II SA/Lu 785/23

II SA/Lu 785/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Ostrowska /sprawozdawca/
Jacek Czaja
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
art. 39 ust.1, art. 41 pkt 1, 2 , art. 8 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 26 lipca 2023 r., znak: SKO.41/4056/OS/2023 w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego i specjalnego zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi S. C. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) z tytułu podatku od towarów i usług.
Uzasadnienie
Decyzją z 26 lipca 2023 r., znak: SKO.41/4056/OS/2023, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i art. 41 pkt 1 i 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, dalej: u.p.s.), po rozpoznaniu odwołania T. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Niemce w przedmiocie odmowy przyznania T. W. specjalnego zasiłku celowego i zasiłku okresowego z przeznaczeniem na opłacanie usług opiekuńczych
Stan sprawy przedstawia się następująco.
W dniu 5 maja 2023 r. wpłynął wniosek T. W. o świadczenie pieniężne na opłacenie opieki i pomocy.
W związku z brakiem możliwości nawiązania z wnioskodawczynią kontaktu osobistego oraz telefonicznego, organ pierwszej instancji zwrócił się do skarżącej o dostarczenie pisemnej informacji dotyczącej aktualnej sytuacji rodzinnej, materialnej, zdrowotnej i mieszkaniowej, w tym odcinka emerytury za kwiecień 2023 r. (k. 4). W odpowiedzi skarżąca nadesłała oświadczenie z 23 maja 2023 r., w którym powołała się na wcześniej złożone przez siebie oświadczenie z 15 lutego 2023 r. oraz wskazała: "Od 1 marca 2023 r. sytuacja znana, źródło dochodu – znane, wysokość dochodu – znana, sytuacja mieszkaniowa – znana, sytuacja zawodowa – znana, sytuacja rodzinna – znana. Skarżąca wskazała ponadto: "niewykonane usługi opiekuńcze (2 formy). Od 2023 r. opłacam opiekę i pomoc osób drugich 1200 zł opieka i 200 zł pomoc. Opłacam na na bieżąco doraźną opiekę (około 50 godzin miesięcznie). Nie występuje obowiązek ujawnienia osób do opieki własnej" (k. 6-7). Do oświadczenia dołączyła rachunek za leki w kwocie 132,80 zł oraz fakturę z grudnia 2022 r. na zakup węgla w kwocie 2835 zł.
Organ pierwszej instancji dołączył do akt sprawy kopię oświadczenia wnioskodawczyni z 15 lutego 2023 r., na które powołała się w piśmie z 23 maja 2023 r. W oświadczeniu z 15 lutego 2023 r. wnioskodawczyni wskazała na dochód w kwocie 1736,63 zł oraz na fakt, że dwoje jej dzieci nie żyje, a z żyjącym synem nie ma kontaktu ze względu na odległość, wskazała również na separację z mężem. Podkreśliła pogarszający się stan jej zdrowia od 1 marca 2020 r., a także wyjaśniła, że w styczniu 2023 r. jej wydatki na opiekę wyniosły 1050 zł i że nie ma pieniędzy na opał od początku 2023 r. Wskazała na konieczne wydatki, takie jak opieka, leki, prąd i opał (k. 11-12).
W aktach sprawy zamieszczono orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 13 lipca 2021 r., z którego wynika, że wnioskodawczynie jest uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe.
Na podstawie posiadanej dokumentacji organ ustalił, że skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, sama dysponuje swoim świadczeniem, jej mąż mieszka w tym samym domu, ale prowadzi oddzielnie gospodarstwo domowe (orzeczona sądownie separacja). W związku z tym, że skarżąca nie dostarczyła odcinka emerytury za kwiecień 2023 r., organ przyjął dochód skarżącej za styczeń 2023 r. w kwocie 1474,42 zł (emerytura w wysokości 1217,98 zł i dodatek pielęgnacyjny – 256,44 zł). Organ nie uwzględnił w dochodzie wypłacanego wnioskodawczyni świadczenia uzupełniającego w wysokości 500 zł, ponieważ sprawa dotyczy świadczenia pieniężnego. Emerytura jest pomniejszana o zajęcie komornicze w wysokości 237,79 zł, którego nie odlicza się od dochodu. Łącznie do dyspozycji wnioskodawczyni ma zatem kwotę 1.736,63 zł.
Odmawiając wnioskodawczyni przyznania żądanych świadczeń, organ pierwszej instancji stwierdził, że nie spełnia ona przesłanek przyznania pomocy z uwagi na fakt, że przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a jej sytuacja życiowa i majątkowa wskazuje, że nie wystąpiła sytuacja nadzwyczajna warunkująca przyznanie specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku okresowego na podstawie art. 41 u.p.s.
Od decyzji odwołanie złożyła T. W..
Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazaną na wstępie decyzją z 26 lipca 2023 r., Kolegium przytoczyło treść art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s., będącego prawną podstawą przyznania zasiłków z pomocy społecznej osobom, których dochody przekraczają kryterium dochodowe, w tym specjalnego zasiłku celowego (pkt 1) oraz zasiłku okresowego (pkt 2).
Kolegium ustaliło, że T. W. jest osobą samotnie gospodarującą. Jak wynika z materiału dowodowego, jej dochód wynosi 1.736,63 zł. Powyższą kwotę strona wskazała w informacji osób lub rodzin korzystających ze świadczeń pomocy społecznej dotyczącej aktualnej sytuacji osobistej zdrowotnej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej w dniu 20 lutego 2023 r. (k. 12 akt). Natomiast w aktualizacji informacji z dnia 23 maja 2023 r. (data wpływu do organu I instancji w dniu 23 maja 2023 r.) przy rubryce źródła dochodu strona własnoręcznie napisała: "znane". Dochód skarżącej przekracza zatem kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, wynoszące 776 zł ( art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.).
Wobec przekroczenia kryterium dochodowego, organy były obowiązane do rozważenia zastosowania art. 41 u.p.s. dającego podstawy do przyznania pomocy niezależnie od wysokości dochodów wnioskodawcy w sytuacji, gdy zaistnieje szczególnie uzasadniony przypadek. Według organów, przez "szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć sytuację zupełnie wyjątkową, na którą wpływ ma nie tyle uzyskiwany przez stronę dochód, co sytuacja życiowa, w której strona się znalazła. Sytuacja taka ma miejsce wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Oceniana jest ona na podstawie kryteriów obiektywnych, a znalezienie się strony w tak dotkliwej i drastycznej sytuacji życiowej najczęściej musi wynikać z czynników zewnętrznych, a nie być konsekwencją działania czy też zaniechania strony.
Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły szczególnie uzasadnione przypadki, które uzasadniałyby zastosowanie pomocy z art. 41 pkt 1 lub pkt 2 u.p.s. W złożonej informacji osób lub rodzin korzystających ze świadczeń pomocy społecznej dotyczącej aktualnej sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej w dniu 20 lutego 2023 r. (k. 11-12 akt) oraz jej aktualizacji dokonanej w dniu 23 maja 2023 r. (k. 6-7 akt), T. W. nie wskazała nadzwyczajnych okoliczności, szczególnie dotkliwych i drastycznych, które powodowałyby, aby stronie, pomimo przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego, przysługiwało prawo do specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku okresowego. Na pewno nie należy do nich konieczność wykupu leków w aptece na kwotę 132,80 zł, co potwierdza przedłożony przez stronę paragon fiskalny (k. 8 akt). Kolegium podkreśliło, że decyzją z 5 września 2022 r., znak: SKO.41/3639/OS/2022 przyznano T. W. częściowo odpłatne usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, w wymiarze 5 dni w tygodniu, z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych w liczbie 4 godzin dziennie od 24 sierpnia 2022 r. do 23 września 2022 r. oraz 8 godzin dziennie od dnia 26 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. Określono przy tym zakres przedmiotowy usług, który obejmuje: pomoc w utrzymaniu higieny ciała, pomoc przy ubieraniu i rozbieraniu, pomoc w przygotowaniu posiłków, nadzór nad przyjmowaniem leków zgodnie z zaleceniami lekarza, realizacja recept, umawianie wizyt lekarskich i pielęgniarskich, zapewnienie posiłków, robienie zakupów, sprzątanie mieszkania, zapewnienie ogrzewania. Ustalono odpłatność za usługi w dni robocze w wysokości 25 % kosztu za każdą zrealizowaną godzinę usług oraz zwolniono T. W. w 60% z ustalonej odpłatności. Tym samym, po zastosowaniu zwolnienia, odpłatność za usługi opiekuńcze wyniosła 3,01 zł za godzinę. Ponadto decyzją z 16 listopada 2022 r., znak: OPS.4523.770.202 stronie przyznano specjalne usługi opiekuńcze od 30 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. Stronie przyznana została zatem niepieniężna pomoc społeczna, która co do zasady, uwzględniając cele polityki społecznej państwa, powinna być realizowana w pierwszej kolejności. Potrzeby strony zostały zatem zaspokojone, gdyż uwzględniając jej trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji ustaloną na podstawie orzeczenia z dnia 9 lipca 2020 r. przez Lekarza Orzecznika ZUS (k. 40 akt), przyznano jej usługi opiekuńcze do czerwca 2023 r., a także specjalne usługi opiekuńcze w wymiarze 10 godzin miesięcznie do 31 grudnia 2023 r., które jednak nie były wykonywane z powodu odmowy przyjęcia opiekunek.
Kolegium podkreśliło, że specjalny zasiłek celowy lub zasiłek okresowy nie stanowi ekwiwalentu dla usług opiekuńczych. Istotą specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku okresowego jest przezwyciężenie doraźnych, jednorazowych, a przy tym drastycznych okoliczności, które w sposób niespodziewany wystąpiły w życiu osoby. Tymczasem potrzeby strony zostały zaspokojone na podstawie innego przepisu, a mianowicie art. 50 u.p.s. Usługi opiekuńcze nie przejawiają się doraźnym charakterem, jak ma to miejsce w przypadku specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku okresowego.
Kolegium nie podzieliło zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, że organ I instancji nie zbadał znanych z urzędu okoliczności odnoszących się do jej sytuacji życiowej. Skoro bowiem powyższe okoliczności są znane organowi z urzędu, nie było konieczności ich badania i weryfikowania. Ponadto strona sama wskazała w informacji z 23 maja 2023 r. (k. 7 akt), że jej sytuacja majątkowa, osobista, życiowa i zdrowotna jest znana.
W skardze na decyzję Kolegium T. W. zarzuciła błędne obliczenie jej dochodu, niewzięcie pod uwagę wydatków na opłacenie opieki i pomocy, nieustalenie stanu zdrowia oraz nieprzeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie z 11 grudnia 2023 r. skarżąca ponownie podkreśliła, że z uwagi na pogorszenie jej stanu zdrowia (znaczny stopień niepełnosprawności) organ miał obowiązek dokonać aktualizacji wywiadu środowiskowego, czego nie uczynił. Skarżąca wyjaśniła, że usługi opiekuńcze nie są wykonywane z winy gminy. Wskazała również, że wyrok tutejszego Sądu wydany w sprawie II SA/Lu 228/22 jest aktualnie poddawany kontroli NSA. Do pisma dołączono dwie karty informacyjne z pobytu skarżącej w szpitalu w dniach 20-23.11.2023 r. oraz 23.11-08.12 2023 r. z rozpoznaniem ostrej niewydolności płucnej i niewydolności serca, cukrzycy typu 2, astmy oskrzelowej i torbielowatości wątroby.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Przedmiotem sporu jest odmowa przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego i zasiłku okresowego z przeznaczeniem na opłacenie opieki.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że dochód skarżącej, prowadzącej samodzielnie gospodarstwo domowe, przekracza wysokość kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, dlatego niemożliwe było przyznanie zasiłku okresowego na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. oraz zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. Przyznanie tych świadczeń jest uzależnione od wysokości dochodu, który nie może przekroczyć ustalonej przez ustawodawcę kwoty tzw. kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.). W dacie orzekania w niniejszej sprawie w przypadku skarżącej, która jest osobą samotnie gospodarującą, wynosiło ono 776 zł (stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej; Dz. U. poz. 1296).
Odnosząc się do sformułowanego w skardze zarzutu błędnego obliczenia dochodu skarżącej, należy wskazać, że organy posługują się dwiema kategoriami: miesięcznego dochodu skarżącej oraz kwoty pozostającej do dyspozycji skarżącej. Dla oceny, czy nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego, miarodajny jest oczywiście dochód skarżącej, który wobec nieprzekazania przez skarżącą odcinka emerytury z kwietnia 2023 r. organ pierwszej instancji ustalił w oparciu o kwotę emerytury ze stycznia 2023 r., wynoszącej 1.474,42 zł. Na tę kwotę składała się emerytura w wysokości 1.217,98 zł netto oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 256,44 zł. Organ prawidłowo nie uwzględnił w dochodzie wypłacanego łącznie z tymi świadczeniami świadczenia uzupełniającego w wysokości 500 zł, ponieważ sprawa dotyczy świadczenia pieniężnego (art. 8 ust. 4a u.p.s.). Organ odnotował również, że emerytura jest pomniejszana o zajęcie komornicze w wysokości 237,79 zł, którego nie odlicza się od dochodu. Organ odwoławczy jako kwotę dochodu wskazał 1.736,63 zł, kierując się oświadczeniem skarżącej z 15 lutego 2023 r. (k. 12). Wskazana kwota uwzględnia świadczenie uzupełniające oraz potrącenie komornicze. Jest to zatem kwota, którą skarżąca miała do dyspozycji. Wyliczenie jej przez organ ma na celu ukazanie ogólnej sytuacji majątkowej skarżącej, co nie ma znaczenia w kontekście przyznania świadczeń uzależnionych od nieprzekroczenia kryterium dochodowego, ale nie pozostaje bez znaczenia w perspektywie zastosowania art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s.
Zatem, podsumowując ten wątek rozważań, należy wskazać, że dochód skarżącej w kwocie 1.474,42 zł niemal dwukrotnie przekraczał kwotę kryterium dochodowego, co wyklucza przyznanie żądanych świadczeń na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. oraz art. 39 ust. 1 u.p.s.
W takiej sytuacji pozostaje jeszcze zbadanie, czy organy właściwie oceniły, że nie zachodzą podstawy do przyznania skarżącej świadczeń uregulowanych w art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s., przyznawanych w wyjątkowych przypadkach i na szczególnych zasadach.
W myśl art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy, który nie podlega zwrotowi (pkt 1) lub zasiłek okresowy pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku (pkt 2).
Konstrukcja tych norm prawnych obejmuje dwie postaci dyskrecjonalności organu administracji publicznej – uznanie administracyjne (poprzez użycie sformułowania "może być przyznany") oraz klauzulę generalną (poprzez użycie sformułowania "w szczególnie uzasadnionych przypadkach"). W przypadku decyzji wydawanych w warunkach dyskrecjonalności administracyjnej kontrola sądowa sprowadza się do zbadania, czy w procesie podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic przyznanych mu kompetencji dyskrecjonalnych, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokonał ustalenia stanu faktycznego, a przeprowadzona ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a., a więc w sposób przekonujący. Kontrola legalności decyzji wydanej na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. wymaga dokonania ustaleń nie tylko co do istnienia uzasadnionej potrzeby oraz możliwości samodzielnego jej zaspokojenia przez wnioskodawczynię, lecz także zbadania, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu tego przepisu.
Kolegium w sposób prawidłowy powołało się na utrwalone już od lat orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że przez "szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć sytuację zupełnie wyjątkową, bowiem o możliwości przyznania tego świadczenia nie decyduje dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. "Szczególnie uzasadniony przypadek" musi być to przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje bowiem, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wystąpienia właśnie wyjątkowych okoliczności. (por. wyrok NSA z 4 listopada 2008 r., I OSK 1868/07; wyrok NSA z 2 grudnia 2021 r., I OSK 431/20; wyrok NSA z 23 marca 2021 r., I OSK 269/20; wyrok WSA w Krakowie z 14 lutego 2023 r., II SA/Kr 707/22).
Zatem zwrot "szczególnie uzasadnione przypadki" jest pojęciem nieostrym, jednakże pod pojęciem tym należy rozumieć przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Chodzi o sytuacje drastyczne, dotkliwe w skutkach i głęboko ingerujące w plany życiowe osoby, wynikające ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Za szczególne przypadki uzasadniające przyznanie świadczenia w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego nie zostały uznane: spłata zadłużenia, opłacenie rachunków za prąd czy gaz, brak środków na bieżące wydatki, zapłata kary za przejazd środkami komunikacji, a nawet zakup leków zażywanych w związku z przewlekłą chorobą. W wyroku z 13 grudnia 2016 r. (I OSK 1586/15) NSA w pełni podzielił pogląd sądu pierwszej instancji, że "nie można potrzeby w postaci zakupu leków zażywanych w związku z przewlekłą chorobą uznać za mającą charakter nadzwyczajny, wyjątkowy i nieprzewidywalny. Taka potrzeba nie jest konsekwencją niefortunnych zbiegów okoliczności i wydarzeń wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania". Również pogorszenie stanu zdrowia następujące stopniowo nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 u.p.s. Okoliczność ta nie ma bowiem charakteru nagłego ani nadzwyczajnego.
W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, wskazujące, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek. Z ustaleń organów wynika, że skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, mieszka w domu razem z mężem, z którym pozostaje w separacji prawnej. Legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe.
Jednocześnie Sądowi z urzędu wiadome jest, że zachowanie strony cechuje roszczeniowość przy jednoczesnym braku współpracy w poprawie sytuacji życiowej. Wnioskodawczyni od kilkudziesięciu lat w sposób regularny korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Niejednokrotnie również odmawiała przyjęcia przyznanych jej w ramach pomocy społecznej świadczeń. W okresie od sierpnia 2020 r. do września 2022 r. miała przyznawane usługi opiekuńcze sześciokrotnie. W dacie wydania zaskarżonej decyzji miała również przyznane decyzją z 16 listopada 2022 r. specjalne usługi opiekuńcze do końca 2023 r.
Wiarygodne są ustalenia organów, że skarżąca nie chciała korzystać z przyznanych usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych, co zresztą sama wielokrotnie przyznała w treści pism do organów oraz skarg do sądu, nie przedstawiając przy tym racjonalnych powodów odmowy przyjęcia udzielonej jej pomocy. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że skarżąca konsekwentnie deklaruje, że od sierpnia 2020 r. ponosi wydatki na opiekę, przy czym tego twierdzenia nie popiera żadnym dowodem. Oświadczenia i informacje o opłacaniu prywatnie opieki i pielęgnacji wykonywanej przez bliżej nieokreślone osoby i podawanie wysokości ponoszonych kosztów opieki nie są wiarygodne i nie są poparte żadnym dokumentem. Środki finansowe z pomocy społecznej są środkami publicznymi, co nie pozwala na dowolność w ich wydatkowaniu. Dlatego twierdzenia o poniesionych dużych wydatkach, np. na opiekę i pielęgnację nie mogą być przez organy przyjmowane bezrefleksyjnie. Ich poniesienie powinno być co najmniej uwiarygodnione.
W treści formularza dotyczącego aktualnej sytuacji rodzinnej, dochodowej, mieszkaniowej, zdrowotnej i ponoszonych wydatków skarżąca wskazała jedynie ogólnie na swoje wydatki, na pogarszający się stan jej zdrowia, na niekompetencję pracowników OPS-u. Wydatki wnioskodawczyni, w tym na zakup leków, opału, opłacanie rachunków za prąd, są stałymi miesięcznymi lub sezonowymi wydatkami, których ponoszenie nie kwalifikuje się jako szczególnie uzasadniony przypadek. Poza tym Sądowi z urzędu wiadome jest, że skarżąca i jej mąż na sezon 2022/2023 otrzymali w grudniu 2022 r. dodatki węglowe w łącznej kwocie 6 tys. zł, a dodatkowo skarżąca zakupiła 1,5 tony węgla po niższej preferencyjnej cenie (wyrok WSA w Lublinie z 4 lipca 2023 r., II SA/Lu 245/23). Również pogorszenie stanu zdrowia skarżącej następujące stopniowo nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. Okoliczności te nie mają bowiem charakteru nagłego ani nadzwyczajnego. Dołączone do pisma z 11 grudnia 2023 r. karty pobytu skarżącej w szpitalu nie mają dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenia, ponieważ po pierwsze, pochodzą z okresu po wydaniu zaskarżonej decyzji, po drugie zaś, jedynie potwierdzają ustalone już wcześniej schorzenia, na które cierpi skarżąca.
W ocenie Sądu, organy zasadnie zatem przyjęły, że w sprawie nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. Dokonując ważenia interesów, organy miały na uwadze potrzeby wnioskodawczyni, ale także ograniczone środki, jakimi dysponują i konieczność zaspokojenia potrzeb innych podmiotów ubiegających się o wsparcie z pomocy społecznej. W sytuacji skarżącej nie wystąpiło żadne nadzwyczajne zdarzenie, które pogorszyłoby jej sytuację bytową, w tym zdrowotną. Zdarzenie, o którym mowa, musiałoby swoimi konsekwencjami wywołać sytuację nietypową, niemożliwą do przewidzenia przez stronę, wykraczającą poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości i wyraźnie odbiegającą od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. W rozpatrywanej sprawie sytuacja bytowa i zdrowotna skarżącej nie zmienia się od pewnego czasu. Jest ona osobą długotrwale chorą i niepełnosprawną w stopniu znacznym. Kwota, jaką skarżąca realnie dysponuje miesięcznie, jest ponad dwukrotnie wyższa od kryterium dochodowego. Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji życiowej skarżącej, ale nie nosi ona znamion nagłości, jednorazowości, niecodzienności, nadzwyczajności, wymaganej dla przyznania zasiłków z art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. Sąd nie znajduje zatem podstaw, aby kwestionować legalność zaskarżonej decyzji.
W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stan faktyczny został ustalony prawidłowo, a rozstrzygnięcia organów w konkretnych uwarunkowaniach tej indywidualnej sprawy nie mogą być potraktowane jako arbitralne, wykraczające poza granice przyznanego ustawą luzu decyzyjnego. Sąd nie stwierdził naruszeń w zakresie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do wydania decyzji na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s.
W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).
Ubocznie należy dodać, że wyrok tutejszego Sądu z 14 czerwca 2022 r., II SA/Lu 228/22, na który skarżąca powołała się w skardze jako zaskarżony przez nią do NSA, stał się prawomocny, ponieważ wyrokiem z 8 grudnia 2023 r., I OSK 2105/22 NSA oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.
W punkcie II sentencji wyroku Sąd, stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.), przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 590,40 zł brutto (stawka wynagrodzenia - 480 zł powiększona o 110,40 zł podatku od towarów i usług), wobec złożonego oświadczenia, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części i mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2022 r., SK 78/21 (OTK-A 2023, nr 20).
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.