II SA/Gl 208/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2006-04-10
NSAnieruchomościŚredniawsa
planowanie przestrzennenieruchomościprawo własnościcmentarzuchwała rady gminyinteres prawnyzagospodarowanie terenuhydrogeologiaochrona środowiska

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę właścicieli na uchwałę Rady Gminy dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla cmentarza, uznając, że mimo ingerencji w prawo własności, plan został uchwalony zgodnie z prawem i uwzględniał interes publiczny.

Skarżący, Z. i S. K., sprzeciwili się uchwale Rady Gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla cmentarza, zarzucając naruszenie ich własności i spadek wartości nieruchomości. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że plan, mimo ograniczenia prawa własności, został uchwalony zgodnie z procedurą, uwzględniał potrzebę publiczną (lokalizacja cmentarza) oraz analizy hydrogeologiczne i sanitarne, a ingerencja w prawo własności była proporcjonalna i uzasadniona.

Sprawa dotyczyła skargi Z. i S. K. na uchwałę Rady Gminy R. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla cmentarza gminnego. Skarżący zarzucali naruszenie ich prawa własności, spadek wartości nieruchomości oraz naruszenie procedury planistycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd uznał, że choć plan zagospodarowania przestrzennego ingeruje w prawo własności, to w tym przypadku ingerencja była uzasadniona potrzebą publiczną (lokalizacja cmentarza) i została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Sąd podkreślił, że procedura planistyczna została dopełniona, uwzględniono opinie geologiczne i hydrologiczne, a także uzyskano niezbędne uzgodnienia z organami sanitarnymi i wodnymi. Sąd stwierdził, że ograniczenie prawa własności skarżących było proporcjonalne do celu publicznego i nie wykazał naruszenia ich interesu prawnego w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności uchwały. Kwestie dotyczące spadku wartości nieruchomości zostały wskazane jako potencjalna podstawa do roszczeń odszkodowawczych, ale nie do oceny legalności uchwały.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała nie narusza prawa własności w stopniu uzasadniającym jej nieważność, ponieważ ingerencja jest proporcjonalna do celu publicznego i zgodna z prawem.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że plan zagospodarowania przestrzennego z natury rzeczy ingeruje w prawo własności, ale w tym przypadku ingerencja była uzasadniona potrzebą publiczną (lokalizacja cmentarza) i została przeprowadzona zgodnie z prawem, z uwzględnieniem analiz i opinii technicznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 14 § ust. 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Analiza zasadności przeznaczenia terenu na cmentarz została wykonana przed podjęciem uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu (w formie opinii geologiczno-hydrologicznej z 2000 r.).

u.p.z.p. art. 85 § ust. 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w stosunku do których podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzania oraz zawiadomiono o terminie wyłożenia, ale postępowanie nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z 27 marca 2003 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednakże w tym przypadku, ze względu na późniejsze wyłożenie planu, zastosowanie mają przepisy ustawy z 2003 r.

u.p.z.p. art. 14 § ust. 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Czynności organizacyjno-przygotowawcze wójta nie wymagają sformalizowanej formy i ich ograniczenie lub zaniechanie nie narusza bezpośrednio praw osób trzecich.

u.p.z.p. art. 14 § ust. 8

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego.

u.p.z.p. art. 5 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego kształtuje sposób wykonywania własności nieruchomości.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Prawo własności nie jest absolutne i podlega ograniczeniom wynikającym z ustaw oraz zasad współżycia społecznego.

u.g.n. art. 6 § pkt 9

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Odjęcie prawa własności jest możliwe w przypadkach określonych ustawą, np. na cele publiczne.

u.g.n. art. 112

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Odjęcie prawa własności następuje na zasadach określonych ustawą.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa własności skarżących. Spadek wartości nieruchomości skarżących. Naruszenie procedury planistycznej (brak analizy zasadności przeznaczenia terenu, brak kompletnych materiałów geodezyjnych). Naruszenie przepisów procedury administracyjnej dotyczących doręczeń.

Godne uwagi sformułowania

Plan zagospodarowania przestrzennego z istoty swej zatem ingeruje w wykonywanie prawa własności Prawo własności nie ma charakteru absolutnego Ograniczanie prawa własności jest dopuszczalne pod warunkiem poszanowania zasady proporcjonalności, równości, wyważenia interesu publicznego i indywidualnego.

Skład orzekający

Iwona Bogucka

sprawozdawca

Rafał Wolnik

przewodniczący

Włodzimierz Kubik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie ingerencji w prawo własności przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w celu realizacji celu publicznego, procedury planistyczne, zasady proporcjonalności i równości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji lokalizacji cmentarza i istniejących ograniczeń (wody podziemne), a także konkretnych przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje konflikt między prawem własności a interesem publicznym w kontekście planowania przestrzennego, co jest częstym zagadnieniem w praktyce prawniczej.

Plan zagospodarowania przestrzennego a prawo własności: kiedy interes publiczny przeważa nad prywatnym?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 208/05 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Iwona Bogucka /sprawozdawca/
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Włodzimierz Kubik
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie WSA Iwona Bogucka (spr.), WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant referent Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. K. i S. K. na uchwałę Rady Gminy R. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę
Uzasadnienie
Uchwałą Rady Gminy R. z dnia [...] r. nr [...] zadecydowano o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla realizacji cmentarza gminnego w R. przy ul. A. O podjęciu uchwały poinformowano poprzez ogłoszenie w prasie lokalnej ("[...]" z [...]2002 r.) oraz obwieszczenie na tablicy ogłoszeń przez okres od [...] do [...] 2002 r. Informacja zawierała dane dotyczące prawa składania przez osoby zainteresowane wniosków do planu. Z akt sprawy nie wynika, aby wniosek taki został przez skarżących złożony.
W następnej kolejności pismem z dnia [...] 2002 r. Wójt Gminy dokonał zawiadomienia o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego instytucje i organy właściwe do jego uzgodnienia i opiniowania. Na ówczesnym etapie postępowania część podmiotów poinformowanych o przystąpieniu do sporządzania planu zgłosiła wnioski. Uwzględnione zostały wnioski Zarządu Województwa [...], Starosty Powiatowego w C., Wojewódzkiego Oddziału Służby Ochrony Zabytków Delegatury w C., Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego oraz Zakładu Energetycznego w C.. Negatywnie do założeń lokalizacji cmentarza przy ul. A ustosunkowały się natomiast Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w P. i Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. w C. oraz Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny. Organy te podały, że obszar przeznaczony na lokalizację cmentarza znajduje się na obszarze [...] Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...] i zagraża zanieczyszczeniem ujęć wody studni R. i studni R.. Zalecono rozwiązanie eliminujące możliwość pogorszenia stanu zasobów wód oraz określenie usytuowania cmentarza na podstawie wnikliwych ekspertyz hydrogeologicznych. Ze względu na wnioski znajdującej się w aktach opinii geologicznej i hydrologicznej z [...] 2000 r., sporządzonej przez [...]. W. M., organ gminy zadecydował o przeprowadzeniu negocjacji celem ustalenia zmian i uzyskania akceptacji dla projektu planu. W przywołanej opinii stwierdzono m.in., że w rejonie proponowanej lokalizacji cmentarza, w stropie utworów czwartorzędowych, występuje 2-5 metrowa warstwa piasków, stwarzająca korzystne warunki dla grzebania zmarłych. Natomiast u podłoża występuje ponad 30 metrowa warstwa utworów słabo przepuszczalnych, w znacznym stopniu chroniąca poziom wodonośny przed infiltracją zanieczyszczeń z powierzchni. W terenie pionowy czas migracji wód opadowych a wraz z nimi bakterii i wirusów, jest znacznie dłuższy niż ich przeżywalność w gruncie.
W następnej kolejności sporządzona została prognoza skutków finansowych uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla lokalizacji cmentarza przy ul. A w R. oraz prognoza oddziaływania na środowisko. Z materiałów planistycznych wynika, że w odniesieniu do pierwotnej wersji planu, powierzchnia terenu przewidzianego dla lokalizacji cmentarza uległa znacznemu zmniejszeniu, co było zgodne ze stanowiskiem organów gospodarki wodnej i inspekcji sanitarnej.
W toku prowadzonej procedury planistycznej Wójt Gminy R. rozpoczął starania o uzyskanie wymaganych opinii i uzgodnień. W szczególności pismami z [...] 2002 r. zwrócono się do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. i Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. w C. z wyjaśnieniami i wnioskami o ponowne przeanalizowanie warunków dopuszczalności lokalizacji cmentarza na wybranym terenie. W rezultacie podjętych działań uzyskano zarówno pozytywną opinię z [...] 2004 r. Gminnej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej, której zalecenia zostały uwzględnione, jak i wymagane prawem uzgodnienia. Po dokonaniu korekty projektu planu i zmniejszeniu powierzchni grzebalnej oraz przesłania prognozy oddziaływania na środowisko, uzgodnienia uzyskano również od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego ([...] 2004 r.), Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej ([...] 2004 r.) i Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji ([...] 2003 r.). Ze względu na klasę gruntów V i VI, w sprawie nie była wymagana zgoda na zmianę przeznaczania na cele nierolnicze.
Projekt planu został wyłożony do publicznego wglądu na okres od [...] do [...] 2004 r., o czym poinformowano obwieszczeniem z dnia [...] 2004 r., opublikowanym również w prasie miejscowej z dnia [...] 2004 r. W ogłoszeniu zawarto również informację o planowanej na dzień [...] 2004 r. dyskusji publicznej nad przyjętymi w projekcie planu rozwiązaniami. Protokół z tej dyskusji znajduje się w aktach sprawy.
Na tym etapie postępowania Z. i S. K., pismem z dnia [...] 2004 r., wnieśli uwagi do wyłożonego projektu. Jako właściciele działki nr A sprzeciwili się wyłączeniu części ich siedliska na założenie cmentarza oraz związanej z nim infrastruktury. Zarzucili, że projekt planu narusza ich własność i skutkuje obniżeniem wartości nieruchomości. Podnieśli, że gmina nie opracowała koniecznej dokumentacji geologicznej i hydrologicznej i inwestycja grozi zanieczyszczeniem ujęć wody podziemnej ze względu na brak w terenie oczyszczalni ścieków. Z. i S. K. uznali również, że przedłożona dokumentacja planistyczna nie jest właściwa, obwieszczenie Zarządu Gminy o przystąpieniu do sporządzenia planu nie zawiera daty, stronom nie przedłożono oryginalnej uchwały Rady, dokumentującej ilu radnych ją podpisało, nie przedłożono również spisu akt.
Zarządzeniem nr [...] Wójta Gminy R. z dnia [...] r. uwagi te nie zostały uwzględnione, a projekt planu został przedłożony Radzie Gminy, celem uchwalenia.
Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia [...] r. Rada Gminy R. uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, obejmujący obszar położony w miejscowości R. przy ul. A, przeznaczony dla lokalizacji cmentarza gminnego. Załączniki do uchwały stanowią część graficzną planu oraz rozstrzygnięcia o zgodności planu z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (zał. nr 2), o sposobie realizacji i zasadach finansowania inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, należących do zadań własnych gminy (zał. nr 3), o sposobie rozpatrzenia uwag zgłoszonych do projektu planu (zał. nr 4). W tej ostatniej kwestii Rada Gminy postanowiła o nieuwzględnieniu uwag, jako nie znajdujących uzasadnienia w przepisach prawa. Zgłoszone uwagi są wyrazem naruszenia interesu faktycznego, nie zostało jednak wykazane naruszenie interesu prawnego osób wnoszących uwagi.
Uchwała Rady Gminy R. z dnia [...] r. została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...], poz. [...].
Pismem z dnia [...] 2004 r. Z. i S. K. wezwali Radę Gminy do usunięcia naruszenia ich interesu prawnego i zmianę uchwały oraz przywrócenie stanu dotychczasowego poprzez ustalenie dla obszaru położonego przy ul. A w R. przeznaczenia podstawowego (teren rolny z prawem zabudowy) i przeznaczenia uzupełniającego (sieci i urządzenia infrastruktury technicznej. W uzasadnieniu podali, że pozbawia ich ta uchwała własności 150 m gruntu oraz przekształca kolejne 150 m z pola rolnego na teren przemysłowy. Ogranicza to prawo właścicieli, którzy zostają pozbawieni dochodów z uprawy roli i dopłat unijnych dla rolników. Siedlisko traci zaś walory krajobrazowe i wartość rynkową. Podnieśli, że uchwała narusza przepis art. 2 ust. 2 i art. 7 ustawy o planowaniu przestrzennym oraz przepisy regulujące lokalizację cmentarzy. Zarzucono również naruszenie przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, albowiem przed podjęciem uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu nie dokonano analizy dotyczącej zasadności przeznaczenia terenu na cmentarz i nie przygotowano kompletnych materiałów geodezyjnych.
Uchwałą z dnia [...] r. Rada Gminy podtrzymała swoje stanowisko zawarte w uchwale z dnia [...] r. w sprawie uchwalenia planu, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wezwania małżonków K..
Dnia [...] 2005 r. Z. i S. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, domagając się stwierdzenia nieważności uchwały Rady Gminy z dnia [...] r. nr [...]. Jako podstawa prawna podany został przepis art. 101 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.). W uzasadnieniu podniesiono ponownie zarzut naruszenia własności i spadku wartości użytkowej obiektu. Stanowi to, zdaniem skarżących, naruszenie zasady planistycznej uwzględniania prawa własności. Podano, że naruszona została procedura planistyczna, albowiem wbrew art. 14 ust. 5 ustawy o planowaniu przestrzennym, przed podjęciem uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu, nie wykonano analiz dotyczących zasadności przeznaczenia terenu na lokalizację cmentarza. Naruszono też przepisy procedury administracyjnej, dotyczące doręczeń.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy podniosła, że skarżący nie podają, na czym polega naruszenie ich interesu prawnego. Wyjaśniono, że zadaniem samorządu jest zapewnienie miejsc pochówku zmarłych. Lokalizacja cmentarza w gminie jest utrudniona ze względu na istniejące ujęcia wód podziemnych i ustanowienie strefy ochrony pośredniej wód podziemnych "[...]". Już zatem na etapie sporządzania projektu Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy sporządzono analizę uwarunkowań i wyznaczono obszar ok. [...] ha położony w granicach miejscowości R. i R., z przeznaczeniem na lokalizację cmentarza. Ze Studium tym winien być zgodny miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Uchwała o przystąpieniu do sporządzania planu została poprzedzona opinią z 2000 r. autorstwa W. M.. Plan uchwalono zgodnie z procedurą, a Wojewoda [...], jako organ nadzorczy, nie wniósł żadnych zastrzeżeń do uchwały.
Na wezwanie Sądu Rada Gminy wyjaśniła również, że stanowisko Rady Gminy R. z dnia [...] r. zostało skarżącym przesłane przesyłką zwykłą, w związku z czym urząd nie dysponuje zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Stanowisko to zostało przesłane wraz z pismem przewodnim z dnia [...] 2005 r.
Jak wynika z akt sprawy, działka należąca do skarżących ma pow. [...] ha, szerokość [...] m i długość [...] m, przylegając krótszym bokiem do drogi gminnej. Od strony drogi na działce zlokalizowany jest budynek jednorodzinny. Pozostałą część działki stanowi grunt rolny. Zgodnie z poprzednio obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego pas działki o szer. [...] m od drogi gminnej przeznaczony był pod budownictwo jednorodzinne i zagrodowe z dopuszczalną lokalizacją innych obiektów o uciążliwości zamykającej się w granicach działki. Pozostała część działki była oznaczona jako grunty rolne bez prawa zabudowy. Plan ten utracił ważność 31 grudnia 2003 r.
Zgodnie z planem zagospodarowania, uchwalonym zaskarżoną uchwałą, fragment działki nr A, położony na przeciwległym końcu od drogi gminnej, znajduje się w kilku jednostkach planistycznych. Część (pas o długości ok. 95 m) przeznaczony został pod budowę cmentarza (ZC). Pas o dł. 22 m znajduje się w jednostce KS (tereny parkingów), kolejne 12 m przeznaczone jest pod drogę dojazdową (KD-d) a ok. 142 na tereny rolne z prawem zabudowy (wytwórczość i składowanie) o symbolu R (P).
Zgodnie z § 8 tekstu planu, przeznaczenie podstawowe dla terenu R (P) obejmuje teren rolny przeznaczony do zadrzewiania i zalesiania, z dopuszczeniem lokalizacji zakładów produkcyjnych, składów, magazynów, urządzeń produkcji budowlanej, rzemiosła i usług; zaleca się lokalizację funkcji związanych bezpośrednio z obsługą cmentarza (zakłady kamieniarskie, zakłady pogrzebowe). Przeznaczenie uzupełniające to realizacja zabudowy gospodarczej i garażowej oraz urządzeń infrastruktury technicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Zgodnie z art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ze zm.), obowiązującej od 11 lipca 2003 r., do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w stosunku do których podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzania oraz zawiadomiono o terminie wyłożenia tych planów do publicznego wglądu, ale postępowanie nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. W rozpatrywanym przypadku, jakkolwiek uchwałę o przystąpieniu podjęto przed [...] r., do wyłożenia planu doszło dopiero w roku 2004. Z tego względu do procedury planistycznej zastosowanie mają przepisy ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności art. 14-20 ustawy. Mimo daty wszczęcia tej procedury, w oparciu o materiał sprawy należy stwierdzić, iż dopełnione zostały wszystkie czynności i rygory wymagane ustawą z 27 marca
2003 r. dla przygotowania i uchwalenia planu zagospodarowania. W szczególności Sąd nie stwierdził naruszenia art. 14 ust. 5 ustawy, albowiem zgodnie ze stanowiskiem organu, przed podjęciem uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, wykonana została już w roku 2000 opinia geologiczno-hydrologiczna, co uwiarygodnia twierdzenia organów gminy o podjęciu decyzji po rozważeniu zasadności sporządzenia planu. Trzeba również zauważyć, że ustawa nie przewiduje dla organizacyjno-przygotowawczych działań wójta, wskazanych w art. 14 ust. 5, żadnego sformalizowania formy. Są to czynności techniczne, mające zapewnić sprawność procedury planistycznej, a ich ograniczenie lub zaniechanie nie wkraczają bezpośrednio w sferę praw i obowiązków osób trzecich.
W ocenie Sądu nie znajduje również uzasadnienia w materiale sprawy zarzut naruszenia reguł związanych z doręczaniem pism w toku postępowania. W odróżnieniu do przepisów uprzednio obowiązującej ustawy, aktualnie obowiązująca nie przewiduje obowiązku imiennego zawiadomienia właścicieli działek objętych planem o kolejnych czynnościach planistycznych. Zawiadomienia te dokonywane są obecnie w sposób publiczny, zaś rozstrzygnięcia indywidualne adresowane do skarżących, były im doręczane, co dokumentują zawarte poświadczenia odbioru.
Skarga do Sądu na uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego została wniesiona w oparciu o przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Na podstawie tego przepisu każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, będący wedle postanowień art. 14 ust. 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym aktem prawa miejscowego, kształtuje sposób wykonywania własności nieruchomości (art. 5 ust. 1 ustawy). W konsekwencji każdy ma prawo do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, jednakże zgodnie m.in. z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Plan zagospodarowania przestrzennego z istoty swej zatem ingeruje w wykonywanie prawa własności, albowiem właściciele działek objętych planem nie mogą dowolnie decydować o sposobie ich wykorzystania, przeznaczenia itd. Można przy tym zauważyć, że plan zagospodarowania (prawo miejscowe) jest tylko jednym ze źródeł ograniczeń w wykonywaniu prawa własności, ograniczenia takie mogą również wynikać z innych przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Niewątpliwie zatem prawo własności nie ma charakteru absolutnego, w tym sensie, że właściciele mogą korzystać i rozporządzać swoim prawem wyłącznie w granicach określonych przez ustawy oraz zasady współżycia społecznego (art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U.z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.).
Z podniesionych powyżej względów należy uznać, że uchwała w sprawie przyjęcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ingeruje w sferę uprawnień właścicieli nieruchomości tym planem objętych, co decyduje o spełnieniu przesłanki naruszenia ich interesu prawnego. Należy podzielić stanowisko skarżących, że zaskarżoną uchwałą naruszono ich interes prawny, rozumiany jako wyznaczona przepisami prawa materialnego sfera praw i obowiązków związanych z własnością nieruchomości. Legitymowało to skarżących do wniesienia skargi do sądu. Nie jest jednak tak, że sam fakt naruszenia, czyli wkroczenia w sferę uprawnień, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności podjętej uchwały. Naruszenie interesu prawnego nie przesądza o wadliwości planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli uchwała jest zgodna z prawem a rada gminy nie naruszyła granic swego władztwa, wyznaczonych Konstytucją i ustawami. Z tego względu zadaniem Sądu rozpoznającego skargę jest każdorazowe zbadanie, czy dana uchwała w odniesieniu do interesu prawnego konkretnych podmiotów, nie narusza zasad ustawowych i konstytucyjnych.
Problemy związane z kryteriami ustalania legalności uchwał w przedmiocie planów zagospodarowania przestrzennego były przy tym wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów, a orzecznictwo ukształtowało w tym zakresie względnie stałą praktykę (por. np. wyrok NSA z dnia 22 września 2004 r. sygn. akt OSK 456/04, wyrok NSA z dnia 21 lipca 2005 r. sygn. akt OSK 1775/04, wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 2005 r. sygn. akt OSK 1882/04 i z 16 czerwca 2005 r. sygn. akt 1668/04 oraz wyrok NSA z dnia 21 września 2005 r. sygn. akt II OSK 35/05). W dotychczasowym orzecznictwie wskazywano, a stanowisko takie podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że ograniczanie prawa własności jest dopuszczalne pod warunkiem poszanowania zasady proporcjonalności, równości, wyważenia interesu publicznego i indywidualnego.
Z materiałów sprawy wynika, że po pierwsze na terenie gminy istnieje potrzeba wyznaczenia terenu pod nowy cmentarz. Jednocześnie istnieją pewne szczególne okoliczności, związane z zasobami wód podziemnych, ograniczającymi lokalizację cmentarza. W szczególności decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. została ustanowiona strefa ochronna ujęcia wód podziemnych "[...]". Stąd np. niemożliwą stała się zakładana pierwotnie, zgodnie z uchwałą nr [...] z dnia [...] r. uchwalającą uprzednio obowiązujących plan zagospodarowania przestrzennego, lokalizacja nowego cmentarza. Wyznaczenie nowego miejsca przy ul. A uwzględniło stan zurbanizowania terenu (co poświadczają znajdujące się w dokumentach zdjęcia lotnicze okolicy i mapy). Z prognozy oddziaływania na środowisko oraz opinii geologicznej i hydrologicznej wynika dopuszczalność lokalizacji cmentarza na wybranym terenie, co ostatecznie zostało stwierdzone pozytywnymi uzgodnieniami ze strony organów sanitarnych i prowadzących gospodarkę wodną. Cmentarz ma być zlokalizowany na wywyższeniu terenu, po zawietrznej względem zabudowy skoncentrowanej, poza strefami ochronnymi wody, co spełnia wymagania rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze (Dz. U. z 1959 r. Nr 52, poz. 315). Należy również zauważyć, że rygory tego rozporządzenia będą odgrywały znaczenie na etapie ewentualnego uzyskiwania pozwolenia na budowę i decydowały o dopuszczalności jego udzielenia.
W odniesieniu do działek skarżących przyjęty plan w sposób zróżnicowany oddziałuje na prawo własności. W odniesieniu do terenu przewidzianego pod cmentarz i drogę dojazdową może skutkować odjęciem prawa własności. Odjęcie takie jest jednak możliwe ze względu na art. 6 pkt 9 w związku z art. 112 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 1603 ze zm.) i na zasadach tą ustawą określonych. Do czasu realizacji inwestycji właściciele mogą natomiast korzystać z własności w sposób dotychczasowy.
Jeżeli chodzi o sposób korzystania z części działki objętej symbolem planu R (P), to dotychczasowy sposób korzystania z działki nie podlega ograniczeniom. Sposób zainwestowania tej części nie jest w sposób wyłączny określony przez plan. Plan dopuszcza zarówno określoną zabudowę tej części, jak zadrzewienie lub zalesienie. Natomiast do czasu realizacji zagospodarowania celowego, które zależy wyłącznie od woli właścicieli, plan w § 8 ust. 3 przewiduje wykorzystanie zgodnie z dotychczasowym zagospodarowaniem jako terenów rolniczych, co stosownie do twierdzeń skargi, odpowiada skarżącym.
Na koniec należy również zauważyć, że przyjęty w planie sposób zagospodarowania objętego w nim terenu został ustalony z poszanowaniem zasady równości i proporcjonalności. Prawo własności skarżących doznało ograniczeń w zakresie niezbędnym do realizacji celów publicznych, nie zaś partykularnych, zaś z materiału sprawy nie wynika, aby w stosunku do skarżących miało ono większy zakres i stopień uciążliwości, niż w stosunku do pozostałych podmiotów władających działkami objętymi planem.
W ocenie Sądu zarzut zmniejszenia wartości użytkowych nieruchomości, nie znajduje uzasadnienia. Natomiast kwestie wpływu uchwalenia planu na wartość ekonomiczną działki nie stanowi kryterium oceny legalności podjętej uchwały, co nie wyklucza występowania przez skarżących ze stosownymi roszczeniami, jeżeli spełnione zostaną przesłanki m.in. z art. 36 i 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Uwzględniając podaną argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI