II SA/Lu 774/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2023-03-28
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanenadzór budowlanysamowola budowlanaodstępstwo od projektuzmiana rzędnych terenuwody opadoweplan miejscowyprzepisy przeciwpożarowepostępowanie administracyjneuchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego dotyczące nakazania wykonania robót budowlanych, stwierdzając istotne naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora odmawiającą nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego. Sąd uchylił obie decyzje, wskazując na istotne uchybienia organów w ponownym postępowaniu, w tym nierozpoznanie kwestii istotnych odstępstw od projektu budowlanego dotyczących podwyższenia terenu, zmiany kierunku wód opadowych oraz naruszenia przepisów przeciwpożarowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego dotyczące samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego, stwierdzając istotne naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych. Sąd podkreślił, że organy ponownie dopuściły się uchybień, nie wykonując należycie wytycznych zawartych w poprzednim wyroku Sądu z dnia 20 października 2021 r. (II SA/Lu 338/21). Kluczowe zarzuty dotyczyły pobieżnego postępowania wyjaśniającego w zakresie oceny, czy stwierdzone odstępstwa od projektu budowlanego (podwyższenie rzędnych terenu, wykonanie włazu dachowego) stanowią odstępstwa istotne w rozumieniu art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego. Sąd wskazał, że organy ograniczyły postępowanie do jednej działki, pominęły ocenę podwyższenia terenu na drugiej działce oraz nie zbadały kwestii istotności odstępstwa od projektu w zakresie wjazdu na działkę. Dodatkowo, organy nie odniosły się do zarzutów dotyczących zmiany kierunku wód opadowych spowodowanej nadsypaniem terenu, co mogło naruszać miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Ocena organów dotycząca braku zakłócenia stosunków wodnych w sposób określony w § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury była nieprzekonująca, zwłaszcza w kontekście podwyższenia terenu nawet o 60 cm na wąskiej działce. Sąd zwrócił również uwagę na naruszenie przepisów przeciwpożarowych (§ 218 r.w.t.b.) w związku z wykonaniem nieprzewidzianego w projekcie wyłazu dachowego, co stanowiło odstępstwo od projektu budowlanego. Organy błędnie uznały, że przepis ten nie ma zastosowania, ignorując fakt, że odległość między budynkami była mniejsza niż 8 metrów. Sąd nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanej oceny prawnej, w tym dokonanie dokładnych pomiarów rzędnych terenu i wysokości budynku, analizę wpływu zmian na stosunki wodne oraz ocenę zgodności z przepisami przeciwpożarowymi i warunkami technicznymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, organy nadzoru budowlanego ponownie dopuściły się istotnych uchybień w ocenie, czy stwierdzone odstępstwa od projektu budowlanego (podwyższenie rzędnych terenu, wykonanie włazu dachowego) stanowią odstępstwa istotne w rozumieniu art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego, co uzasadnia uchylenie wydanych przez nie decyzji.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające pobieżnie, nie wykonując należycie wytycznych z poprzedniego wyroku Sądu. W szczególności, organy nie oceniły należycie wpływu podwyższenia terenu na stosunki wodne i zgodność z planem miejscowym, a także naruszenia przepisów przeciwpożarowych w związku z wykonaniem wyłazu dachowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku są wiążące dla organów i sądu.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organów obu instancji z powodu istotnych naruszeń przepisów prawa procesowego i materialnego.

Prawo budowlane art. 51 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakazanie wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.

Prawo budowlane art. 36a § 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego.

Prawo budowlane art. 52 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obowiązek nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych.

r.w.t.b. art. 29

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Zakaz dokonywania zmian naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości.

r.w.t.b. art. 13

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Wymogi dotyczące zacienienia budynków.

r.w.t.b. art. 218 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Przepisy dotyczące zabezpieczenia przeciwpożarowego w odniesieniu do dachów i odległości między budynkami.

miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego art. 21

Uchwała nr LVI/345/2014 Rady Miasta Kraśnik z 4 sierpnia 2014 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Kraśnik

Zakaz prowadzenia prac niwelacyjnych i nadsypywania terenu w sposób utrudniający odpływ wód opadowych oraz znacznie zmieniających naturalnie uformowaną rzeźbę terenu.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w związku z art. 135 p.p.s.a.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokonania oceny zebranego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 79a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wskazania stronie przesłanek, które nie zostały spełnione.

Prawo budowlane art. 36a § 5b

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Kryteria oceny istotnego odstąpienia od projektu budowlanego.

Prawo budowlane art. 3 § 12

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budowy.

Prawo budowlane art. 81c § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obowiązek organów nadzoru budowlanego.

Prawo budowlane art. 81c § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obowiązek organów nadzoru budowlanego.

r.w.t.b. art. 271 § 9

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Możliwość zmniejszenia odległości dla budynków przy spełnieniu określonych warunków.

r.w.t.b. art. 273 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Wyjątki od stosowania przepisów dotyczących odporności ogniowej.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

Budynek mieszkalny jednorodzinny nie jest zaliczany do uciążliwych w myśl rozporządzenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Istotne naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego przez organy obu instancji. Niewykonanie przez organy wytycznych zawartych w poprzednim wyroku Sądu (art. 153 p.p.s.a.). Pobierzne postępowanie wyjaśniające w zakresie oceny istotnych odstąpień od projektu budowlanego. Niewłaściwa ocena wpływu podwyższenia terenu na stosunki wodne i zgodność z planem miejscowym. Niewłaściwa ocena naruszenia przepisów przeciwpożarowych w związku z wykonaniem wyłazu dachowego.

Godne uwagi sformułowania

Organy obu instancji ponownie dopuściły się szeregu istotnych uchybień zarówno o charakterze procesowym, jak i – w konsekwencji – materialnym, uzasadniających uchylenie wydanych przez nie decyzji. Ocena prawna dokonana przez Sąd i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku są wiążące zarówno dla organów, które prowadziły ponownie postępowanie w sprawie, jak i dla Sądu kontrolującego wydane przez te organy rozstrzygnięcia, co wynika wprost z treści art. 153 p.p.s.a. Postępowanie wyjaśniające w tym zakresie organy przeprowadziły pobieżnie, nie wykonując należycie wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu, w związku z czym uznanie braku istotnych odstępstw od projektu budowlanego spornego budynku i innych warunków pozwolenia na budowę jest nadal zdecydowanie przedwczesne. Tak istotne braki w wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy stanowią same w sobie podstawę do uchylenia decyzji organów obu instancji. Uznanie, że podniesienie rzędnych działki nr [...] do 60 cm jest nieznaczne, jest arbitralne i gołosłowne, o ile te wielkości nie zostaną przeanalizowane w kontekście parametrów działki, a zwłaszcza szerokości działki czy odległości posadowionych na tej działce obiektów budowlanych od granic nieruchomości sąsiednich. Dla stwierdzenia naruszenia dyspozycji § 29 r.w.t.b. nie musi zaistnieć szkoda na gruncie sąsiednim, wystarczy stwierdzenie dokonania zamiany naturalnego spływu wód opadowych powodującej kierowanie ich na teren sąsiedniej nieruchomości. Skoro w projekcie budowlanym zastrzeżono spełnienie tych wymogów, odstąpienie od nich stanowi odstąpienie od projektu budowlanego, co jest niewątpliwe.

Skład orzekający

Anna Ostrowska

sprawozdawca

Jerzy Parchomiuk

sędzia

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazanie na obowiązek organów nadzoru budowlanego do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego i stosowania się do wskazań sądu w poprzednich postępowaniach. Podkreślenie znaczenia oceny istotnych odstąpień od projektu budowlanego, wpływu zmian rzędnych terenu na stosunki wodne i zgodności z planem miejscowym, a także przepisów przeciwpożarowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z budową budynku mieszkalnego i zmianami w terenie, ale jego wnioski dotyczące procedury administracyjnej i oceny odstępstw od projektu mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne postępowanie organów administracji i stosowanie się do wytycznych sądów. Pokazuje również złożoność przepisów prawa budowlanego i warunków technicznych w kontekście zmian w terenie i ich wpływu na sąsiednie nieruchomości.

Sąd administracyjny uchyla decyzje nadzoru budowlanego: organy zignorowały poprzednie wyroki i pobieżnie oceniły samowolę budowlaną.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 774/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Ostrowska /sprawozdawca/
Jerzy Parchomiuk
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 153, art. 145 par1 pkt 1 lit a, c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art. 36a ust. 1 pkt 5, art. 52 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
par 29, par. 218, par 271, par 273, par 13
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2023 r. sprawy ze skargi B. K. i M. K. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 25 sierpnia 2022 r., znak: ZOA-XXI.7721.35.2020 w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kraśniku z 24 czerwca 2022 r., znak: PINB.405.IV.3.2020; II. zasądza na rzecz skarżących B. K. i M. K. od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 25 sierpnia 2022 r., znak: ZOA-XXI.7721.35.2020, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., dalej: Prawo budowlane), po rozpatrzeniu odwołań D. G. i M. G. oraz B. K. i M. K., Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 24 czerwca 2022 r., znak: PINB.405.IV.3.2020 odmawiającą nałożenia na M. i K. K. obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych robót budowlanych, polegających na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w Kraśniku.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Decyzją z 30 listopada 2020 r., znak: PINB.405.IV.3.2020, wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odmówił nałożenia na M. i K. K. obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce o nr [...] położonej w Kraśniku.
Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie decyzją z 26 lutego 2021 r., znak: ZOA-XXI.7721.35.2020, po rozpatrzeniu odwołań D. G., M. G. oraz M. K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Skargę na decyzję organu odwoławczego złożył M. K..
Wyrokiem z 20 października 2021 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 338/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kraśniku z 30 listopada 2020 r.
Sąd uznał, że przy wydaniu obu decyzji organy nadzoru budowlanego dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przyjął, że inwestor na działkach nr [...] i [...] dokonał podwyższenia terenu. Zawyżono także wjazd na działkę [...]. Doprowadziło to do zmiany rzędnych i poziomu terenu działki oraz rzędnych i poziomu "zero" budynku będącego przedmiotem inwestycji. W ocenie Sądu niewątpliwie zmiany te stanowią odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego w zakresie objętym projektem zagospodarowania działki. Odrębną kwestią pozostaje natomiast ocena, czy zmiany te mają charakter istotnego odstąpienia w rozumieniu art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego.
W ramach wytycznych dla organu nadzoru budowlanego sformułowanych w uzasadnieniu wyroku Sąd zobowiązał ten organ do oceny stanu faktycznego ustalonego w sprawie w kontekście naruszenia dyspozycji § 21 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr LVI/345/2014 Rady Miasta Kraśnik z 4 sierpnia 2014 r., zmienioną uchwałą nr XX/129/2015 Rady Miasta Kraśnik z 30 grudnia 2015 r. w sprawę zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Kraśnik, wprowadzającego zakaz prowadzenia prac niwelacyjnych i nadsypywania terenu w sposób utrudniający odpływ wód opadowych, a także znacznie zmieniających naturalnie uformowaną rzeźbę terenu.
Mając na uwadze, że organy zaniechały zbadania, czy dokonana na nieruchomości inwestorów zmiana ukształtowania terenu spowodowała zmianę naturalnego spływu wód opadowych i skierowanie ich na teren sąsiedniej nieruchomości, Sąd nakazał ponadto dokonanie oceny legalności robót budowlanych pod kątem naruszenia dyspozycji § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm., dalej: r.w.t.b.), zakazującego dokonywania zmian naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości.
Sąd zobowiązał również organ do ustalenia, jak fakt samowolnego wykonania otworu w dachu budynku od strony wschodniej wpływa na przyjętą w projekcie budowlanym odporność ogniową konstrukcji i przykrycia dachu oraz możność skorzystania z odstępstwa z § 271 ust. 9 r.w.t.b., które zastosowano w projekcie budowlanym spornego budynku.
W ocenie Sądu materiał dowodowy sprawy powinien zostać uzupełniony także o ustalenia dotyczące spełnienia wymogów co do zacienienia budynków usytuowanych na działce nr [...] oraz na działkach nr [...] i [...] i [...], z uwzględnieniem § 13 r.w.t.b.
Ponownie rozpatrując sprawę, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kraśniku stwierdził, że na działce o nr [...] położonej w Kraśniku przy ul. [...] usytuowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny, wolnostojący, częściowo podpiwniczony, o jednej kondygnacji naziemnej z poddaszem użytkowym, wznoszony w technologii tradycyjnej, przykryty dachem dwuspadowym ze ścianą oddzielenia przeciwpożarowego w granicy działki nr [...]. Budynek jest realizowany na podstawie decyzji Starosty Kraśnickiego nr [...], znak: [...] z 2 października 2017 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę.
W dniu 7 kwietnia 2022 r. PINB w Kraśniku przeprowadził oględziny przedmiotowego obiektu budowlanego, w wyniku których stwierdził, że roboty budowlane nie naruszają § 21 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Kraśnik, ponieważ zmiana naturalnego ukształtowania terenu biologicznie czynnego w północno-zachodniej części działki o nr [...] nie spowodowała zmiany naturalnego spływu wód opadowych oraz odprowadzenia ich na teren działki sąsiedniej o nr [...]. Teren nieutwardzony działki nr [...], na który odprowadzane są wody opadowe w związku z zagospodarowaniem ziemi z budowy budynku mieszkalnego, został nieznacznie podniesiony i posiada swobodne spadki w kierunku działki nr [...]. O nieznacznym podniesieniu świadczą, zdaniem organu, zawarte na mapie inwentaryzacji powykonawczej budowy budynku mieszkalnego na działce o nr [...] rzędne terenu oraz złożone w dniach 23 października 2020 r. i 5 listopada 2020 r. mapy zasadnicze. Według mapy inwentaryzacyjnej w południowo-zachodniej części działki o nr [...] przebiega warstwica o wartości rzędnej 200,0 m n.p.m., obecnie najbliżej położony punkt terenu nieutwardzonego oznaczony na mapach zasadniczych posiada rzędną 200,20 m n.p.m. (bezpośrednio przy granicy z działką nr [...]), natomiast utwardzenie zlokalizowane w odległości 4,30 m - 5,20 m od granicy działki nr [...] posiada rzędną 200,62 m n.p.m., w związku z czym podniesienie terenu w tej części działki wynosi w granicach od 0,20 m - 0,60 m, z tym, że przy granicy z działką nr [...] jest ono najmniejsze.
Ponadto organ pierwszej instancji stwierdził, że teren i utwardzenie dojazdu na działce nr [...] posiadają rzędne zbliżone 200,57 - 200,63 m n.p.m., a miejscami wyższe od rzędnych działki nr [...] (w rejonie budynku garażowego na działce nr [...] poziom terenu znajduje się 0,21 m wyżej). Teren działki nr [...] posiada ogólny spadek w kierunku działki o nr [...].
Organ podkreślił, że z projektu zagospodarowania terenu będącego załącznikiem do decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego obiektu wynika, że po terenie południowo zachodnim działki nr [...] i nr [...] biegnie poziomica o rzędnej 199,5 m n.p.m., a zatem teren obu działek, zarówno działki o nr [...] o rzędnej wynoszącej 200,20 - 200,62 m n.p.m., jak i działki o nr [...] o rzędnej wynoszącej 200,57 - 200,63 m n.p.m., został jednakowo podniesiony na zbliżoną wysokość, nie można więc uznać, że wody opadowe z działki o nr [...] kierowane są na działkę o nr [...], tym bardziej, że obie działki posiadały i nadal posiadają spadek podłużny w kierunku południowym. Organ powołał się przy tym na opinię opracowaną przez biegłego [...] w sprawie stwierdzenia, czy doszło do zmiany stany wody na gruncie na działce nr [...], z której wynika, że "na działkach nr [...] i [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie, jednak zmiana stosunków wodnych nie spowodowała szkody dla gruntów sąsiednich".
Organ pierwszej instancji dokonał także ustaleń w oparciu o wymogi dotyczące oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynkach na działkach sąsiednich zawarte w § 13 r.w.t.b. w odniesieniu do podwyższonych rzędnych posadowienia spornego budynku. Organ ustalił, że zgodnie z rysunkiem przekroju A-A przedmiotowego budynku (rys. A9 zawarty w projekcie budowlanym), wysokość od poziomu parteru do najwyżej położonego punktu konstrukcji przekrycia budynku (kalenicy), znajdującego się bezpośrednio nad pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi wynosi 7,43 m, a łącznie z 0,7 m od posadowienia budynku do terenu wysokość ta wynosi 8,13 m (mniej niż 35 m), przy czym poziom najwyżej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego (kalenicy) na działce o nr [...] znajduje się na rzędnej 208,33 m n.p.m. (200,20 + 8,13). Natomiast wysokość przesłaniania dla budynku znajdującego się po stronie zachodniej, zlokalizowanego na działce nr [...], wobec posadowienia tego budynku i okien na rzędnej 201,70 m n.p.m., wynosi 6,63 m (208,33 -201,70).
Organ stwierdził, że warunek określony w § 13 rozporządzenia jest spełniony, ponieważ w płaszczyźnie poziomej, wyznaczonej na wysokości okna pomieszczenia przesłanianego w budynku na działkach nr [...], [...], [...] (w tym pomiędzy ramionami kąta 60° z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi), w odległości mniejszej niż 6,63 m (wysokość przesłaniania) nie znajduje się obiekt przesłaniający (lokalizacja 7,50 m). Analogicznie dla budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr [...], jeżeli jego rzędna poziomu parteru wynosi 201,20 m n.p.m., to poziom dolnej krawędzi najniżej położonych w nim okien (parapetu) znajduje się na poziomie 202.06 m n.p.m. (86 cm). W takiej sytuacji wysokość przesłaniania budynku wynosi 6,27 m (208,33 m n.p.m. - 202,06 m n.p.m.). W związku z powyższym warunek określony w § 13 rozporządzenia również został spełniony dla budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr [...] (lokalizacja 11,90 m od obiektu przesłaniającego).
Organ pierwszej instancji dokonał także wyjaśnienia kwestii zastosowania przepisów przeciwpożarowych zawartych § 218 r.w.t.b., regulujących rozwiązania dotyczące zabezpieczenia przeciwpożarowego w odniesieniu do wykonanego samowolnie przez inwestorów wyłazu dachowego i uznał, że mając na uwadze zbliżone wysokości obu budynków, tj. rzędną posadowienia przedmiotowego budynku która wynosi 208,33 m n.p.m. i rzędną budynku na działkach nr [...],[...] i [...], która wynosi 209,61 m n.p.m., powołany przepis nie ma zastosowania. Organ wskazał ponadto, że przedmiotowy budynek mieszkalny na działce nr [...] posiada zabezpieczenie od strony budynku znajdującego się na działkach nr [...], [...] i [...] w postaci ściany oddzielenia przeciwpożarowego o grubości 0,47 m klasy odporności REI 60 wyprowadzonej co najmniej 0,30 m ponad pokrycie dachu. Wskutek tego ewentualne rozpatrywanie lokalizacji tych budynków pod względem § 218 ust. 1 r.w.t.b. powoduje, że w pasie 8 m od budynku wyższego nie znajduje się przekrycie dachu budynku niższego, bowiem odległość pomiędzy budynkami 7,50 m + grubość ściany oddzielenia przeciwpożarowego 0,47 m, wynosi około 8 m.
Mając na uwadze powyższe, PINB w Kraśniku wspomnianą na wstępie decyzją z 24 czerwca 2022 r. ponownie odmówił nałożenia na M. i K. K. obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalnego, uznając, że inwestorzy nie dopuścili się naruszenia prawa budowlanego, w tym nie dokonali żadnych istotnych odstępstw od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę.
Po rozpoznaniu odwołań D. G. i M. G. oraz B. K. i M. K., Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie decyzją z 25 sierpnia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy uznał, że PINB w Kraśniku słusznie stwierdził, że zmiana rzędnych terenu stanowi odstępstwo od projektu budowlanego w zakresie objętym projektem zagospodarowania działki, lecz nie powoduje zmiany spadku wód gruntowych. Zmiany te zatem nie mogą być zakwalifikowane jako zmiany istotne. W powyższej sytuacji nie można, zdaniem LWINB, uznać, że podniesienie terenu na działce nr [...] narusza § 21 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Kraśnik, tj. nie można uznać, że wskazane podniesienie terenu zwiększa obszar oddziaływania obiektu poza działkę, na której został zlokalizowany przedmiotowy budynek.
W ocenie organu drugiej instancji nie można też uznać, że wykonane podczas budowy prace ziemne zakłócają stosunki wodne w sposób określony w § 29 r.w.t.b. Wody opadowe nie są kierowane z działki nr [...] na działkę sąsiednią nr [...], bowiem teren obu tych działek jest na podobnej wysokości, a nawet w okolicy garażu znajdującego się na działce nr [...] teren tej działki posiada ogólny spadek w kierunku działki o nr [...]. Wody opadowe ze zjazdu znajdującego się na działce nr [...] nie są kierowane na działkę nr [...], bowiem utwardzenie przed wejściem głównym do budynku i bramą garażową, chociaż zawyżone o 0,21 m - 0,45 m w stosunku do poziomu działki o nr [...], posiada spadek poprzeczny w kierunku działki nr [...] i wody opadowe skierowane są na teren biologicznie czynny własnej działki nr [...] oraz częściowo spadek podłużny w kierunku pasa drogowego ul. [...]. Teren obu przedmiotowych działek, zarówno działki nr [...] o rzędnej wynoszącej 200,20 - 200,62 m n.p.m., jak i działki nr [...] o rzędnej wynoszącej 200,57 - 200,63 m n.p.m., został jednakowo podniesiony na zbliżoną wysokość, więc posiadał i nadal posiada spadek podłużny w kierunku południowo-zachodnim, co wskazuje, że nie doszło do zmiany naturalnego spływu wód opadowych.
LWINB podzielił ponadto ocenę organu pierwszej instancji co do spełnienia warunku określonego w § 13 r.w.t.b., wskazując, że w płaszczyźnie poziomej na wysokości okna pomieszczenia przesłanianego w odległości mniejszej niż 6,63 m (wysokość przesłaniania) nie znajduje się obiekt przesłaniający, bowiem jego lokalizacja znajduje się w odległości 7,5 m od budynku przesłanianego na działkach nr [...], [...] i [...].
Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że dokonane przy budowie przedmiotowego obiektu odstępstwa nie naruszają § 218 r.w.t.b. Ponadto, jak dodał LWINB, budynek mieszkalny jednorodzinny nie jest zaliczany do uciążliwych w myśl rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839).
W skardze na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie B. K. i M. K. zarzucili zarówno istotne naruszenie przepisów prawa procesowego, jak i naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań sądu co do dalszego postępowania;
2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji mimo nierozpoznania naruszeń prawa budowlanego wskazanych w odwołaniu oraz tych, które organ ma obowiązek ustalić z urzędu, co spowodowało wybiórcze, dowolne ustalenia organów i w istocie niewyjaśnienie sprawy w całości;
3) art. 138 k.p.a. w zw. z art. art. 3 pkt 12 Prawa budowlanego polegające na prowadzeniu postępowania jedynie w stosunku do działki [...], podczas gdy pozwolenie na budowę przedmiotowego budynku dotyczy dwóch działek: nr [...] i nr [...], co spowodowało brak rozpoznania sprawy w pełnym zakresie;
4) art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności na skutek nieprecyzyjnego prowadzenia pomiarów na gruncie przez pracowników organu pierwszego stopnia przy pomocy zwykłej taśmy mierniczej zamiast dalmierza, co spowodowało, że podane wartości są przybliżone, a jednak w ocenie organów, są wartościami upoważniającymi do orzeczenia, że nie nastąpiło przekroczenie wymaganych parametrów;
5) art. 79a k.p.a. poprzez "zaniechanie obowiązku wskazania stronie skarżącej przez organy obu instancji przesłanek, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione w sytuacji, gdy postępowanie toczyło się z wniosku strony skarżącej";
6) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego;
7) art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 5 ust. 1 pkt 9 oraz art. 36a ust. 5 pkt 5 Prawa budowlanego w zw. z § 21 uchwały nr [...] Rady Miasta Kraśnik z 4 sierpnia 2014 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Kraśnik poprzez ustalenie, że nie zaistniało istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki, a inwestorzy M. i K. K. nie złamali zakazu prowadzenia prac niwelacyjnych i nadsypywania terenu w sposób utrudniający odpływ wód odpadowych, a także znacznie zmieniających naturalnie uformowaną rzeźbę terenu, podczas gdy inwestorzy dokonali samowolnego nadsypania obszaru działek nr [...] i [...], co zmieniło sposób ukształtowania terenu i oddziałuje na stosunki wodne w obszarze działek sąsiednich, w tym w obszarze działki nr [...] na skutek odwrócenia biegu spływu wód opadowych;
8) art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b/ i lit. c/ i art. 5 ust. 1 pkt 9 w zw. z § 29 r.w.t.b. poprzez ustalenie, że na działkach nr [...] i [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie, lecz nie spowodowało to szkody dla gruntów sąsiednich (co nie ma znaczenia w sprawie), podczas gdy inwestorzy, dokonując samowolnej zmiany parametrów posadowienia i wykonania budynku, w tym podniesienia rzędnej posadowienia budynku, jak też zmiany/powiększenia obszaru wyłożonego kostką brukową (poprzez wykonanie tarasu, schodów), murku betonowego w granicy ogrodzenia z ul. [...] przy styku z działką nr [...], zmiany przebiegu instalacji deszczowej i lokalizacji zbiornika na deszczówkę, w sposób istotny odstąpili od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki i zwiększyli przez to samowolnie obszar oddziaływania obiektu poza działki, na których obiekt został zaprojektowany, w tym na działkę nr [...];
9) art. 36a ust. 5 pkt 1, pkt 2, pkt 5 i art. 36a ust. 5b pkt 2 lit. a w zw. z art. 81c ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że nie doszło do istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę;
10) § 13 r.w.t.b. poprzez błędne odniesienie się do danych wynikających z projektu budowlanego zamiast do danych wynikających z faktycznych pomiarów, których nie poczynił, co spowodowało, że wskazane wartości są hipotetyczne;
11) § 218 ust. 1 r.w.t.b. poprzez przyjęcie, że inwestorzy nie naruszyli tej normy, podczas gdy projekt architektoniczno-budowlany nie przewidywał włazu w połaci dachowej.
W związku z powyższym skarżący zażądali uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, a także uchylenia w całości decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Zażądali również zasądzenia na ich rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna. Organy obu instancji ponownie dopuściły się szeregu istotnych uchybień zarówno o charakterze procesowym, jak i – w konsekwencji – materialnym, uzasadniających uchylenie wydanych przez nie decyzji.
Okolicznością o istotnym znaczeniu w rozpoznawanej sprawie jest istnienie w obrocie prawnym prawomocnego wyroku tutejszego Sądu z 20 października 2021 r., (II SA/Lu 338/21, dalej: wyrok Sądu), w którego uzasadnieniu zawarto wytyczne dla organów nadzoru budowlanego dotyczące zakresu i kierunku postępowania wyjaśniającego w kwestii legalności wykonania robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach nr [...] i [...] w Kraśniku.
Ocena prawna dokonana przez Sąd i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku są wiążące zarówno dla organów, które prowadziły ponownie postępowanie w sprawie, jak i dla Sądu kontrolującego wydane przez te organy rozstrzygnięcia, co wynika wprost z treści art. 153 p.p.s.a.
Bezspornie inwestorzy kontrolowanych robót budowlanych wykonali je z odstępstwami od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty Kraśnickiego o pozwoleniu na budowę z dnia 2 października 2017 r., związanymi głównie z podniesieniem rzędnych terenu inwestycji oraz wykonaniem włazu we wschodniej części połaci dachowej budynku mieszkalnego.
Ponownie rozpoznając sprawę, organy nadzoru budowlanego miały obowiązek ocenić, czy stwierdzone odstępstwa stanowią odstępstwa istotne w rozumieniu art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego, tj. czy inwestorzy dopuścili się odstąpienia w zakresie projektu zagospodarowania działki powodującego zwiększenie obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której budynek został zaprojektowany (pkt 1), czy dopuścili się odstąpienia w zakresie wysokości budynku (pkt 2b) oraz w zakresie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (pkt 5).
Postępowanie wyjaśniające w tym zakresie organy przeprowadziły pobieżnie, nie wykonując należycie wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu, w związku z czym uznanie braku istotnych odstępstw od projektu budowlanego spornego budynku i innych warunków pozwolenia na budowę jest nadal zdecydowanie przedwczesne.
Jedyną czynnością dowodową wykonaną przez organ pierwszej instancji były oględziny działki nr [...] przeprowadzone 7 kwietnia 2022 r., podczas których dokonano pomiarów powierzchni utwardzenia na gruncie przed wejściem głównym do budynku i bramą garażową oraz wykonano dokumentację fotograficzną obiektu i stwierdzono, że:
- utwardzenie terenu stanowiące dojście i dojazd do budynku jest zawyżone w stosunku do działki nr [...] o 0,21 m przy bramie wjazdowej na działkę nr [...] i 0,45 m przy budynku oraz posiada spadek poprzeczny skierowany na teren biologicznie czynny działki inwestora w kierunku działki nr [...]; utwardzenie posiada również spadek podłużny w kierunku działki stanowiącej pas drogowy ul. [...];
- przełamanie zmiany kierunku odprowadzenia wód opadowych z terenu utwardzonego znajduje się na działce inwestora w miejscu, gdzie szerokość terenu biologicznie czynnego wynosi 5,20 m. Szerokość terenu biologicznie czynnego, na który odprowadzane są wody opadowe z utwardzenia, wynosi od 2,60 m do 5,20 m (szerokość przy bramie wjazdowej);
- teren biologicznie czynny, na który odprowadzane są wody opadowe z terenu utwardzonego, posiada spadek w kierunku działki sąsiedniej nr [...], natomiast w południowej części działki w obrębie realizowanego budynku poziom działki inwestora jest o 0,21 m niżej od rabatki ogrodzenia znajdującej się na wysokości utwardzenia działki sąsiedniej nr [...];
- wymiary zewnętrzne budynku oraz jego usytuowanie są zgodne z projektem budowlanym;
- wysokość muru pożarowego budynku od poziomu terenu utwardzonego od strony północnej wynosi 4,95 m (wysokość od gruntu działki sąsiedniej nr ew. [...] wynosi 5,41 m).
W pierwszej kolejności należy podnieść, że zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę projekt budowlany obejmuje działki nr [...] i [...], co zresztą podnosił konsekwentnie pełnomocnik skarżących. Również Sąd w uzasadnieniu wyroku z 20 października 2021 r. wskazał, że "inwestor na działkach nr [...] i [...] dokonał podwyższenia terenu". Tymczasem organy w ponownie prowadzonym postępowaniu zupełnie pominęły ocenę, czy podwyższenie terenu na działce nr [...] stanowi istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego. Ograniczyły postępowanie wyjaśniające do obszaru działki nr [...]. Co więcej, zarówno z akt administracyjnych sprawy, jak i z ustaleń poczynionych przez Sąd w sprawie II SA/Lu 338/21, wynika, że "zawyżono także wjazd na działkę nr [...]". Organy również w tym zakresie nie zbadały kwestii istotności odstępstwa od projektu, mierząc jedynie utwardzone dojście i dojazd do budynku mieszkalnego w obrębie działki nr [...] (od strony działki nr [...]), nie zaś na poziomie wjazdu na tę działkę. Tak istotne braki w wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy stanowią same w sobie podstawę do uchylenia decyzji organów obu instancji.
Po drugie, badając odstępstwa od projektu budowlanego w kontekście wyrażonego w § 21 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zakazu prowadzenia prac niwelacyjnych i nadsypywania terenu w sposób utrudniający odpływ wód opadowych, a także znacznie zmieniających naturalnie uformowaną rzeźbę terenu, organy nie odniosły się do podnoszonej przez skarżących w toku postępowania okoliczności spowodowania zmiany kierunku wód opadowych, który był z zachodu na wschód, a obecnie po niwelacji i nadsypaniu działek nr [...] i [...], odbywa się ze wschodu na zachód. Z akt sprawy, w tym z dokonanych przez organy pomiarów oraz z dokumentacji zdjęciowej, wynika, że podwyższenie działki nr [...] od strony działki nr [...] obniża się stopniowo w stronę działki nr [...]. Tymczasem w projekcie zagospodarowania działek nr [...] i [...], stanowiącym część projektu budowlanego zatwierdzonego pozwoleniem na budowę przedmiotowego budynku widnieją następujące rzędne: na działce nr [...] na poziomie 199,5-200,7 m n.p.m., na działkach nr [...] i [...] na poziomie 198,5 m n.p.m. (jedynie tuż przy granicy z drogą publiczną odnotowano rzędną 200,3 m n.p.m.), zaś na działkach nr [...], [...] i [...] – na poziomie 198,5 m n.p.m. Analiza rzędnych terenu z okresu przed realizacją kontrolowanej inwestycji prowadzi do wniosku, że naturalny kierunek wód opadowych był z zachodu na wschód. Tymczasem z ustaleń organów obu instancji wynika, że "teren nieutwardzony działki nr [...], na który odprowadzane są wody opadowe w związku z zagospodarowaniem ziemi z budowy budynku mieszkalnego, został nieznacznie podniesiony i posiada swobodne spadki w kierunku działki nr [...]" (s. 4 uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej). W protokole oględzin z 7 kwietnia 2022 r. poniesiono, że utwardzenie terenu stanowiące dojście i dojazd do budynku jest zawyżone w stosunku do działki nr [...] o 0,21 m przy bramie wjazdowej na działkę nr [...] i 0,45 m przy budynku oraz posiada spadek poprzeczny skierowany na teren biologicznie czynny działki inwestora w kierunku działki nr [...]". Powyższe stwierdzenia mogłoby potwierdzać tezę strony skarżącej, że wskutek dokonanego przez inwestorów podwyższenia rzędnych na działce nr [...] i [...] nastąpiła jednak zmiana kierunku wód opadowych, która aktualnie ma miejsce ze wschodu na zachód, a co za tym idzie, że miało miejsce zakazane przez plan miejscowy utrudnienie odpływu wód opadowych. Organy jednak nie dokonały jednoznacznej, nie budzącej wątpliwości oceny w tym zakresie. Należy w tym miejscu podkreślić, że, wbrew stanowisku organu drugiej instancji (s. 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), dla stwierdzenia istotnego odstępstwa od projektu budowlanego, o którym mowa w art. 36a ust. 5 pkt 5 Prawa budowlanego nie jest wymagane ustalenie, że odstąpienie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego spowodowało jednocześnie zwiększenie obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany. W tym wypadku wystarczy stwierdzenie odstąpienia od ustaleń planu miejscowego.
Według organów, o "nieznacznym podniesieniu rzędnych działki nr [...]" świadczy to, że w południowo-zachodniej części działki nr [...] przebiega warstwica o rzędnej 200,0 m n.p.m., obecnie najbliżej położony punkt terenu nieutwardzonego posiada rzędną 200,20 m n.p.m. (bezpośrednio przy granicy z działką nr [...]), natomiast utwardzenie zlokalizowane w odległości 4,30 m - 5,20 m od granicy działki nr [...] posiada rzędną 200,62 m n.p.m. Organy uznały, że podniesienie terenu w tej części działki wynosi w granicach od 0,20 m - 0,60 m, z tym, że przy granicy z działką nr [...] jest ono najmniejsze.
Podając w wątpliwość rzetelność powyższej oceny, należy podkreślić, że organy nie są konsekwentne, jeżeli chodzi o wskazywane przez nie parametry rzędnych terenu, co zasadnie dostrzegła strona skarżąca. Z protokołu oględzin dokonanych 7 kwietnia 2022 r. wynika jedynie, jakie są rzędne działki nr [...] w stosunku do działki nr [...], nie ma natomiast żadnej wzmianki odnośnie do wykonanych podczas oględzin pomiarów rzędnych od strony działki nr [...]. Danych w tym zakresie nie dostarczają również ani sporządzony podczas oględzin szkic, ani zupełnie nieczytelna dokumentacja zdjęciowa, na której widoczne jest jedynie urządzenie pomiarowe. Mimo że w protokole oględzin nie ma żadnej wzmianki o dokonanym pomiarze rzędnych działki nr [...] od strony działki nr [...], organy obu instancji przyjęły, że podniesienie terenu w tej części działki wynosi od 0,20 m - 0,60 m (w kontekście oceny naruszenia § 13 r.w.t.b. organy przyjęły nawet 0,70 m jako "wysokość od poziomu terenu do najniżej położonego wejścia do budynku"). Ocenę, że podniesienie rzędnych działki nr [...] było nieznaczne, organy oparły na porównaniu rzędnych tej działki (po podwyższeniu) do rzędnych na sąsiednich działkach ("teren i utwardzenie dojazdu na działce nr [...] posiadają rzędne zbliżone 200,57 - 200,63 m n.p.m., a miejscami wyższe od rzędnych działki nr [...]; w rejonie budynku garażowego na działce nr [...] poziom terenu znajduje się 0,21 m wyżej"). Ta okoliczność nie świadczy jednak ani o tym, że inwestorzy nie spowodowali utrudnienia odpływu wód opadowych, ani o tym, że nie zmienili w sposób znaczny naturalnie uformowanej rzeźby terenu. Oceny tej organy dokonały z pominięciem bardzo istotnych danych odnoszących się do parametrów zainwestowanej działki. Uznanie, że podniesienie rzędnych działki nr [...] do 60 cm jest nieznaczne, jest arbitralne i gołosłowne, o ile te wielkości nie zostaną przeanalizowane w kontekście parametrów działki, a zwłaszcza szerokości działki czy odległości posadowionych na tej działce obiektów budowlanych od granic nieruchomości sąsiednich. Podniesienie terenu o 60 cm na szerokiej działce, w sytuacji, gdy odległość obiektów budowlanych na tej działce od granic z działkami sąsiednimi jest relatywnie duża musi być ocenione odmiennie niż podniesienie terenu na tę samą wysokość na wąskiej działce, którą jest działka nr [...], na której budynek mieszkalny jest posadowiony przy granicy z działką sąsiednią, a ponadto teren działki jest w znacznej części utwardzony (od granicy z działką nr [...] istnieje jedynie pas nieutwardzonego terenu o szerokości od 2,60 m do 5,20 m).
Na podstawie tak szczątkowych danych nie sposób przyjąć, że podniesienie rzędnych działki nr [...] od strony działki nr [...] do 45 cm (ze szkicu wynika, że do 46 cm), a od strony działki nr [...] nawet do 60 cm jest nieznaczne, zważywszy na to, że działka nr [...] jest wąska i w znacznej części utwardzona, zaś budynek mieszkalny posadowiony na niej znajduje się w granicy z działką nr [...]. Tym samym przedwczesna jest ocena, że nie nastąpiła znaczna zmiana naturalnie uformowanej rzeźby terenu czy utrudnienie odpływu wód opadowych naruszające dyspozycję § 21 miejscowego planu.
Powyższe zastrzeżenia należy odnieść również do oceny organów dotyczącej braku zakłócenia stosunków wodnych w sposób określony w § 29 r.w.t.b. Organy także w tym aspekcie podkreśliły, że "teren obu działek, zarówno działki nr [...] o rzędnych wynoszących 200,20 - 200,62 m n.p.m., jak i działki nr [...] o rzędnych wynoszących 200,57 - 200,63 m n.p.m., został jednakowo podniesiony na zbliżoną wysokość, więc posiadał i nadal posiada spadek podłużny w kierunku południowo-zachodnim". Ten argument jednak nie może przemawiać za tym, że zmiana rzędnych na działce nr [...] nie spowodowała zmiany naturalnego spływu wód opadowych. Rzędne działki nr [...] były wyższe od rzędnych działki nr [...] jeszcze przed budową budynku mieszkalnego na działce nr [...] (z projektu zagospodarowania działki nr [...] wynika, że rzędne działki nr [...] wynoszą: 199,5-200.7 m n.p.m., zaś rzędne działki nr [...] przed budową wynosiły 198,5-200,3 m n.p.m.). Podniesienie rzędnych działki nr [...] do poziomu: 200,20 - 200,62 m n.p.m.) mogło zatem spowodować zmianę naturalnego spływu wód opadowych.
Sąd wprawdzie podziela przytoczoną przez organ odwoławczy tezę wyroku WSA w Gliwicach z 10 lipca 2008 r., (sygn. akt II SA/Gl 1013/07), z której wynika, że "skoro wody opadowe spływają w naturalny sposób zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu, to brak jest podstaw do ingerencji w tej materii przez organy nadzoru budowlanego, zaś przez zamianę naturalnego spływu wód opadowych należy rozumieć każdą zmianę spływu wód w porównaniu do spływu wód opadowych, jaki istniałby na działce budowlanej, gdyby nie została ona zabudowana", jednak wbrew intencji organu teza ta zaprzecza poczynionym przezeń ustaleniom. Przede wszystkim w sprawie nie sposób przyjąć, że wody z działki nr [...] spływają w naturalny sposób zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu, ponieważ teren tej działki został podwyższony nawet o 60 cm. Zważywszy na wartości rzędnych sąsiednich działek oraz parametry działki nr [...], które nie zostały wzięte pod uwagę przez organy obu instancji przy ocenie tego aspektu sprawy, nie da się wykluczyć, że nastąpiła zmiana naturalnego spływu wód opadowych w porównaniu do spływu wód opadowych, jaki istniałby na działce nr [...], gdyby nie została ona zabudowana. Ustalenia poczynione przez organy nie są w tym zakresie wystarczające i przekonujące, tym bardziej, że ponownie nawiązały do opinii biegłego, z której wynika, że "na działkach nr [...] i [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie, jednak zmiana stosunków wodnych nie spowodowała szkody dla gruntów sąsiednich". Należy raz jeszcze podkreślić, że dla stwierdzenia naruszenia dyspozycji § 29 r.w.t.b. nie musi zaistnieć szkoda na gruncie sąsiednim, wystarczy stwierdzenie dokonania zamiany naturalnego spływu wód opadowych powodującej kierowanie ich na teren sąsiedniej nieruchomości.
Organy nie wykonały wytycznych Sądu również w zakresie oceny dokonanych przez inwestorów odstępstw od projektu budowlanego w kontekście przepisów przeciwpożarowych zawartych § 218 r.w.t.b. w odniesieniu do wykonanego samowolnie przez inwestorów wyłazu dachowego. Wbrew ocenie Sądu zawartej w uzasadnieniu wyroku z 20 października 2021 r., organy przyjęły, że przepis ten nie ma w sprawie zastosowania, argumentując to zbliżoną wysokością budynków na działce nr [...] oraz na działkach nr [...], [...] i [...] (rzędna posadowienia budynku na działce nr [...] wynosi 208,33 m n.p.m., zaś rzędna budynku na działkach nr [...], [...] i [...] wynosi 209,61 m n.p.m.), posiadaniem przez budynek mieszkalny na działce o nr [...] zabezpieczenia od strony budynku znajdującego się na działkach nr [...], [...] i [...] w postaci ściany oddzielenia przeciwpożarowego o grubości 0,47 m klasy odporności REI 60 wyprowadzonej co najmniej 0,30 m ponad pokrycie dachu oraz tym, że w pasie 8 m od budynku wyższego nie znajduje się przekrycie dachu budynku niższego (odległość pomiędzy budynkami wynosi 7,50 m + grubość ściany oddzielenia przeciwpożarowego 0,47 m, co daje około 8 m).
Wprawdzie, jak dostrzegł Sąd w wyroku z 20 października 2021 r., sporna inwestycja, jako budynek o dwóch kondygnacjach nadziemnych z poddaszem użytkowym, jest zaliczana do strefy pożarowej ZL IV (mieszkalne) jako budynek niski, to jednak nie można pominąć faktu, że z uwagi na odległość mniejszą niż 8 m pomiędzy tym budynkiem a budynkiem na działkach nr [...], [...] i [...] zastosowanie ma § 218 r.w.t.b.
W myśl ust. 1 tego przepisu, przekrycie dachu budynku niższego, usytuowanego bliżej niż 8 m lub przyległego do ściany z otworami budynku wyższego, z wyjątkiem przypadków wymienionych w § 273 ust. 1, w pasie o szerokości 8 m od tej ściany powinno być nierozprzestrzeniające ognia oraz w pasie tym: 1) konstrukcja dachu powinna mieć klasę odporności ogniowej co najmniej R 30; 2) przekrycie dachu powinno mieć klasę odporności ogniowej co najmniej RE 30.
Na postanowienie § 218 ust. 1 r.w.t.b. powołano się wprost w projekcie budowlanym, wskazując, że konstrukcja dachu powinna mieć klasę odporności ogniowej co najmniej R 30, a przekrycie dachu powinno mieć klasę odporności ogniowej co najmniej RE 30 (s. 17 projektu architektoniczno-budowlanego). Z projektu budowlanego wynika też, że przy wykonaniu przedmiotowego budynku skorzystano z odstępstwa przewidzianego w § 271 ust. 9 r.w.t.b., zgodnie z którym odległości dla budynków wymienionych w § 213, bez pomieszczeń zagrożonych wybuchem, można zmniejszyć o 25 %, jeżeli są zwrócone do siebie ścianami i dachami z przekryć nierozprzestrzeniających ognia, niemającymi otworów.
Organy stwierdziły jednak, że powyższe normy nie mają w sprawie zastosowania, mimo bezspornego umiejscowienia w połaci dachowej budynku od strony wschodniej, pomiędzy kominem a kalenicą wyłazu dachowego zlokalizowanego w odległości 2,90 m od granicy działki nr [...], mimo że budynek na działce nr [...] jest budynkiem wyższym oraz mimo odległości pomiędzy budynkiem na działce nr [...] oraz budynkiem na działkach nr [...], [...] i [...] wynoszącej mniej niż 8 m (7,5 m + 0,47 m). Z żadnego przepisu rozporządzenia nie wynika, by istnienie ściany oddzielenia przeciwpożarowego eliminowało wymóg z § 218 ust. 1 w zw. z § 271 ust. 9 r.w.t.b. Skoro w projekcie budowlanym zastrzeżono spełnienie tych wymogów, odstąpienie od nich stanowi odstąpienie od projektu budowlanego, co jest niewątpliwe. Rzeczą organów jest ocenić, czy stanowi ono odstąpienie istotne w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego. Należy przy tym uwzględnić stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 20 października 2021 r., że "skoro w dachu budynku inwestorów wykonano otwór, to tym samym warunek z § 271 ust. 9 r.w.t.b. nie jest spełniony".
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji dokonał również analizy spełnienia wymogów dotyczących przesłaniania, wynikających z § 13 r.w.t.b. w odniesieniu do podwyższonych rzędnych terenu i obiektu budowlanego. Sposób obliczenia parametrów przesłaniania oraz wnioski organu co do spełnienia wymagań określonych w powołanym przepisie można by uznać za prawidłowe, gdyby przyjąć, że zastosowana przez organ wysokość spornego budynku (8,13 m) jest zgodna z rzeczywistością. Tymczasem z protokołu oględzin nie wynika, że organ dokonał pomiaru wysokości budynku, ale przyjął tę wielkość z projektu budowlanego (7,43 m), dodając wysokość od poziomu terenu do najniżej położonego wejścia do budynku – 0,7 m). Ponadto nie uszło uwadze Sądu, że organ odwoławczy odniósł się w zakresie omawianego warunku jedynie do kwestii przesłaniania pomieszczeń w budynku na działkach nr [...], [...] i [...], pomijając ocenę dotyczącą przesłaniania pomieszczeń w budynku na działce nr [...].
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że uchybienia w zakresie zbadania zgodności spornej inwestycji z przepisami prawa, w szczególności w zakresie podwyższenia rzędnych terenu oraz wykonania nieprzewidzianego w projekcie wyłazu dachowego, miały wpływ na wynik sprawy i ponownie doprowadziły organy do przedwczesnego wniosku, że odstępstwa od projektu budowlanego nie miały charakteru istotnego i w konsekwencji nie skutkowały obowiązkiem ingerencji organów w zakresie doprowadzenia tej inwestycji do stanu zgodnego z prawem.
Wobec uznania, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 52 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w związku z § 29, 30 i 271 ust. 9 r.w.t.b. oraz w związku z § 21 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Kraśnik, Sąd był obowiązany do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w związku z art. 135 p.p.s.a. (pkt I wyroku).
Obowiązkiem organu nadzoru budowlanego pierwszej instancji ponownie rozpoznającego sprawę jest uwzględnienie przedstawionej wyżej oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.). W ponowionym postępowaniu organ ustali, czy odstąpienia od projektu budowlanego, których dopuścili się inwestorzy, miały charakter odstąpień istotnych, o których mowa w art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego.
W tym celu w pierwszej kolejności organ rozważy, czy podwyższając teren, inwestorzy nie naruszyli postanowienia § 21 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Kraśnik. Nadto oceni, czy wykonane roboty budowlane zakłóciły stosunki wodne w sposób określony w § 29 r.w.t.b. Jeżeli do naruszenia takiego doszło, organ oceni, czy wpływa to na zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza teren inwestycji, a tym samym, czy naruszenie to kwalifikować należy jako odstąpienie istotne z art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego. W przypadku ustalenia, że doszło do naruszenia stosunków wodnych w rozumieniu § 29 r.w.t.b., lecz odstępstwo to nie ma charakteru istotnego, organy powinny rozważyć nałożenie na inwestorów obowiązku wykonania określonych robót budowlanych. Organ weźmie przy tym pod uwagę szerokość działek nr [...] oraz [...], procent powierzchni biologicznie czynnej na działce nr [...], fakt posadowienia spornego budynku w granicy z działką nr [...], a także fakt istnienia murku na fundamencie ogrodzenia na granicy działki nr [...] z pasem działki od ul. [...]. Ponadto organ pierwszej instancji ponownie oceni spełnienie wymogów dotyczących przesłaniania pomieszczeń w budynku na działce nr [...] oraz w budynku na działkach nr [...], [...] i [...] w oparciu o dyspozycję § 13 r.w.t.b. w odniesieniu do podwyższonych rzędnych działki nr [...] i posadowionego na niej budynku. Organ oceni również, jak wykonanie włazu w części wschodniej dachu tego budynku wpływa na przyjętą w projekcie budowlanym odporność ogniową konstrukcji i przykrycia dachu oraz możność zastosowania odstępstwa z § 271 ust. 9 r.w.t.b.
Dla wykonania powyższych wytycznych konieczne będzie dokonanie dokładnych pomiarów aktualnych rzędnych działek nr [...] oraz [...], porównanie tych rzędnych z rzędnymi obowiązującymi przed realizacją spornej inwestycji, a także dokonanie pomiaru wysokości spornego budynku. Organ porówna także uprzednie i aktualne rzędne działek nr [...] i [...] z rzędnymi działek sąsiednich, tj. działki nr [...] oraz działek nr [...], [...] oraz [...].
Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wpis od skargi w kwocie 500 zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 480 zł i kwota 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, zostało wydane na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI