II SA/Lu 780/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2021-04-08
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanepozwolenie na budowęnadbudowawarunki techniczneochrona przeciwpożarowaprzesłanianienasłonecznieniegranica działkiściana oddzielenia pożarowegointerpretacja przepisów

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy pozwolenie na nadbudowę budynku, uznając, że przepisy dotyczące braku okien i ochrony przeciwpożarowej należy odnosić do nadbudowywanej części ściany, a kwestia przesłaniania nie uległa zmianie w stosunku do stanu istniejącego.

Skarżąca kwestionowała pozwolenie na nadbudowę budynku, zarzucając naruszenie przepisów Prawa budowlanego i rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, w szczególności dotyczących ochrony przeciwpożarowej i przesłaniania sąsiedniego budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, interpretując przepisy w sposób korzystny dla inwestora. Sąd uznał, że wymogi dotyczące 'ślepej ściany' i ściany oddzielenia pożarowego odnoszą się do nadbudowywanej części ściany, a nie całej ściany. Ponadto, sąd stwierdził, że kwestia przesłaniania okien nie uległa zmianie w stosunku do stanu istniejącego, a analiza nasłonecznienia potwierdziła zgodność z przepisami.

Sprawa dotyczyła skargi K. S. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy pozwolenie na nadbudowę istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Prawa budowlanego oraz rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, w szczególności w zakresie ochrony przeciwpożarowej (odległość nadbudowy od budynku sąsiedniego) oraz przesłaniania okien w budynku sąsiednim. Wojewoda uznał, że planowana nadbudowa jest zgodna z warunkami zabudowy i przepisami technicznymi, w tym § 12 ust. 4 r.w.t. (dotyczącym ścian w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki) oraz § 13 r.w.t. (dotyczącym przesłaniania). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. Sąd kluczowo zinterpretował § 12 ust. 4 pkt 2 r.w.t. w ten sposób, że wymogi braku okien i drzwi ('ślepej ściany') oraz ściany oddzielenia przeciwpożarowego należy odnosić wyłącznie do nadbudowywanej części ściany, a nie do całej ściany (w tym jej istniejącej części). Sąd argumentował, że kontrola sądu administracyjnego dotyczy przedmiotu wniosku o pozwolenie na budowę, a nie oceny stanu technicznego istniejącego budynku. W kwestii przesłaniania, sąd stwierdził, że kryterium to ma charakter zero-jedynkowy i skoro w stanie istniejącym okno już było częściowo przesłaniane, nadbudowa nie zmieniła tego stanu w sposób naruszający przepisy. Sąd powołał się również na analizę nasłonecznienia, która potwierdziła spełnienie wymogów § 57 i 60 r.w.t. Sąd uznał za niezasadne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów § 12, § 13, § 271 i § 209 r.w.t. oraz art. 35 P.b. i art. 7, 77, 80 k.p.a. Sąd odniósł się również do kwestii zamurowania istniejących otworów, uznając to za błąd w uzasadnieniu Wojewody, który nie wpłynął na rozstrzygnięcie. Na koniec sąd podkreślił potrzebę wyważenia interesów inwestora i stron trzecich w kontekście gęstej zabudowy miejskiej.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Wymogi te należy odnosić wyłącznie do nadbudowywanej części ściany, a nie do całej ściany (w tym jej istniejącej części), ponieważ przedmiotem postępowania są roboty budowlane objęte wnioskiem o pozwolenie na budowę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kontrola sądu administracyjnego dotyczy przedmiotu wniosku o pozwolenie na budowę, a nie oceny stanu technicznego istniejącego budynku. Wykładnia językowa przepisu § 12 ust. 4 pkt 2 r.w.t. dopuszcza obie interpretacje, jednak cel przepisu i zakres kompetencji organów wskazują na konieczność odnoszenia wymogów do nadbudowywanej części.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

P.b. art. 35 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

Ocena zgodności projektu budowlanego z przepisami techniczno-budowlanymi, w tym w zakresie nadbudowy istniejącego budynku.

r.w.t. art. 12 § ust. 4 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dopuszcza się nadbudowę budynku istniejącego w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki, pod warunkiem, że w nadbudowanej ścianie nie będzie okien i drzwi oraz zostaną spełnione wymogi ochrony przeciwpożarowej. Sąd zinterpretował, że wymogi te odnoszą się do nadbudowywanej części ściany.

r.w.t. art. 13

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Określa wymogi dotyczące zapewnienia naturalnego oświetlenia pomieszczeń w budynkach sąsiednich. Sąd uznał, że nadbudowa nie narusza tego przepisu, gdyż problem z nasłonecznieniem istniał już w stanie istniejącym.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Pomocnicze

r.w.t. art. 271

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dotyczy wymogów dla ścian oddzielenia przeciwpożarowego.

r.w.t. art. 209

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dotyczy wymogów dla ścian oddzielenia przeciwpożarowego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

ustawa COVID-19 art. 35 ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Podstawa prawna rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wymogi dotyczące 'ślepej ściany' i ściany oddzielenia pożarowego należy odnosić do nadbudowywanej części ściany, a nie do całej ściany. Planowana nadbudowa nie narusza wymogów § 13 r.w.t. dotyczących przesłaniania, ponieważ problem z nasłonecznieniem istniał już w stanie istniejącym, a analiza nasłonecznienia potwierdziła zgodność z przepisami. Kontrola sądu administracyjnego dotyczy przedmiotu wniosku o pozwolenie na budowę, a nie oceny stanu technicznego istniejącego budynku.

Odrzucone argumenty

Niewłaściwa wykładnia art. 35 ust. 1 pkt 2 P.b. w zw. z § 12 ust. 4 r.w.t. poprzez uznanie, że przesłanka braku okien dotyczy tylko nadbudowywanej części ściany. Niewłaściwe sprawdzenie zgodności projektu z przepisami techniczno-budowlanymi, w tym § 271 i § 209 r.w.t., poprzez dopuszczenie nadbudowy mimo niespełnienia wymogów dla ściany oddzielenia pożarowego. Nieprawidłowe ustalenie zgodności projektu z § 13 r.w.t. z uwagi na uprzednie występowanie niedozwolonego przysłaniania. Niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, w tym błędne ustalenie zamurowania istniejących otworów.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotem postępowania nie jest ocena zgodności z prawem budowlanym istniejącego już budynku, ale robót budowlanych w zakresie jego nadbudowy. W ocenie Sądu prawidłowa jest taka interpretacja § 12 ust. 4 pkt 2 r.w.t., w świetle której wymogi braku okien i drzwi ('ślepej ściany') należy odnosić do tego, co jest przedmiotem robót budowlanych objętych wnioskiem w sprawie pozwolenia na budowę. Kryterium to ma charakter zero-jedynkowy: albo jest spełnione, albo nie.

Skład orzekający

Grażyna Pawlos-Janusz

przewodniczący

Grzegorz Grymuza

członek

Jerzy Parchomiuk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nadbudowy budynków w kontekście odległości od granicy działki, wymogów 'ślepej ściany', ochrony przeciwpożarowej oraz przesłaniania i nasłonecznienia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, która może być odmiennie stosowana w innych kontekstach lub przez inne sądy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu nadbudowy budynków i interpretacji przepisów technicznych, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego. Kluczowa jest wykładnia przepisów dotyczących odległości od granicy i 'ślepej ściany'.

Nadbudowa budynku: Czy 'ślepa ściana' musi być ślepa na całej długości?

Sektor

budownictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Lu 780/20 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grażyna Pawlos-Janusz /przewodniczący/
Grzegorz Grymuza
Jerzy Parchomiuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
II OSK 1770/21 - Wyrok NSA z 2024-04-11
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2020 r., znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] października 2020 r., po rozpatrzeniu odwołania K. S. (dalej jako: skarżąca), Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] lipca 2020 r., w przedmiocie pozwolenia na budowę.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Wskazaną wyżej decyzją z [...] lipca 2020 r., organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku M. B. (inwestora), zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę, obejmującego nadbudowę istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego z wymianą stolarki okiennej na drzwiową, zmianą układu balkonów oraz budową schodów zewnętrznych łączących balkony dolne z górnymi, budową schodów zewnętrznych wraz z wykonaniem wewnętrznej instalacji elektrycznej na działce o nr ew. [...] przy ul. [...] w L..
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie szeregu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333, ze zm.; dalej jako: P.b.) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia
12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z 2019 r. poz. 1065; dalej jako: r.w.t.). Zarzuty dotyczyły w szczególności kwestii niespełnienia wymogów w zakresie ochrony przeciwpożarowej (usytuowania nadbudowywanej ściany budynku, zawierającej otwory okienne, w odległości mniejszej niż 8 m od ściany budynku zlokalizowanego na działce sąsiedniej) oraz przesłaniania budynku sąsiedniego (projektowana nadbudowa istotnie zwiększa stopień przesłaniania okna w budynku sąsiednim w stosunku do stanu istniejącego).
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] października 2020 r., Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że planowana nadbudowa spełnia wszystkie zapisy wynikające z wydanych na wniosek inwestora decyzji określających warunki zabudowy dla planowanej inwestycji, z [...] września
2017 r. i z [...] listopada 2019 r.
W ocenie Wojewody planowana inwestycja jest również zgodna z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi. Ściany zewnętrzne planowanej nadbudowy, leżące w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki, pozbawione są otworów oraz spełniają warunki pozwalające uznać ją za ścianę oddzielenia pożarowego, zgodnie z § 235 r.w.t.: konstrukcja z bloczków gazobetonowych o grubości min. 24 cm, izolacja zewnętrzna z materiału niepalnego, tj. wełny mineralnej, zamurowane istniejące otwory; projektowana więźba dachowa drewniana, zabezpieczona środkami ogniochronnymi do stopnia nierozprzestrzeniającego ognia, izolacja wewnętrzna dachu niepalna (wełna mineralna), przekrycie dachu niepalne (blacha stalowa płaska). Spełnienie przez przegrody zewnętrzne warunków dla ściany oddzielenia pożarowego pozwala na zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisu szczególnego § 12 ust. 4 pkt 2 r.w.t.
W zakresie zgodności planowanej nadbudowy z przepisami § 13 r.w.t., organ odwoławczy stwierdził, że budynek objęty planowaną inwestycją, w stanie istniejącym, tj. przed wykonaniem projektowanej nadbudowy powoduje przesłanianie jednego okna na parterze w budynku należącym do skarżącej. Po wykonaniu planowanych robót budowlanych przesłaniane będzie nadal to samo okno w budynku na działce nr [...]. Zmianie ulegnie wysokość przesłaniania, w związku ze zmianą wysokości budynku, podlegającego nadbudowie. Jednakże § 13 r.w.t. nie wprowadza różnicowania stopnia przesłaniania, nie można zatem stwierdzić, jak wywodzi skarżąca, że w stanie przed nadbudową stopień przesłaniania wynosi 38%, a po nadbudowie wzrasta do 100%. W świetle aktualnego brzmienia tego przepisu, w obu przypadkach występuje przesłanianie i w tym zakresie planowana nadbudowa nie wprowadza zmian. Wobec powyższego należy uznać, że planowana nadbudowa nie zmienia stanu przesłaniania w odniesieniu do budynku, stanowiącego własność Skarżącej.
W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Wojewody, pełnomocnik K. S. podniósł zarzuty naruszenia:
(1) art. 35 ust. 1 pkt 2 P.b. w zw. z § 12 ust. 4 r.w.t., poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że przesłanka braku okien i drzwi, warunkująca możliwość nadbudowy istniejącego budynku, usytuowanego w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy z działką sąsiednią, odnosi się wyłącznie do nadbudowywanej części ściany, w sytuacji, gdy wykładnia językowa naruszonego przepisu wskazuje, iż przesłanka braku okien i drzwi dotyczy całej "nadbudowanej ściany", a w konsekwencji, dopuszczalna jest tylko nadbudowa budynku usytuowanego ścianą "ślepą" w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy z działką sąsiednią;
(2) art. 35 ust. 1 pkt 2 P.b. w zw. z w zw. z § 12 ust. 4 pkt 2 oraz § 271 ust. 1, ust. 9 i ust. 10 oraz § 209 ust. 1 pkt 1 r.w.t., poprzez niewłaściwe sprawdzenie zgodności projektu zagospodarowania działki z przepisami techniczno-budowlanymi
i dopuszczenie możliwości nadbudowy budynku na zasadzie § 12 ust. 4 pkt 2 r.w.t., pomimo niespełnienia przez przedłożony projekt przepisów § 271 ust. 1 w zw. z § 209 ust. 1 pkt 1 r.w.t.; uchybienia te polegały na dopuszczeniu usytuowania nadbudowywanej ściany budynku, zawierającej otwory okienne, w odległości mniejszej niż 8 m od ściany budynku zlokalizowanego na działce sąsiedniej w sytuacji, gdy ściany obu budynków nie spełniają wymagań warunków technicznych dla ściany oddzielenia pożarowego, czego wymaga zastosowany przepis § 12 ust. 4 r.w.t.; ponadto organ dokonał niewłaściwej wykładni naruszonych przepisów i uznał, że spełnienie warunków dla ściany oddzielenia pożarowego, o których mowa w przepisach § 271-273 r.w.t. dotyczy tylko nadbudowywanej części ściany, w sytuacji, gdy gramatyczna oraz celowościowa wykładnia przepisów wskazuje, iż wymóg ten odnosi się do całej ściany, a zatem zarówno jej istniejącej jak i nadbudowywanej części.
(3) art. 35 ust. 1 pkt 2 P.b. w zw. z § 12 ust. 4 w zw. z § 13 r.w.t., poprzez nieprawidłowe ustalenie zgodności projektu zagospodarowania działki przedłożonego przez inwestora z przepisami rozporządzenia i bezpodstawne dopuszczenie możliwości nadbudowy budynku na zasadzie § 12 ust. 4 pkt 2 r.w.t. a także bezpodstawne pominięcie zastosowania § 13 r.w.t., z uwagi na uprzednie występowanie niedozwolonego przysłaniania budynku skarżącej przez budynek inwestora, w sytuacji, gdy zastosowanie przepisu § 13 r.w.t. nie jest uwarunkowane uprzednim nieistnieniem przysłaniania, a projektowana nadbudowa nie spełnia wymogu umożliwienia naturalnego oświetlenia budynku na działce [...], co wynika z analizy przysłaniania przedstawionej przez inwestora oraz z opinii prywatnej sporządzonej na zlecenie skarżącej; należy przy tym uwzględnić niemożność skorzystania z przepisu szczególnego § 13 ust. 4 r.w.t. w związku z definicją zabudowy śródmiejskiej zawartą w § 3 pkt 1 r.w.t. oraz zapisami uchwały nr [...] Rady Miasta L. z dnia [...] lipca 2019 r. w sprawie uchwalenia Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta L., zgodnie z którymi teren inwestycji leży poza zasięgiem obszaru funkcjonalnego śródmieścia - Centrum Miasta;
(4) art. 7, 77 i 80 k.p.a., poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy; uchybienie to polegało na błędnym ustaleniu, że inwestycja obejmuje zamurowanie istniejących otworów nadbudowanej ściany, co pozwala, zakwalifikować nadbudowaną ścianę jako ścianę oddzielenia pożarowego.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie decyzji wydanych w obydwu instancjach oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm.), gdyż rozpoznanie sprawy było konieczne, z uwagi na istniejącą sytuację epidemiczną przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie było możliwości przeprowadzenia rozprawy z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu
i dźwięku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Dla właściwego rozstrzygnięcia sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie kluczowe jest zwrócenie uwagi na przedmiot rozstrzygnięcia organów administracji architektoniczno-budowlanej. Zamierzenie inwestycyjne objęte wnioskiem i będące przedmiotem zaskarżonej decyzji nie dotyczy budowy nowego budynku, lecz nadbudowy budynku już istniejącego (jak również wykonania innych dodatkowych robót budowlanych, które nie są zasadniczo przedmiotem sporu między stronami). Kontrola legalności, jakiej dokonuje sąd administracyjny, ma się odnosić do tego przedmiotu rozstrzygnięcia. Rolą organów administracji architektoniczno-budowlanej nie była ocena w zakresie tego, czy budynek już istniejący spełnia wymogi wynikające z przepisów prawa (w tym w szczególności z przepisów techniczno-budowlanych), ale czy zgodne z przepisami prawa (w tym przepisami techniczno-budowlanymi) jest konkretne zamierzenie inwestycyjne będące przedmiotem wniosku, obejmujące m.in. nadbudowę istniejącego budynku.
Argumentacja skargi wskazuje, że wszystkie kwestie sporne w rozpoznawanej sprawie nawiązują do norm odległościowych wskazanych w § 12 r.w.t. Minimalne normy odległości budynku wyrażone w tym przepisie realizują różne cele – zapewnienie prywatności właścicielom (użytkownikom) sąsiedniego budynku, zapewnienie odpowiedniego stopnia nasłonecznienia (odesłanie do § 13 i 60 r.w.t.), zapewnienie odpowiedniego poziomu ochrony przeciwpożarowej (odesłanie do § 271-273 r.w.t.). Od podstawowych norm odległościowych (ust. 1) prawodawca dopuścił cały szereg wyjątków, ale są one obwarowane szeregiem dodatkowych przesłanek. Stąd dwustopniowość wymagań – konieczność spełnienia nie tylko norm odległościowych, ale również innych wymogów, odnoszących się do kwestii nasłonecznienia i ochrony przeciwpożarowej.
Z niespornych ustaleń wynika, że nadbudowywany budynek usytuowany jest w odległości mniejszej niż 4 m od granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Według informacji zawartych w projekcie budowlanym odległość budynku od granicy pomiędzy działkami wynosi 2,57 m, odległość między ścianami budynków – 6,40 m.
Kluczowe elementy sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie dotyczą: po pierwsze spełnienia wymagań w zakresie tzw. "ślepej ściany" (braku okien i drzwi); po drugie wymogów ochrony przeciwpożarowej w aspekcie odległości nadbudowywanej ściany budynku objętego pozwoleniem na budowę w stosunku do będącego własnością skarżącej budynku mieszkalnego znajdującego się na sąsiedniej działce nr [...]; po trzecie, zachowania wymogów w zakresie zapewnienia naturalnego oświetlenia pomieszczeń w budynku skarżącej, w kontekście norm wyznaczających minimalne odległości pomiędzy budynkami.
Rozwiązanie pierwszych dwóch ze wskazanych problemów leży we właściwej interpretacji i właściwym zastosowaniu w konkretnej sprawie § 12 ust. 4 pkt 2 r.w.t. W świetle tego przepisu, w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, dopuszcza się nadbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy tej działki budowlanej, o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy, nie może być okien i drzwi.
Istota sporu co do interpretacji przytoczonego przepisu sprowadza się do kwestii tego, do czego należy odnosić wymogi braku okien i drzwi ("ślepej ściany") oraz ściany oddzielenia przeciwpożarowego w analizowanym przypadku: czy do całej ściany (tworzącej wschodnią elewację budynku, od strony granicy z działką nr [...]), czy wyłącznie do tego, co powstaje w wyniku nadbudowy, tj. nadbudowanej części tej ściany (z pominięciem części istniejącej, nie objętej robotami budowlanymi stanowiącymi przedmiot rozstrzygnięcia organu).
Przywołany przepis wcale nie jest tak jednoznaczny jak chce tego pełnomocnik skarżącej. Wykładnia językowa prowadzi do przeciwstawnych konkluzji – użyty przez prawodawcę termin "w nadbudowanej ścianie" można rozumieć dwojako: jako całą ścianę objętą nadbudową (ściana istniejąca, która ma być nadbudowana, taką interpretację przyjmuje skarżąca). Jednakże na poziomie wykładni językowej w pełni uprawniony jest również wniosek, że chodzi o to, co jest nadbudowywane, co powstało w wyniku nadbudowy. Na ten drugi kierunek interpretacji wskazuje użycie imiesłowu powstałego od czasownika w formie dokonanej (nadbudowana), a nie niedokonanej (nadbudowywana). W ocenie Sądu chybiona jest argumentacja pełnomocnika skarżącej, który wywodzi, że gdyby prawodawcy chodziło wyłącznie o część powstałą w wyniku nadbudowy, użyłby w analizowanym przepisie sformułowania: "w nadbudowie". Takie wyrażenie nie miałoby sensu, nadbudowa nie musi obejmować przecież wyłącznie ściany, nie wiadomo, od czego przepis w takim brzmieniu miałby się odnosić.
W przypadku pierwszego kierunku interpretacji należałoby w konsekwencji przyjąć, że jeśli nie są spełnione wymogi wynikające z podstawowych norm odległościowych (§ 12 ust. 1 r.w.t.), nadbudowa jest możliwa tylko wówczas, gdy cała ściana (w części istniejącej oraz powstałej w wyniku nadbudowy) ma być pozbawiona okien i drzwi oraz ma spełniać wymogi ściany oddzielenia pożarowego. W przypadku przyjęcia drugiego stanowiska, wymogli "ślepej ściany" i ściany oddzielenia przeciwpożarowego należy odnosić wyłącznie do tej części, która powstała w wyniku nadbudowy.
Wskazaną rozbieżność, do jakiej prowadzą wyniki wykładni językowej, trzeba usunąć drogą innych metod wykładni. W ocenie Sądu należy zwrócić uwagę na cel stosowania przepisu w konkretnym, analizowanym przypadku – chodzi o ocenę tych robót budowlanych, które aktualnie są przedmiotem wniosku. Jak wskazano wyżej – przedmiotem postępowania nie jest ocena zgodności z prawem budowlanym istniejącego już budynku, ale robót budowlanych w zakresie jego nadbudowy (oraz innych robót, które nie są przedmiotem sporu). Podążenie drogą argumentacji pełnomocnika skarżącej oznaczałoby konieczność badania, czy wymogi w zakresie "ślepej ściany" oraz wymogi przeciwpożarowe spełnia również ta część ściany, która w ogóle nie jest przedmiotem wniosku. Oznaczałoby to konieczność dokonywania ocen wychodzących poza przedmiot wniosku o pozwolenie na budowę i poza kompetencje organów administracji architektoniczno-budowlanej. Oceny stanu technicznego budynku istniejącego i zgodności z prawem budowy budynku już istniejącego (po zakończeniu robót budowlanych) można dokonywać, ale w innych trybach regulowanych przepisami Prawa budowlanego (postępowanie legalizacyjne, naprawcze). Co więcej, kompetencje w tym zakresie ustawodawca przyznał organom nadzoru budowlanego, a nie organom administracji architektoniczno-budowlanej.
W związku z tym w ocenie Sądu w przypadku postępowania w sprawie pozwolenia na roboty budowlane prawidłowa jest taka interpretacja § 12 ust. 4 pkt 2 r.w.t., w świetle której wymogi braku okien i drzwi ("ślepej ściany") należy odnosić do tego, co jest przedmiotem robót budowlanych objętych wnioskiem w sprawie pozwolenia na budowę. Skoro wniosek obejmuje nadbudowę budynku, wymogi "ślepej ściany" i ściany oddzielenia przeciwpożarowego mają być odnoszone do części nadbudowanej, czyli powstałej w wyniku nadbudowy.
W związku z tym w ocenie Sądu za prawidłowe należy uznać stanowisko Wojewody, który po analizie rozwiązań zawartych w projekcie budowlanym uznał, że nadbudowa objęta wnioskiem pozbawiona jest okien i drzwi, ponadto spełnia wymogi ściany oddzielenia pożarowego (konstrukcja z bloczków gazobetonowych o grubości min. 24 cm, izolacja zewnętrzna z materiału niepalnego, tj. wełny mineralnej, brak otworów, więźba dachowa drewniana, zabezpieczona środkami ogniochronnymi do stopnia nierozprzestrzeniającego ognia, izolacja wewnętrzna dachu niepalna – wełna mineralna, przekrycie dachu niepalne – blacha stalowa płaska). Skoro tak, organy administracji architektoniczno-budowlanej nie miały podstaw do odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i odmowy udzielenia pozwolenia na budowę. Zarzuty naruszenia § 12 ust. 4 oraz § 271 i § 209 r.w.t. należy w tej sytuacji uznać za nieuzasadnione.
Podobna droga argumentacji przesądza o niezasadności zarzutów odnoszących się do zachowania wymogu zapewnienia naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi (§ 13 r.w.t.). Zgodnie z powołanym przepisem (ust. 1), odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli: (1) między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż: a) wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m, b) 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m; (2) zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 57 i 60. Sąd podziela przy tym argumentację skarżącej, nie kwestionowaną zresztą przez organ, że ze względu na położenie działek poza wyznaczony w studium obszar zabudowy śródmiejskiej, nie ma podstaw do zastosowania § 13 ust. 4 ur.w.t., pozwalającego na zmniejszenie o połowę wymaganych odległości.
Podobnie jak w przypadku poprzednio analizowanych wymogów, także i co do wymogu zapewnienia odpowiedniego nasłonecznienia, kluczowe jest odniesienie się do przedmiotu postępowania, wyznaczanego przedmiotem wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę. Analizowany § 13 r.w.t. należy do grupy przepisów ustanawiających normy odległościowe sytuowania nowych budynków. Nadbudowa z istoty swojej nie zmienia odległości między budynkami, ale w dość oczywisty sposób może zmieniać warunki nasłoneczniania (niski budynek przed nadbudową może spełniać wymogi wynikające z § 13 r.w.t., po jego znaczącej nadbudowie może przesłaniać budynek sąsiedni naruszając wymogi wynikające z tego przepisu). W rozpoznawanej sprawie prawidłowe zastosowanie § 13 r.w.t. wymaga dokonania oceny, czy planowana nadbudowa powoduje, że przestają być spełnione wymogi wynikające z norm zakazujących przesłaniania. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że warunek nasłonecznienia w odniesieniu do okna znajdującego się na parterze budynku na działce nr [...] nie był spełniony już w stanie wyjściowym, istniejącym. Wojewoda ma rację, że § 13 r.w.t. nie wskazuje na stopnie nasłonecznienia, kryterium to ma charakter zero-jedynkowy: albo jest spełnione, albo nie. Jeżeli kryterium nasłonecznienia w odniesieniu do analizowanego okna nie było spełnione już w stanie wyjściowym, nadbudowa nie zmieniła tego kryterium (ujmowanego zerojedynkowo). Skoro tak, nie można uznać, że projektowana nadbudowa jest sprzeczna z § 13 r.w.t.
Należy przy tym zauważyć, że kwestia nasłonecznienia jest badana nie tylko w kontekście norm odległościowych pomiędzy budynkami, ale również w kontekście wymogów co do zapewnienia światła dziennego i minimalnego nasłonecznienia (§ 57
i 60 r.w.t.; analiza tzw. linijki słońca). Wynika to jednoznacznie z treści samego § 13 r.w.t., w którym prawodawca wskazał dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie – musi być zachowana odpowiednia odległość między budynkami, ale musi być spełniony też drugi warunek, wynikający z analizy zapewnienia światła dziennego
i minimalnego nasłonecznienia (linijki słońca). Do akt sprawy została dołączona analiza nasłonecznienia w warunkach określonych w § 60 ust. 1 r.w.t., obejmująca stan przed
i po nadbudowie, sporządzona na zlecenie inwestora przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane. Analiza wskazuje, że wymogi wynikające z norm odnoszących się do nasłonecznienia (§ 57 i § 60 r.w.t.) są spełnione, Sąd nie ma podstaw do kwestionowania tej analizy, skoro nie zostały przedstawione żadne dowody wskazujące na jej wadliwość. Ani w toku postępowania administracyjnego, ani w skardze do sądu administracyjnego, skarżąca nie przedstawiła argumentów podważających prawidłowość tej analizy.
W tej sytuacji organy administracji architektoniczno-budowlanej nie miały podstaw do uznania, że planowana nadbudowa narusza wymogi wynikające z norm dotyczących nasłonecznienia (§ 13, § 57, § 60 r.w.t.). Zarzut naruszenia § 12 ust. 4 w zw. z § 13 r.w.t. jest niezasadny.
W pewnym zakresie zasadna jest argumentacja pełnomocnika skarżącej odnosząca się do kwestii tego, że inwestycja obejmuje zamurowanie istniejących otworów nadbudowanej ściany. Rzeczywiście stwierdzenie: "zamurowane istniejące otwory" pojawiło się w uzasadnieniu decyzji Wojewody (s. 4). Stwierdzenie to jest niezrozumiałe, gdyż projekt budowlany nie obejmował zamurowania otworów w istniejącej części ściany, nie objętej robotami budowlanymi, których dotyczy pozwolenie. Nie do końca zatem wiadomo, co Wojewoda miał na myśli, używając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji takiego sformułowania. W ocenie Sądu jest to błąd w uzasadnieniu decyzji, a nie błędne ustalenia faktyczne, stanowiące naruszenie podstawowych zasad postępowania dowodowego (zasady prawdy obiektywnej, swobodnej oceny dowodów; art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.). Przede wszystkim jednak błąd ten nie wpływa na treść rozstrzygnięcia, skoro – jak wyżej wywiedziono – wymogi braku okien i drzwi oraz ściany oddzielenia pożarowego należy odnosić do części powstałej w wyniku nadbudowy, a nie części istniejącej, nie objętej robotami budowlanymi, których dotyczy pozwolenie.
Końcowo należy zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt sprawy, mający znacznie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W sprawach dotyczących pozwoleń na budowę organy administracji architektoniczno-budowlanej muszą dążyć do wyważenia kolidujących interesów inwestora (korzystającego z wolności zabudowy) oraz pozostałych stron (wynikający z 5 ust. 1 pkt 9 P.b. obowiązek poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej). Ocena zgodności z prawem projektowanych robót budowlanych musi uwzględniać uzasadnione, a zatem oparte na obowiązujących przepisach prawa, interesy właścicieli (użytkowników) nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Skarżąca prezentuje punkt widzenia uwzględniający wyłącznie wpływ budynku na działce nr [...], na budynek znajdujący się na działce będącej jej własnością (nr [...]). Tymczasem oddziaływania budynków w istniejącym stanie są bardziej złożone. Owszem, budynek inwestora w stanie istniejącym (istniejąca ściana na wschodniej elewacji, w części nie objętej nadbudową) oddziałuje na budynek mieszkalny skarżącej, ale nie mniejszy wpływ wywołuje budynek skarżącej na działkę sąsiadującą i znajdujący się na niej budynek (inwestora), a zakres przesłaniania (ilość przesłanianych okien) jest zdecydowanie większy (zob. analizę sporządzona na kopii mapy zasadnicze, k. 153 akt adm.). W gęstej zabudowie miejskiej, jaka istnieje na obszarze, w którym położone są sporne działki, dążenie do racjonalnego wyważenia spornych interesów właścicieli tych działek musi być brane pod uwagę przy wykładni przepisów prawa budowlanego, oczywiście do granic wyznaczanych zasadą legalizmu, jako naczelną dyrektywą działań organów administracji, w tym architektoniczno-budowlanej.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji architektoniczno-budowlanej nie miały podstaw do uznania, że objęte wnioskiem inwestora roboty budowlane, w tym zwłaszcza nadbudowa spornego budynku, miałyby naruszać wymogi wynikające z przepisów prawa budowlanego, w tym norm techniczno-budowlanych. Skoro tak, organy nie miały podstaw do odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia inwestorowi pozwolenia na budowę (art. 35 ust. 1 pkt 2 P.b.).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), Sąd oddalił skargę.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę