianej nowelizacji, tj. przed 1 czerwca 2017 r.
Badając formalną dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Z kolei w myśl art. 53 § 2 tej ustawy w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
Zgodnie zaś z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (w brzmieniu sprzed nowelizacji - dalej u.s.g.), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Z wymienionych powyżej przepisów wynika, że warunkiem formalnym skutecznego zaskarżenia uchwały rady gminy jest wykazanie, że:
1) zaskarżona uchwała jest uchwałą z zakresu administracji publicznej,
2) wcześniej bezskutecznie wezwano gminę do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego,
3) zachowany został termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Należy podkreślić, że skarga w niniejszej sprawie została poprzedzona bezskutecznym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (organ uchwałodawczy nie udzielił odpowiedzi na wezwanie). Dlatego też stosownie do art. 53 § 2 p.p.s.a. skarga została złożona z zachowaniem 60-dniowego terminu liczonego od daty wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa (wezwanie wpłynęło do Urzędu Gminy w dniu 20 czerwca 2023 r., natomiast skarga wpłynęła do Urzędu Gminy w dniu 28 lipca 2023 r.).
Podmiot, który zaskarża uchwałę do sądu i domaga się stwierdzenia jej nieważności, musi wykazać interes prawny, który został naruszony określoną uchwałą, co wynika z powołanego wyżej art. 101 ust. 1 u.s.g. Skargę na uchwałę organu gminy może wnieść tylko ten, kto zgodnie z normą prawa materialnego ma interes prawny lub uprawnienie. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Interes prawny i uprawnienie powinny wynikać z przepisów prawa materialnego, te bowiem przepisy są źródłem uprawnień i interesów prawnych (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1992 r. sygn. akt I SA 1355/91, Lex nr 26058).
Zatem skargę w oparciu o ten przepis szczególny może wnieść ten, kto wykaże, że jego indywidualny interes prawny znajduje ochronę w aktualnie funkcjonującym porządku prawnym i został naruszony kwestionowaną uchwałą rady gminy. Interes prawny osoby, która wnosi skargę w tym trybie musi wynikać z przepisu prawa materialnego kształtującego sytuację prawną osoby skarżącej. Interes prawny takiej osoby uwidacznia się w tym, że osoba ta działa bezpośrednio, we własnym imieniu i posiada roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Kryterium "interesu prawnego" posiada więc charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia, czy zachodzi związek między strefą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji. Naruszenie tak rozumianego interesu prawnego w przypadku uchwały rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego niewątpliwie wykazać może podmiot będący właścicielem działek znajdujących się w obszarze objętym miejscowym planem (por. wyrok WSA w Gliwicach z 15.05.2023 r., II SA/Gl 1794/22, LEX nr 3571120).
Skarżąca wywodzi swój interes prawny do zaskarżenia uchwały z prawa własności działki nr ewid. [...], znajdującej się w obrębie P., gmina Wilków, która objęta jest ustaleniami zawartymi w przedmiotowym planie miejscowym. Do skargi dołączono wypis z rejestru gruntów, z którego wynika, że A. B.-K. jest właścicielem działki nr [...] składającej się z gruntów ornych o łącznej powierzchni 0,11 ha. Fakt, że skarżąca jest są właścicielką przedmiotowej nieruchomości został również potwierdzony przez Radę Gminy w odpowiedzi na skargę, w której wskazano ponadto, że skarżąca jest jej właścicielką od 2022 r.
Mając na uwadze powyższą okoliczność, tut. Sąd, wbrew wątpliwościom Rady Gminy, uznał, że skarżąca posiada interes prawy w zaskarżeniu uchwały zmieniającej plan miejscowy z 18 września 2003 r. Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę nie podziela poglądu zaprezentowanego w powołanym w odpowiedzi na skargę orzecznictwie, zgodnie z którym, skarżący, którzy nabyli działkę już po dniu wejściu w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mogą skutecznie zarzucać planowi naruszenie ich interesu prawnego do zagospodarowania działki innego niż ustala plan (tak m.in. w wyroku NSA z 13.05.2009 r., II OSK 1715/08, LEX nr 574684).
Zdaniem Sądu skarżąca legitymuje się interesem prawnym do zaskarżenia uchwały w sprawie zmiany planu miejscowego w części odnoszącej się do terenów działki będącej jej własnością. Dlatego też Sąd merytorycznie rozpatrzył skargę mając na względzie zapisy uchwały dotyczące terenów działki nr ewid. [...], obręb P.
Odnosząc się do interesu prawnego tut. Sąd miał na względzie stanowisko sądów administracyjnych, w którym wyjaśniono, że nabycie nieruchomości w okresie, gdy zaskarżona uchwała już obowiązuje nie uniemożliwia następczo zaskarżenia jej w trybie art. 101 u.s.g. i wykazania, że postanowienia tej uchwały naruszają interes prawny strony skarżącej. Warunkiem do skutecznego wniesienia skargi jest to, aby poprzednik prawny nabywcy nieruchomości nie korzystał z przysługujących mu uprawnień do zaskarżenia takiej uchwały (zob. wyrok NSA z 8.07.2014 r., II OSK 3005/12, LEX nr 1519357). Prawidłowe jest uznanie, że sam fakt zbycia nieruchomości nie powoduje wygaśnięcia uprawnień z art. 101 ust. 1 u.s.g., lecz skutkuje jedynie przejściem tych uprawnień w ślad za prawem własności (wyrok NSA z 20.12.2017 r., II OSK 718/16, LEX nr 2508388). Skoro zatem skarżąca kupiła wskazaną powyżej działkę w 2022 r., a jej poprzedni właściciele nie zaskarżyli planu miejscowego z dnia 18 września 2003 r. (co jest bezsporne), to uprawnienie to przysługuje obecnej właścicielce nieruchomości.
Odnosząc się do zaskarżonej uchwały należy uznać, że przyjęte w niej rozwiązania dotyczące terenów oznaczonych w planie symbolem MN w sposób istotny naruszają przepisy ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 7 lipca 1994 r., a także wyrażoną w Konstytucji zasadę proporcjonalności. Wskazać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest słuszny pogląd, że w przypadku planów miejscowych uchwalonych na podstawie ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym istnieje podstawa do poszerzenia zakresu kontroli takiego planu przewiedzianego w art. 27 u.z.p. na podstawie art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g, który stanowi, iż nieważna jest uchwała sprzeczna z prawem, jeżeli naruszenie prawa ma charakter istotny (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 stycznia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 1529/20, wyrok WSA w Warszawie z 16 września 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 717/20, wyrok NSA z 12 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1422/12). Dlatego też pomimo braku podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały z uwagi na naruszenie procedury jej sporządzania i uchwalania (tego rodzaju naruszeń nie stwierdzono), to jednak z uwagi na istotne braki w uchwale właściwe było stwierdzenie jej nieważności w części – zgodnie z żądaniem zawartym w skardze.
Zasadnie wskazuje skarżąca, że stosownie do obowiązujących w dacie uchwalania zaskarżonego planu przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w planie miejscowym powinny znaleźć się regulacje w zakresie ustalenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu (art. 2 ust. 1 u.z.p). Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.z., który stanowi uszczegółowienie powyższej normy, w planie miejscowym organ powinien ustalić lokalne warunki, zasady i standardy kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym również linie zabudowy i gabaryty obiektów, a także maksymalne i minimalne wskaźniki intensywności zabudowy. Regulacje w tym zakresie są konieczne, aby umożliwić właściwe zagospodarowanie terenu przez podmioty, posiadające tytuł prawny do określonej nieruchomości, gdyż ustalenia planu kształtują sposób wykonania prawa własności (art. 3 pkt 1 oraz art. 33 u.z.p.) Przyjęcie w zaskarżonym planie miejscowym, że należąca do skarżącej działka znajduje się w terenie MN przeznaczonym dla zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej bez ustalenia szczegółowych zasad kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu narusza istotnie powołaną ustawę. Rada Gminy w rozdziale III planu miejscowego w § 12 pkt IV ppt 3 (w części odnoszącej się do mieszkalnictwa) zawarła regulację, która w sposób wyczerpujący nie odnosi się do terenów oznaczonych symbolem MN. Z brzmienia wskazanego przepisu wynika, że wyznacza się tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (MN), na których ustala się zasady: 1. adaptacja istniejących budynków wielorodzinnych w Kol. S., Kol. W. i Z., 2. dopuszcza się modernizację i rozbudowę obiektów związaną z poprawą standardu budynku i mieszkań, estetyki wykończenia i architektury zabudowy. W sytuacji, gdy działka skarżącej w dacie uchwalania zaskarżonego planu (a także obecnie) nie była zabudowana to faktycznie nie została objęta żadnymi szczegółowymi ustaleniami planistycznymi. Cytowany § 12 odnoszący się do terenu MN reguluje wyłącznie zasady zagospodarowania na wybranych działkach zabudowanych, znajdujących się w wymienionych w tym przepisie miejscowościach oraz dopuszcza modernizację i rozbudowę obiektów już istniejących (w ograniczonym zakresie). Regulacja planu nie odnosi się natomiast w ogóle do działek, które zostały oznaczone w planie symbolem MN, a nie były zabudowane - nie wprowadza i nie ustala żadnych warunków, zasad i standardów kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu. Taki sposób kształtowania przepisów prawa miejscowego wyklucza, jak podkreśliła również skarżąca, możliwość zagospodarowania działki nr ewid. [...] znajdującej się wprawdzie na terenach zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, ale nie objętej żadnymi szczegółowymi, wymaganymi przez ustawę, regulacjami. Przyjęte w tym zakresie ustalenia planu miejscowego są niepełne, a więc wadliwe (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 31.01.2023 r., II SA/Wr 635/22, LEX nr 3486016).
Istotne jest to, że uchwalone przez Radę Gminy przepisy dotyczące terenów MN kształtują sposób wykonania prawa własności nieruchomości (art. 33 u.z.p.) w zakresie, który jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą państwa prawnego i wynikającą z niej zasadą proporcjonalności. Zaskarżone regulacje uniemożliwiają bowiem jakąkolwiek formę zagospodarowania należącej do skarżącej działki, ingerując w sposób nieuprawniony w przysługujące prawo własności. Wynikające z zaskarżonej uchwały ograniczenie jednego z podstawowych praw chronionych konstytucyjne, jakim jest prawo własności, stanowi nadmierną ingerencję władzy publicznej w istotę tego prawa, a zatem musi być uznane za niezgodne z prawem (por. wyrok NSA w Katowicach z 18.12.2003 r., II SA/Ka 3620/01, LEX nr 681850). Realizacja władztwa planistycznego wiąże się w sposób oczywisty z ingerencją w prawo własności, jednakże regulacje planu miejscowego powinny pozwalać na racjonalne realizowanie tego prawa, a nie wprowadzać ograniczenia, które faktycznie uniemożliwiają zagospodarowanie działki skarżącej. Ustalenia przyjęte w planie, które z jednej strony kwalifikują działkę pod zabudowę wielorodzinną, a z drugiej nie uszczegóławiają warunków tej zabudowy (wprowadzając faktyczny zakaz zabudowy) stanowią nadmierną ingerencję Rady Gminy w prawo własności skarżącej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że poza regulacjami ustawodawstwa zwykłego organy gminy przy stanowieniu treści aktu planistycznego muszą uwzględnić również normy konstytucyjne, w tym ustanowioną w art. 31 ust. 3 zasadę proporcjonalności i wynikający z art. 64 ust. 3 zakaz nadmiernej ingerencji w chronione prawo własności. Naruszenie wskazanych zasad stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały planistycznej, co w przedmiotowej sprawie nastąpiło. (por. wyrok TK z 9 lipca 2007 r. sygn. P 30/06, OTK-A 2007, Nr 7, poz. 74)
O zwrocie na rzecz skarżącej kosztów postępowania orzeczono na podstawie w art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzone koszty postępowania obejmują uiszczony wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 300 zł.
Mając na uwadze powyższe WSA w Lublinie orzekł jak w sentencji wyroku.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI