II SA/LU 76/24

II SA/Lu 76/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Grymuza /sprawozdawca/
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Maciej Gapski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 5, art. 3, art. 24
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145, art. 135,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Asesor sądowy Maciej Gapski, Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 9 listopada 2023 r., znak SKO.PS/40/1222/2023 w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Stary Zamość z dnia 2 października 2023 r. nr GOPS.4040.198.2023 II. przyznaje radcy prawnemu J. S. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych i czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych i czterdzieści groszy) z tytułu podatku od towarów i usług.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z dnia 9 listopada 2023 r., znak: SKO.PS/40/1222/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu (dalej także jako: Kolegium), po rozpoznaniu odwołania A. B. (dalej także jako: skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Stary Zamość (dalej także jako: Wójt) z dnia 2 października 2023 r. o uchyleniu decyzji nr GOPS.4040.200.2022 z dnia 3 października 2022 r. od dnia 1 września 2023 r.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia 3 października 2022 r. Wójt przyznał skarżącej: (1.) zasiłek rodzinny na dziecko w wieku 5-18 lat – na K. B., w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r.; (2.) zasiłek rodzinny na dziecko w wieku 18-24 lat – na K. B., w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r.; (3.) dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, przyznany na K. B., w kwocie [...]zł, jednorazowo we wrześniu 2023 r.; (4.) dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, przyznany na K. B., w kwocie 100 zł, jednorazowo we wrześniu 2023 r.; (5.) dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła, przyznany na K. B., w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2022 r. do 30 czerwca 2023 r.; (6.) dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła, przyznany na K. B., w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 1 września 2023 r. do 31 października 2023 r.
W dniu 25 sierpnia 2023 roku A. B. dołączyła do akt umowę zlecenia z Z. spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. (dalej także jako: Spółka), zawartą w dniu 27 czerwca 2023 r. (k. 32 akt admin.) i zawartą w dniu 25 lipca 2023 r. (k. 33 akt admin.). Z tytułu zatrudnienia u tego przedsiębiorcy skarżąca uzyskała w lipcu 2023 r. wynagrodzenie w kwocie 2794,86 zł netto (oświadczenie – k. 34 akt admin.).
Wójt decyzją z dnia 2 października 2023 r. uchylił powyższą decyzję z dnia 3 października 2022 r. – od dnia 1 września 2023 r. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca w lipcu 2023 r. osiągnęła dochód w kwocie 2 794,86 zł, zatem ponownie przeliczono dochód za rok bazowy 2021 r. Po uwzględnieniu tego dochodu, dochód na osobę w rodzinie wyniósł 1 091,80 zł. Wójt stwierdził, że przekroczono kryterium dochodowe.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z dnia 9 listopada 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta z dnia 2 października 2023 r.
Organ odwoławczy przywołał w uzasadnieniu m. in. art. 4 ust. 2, art. 6 ust. 1 i art. 5 ust. 1, ust. 4b ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej jako: u.ś.r.). Wskazał, że jedną z przesłanek warunkujących uzyskanie przez stronę przedmiotowego świadczenia jest nieprzekroczenie przez jej rodzinę kryterium dochodowego wskazanego w art. 5 ust. 1 u.ś.r., tj. 674 zł na osobę w rodzinie. W myśl art 3 pkt 2a u.ś.r., ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c powyższej ustawy. Zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych okres świadczeniowy oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do zasiłku rodzinnego. W związku z tym, że wniosek skarżącej o ustalenie prawa do zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami został złożony na okres zasiłkowy 2022/2023 (w dniu 9 sierpnia 2022 r.), jako podstawę do obliczenia miesięcznego dochodu na osobę w jej rodzinie, uprawniającą do uzyskania przedmiotowych świadczeń, przyjęto sumę dochodów osiągniętą przez jej rodzinę w 2021 r. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, organ wskazał, że skarżąca uzyskała w 2021 r. miesięczny dochód w wysokości 1184,71 zł na osobę w rodzinie.
Kolegium podkreśliło, że organ I instancji nie uwzględnił dochodu z tytułu ponownego zatrudnienia w G. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., a doliczył do miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie skarżącej jedynie dochód uzyskany przez nią w lipcu 2023 roku w kwocie 2 794,86 zł netto.
Organ II instancji wskazał, że miesięczny dochód uzyskany przez skarżącą w lipcu 2023 roku należy doliczyć do miesięcznego dochodu jej rodziny, uzyskanego w 2021 roku, tj. do kwoty 1 184,71 zł. Dochód uzyskany w okresie zasiłkowym 2022/2023 wynosił zatem 3979,57 zł (1184,71 zł + 2794,86 zł = 3979,57 zł), co w przeliczeniu na osobę w jej rodzinie wyniosło [...] zł (kwota 3 979,57 zł podzielona na cztery osoby daje wynik – 994,75 zł). Kolegium stwierdziło, że dochód przekroczył kwotę kryterium dochodowego, określonego w art. 5 ust. 1 u.ś.r., czyli 674 zł na osobę w rodzinie.
Zdaniem Kolegium skarżąca nie była uprawniona do uzyskania wnioskowanych przez nią zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, czyli od września 2023 roku. Jak bowiem wynika z art. 24 ust. 7 u.ś.r., w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Organ II instancji podzielił stanowisko Wójta, że skarżąca nie była uprawniona do pobierania otrzymanych zasiłków na podstawie art. 5 ust. 3 i 3a u.ś.r. Dochód rodziny skarżącej (3979,57 zł) przekraczał bowiem kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków jej rodziny (674 zł x 4 osoby = 2 696 zł) o kwotę wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących rodzinie skarżącej – w wysokości 294,49 zł.
A. B. wniosła skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: naruszenie art. 7, 77 § 1 [k.p.a.], polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nie wyjaśnienie na podstawie art 80 k.p.a.;
2. naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;
3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji.
W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentacji wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona i podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (4 ust. 1 u.ś.r.). Katalog dodatków do zasiłku rodzinnego przewidziano w art. 8 u.ś.r.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji) zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. Definicja dochodu została zawarta w art. 3 pkt 1 u.ś.r. Dochód rodziny to suma dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 u.ś.r.). Przez dochód członka rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c (art. 3 pkt 2a u.ś.r.).
Jak stanowi ust. 3 omawianego przepisu w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a tj. w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny.
Wskazaną powyżej decyzją z dnia 3 października 2022 r. Wójt przyznał skarżącej zasiłek rodzinny na dziecko – K. B. w kwocie 124 zł miesięcznie od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r. oraz na dziecko – K. B. w kwocie 135 zł miesięcznie od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r., a także dodatki do zasiłku rodzinnego – z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i na pokrycie wydatków związanych z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła.
Z akt sprawy wynika, że w skład rodziny skarżącej wchodzą cztery osoby. W 2022 r. łączny dochód rodziny wyniósł 20 839,08 zł. Przeciętny miesięczny dochód rodziny po uwzględnieniu dochodu utraconego, dochodu uzyskanego wyniósł 1 184,71 zł, a przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 296,18 zł (k. 13 akt admin.).
Ustawodawca przewidział, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, determinujący możliwość przyznania świadczenia, będzie ustalany w oparciu o przeciętny miesięczny dochód członka rodziny, osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Jednakże w art. 5 ust. 4-4c u.ś.r. wskazano wyjątki od powyższej zasady. Ustawodawca wskazał zmiany w dochodzie rodziny, które należy uwzględnić w celu ustalenia dochodu – zarówno utratę jak i uzyskanie dochodu. Zgodnie z art. 5 ust. 4 u.ś.r. w przypadku utraty dochodu m. in. przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Przepisy art. 5 ust. 4a i 4b u.ś.r. regulują sytuacje, gdy dochodzi do uzyskania dochodu m. in. przez członka rodziny. Zgodnie z tymi przepisami w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4a u.ś.r.), a w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4b u.ś.r.).
Celem wprowadzenia powyższych przepisów było doprowadzenie do sytuacji, gdy świadczenie będzie ustalane na podstawie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę w okresie jego pobierania, a nie przeciętnego dochodu uzyskiwanego w roku poprzednim – co wymaga uwzględnienia istotnych zmian w sytuacji dochodowej rodziny. Niewątpliwie bowiem pomoc społeczna zawsze powinna być kierowana do osób najbardziej potrzebujących, zatem jej uzyskiwanie musi uwzględniać aktualną sytuację beneficjentów.
Ustawodawca przesądził zatem, że w sytuacjach wskazanych w ustawie organ powinien dokonać korekty wysokości osiągniętych dochodów w okresie poprzedzającym okres zasiłkowy przez uwzględnienie danych odnoszących się do dochodów aktualnych, czyli osiągniętych po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
W niniejszej sprawie decyzją z dnia 3 października 2022 r. skarżącej przyznano zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2022/2023. Z akt sprawy wynika, że ustalony miesięczny dochód rodziny wyniósł 1 184,71 zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę – 296,18 zł (k. 13 akt admin.).
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy zatem tego, czy organy prawidłowo zweryfikowały wysokość dochodu rodziny skarżącej, doliczając wynagrodzenie uzyskane w lipcu 2023 r., a w konsekwencji czy zasadnie uchylono decyzję z dnia 3 października 2022 r. od 1 września 2023 r.
W sprawie należało ustalić czy uzyskany przez stronę dochód uzasadnia dokonanie korekty w myśl art. 5 ust. 4b u.ś.r. Należało zatem zweryfikować, czy rodzina skarżącej osiągnęła dochód po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czy jest to dochód uzyskiwany długotrwale i czy dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że art. 5 ust. 4b u.ś.r. ma zastosowanie w sytuacji, gdy dochód "uzyskany" jest "uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego". W przepisie tym jest mowa o "uzyskiwaniu dochodu", a warunkiem jego zastosowania jest ponadto warunek tożsamości dochodu "uzyskanego" z dochodem uzyskiwanym w trakcie okresu świadczeniowego (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3314/19 i cyt. tam orzecznictwo). Należy podkreślić, że literalne brzmienie przepisu jednoznacznie wskazuje, że doliczeniu podlega wyłącznie dochód uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1256/22, wyrok WSA w Lublinie z 17 grudnia 2019 r.). Przyjęta przez ustawodawcę zasada kontynuacji eliminuje możliwość powiększania dochodu o dochód uzyskany incydentalnie. Doliczeniu może podlegać tylko dochód obejmujący okres, na który przyznawane jest świadczenie i długotrwale uzyskiwany. Wskazuje na to w szczególności konstrukcja odwołująca się do doliczenia dochodu uzyskiwanego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu.
Należy także zauważyć, że zwiększenie miesięcznego dochodu dotyczy całej kwoty tak osiągniętego miesięcznego dochodu, nie zaś jej części. Taki sposób doliczania dochodu wskazuje, że intencją ustawodawcy było uwzględnienie tylko długotrwałej zmiany sytuacji dochodowej. Ocena sytuacji majątkowej strony następuje w ujęciu rocznym – w odniesieniu do dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a świadczenie jest ustalane na cały okres zasiłkowy. Wykładnia językowa i funkcjonalna prowadzą zatem do wniosku, że tylko osiąganie długotrwałego dochodu pozwala na weryfikację prawa do zasiłku. Samo incydentalne zatrudnienie i uzyskanie dochodu nie zmienia sytuacji materialnej rodziny w całym okresie zasiłkowym. Osiąganie dochodu, o którym mowa w omawianym przepisie, musi wiązać się z trwałą zmianą sytuacji dochodowej rodziny.
Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że sytuacja opisana w art. 5 ust. 4b u.ś.r. ma miejsce, gdy strona osiągnie dochód w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu i nastąpi kontynuacja uzyskiwania dochodu osiągniętego w okresie, na jaki przyznawane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Intencją ustawodawcy było uwzględnienie osiągnięcia dochodu i kontynuowania jego osiągania z tego samego źródła w dotychczasowej wysokości. Taka interpretacja art. 5 ust. 4b u.ś.r. wynika z celu, jakiemu służy instytucja dochodu utraconego i dochodu uzyskanego, a jest nim aktualizacja sytuacji dochodowej świadczeniobiorcy na dzień przyznawania lub wypłaty świadczeń rodzinnych (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 2396/21).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że organy przedwcześnie stwierdziły, że zmianie uległ dochód uzyskiwany w rodzinie skarżącej. Dopiero bezsporne ustalenie tej okoliczności umożliwia zastosowanie art. 24 ust. 7 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Skarżąca utraciła prawo do świadczenia rodzinnego i dodatków bez uprzedniej rzetelnej weryfikacji jej sytuacji dochodowej. Obowiązkiem organów administracyjnych było ustalenie, czy nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej rodziny określona w art. 5 ust. 4b u.ś.r. oraz czy przekroczono kryterium dochodowe. Rezultat powyższych rozważań powinien zostać odzwierciedlony w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym w sposób umożliwiający dokonanie sądowej kontroli decyzji.
Zasiłek rodzinny został przyznany na okres od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r. Z akta sprawy wynika, że w dniu 27 czerwca 2023 r. (k. 32 akt admin.) skarżąca zawarła umowę o pracę ze Spółką na okres próbny od 27 czerwca 2023 r. do 25 lipca 2023 r., a następnie umową z dnia 25 lipca 2023 r. (k. 33 akt admin.) skarżąca zawarła umowę o pracę z tym samym pracodawcą na okres od 26 lipca 2023 r. do 30 września 2023 r. Zatrudnienie obejmuje zatem jedynie okres od 27 czerwca 2023 r. do 30 września 2023 r. Decyzję w przedmiocie przyznania świadczenia uchylono od 1 września 2023 r., zatem w zakresie obejmującym okres od 1 września 2023 r. do 31 października 2023 r.
Ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji nie pozwalają na przyjęcie, że sytuacja dochodowa rodziny skarżącej uległa zmianie. Nie ustalono bowiem czy dochód był nadal uzyskiwany po 30 września 2023 r. Należy podkreślić, że okres zasiłkowy trwa do 31 października. Organ I instancji wydał decyzję w październiku 2023 r., uchylając decyzję przyznającą świadczenie od 1 września 2023 r. do 31 października 2023 r., bez weryfikacji sytuacji dochodowej rodziny w październiku 2023 r. Wymaga podkreślenia, że organ I instancji wydał decyzję w dniu 2 października 2023 r., czyli po upływie okresu, na jaki zawarto umowę o pracę i w trakcie trwania okresu świadczeniowego, objętego uchyloną decyzją. Ponadto nie zbadano, czy dochód jest uzyskiwany długotrwale. Błędu tego nie zweryfikował organ odwoławczy.
Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że organy obu instancji nie ustaliły, czy zatrudnienie to trwało dalej po 30 września 2023 r. Okres świadczeniowy kończył się 31 października 2023 r., a w sprawie nie poczyniono żadnych ustaleń, które pozwoliłyby na przyjęcie, że zatrudnienie i osiąganie dochodu trwało do tego dnia. Nie rozważyły także, czy okres trzymiesięcznego zatrudnienia na podstawie dwóch umów o pracę na czas określony wyczerpuje przesłankę długotrwałego zatrudnienia.
Kolejno należy wyjaśnić, że skarżąca rozpoczęła pracę w czerwcu 2023 r., pierwszy dochód uzyskała w lipcu 2023 r., zatem miesiącem następującym po miesiącu, w którym uzyskano dochód jest sierpień 2023 r. W przypadku prawidłowego ustalenia, że zachodzi sytuacja opisana w art. 5 ust 4b u.ś.r. należało uwzględnić dochód skarżącej z sierpnia 2023 r., nie zaś z lipca 2023 r.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że organy przedwcześnie stwierdziły, że skarżąca osiągnęła dochód po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, o którym mowa w art. 5 ust. 4b u.ś.r., a dochód rodziny należy zweryfikować na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Strona podjęła zatrudnienie na podstawie dwóch umów o pracę na czas określony, do dnia 30 września 2023 r. W sprawie należało ustalić, czy skarżąca nadal osiągała dochód po 30 września 2023 r., aby stwierdzić, czy dochód był uzyskiwany w okresie, w którym było weryfikowane prawo do świadczeń rodzinnych – czyli również od 1 października do 31 października 2023 r. Ponadto należało ocenić czy uzyskiwanie dochodu miało charakter długotrwały.
W związku z powyższym Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż organy obu instancji w sposób niewyczerpujący ustaliły stan faktyczny. Należy także wskazać, że organy dokonały błędnej wykładni art. 5 ust. 4b u.ś.r.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią przedstawioną powyżej wykładnię przepisów prawa oraz rzetelnie zbiorą pełny i miarodajny materiał dowodowy, tj. ustalą dane dotyczące uzyskanego przez skarżącą dochodu w przedstawionym powyżej zakresie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 145a p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
W punkcie drugim sentencji wyroku Sąd, stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68 ze zm.) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.), przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 590,40 zł brutto (stawka wynagrodzenia - 480 zł powiększona o 110,40 zł podatku od towarów i usług), wobec złożonego oświadczenia, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części i mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 53/22 (Dz. U. z 4 maja 2023 r. poz. 842).