II SA/Lu 766/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nakładającą karę pieniężną za opóźnione złożenie sprawozdania z odpadów, uwzględniając wykładnię NSA dotyczącą przedawnienia i możliwości odstąpienia od ukarania.
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na spółkę za opóźnione złożenie sprawozdań z odbioru odpadów komunalnych. Po wcześniejszych decyzjach organów i wyroku WSA oddalającym skargę, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na konieczność zbadania zarzutu przedawnienia oraz zastosowania nowelizacji przepisów dotyczących maksymalnego okresu naliczania kary. WSA, związany wykładnią NSA, uchylił zaskarżoną decyzję, uznając potrzebę ponownej oceny sprawy z uwzględnieniem instytucji przedawnienia i przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących odstąpienia od nałożenia kary.
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. w C. za przekazanie po terminie sprawozdań dotyczących odbioru odpadów komunalnych za I i II kwartał 2013 r. Prezydent Miasta Chełm wszczął postępowanie, a następnie decyzją nałożył karę w wysokości 53 000 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Po uchyleniu przez Kolegium własnej decyzji i decyzji organu I instancji, sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Ponownie wszczęto postępowanie, a Prezydent Miasta Chełm ponownie wymierzył karę w tej samej wysokości. SKO ponownie utrzymało decyzję w mocy, podkreślając brak możliwości uwzględnienia indywidualnych okoliczności i sztywną wysokość kary. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie początkowo oddalił skargę, uznając obowiązek składania sprawozdań i prawidłowość wymierzenia kary. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak wyrok WSA, wskazując na nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia i konieczność zbadania zastosowania nowelizacji przepisów dotyczących maksymalnego okresu naliczania kary (365 dni). WSA, związany wykładnią NSA, uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że przedawnienie prawa do wydania decyzji następuje po 3 latach od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, a decyzja organu I instancji została doręczona przed upływem tego terminu. Jednakże, organ odwoławczy powinien był odnieść się do zmiany przepisu art. 9x ust. 1 pkt 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która ograniczyła naliczanie kary do 365 dni. Ponadto, WSA powołał się na uchwałę NSA dotyczącą możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f k.p.a., co powinno zostać uwzględnione przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji powinien był zbadać kwestię przedawnienia, a Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność oceny tej instytucji.
Uzasadnienie
NSA zwrócił uwagę, że WSA nie uwzględnił zarzutu przedawnienia, który mógł mieć znaczenie dla wyniku sprawy. Przedawnienie jest instytucją prawa materialnego z skutkami procesowymi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
u.p.c.p.g. art. 9n § ust.1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.p.c.p.g. art. 9x § ust.1 pkt 5
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Pomocnicze
u.p.c.p.g. art. 9zf
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.p.c.p.g. art. 9zb § ust.1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.p.c.p.g. art. 9zd § ust.1 i 2
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
o.p. art. 207
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 21 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 68 § § 1
Ordynacja podatkowa
k.p.a. art. 143 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § §1 pkt. 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189f
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 190
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § §1 pkt. 1 lit. a) i c)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o. art. 202
Ustawa o odpadach
u.o. art. 196
Ustawa o odpadach
Argumenty
Skuteczne argumenty
Konieczność zbadania przedawnienia kary pieniężnej. Zastosowanie nowelizacji przepisów ograniczającej maksymalny okres naliczania kary do 365 dni. Możliwość odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f k.p.a.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów o braku możliwości uwzględnienia indywidualnych okoliczności przy wymiarze kary (w kontekście art. 9x ust. 1 pkt 5 u.p.c.p.g. przed nowelizacją). Argumenty o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu wadliwego podpisu (w poprzednich postępowaniach).
Godne uwagi sformułowania
sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny przedawnienie jest instytucją prawa materialnego, która wywołuje także skutki procesowe nowe brzmienie art. 9x ust. 1 pkt. 5 jest korzystniejsze dla skarżącego art. 189f k.p.a. stanowi uzupełnienie regulacji przepisów Rozdziału 4d ustawy o przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej
Skład orzekający
Bogusław Wiśniewski
sprawozdawca
Brygida Myszyńska-Guziur
członek
Joanna Cylc-Malec
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia kar pieniężnych w administracji, stosowania przepisów po nowelizacji oraz możliwości odstąpienia od ukarania na podstawie art. 189f k.p.a."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ale zasady dotyczące przedawnienia i art. 189f k.p.a. mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest wykładnia NSA dla sądów niższej instancji oraz jak ważne jest śledzenie zmian w przepisach i ich prawidłowe stosowanie, zwłaszcza w kontekście przedawnienia i łagodniejszych form reakcji administracyjnej.
“Kara za spóźnione sprawozdanie z odpadów: Sąd Najwyższy wskazuje na przedawnienie i nowe możliwości uniknięcia kary.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 766/22 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2022-12-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-11-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Bogusław Wiśniewski /sprawozdawca/ Brygida Myszyńska-Guziur Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/ Symbol z opisem 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy Hasła tematyczne Kara administracyjna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 800 art. 207 w zw. z art. 210; art. 21 § 1; art. 68 § 1; Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j. Dz.U. 2015 poz 1045 art. 9x ust.1 pkt 5; art. 9zf; art. 9n Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 189f Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur, Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 24 lipca 2018 r. nr SKO.II.41/564/OPG/2018 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przekazanie po terminie sprawozdania w zakresie odbierania odpadów komunalnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie na rzecz Przedsiębiorstwa [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. kwotę 1500 (jeden tysiąc pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2017r. Prezydent Miasta Chełm wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia na P. U. M. Sp. z o. o w C. kary pieniężnej za przekazanie po terminie sprawozdań dotyczących odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu Miasta C. za I i II kwartał 2013r. Organ wyjaśnił, że Spółka była zobowiązana złożyć sprawozdanie do 30 kwietnia 2013 r. i 31 lipca 2013 r. tymczasem złożyła je 7 marca 2014r. Następnie decyzją z dnia 12 stycznia 2018r. organ na podstawie art. 9n, 9zb ust. 1, 9x ust. 1 pkt 5, 9zd ust. 1 i 2 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach za przekazanie sprawozdania po terminie nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 53 000 zł obliczoną w wysokości 100 zł za każdy dzień zwłoki. Po rozpoznaniu odwołania spółki Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie decyzją z dnia 8 marca 2018r. decyzję organu pierwszej instancji utrzymało w mocy. Po złożeniu przez spółkę skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Kolegium decyzją z dnia 26 kwietnia 2018r. na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyliło własną decyzję z 8 marca 2018r. i decyzję organu I instancji z 12 stycznia 2018r. oraz sprawę przekazało do ponownego rozpoznania. W tej sytuacji Prezydent Miasta Chełm postanowieniem z dnia 11 maja 2018r. ponownie wszczął postępowanie w sprawie nałożenia na P. U. M. Sp. z o. o w C. kary pieniężnej, a następnie decyzją z dnia 8 czerwca 2018r. na podstawie art. 207 w związku z art. 210 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.) w związku z art. 9n, 9zb ust. 1, 9x ust. 1 pkt 5, 9zd ust. 1 i 2 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ponownie wymierzył spółce karę pieniężną w kwocie 53 000 zł. Po rozpoznaniu odwołania spółki Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie decyzją z 24 lipca 2018 r. decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. Organ odwoławczy przywołał przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie i podkreślił, że w świetle tych przepisów, obowiązek składania sprawozdań odnosi się zarówno do podmiotu, który faktycznie odbiera na terenie gminy w danym półroczu odpady od właścicieli nieruchomości, jak i podmiotu, który tego nie czyni, a jest wpisany do rejestru działalności regulowanej. Obowiązek sprawozdawczy powstaje z momentem wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych i pozostaje aktualny do jego wykreślenia z omawianego rejestru. Odwołująca się Spółka jest podmiotem określonym w art. 9n ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach , na którym spoczywa opisany wyżej obowiązek. Wobec niedotrzymania ustawowych terminów złożenia sprawozdań prawidłowo została wydana decyzja o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej, której wysokość została określona w sposób prawidłowy, uwzględniając opóźnienia w złożeniu sprawozdania. Kolegium zaznaczyło, że przepisy powołanej ustawy wyznaczają sztywno wysokość kary za każdy dzień opóźnienia i nie przewidują żadnej okoliczności, pozwalającej na uwzględnienie indywidualnych okoliczności związanych z naruszeniem omawianego obowiązku. Odnosząc się do zarzutu wadliwego podpisania decyzji, organ odwoławczy zaznaczył, że w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo do wydania decyzji przez osobę, która ją podpisała. Po rozpatrzeniu skargi spółki Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 7 lutego 2019r. ( II SA/Lu 741/18 ) skargę oddalił. Zdaniem Sądu niekwestionowane jest, że Spółka została wpisana do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych, prowadzonego przez Prezydenta Miasta Chełm była zatem zobowiązana więc obowiązany do składania okresowych sprawozdań, o których mowa w art. 9n ust. 1 i 2 ustawy (w brzmieniu obowiązującym w 2013 r., a więc w okresie sprawozdawczym, którego dotyczy rozpoznawana sprawa - Dz. U. z 2012 r. poz. 391 ze zm.). Sprawozdanie miało być przekazywane wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta w terminie do końca miesiąca następującego po kwartale, którego dotyczy czyli do 30 kwietnia k 2013 r., i 31 lipca 2013 r. Zostały natomiast złożone 7 marca 2014r, a więc po upływie – odpowiednio – 311 oraz 219 dni. Stąd też zgodnie z art. 9x ust. 1 pkt 5 ustawy spółce wymierzono karę pieniężnej w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia. Również sąd podkreślił, że przy wymiarze kary pieniężnej nie można uwzględniać indywidualnych okoliczności związanych z naruszeniem omawianego obowiązku. Za bezzasadny uznał Sąd zarzut, jakoby pracownik Biura Gospodarki Odpadami Urzędu Miasta podpisujący decyzję organu pierwszej instancji, nie został należycie umocowany w tym zakresie, co uzasadnia stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. Zgodnie z art. 143 § 1 Ordynacji podatkowej, który ma w tej kwestii zastosowanie, na mocy odesłania zawartego w art. 9zf ustawy organ może upoważnić funkcjonariusza lub pracownika kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu i w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji. Upoważnienie takie musi być utrwalone w formie pisemnej (art. 143 § 3). W aktach administracyjnych sprawy znajduje się pełnomocnictwo Prezydenta Miasta Chełm dla osoby podpisanej pod decyzją do inspektorowi [...] Miasta C. do podpisywania decyzji wydawanych w trybie ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, wynikających z zakresu działania [...] podczas nieobecności Kierownika Biura. Do zakresu działania wskazanej komórki organizacyjnej– jak wynika z zarządzenia Nr 158/11 Prezydenta Miasta Chełm z 17 czerwca 2011 r. w sprawie nadania Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Miasta Chełm należą sprawy gospodarowania odpadami komunalnymi wynikające z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (§ 34b dodany zarządzeniem nr 682/13 Prezydenta Miasta Chełm z 13 lutego 2013 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie nadania Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Miasta Chełm. Według Sądu nie ma także podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Nie zachodzą też inne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 kpa. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Spółki Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 października 2022r. ( III OSK 1338/21) uchylił wyrok Sądu I instancji. Zdaniem NSA sąd pierwszej instancji nie uwzględnił zarzutu przedawnienia przedmiotowej kary. Zarzut ten nie został wprawdzie podniesiony w skardze, ale nie zwalniało to Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego od jego rozpoznania. Kwestia ta nie była przedmiotem oceny również organu odwoławczego, mimo, że nie było związane granicami i zarzutami odwołania. Tymczasem przedawnienie mogło mieć znaczenie dla ostatecznego wyniku sprawy. Przedawnienie jest instytucją prawa materialnego, która wywołuje także skutki procesowe, przesądzając o treści aktu stosowania prawa. Ponadto Sąd cytował przepis 9x ust. 1 pkt. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 25 czerwca 2015r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U z 2015r. 1045 )., która weszło w życie 1 stycznia 2016r. z wyjątkami o których mowa w art. 57 ustawy. W tych zaś przepisach wskazano m.in., że kary mogą być naliczane maksymalnie za nie więcej, niż 365 dni opóźnienia. Prezydent Miasta Chełm był zobowiązany do stosowania przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania decyzji. Organ odwoławczy był natomiast zobowiązany do stosowania przepisów prawa materialnego w dniu wydawania swojej decyzji. Sąd zatem był zobowiązany do oceny, czy wspomniana zmiana ma charakter normatywny i wprowadza nowy stan prawny , który nie może mieć zastosowania do wcześniejszych stanów prawnych. Zdaniem NSA ocena ta powinna uwzględniać, że nowe brzmienie art. 9x ust. 1 pkt. 5 jest korzystniejsze dla skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Przede wszystkim należy wskazać, że stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2022r. poz. 329 ) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W orzecznictwie wielokrotnie już podnoszono, że wspomniany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w jego wcześniejszym orzeczeniu. Zwraca się uwagę, że nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Przepis ten w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Pochodną oceny wykładni, (a w konsekwencji zastosowania) przepisów postępowania jest ocena ustaleń faktycznych sprawy i w tym sensie orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego może pośrednio wiązać sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy co do oceny ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracyjne. Oczywiste jest zatem, że dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe znaczenie ma wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2022r. ( III OSK 1338/21 ). Sąd jasno wskazał wówczas na konieczność oceny instytucji przedawnienia przedmiotowej kary oraz sprawdzenia, czy w sprawie ma zastosowanie przepis 9x ust. 1 pkt. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w brzmieniu po nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 25 czerwca 2015r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U z 2015r. 1045 ), która weszło w życie 1 stycznia 2016r. z wyjątkami o których mowa w art. 57 ustawy. Odnosząc się do pierwszej kwestii wskazać trzeba, że w wyroku z dnia 16 listopada 2022r. ( III OSK 5978/21, także wyrok z dnia 15 listopada 2022r. III OSK 6155/21 opubl, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w ustawie o odpadach nie zawarto zapisów wskazujących na przedawnienie możliwości wydania decyzji wymierzającej administracją karę pieniężną. Zgodnie jednak z art. 202 tej ustawy w sprawach dotyczących administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska (art. 196 ustawy o odpadach). Stosownie natomiast do treści art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem: 1) zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania; 2) doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. W art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej wskazano, że zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Z powyższego przepisu wynika zatem, że przedawnienie prawa do wydania decyzji jest możliwe jedynie w odniesieniu do zobowiązań, które nie powstają z mocy prawa, lecz do których powstania niezbędne jest doręczenie podatnikowi decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość tego zobowiązania. Odpowiednikiem takiej decyzji, na gruncie ustawy o odpadach jest decyzja wymierzająca administracyjną karę pieniężną. Z uwagi na to, że decyzje w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania wydaje organ I instancji, okoliczność wniesienia odwołania od niej nie stanowi przeszkody do utrzymania jej w mocy przez organ odwoławczy oraz do uznania, że sprawa w postępowaniu odwoławczym została rozpoznana po upływie terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji. Sąd zaznaczył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż do powstania zobowiązania podatkowego w przypadku decyzji tworzącej zobowiązanie podatkowe wystarczające jest zachowanie terminu do orzekania w sprawie ustalenia podatku przez organ podatkowy I instancji. Już bowiem z chwilą doręczenia decyzji tego organu powstaje zobowiązanie. Dopuszczalna jest też możliwość zmiany decyzji wymiarowej w postępowaniu odwoławczym, po upływie terminu przedawnienia, z zastrzeżeniem, że wydana przez ten organ decyzja nie może być dla podatnika mniej korzystna, niż decyzja uchylona lub zmieniona. Należy zważyć, że w rozpoznawanej sprawie uchybienie w sprawie składania sprawozdań stwierdzono 12 grudnia 2017r. i w tej dacie wszczęto postępowanie z urzędu. Z kolei decyzja organu I instancji w sprawie kary pieniężnej została wydana już 12 stycznia 2018r. i doręczona stronie w tym samym dniu, co potwierdza podpis na samej decyzji, a czego nie kwestionowano. Decyzja organu I instancji została więc doręczona skarżącej spółce przed upływie terminu, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Decyzja ta została wprawdzie uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie decyzją z dnia 26 kwietnia 2018r. lecz kolejną decyzją z 8 czerwca 2018r. doręczoną skarżącej 12 czerwca 2018r. organ I instancji ponownie wymierzył skarżącej karę pieniężną w tej samej wysokości 53 000 zł, co nadal oznacza, że termin wspomniany termin nie został przekroczony. Co więcej dotyczy do również Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydającego decyzję 24 lipca 2018r., którą skarżąca otrzymała 27 lipca 2018r. Organ powinien natomiast odnieść się do zmiany przepisu 9x ust. 1 pkt. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w brzmieniu po nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 25 czerwca 2015r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U z 2015r. 1045 ), który zaczął obowiązywać od 1 stycznia 2016r. Przepis ten po nowelizacji stanowi, że przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który przekazuje po terminie sprawozdanie, o którym mowa w art. 9n podlega karze pieniężnej w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż za 365 dni. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że kwestii tej nie rozpatrywał również organ odwoławczy. Tymczasem przepisy wspomnianej ustawy nowelizującej w art. 57 nie przewidują możliwości stosowania art. 9x ust. 1 pkt. 5 w jego dotychczasowej treści. Nakładając karę w 2018r. organy były zatem zobowiązane uwzględnić nowe jego brzmienie. Miało to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia skoro zwłoka dla złożenia sprawozdania w 2013r wynosiła łącznie 530 dni. Może to zrobić organ odwoławczy w trybie art. 138 §1 pkt. 2 kpa skoro zasadnicze znaczenie dla przerwania biegu terminu przedawnienia miało wydanie decyzji organu I instancji. Zmianie nie uległa natomiast wysokość administracyjnej kary pieniężnej, jak i podstawa faktyczna jest wymierzenia. Zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie przyjmuje się, że po upływie terminu przedawnienia możliwe jest wydanie przez organ odwoławczy decyzji określającej wysokość zobowiązania, o ile nie zwiększa ona zakresu zobowiązania, a decyzja organu I instancji została wydana z zachowaniem terminu ( oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 listopada 2019 r. II FSK 35/18). Nie można zgodzić się również z Kolegium, że przy wymiarze kary pieniężnej nie można uwzględnić indywidualnych okoliczności związanych z naruszeniem omawianego obowiązku. Rzeczywiście art. 9x ust. 1 pkt. 5 takie możliwości nie dopuszcza. Jednak Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 9 czerwca 2022r. (III OPS 1/21 opubl. w CBOSA ) stwierdził, że do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stosuje się art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna." (§ 1); w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia." (§ 2); organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia." (§ 3). Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył przy tym, że odstąpienie od ukarania nie jest równoznaczne z umorzeniem postępowania w przedmiocie nałożenia kary, lecz jest wyrazem darowania kary na skutek uprzedniego ustalenia, że doszło do naruszenia prawa i jednocześnie stwierdzenia, że ukaranie sprawcy jest niecelowe. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył również, że żaden z przepisów ustawy nie normuje przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Regulacji takowej nie stanowi także art. 9zf ustawy. Biorąc pod uwagę różnice konstrukcyjne pomiędzy administracyjnymi karami pieniężnymi a zobowiązaniami podatkowymi, zakres odesłania do przepisów działu III Ordynacji podatkowej może budzić wątpliwości interpretacyjne. Niewątpliwie jednak w dziale III Ordynacji podatkowej nie ma konstrukcji odpowiadającej odstąpieniu od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Ponadto z literalnego brzmienia przepisu art. 9zf ustawy wynika, że odsyła on do stosowania Ordynacji podatkowej do kary pieniężnej, a więc dolegliwości już nałożonej przez organ administracji publicznej. Zdaniem Sądu zwrócić należy również uwagę, że w art. 189f k.p.a. nie określono rodzajów administracyjnych kar pieniężnych (na przykład: kary biegnące, kary miarkowane, kary określone sztywno). Zgodnie z dyrektywą wykładni lege non distinguente nec nostrum est distinguere przyjąć zatem należy, że przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej mogą mieć zastosowanie do wszystkich rodzajów administracyjnych kar pieniężnych Rozdziału 4d ustawy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przepis art. 189f k.p.a. stanowi uzupełnienie regulacji przepisów Rozdziału 4d ustawy o przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Co jasne wspomniana uchwała nie była znana organowi w dacie wydawania decyzji, oznacza to jednak tyle, że powinien uwzględnić ją przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z tych względów na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2022r. poz. 329 ) należało uchylić zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 wspomnianej ustawy. Obejmują one zwrot wpisu od skargi w kwocie 1500 zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI