Orzeczenie · 2026-02-19

II SA/Lu 777/25

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie

Miejsce

Lublin

Data

2026-02-19

NSAAdministracyjneWysokawsa

pomoc społecznadom pomocy społecznejodpłatność za pobytzobowiązani do opłatykryterium dochodowemożliwości finansowewywiad środowiskowyk.p.a.ustawa o pomocy społecznejskarżący

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła ustalenia odpłatności za pobyt matki skarżącej w domu pomocy społecznej (DPS). Skarżąca G. P. kwestionowała decyzje Wójta Gminy D. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które ustaliły jej miesięczną opłatę za pobyt matki, zarzucając organom naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o pomocy społecznej (u.p.s.) poprzez nieuwzględnienie jej rzeczywistych możliwości finansowych. Organy administracji opierały się głównie na kryterium dochodowym, nie analizując wystarczająco szczegółowo wydatków skarżącej, jej sytuacji rodzinnej i majątkowej, a także nie rozpatrzyły wniosku o zwolnienie z opłat w sposób zintegrowany z decyzją ustalającą odpłatność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając istotne naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a.) oraz prawa materialnego (art. 61 ust. 2 pkt 2, ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 i art. 64 u.p.s.). Sąd podkreślił, że przy ustalaniu odpłatności należy uwzględniać nie tylko kryterium dochodowe, ale także szeroko rozumiane 'możliwości' strony, w tym jej usprawiedliwione wydatki. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na wadliwość wydania dwóch odrębnych decyzji – jednej ustalającej odpłatność i drugiej odmawiającej zwolnienia – zamiast rozstrzygnięcia tych kwestii w jednej decyzji. Sąd nakazał organom ponowne przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem wskazanych wytycznych, w tym dokładne ustalenie dochodów i wydatków skarżącej oraz rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłat.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalanie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, uwzględnianie 'możliwości' strony, rozpatrywanie wniosków o zwolnienie z opłat.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt członków rodziny w DPS, z uwzględnieniem przepisów ustawy o pomocy społecznej.

Zagadnienia prawne (3)

Czy organy administracji prawidłowo ustaliły odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej, uwzględniając jedynie kryterium dochodowe, czy też powinny były dogłębnie zbadać rzeczywiste możliwości finansowe strony?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Organy administracji nieprawidłowo ustaliły odpłatność, ponieważ nie zbadały wystarczająco szeroko 'możliwości' strony, ograniczając się do formalnego kryterium dochodowego.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że przy ustalaniu odpłatności za pobyt w DPS, oprócz kryterium dochodowego, należy brać pod uwagę szeroko rozumiane 'możliwości' strony, uwzględniając jej sytuację osobistą, rodzinną i majątkową, a także usprawiedliwione wydatki.

Czy wniosek o zwolnienie z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej powinien być rozpatrzony w odrębnej decyzji, czy też powinien zostać uwzględniony w decyzji ustalającej wysokość odpłatności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Wniosek o zwolnienie z opłat powinien być rozpatrzony w jednej decyzji ustalającej odpłatność, a nie w odrębnej decyzji.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo NSA i WSA, zgodnie z którym wniosek o zwolnienie z opłat, złożony w toku postępowania o ustalenie odpłatności, powinien być rozstrzygnięty w ramach tej samej decyzji, ponieważ ocena 'możliwości' strony obejmuje również przesłanki do zwolnienia z opłaty.

Czy organ administracji prawidłowo zastosował art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, zmieniając decyzję ustalającą odpłatność wstecznie, bez należytego wykazania zmiany sytuacji dochodowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Organ nieprawidłowo zastosował art. 106 ust. 5 u.p.s., ponieważ nie wykazał w sposób jasny i udokumentowany zmiany sytuacji dochodowej skarżącej, która uzasadniałaby zmianę decyzji z mocą wsteczną.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ I instancji lakonicznie stwierdził zmianę sytuacji dochodowej, nie wyjaśniając, do czego ją porównuje i jakie konkretne dane z akt sprawy potwierdzają tę zmianę, co jest niezbędne przy stosowaniu art. 106 ust. 5 u.p.s. w kontekście zmiany decyzji z mocą wsteczną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję Wójta Gminy D. z dnia 11 sierpnia 2025r.

Przepisy (16)

Główne

u.p.s. art. 61 § ust. 2d

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 103 § ust. 2

Ustawa o pomocy społecznej

Pomocnicze

u.p.s. art. 61 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 64 § ust. 2

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 106 § ust. 5

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 106 § ust. 3b

Ustawa o pomocy społecznej

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § § 1