II SA/Lu 724/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2009-04-21
NSAnieruchomościŚredniawsa
wywłaszczenienieruchomośćcel publicznyparkingszkołaodszkodowaniegospodarka nieruchomościamipostępowanie administracyjneWSA Lublin

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę małżonków K. na decyzję o wywłaszczeniu ich nieruchomości pod parking szkolny, uznając cel publiczny i prawidłowość ustalenia odszkodowania.

Sprawa dotyczyła skargi małżonków K. na decyzję o wywłaszczeniu ich nieruchomości o powierzchni 126 m2 pod budowę parkingu dla autobusów szkolnych. Po wieloletnim postępowaniu, w tym uchyleniach decyzji przez sądy, organy administracji wykazały, że cel publiczny (parking przy szkole) nie mógł być zrealizowany w inny sposób, a próby ugodowego nabycia nieruchomości nie powiodły się. Sąd uznał, że wywłaszczenie było uzasadnione, a odszkodowanie zostało prawidłowo ustalone na podstawie opinii rzeczoznawcy majątkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę małżonków S.K. i M.K. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o wywłaszczeniu ich nieruchomości o powierzchni 126 m2 pod budowę parkingu dla autobusów dowożących uczniów do Zespołu Placówek Oświatowych w T. Sprawa była wielokrotnie procedowana, a wcześniejsze decyzje były uchylane przez sądy administracyjne z powodu braków formalnych lub merytorycznych. W toku postępowania organy administracji wykazały, że budowa parkingu jest celem publicznym zgodnym z planem zagospodarowania przestrzennego i nie można go zrealizować w inny sposób niż poprzez wywłaszczenie, gdyż próby ugodowego nabycia nieruchomości (w tym propozycja dzierżawy) nie przyniosły rezultatu. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły przesłanki wywłaszczenia, w tym brak możliwości nabycia nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej innej niż sprzedaż. Ponadto, sąd uznał, że odszkodowanie w kwocie 4.330,00 zł zostało prawidłowo ustalone na podstawie opinii rzeczoznawcy majątkowego, a zarzuty dotyczące jego wysokości nie znalazły uzasadnienia. Sąd uznał również za zasadne nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na ochronę bezpieczeństwa dzieci.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeśli cel publiczny nie może być zrealizowany w inny sposób, a nieruchomość nie może być nabyta w drodze umowy sprzedaży lub zamiany. Propozycja dzierżawy nie spełnia wymogu nabycia w drodze umowy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo wykazały brak możliwości realizacji celu publicznego (parkingu) w inny sposób niż poprzez wywłaszczenie, a także brak możliwości nabycia nieruchomości w drodze umowy innej niż sprzedaż, odrzucając tym samym zarzuty skarżących dotyczące naruszenia art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.g.n. art. 112 § ust. 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 114

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 152

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 154

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.g.n. art. 128

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 129

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 130

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 134

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 135

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 156 § ust. 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 6

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 132

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Cel publiczny (budowa parkingu szkolnego) nie mógł być zrealizowany w inny sposób. Nieruchomość nie mogła być nabyta w drodze umowy innej niż sprzedaż (dzierżawa nie spełnia tego wymogu). Wysokość odszkodowania została prawidłowo ustalona na podstawie opinii rzeczoznawcy. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności było uzasadnione ochroną bezpieczeństwa dzieci.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość mogła być nabyta w drodze umowy dzierżawy. Wysokość odszkodowania była zaniżona. Organ nie wykazał, że cel publiczny nie mógł być zrealizowany w inny sposób. Niewystarczające uzasadnienie lokalizacji parkingu i nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.

Godne uwagi sformułowania

"nie można uznać propozycji Państwa K. odnośnie do zawarcia umowy dzierżawy nieruchomości za możliwość nabycia praw w drodze umowy w rozumieniu art. 112 ust. 3 ustawy" "ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony" "w przypadku odsunięcia w czasie realizacji inwestycji w pobliżu budowy przemieszczałyby się dzieci, a to niewątpliwe stanowiłoby zagrożenie dla ich bezpieczeństwa"

Skład orzekający

Leszek Leszczyński

przewodniczący sprawozdawca

Grażyna Pawlos-Janusz

członek

Bogusław Wiśniewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności wywłaszczenia nieruchomości pod cel publiczny, gdy inne sposoby nabycia nie są możliwe, oraz prawidłowość ustalania odszkodowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy parkingu szkolnego i interpretacji przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje długotrwały konflikt między prawem własności a interesem publicznym w kontekście wywłaszczenia, co jest zawsze interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Wywłaszczenie nieruchomości pod parking szkolny: Sąd potwierdza priorytet celu publicznego nad prawem własności.

Dane finansowe

WPS: 4330 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 724/08 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2009-04-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bogusław Wiśniewski
Grażyna Pawlos-Janusz
Leszek Leszczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 1076/09 - Wyrok NSA z 2010-05-31
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 112 ust. 3; 114; art. 152; art. 154
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2004 nr 207 poz 2109
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi S.K. i M. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. oddala skargę, 2. przyznaje [...] A. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych podatku od towarów i usług.
Uzasadnienie
Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania S. i M. małż. K., decyzją z dnia [...] września 2008 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] maja 2008 r. znak: [...] orzekającą o wywłaszczeniu nieruchomości o pow. 126 m2, oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obrębie 10 T., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr KW [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem złożonym w dniu 30 lipca 2004 r. Wójt Gminy T. wystąpił do Starosty o wywłaszczenie na rzecz Gminy T. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 100 m2, będącej własnością S. i M. małż. K.. W uzasadnieniu wskazał, że jest ona niezbędna dla Gminy T. w celu budowy parkingu dla autobusów dowożących uczniów do Zespołu Placówek Oświatowych w T.
Jednocześnie zaznaczył, że próby ugodowego pozyskania przez gminę objętej wnioskiem nieruchomości nie przyniosły rezultatu. Starosta, po analizie wniosku, wyznaczył stronom dodatkowy termin do zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, a po jego bezskutecznym upływie zawiadomieniem z dnia 8 października 2004 r. wszczął postępowanie wywłaszczeniowe.
Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania wywłaszczeniowego, orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 100 m2 nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności. Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone na kwotę 3.212,00 zł.
Starosta decyzją z dnia [...] października 2005 r. znak: [...], zmienił w trybie art. 132 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 - dalej k.p.a.) wcześniejszą decyzję wywłaszczeniową w związku ze stwierdzeniem błędu we wpisie w ewidencji gruntów, określając powierzchnię nieruchomości na 126 m2 oraz wysokość odszkodowania na kwotę 4.047,10 zł. Po rozpatrzeniu odwołania małż. K. od tej decyzji Wojewoda decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. znak [...] utrzymał ją w mocy.
Na decyzję organu II instancji M. i S. małż. K. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który po jej rozpatrzeniu, wyrokiem z dnia 30 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Lu 42/06, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził brak możliwości zmiany (w trybie art. 132 k.p.a.) przez organ I instancji swojej decyzji z dnia 6 lipca 2005 r., ze względu na brak istnienia przesłanek wynikających z tego przepisu.
Ponadto wskazał na uchybienia zawarte w decyzji Starosty z dnia [...] lipca 2005 r.
Wojewoda ponownie rozpoznając odwołanie małż. K., decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., uchylił decyzję Starosty z dnia [...] lipca 2005 r. oraz orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Gmin T. nieruchomości o pow. 126 m2 oznaczonej jako działka nr [...] i ustalił odszkodowanie na kwotę 4.047,10 zł.
Na decyzję organu II instancji M. i S. K. ponownie złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wyrokiem z dnia 27 lutego 2007 r. (sygn. akt II SA/Lu 852/06) Sąd uchylił decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] lipca 2005 r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że z akt przedmiotowego postępowania nie wynika, aby organy administracji publicznej orzekając w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości podejmowały jakiekolwiek działania zmierzające do ustalenia istnienia możliwości zrealizowania celu publicznego polegającego na wybudowaniu parkingu dla pojazdów dowożących dzieci do szkoły w inny sposób niż pozbawienie małżonków K. praw do tej nieruchomości, przez co nie została spełniona przesłanka określona przepisem art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603, ze zm.). Powyższe naruszenie przepisów prawa materialnego, w opinii Sądu, świadczyło także o naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego dotyczących gromadzenia i oceny materiału dowodowego oraz określających obligatoryjne elementy decyzji administracyjnej.
Rozpatrując ponownie sprawę Starosta pismem z dnia 16 maja 2007 r. zwrócił się do Wójta Gminy T. o przedstawienie możliwości realizacji celu publicznego w inny sposób niż pozbawienie praw do nieruchomości M. i S. małż. K..
W odpowiedzi na powyższe pismo wnioskodawca przesłał w dniu 4 czerwca 2007 r. szczegółową analizę dotyczącą nieruchomości, znajdujących się w okolicy Zespołu Placówek Oświatowych będących własnością Gminy T.. Wskazał w niej, że zgodnie z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego Gminy T. tylko dwie działki mogły być przedmiotem rozważań o lokalizacji inwestycji tj. działka nr [...], która przeznaczona została pod realizację innego celu publicznego - budowy gminnego ośrodka zdrowia i działka [...]. Wnioskodawca wskazał, że wybór nieruchomości podyktowany, był między innymi bezpośrednim sąsiedztwem szkoły, co ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa dzieci w zakresie korzystania z autobusów.
Dla potrzeb postępowania wywłaszczeniowego ponownie sporządzono wycenę przedmiotowej nieruchomości, wykonaną przez rzeczoznawcę majątkowego S.R., w której ostatecznie wyceniono wartość rynkową prawa własności do nieruchomości o nr [...] na kwotę 4.330,00 zł za 126 m2 gruntu. Z powyższą wyceną zostały zapoznane strony, nie wnosząc zarzutów co do sposobu wyceny i wysokości wartości rynkowej nieruchomości ustalonej przez rzeczoznawcę majątkowego.
Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Starosta wywłaszczył na rzecz Gminy T. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 126 m2, stanowiącą współwłasność S. M. małż. K., za odszkodowaniem w wysokości 4.330,00 zł, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności.
Odwołane od powyższej decyzji wnieśli M. i S. małż. K. zarzucając jej naruszenie art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a nadto art. 6, 7, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wojewoda zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2008 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że przesłanką wywłaszczenia nieruchomości, zawartą w art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest brak możliwości nabycia nieruchomości w drodze umowy. W przedmiotowej sprawie strony nie porozumiały się co do zbycia nieruchomości na rzecz Gminy w terminie zakreślonym przez organ I instancji. Odnosząc się do zarzutów i żądań odwołania zaznaczył, że w cytowanym przepisie mowa jest o nabyciu w drodze umowy prawa własności lub ograniczeniu prawa własności. Przy czym pojęcie "umowy", użyte w odniesieniu do pozbawienia praw do nieruchomości, obejmuje jedynie umowę kupna - sprzedaży nieruchomości w związku z czym za możliwość nabycia praw w drodze umowy w rozumieniu art. 112 ust. 3 ustawy, nie można uznać propozycji Państwa K. odnośnie do zawarcia umowy dzierżawy nieruchomości. Jednocześnie wskazał, że wysokość należnego odszkodowania została ustalona w oparciu o sporządzony przez biegłego rzeczoznawcę operat szacunkowy.
Od decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyli małż. K. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu powyższego żądania skarżący zakwestionowali wysokość ustalonej przez rzeczoznawcę kwoty odszkodowania, zarzucili organom administracji publicznej rażące naruszenie prawa m.in. art. 112 ust. 3, art. 128 i art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności skarżący podnieśli, że organ administracji uzasadniając decyzję o wywłaszczeniu w sposób niewystarczający wyjaśnił dlaczego parking musi być zlokalizowany przy szkole, nie wskazał powierzchni potrzebnej do budowy przystanku i parkingu, nie przedstawił przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z [...] maja 2008 r., a także nie odniósł się do słusznego interesu właścicieli nieruchomości podejmując decyzję o ich wywłaszczeniu. Skarżący podważyli także twierdzenie Wojewody, że Gmina T. nie może zawrzeć umowy dzierżawy działki o nr ew. [...], argumentując, że przepis pozwalający nabyć nieruchomość w drodze umowy nie precyzuje o jaki rodzaj umowy cywilnoprawnej chodzi. Jednocześnie wskazali, że sama realizacja budowy będzie stanowiła zagrożenie dla dzieci i młodzieży uczęszczającej do szkoły. W skardze małżonkowie K. wnieśli także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że jej wykonanie wiązać się będzie z koniecznością likwidacji przez skarżących drobnej działalności gospodarczej w zakresie handlu prowadzonej na przedmiotowej nieruchomości, a w konsekwencji pozbawi ich głównego źródła dochodów.
Powyższy wniosek o wstrzymanie wykonania został uwzględniony przez Wojewodę, który na podstawie art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. znak: [...] wstrzymał z urzędu wykonanie ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2008 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpatrując skargę zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Wojewody z dnia [...] września 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia [...] maja 2008 r., orzekająca o wywłaszczeniu na rzecz Gminy T. nieruchomości o pow. 126 m2, oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obrębie 10 T., dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr KW [...].
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Sąd podzielił stanowisko i argumentację organów orzekających w niniejszej sprawie odnośnie prawidłowości przeprowadzonego postępowania wywłaszczeniowego i ustalenia wysokości odszkodowania.
Instytucja wywłaszczenia nieruchomości szczegółowo uregulowana została w Rozdziale 4 "Wywłaszczanie nieruchomości", Dział III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej jako u.g.n.). Jest ona instrumentem umożliwiającym organom administracji publicznej ingerencję w sferę cudzej własności poprzez jej ograniczenie bądź pozbawienie prawa własności nieruchomości w celu prawidłowej realizacji i wykonywania zadań publicznych. Szczególny charakter przedmiotu orzekania w sprawach o wywłaszczenie nieruchomości skutkuje tym, że organy administracji publicznej w toczącym się postępowaniu zobowiązane są dowieść wystąpienia wszystkich określonych ustawą o gospodarce nieruchomościami przesłanek podjęcia rozstrzygnięcia o pozbawieniu albo ograniczeniu praw do nieruchomości.
W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że podjęta w sprawie decyzja Wojewody z dnia [...] września 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia [...] maja 2008 r., orzekającą o wywłaszczeniu na rzecz Gminy T. nieruchomości o pow. 126 m2, oznaczonej jako działka nr [...], została wydana zgodnie z zachowaniem procedury określonej w cyt. ustawie.
Wyznacznikiem dopuszczalności wywłaszczenia jest cel publiczny, co wynika z treści art. 112 ust. 3, który stanowi, iż wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż poprzez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Zgodnie natomiast z art. 6 u.g.n. celem publicznym jest między innymi wydzielenie gruntów pod budowę obiektów i
urządzeń transportu publicznego (pkt 1).
Z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy T. zatwierdzonego w dniu 15 grudnia 1999 r. Uchwałą Rady Gminy T. nr [...] wynika, że przedmiotowa nieruchomość położona jest w terenie usług publicznych (UP) z dopuszczeniem lokalizacji usług komercyjnych (Ue), w tym urządzeń komunikacyjnych, tj. parkingów, zatok, przystanków (§ 3 pkt 2 ppkt 2.2.,
ppkt 2.3). Zatem działka nr [...] zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego może być przeznaczona na cele publiczne a takim obiektem, zgodnie z art. 6 u.g.n. jest parking przeznaczony dla pojazdów dowożących dzieci
do szkoły, zlokalizowany przy drodze wojewódzkiej.
W toku postępowania administracyjnego, stosując się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 lutego 2007 r., Starosta zwrócił się do Wójta Gminy T. o przedstawienie możliwości realizacji celu publicznego w inny sposób niż pozbawienie praw do nieruchomości M. i S. małż. K.. W odpowiedzi wnioskodawca sporządził obszerną analizę dotyczącą posiadanych przez Gminę T. nieruchomości znajdujących się w pobliżu Zespołu Placówek Oświatowych. Zgodnie z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego tylko działki o numerach [...] oraz [...] będące własnością Gminy mogły być przedmiotem rozważań o lokalizacji parkingu dla autobusów szkolnych.
Przeznaczenie działki nr [...] zostało określone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jeszcze w 1988 r. gdzie widnieje ona jako "teren przewidziany pod ośrodek zdrowia z apteką". Po zmianach tego planu w aktualnie obowiązującym dokumencie przepis ten został utrzymany (§ 3 pkt 2.2 UP - usługi publiczne ppkt a). Jednocześnie Wójt Gminy T. zaznaczył, że działka nr [...] znajduje się w odległości 150 m od szkoły, dlatego gmina zdecydowała się na realizację parkingu na nieruchomości nr [...] w bezpośrednim sąsiedztwie szkoły, co jest szczególnie istotne ze względu na bezpieczeństwo dzieci podczas korzystania z autobusów, bez konieczności przekraczania ulicy.
Szkoła do której autobusy dowożą dzieci, przy której ma być zrealizowana inwestycja, zlokalizowana jest na działkach nr [...]. W bezpośrednim sąsiedztwie tych nieruchomości położone są działki nr [...] i [...], a wejście do szkoły umiejscowione jest od strony ww. działek. Działka nr [...] stanowiąca własność Gminy T. ma powierzchnię 400 m2 . W związku z taką powierzchnią nie może samodzielnie pełnić roli placu manewrowego dla autobusów szkolnych. Gmina nabyła już od indywidualnych właścicieli działki o nr [...] o łącznej powierzchni 726 m2. Dla zrealizowania planowanej inwestycji konieczne jest więc w ocenie organu nabycie przez Gminę T. nieruchomości nr [...] stanowiącej własność M. i S. małż. K..
W ocenie sądu nie można skutecznie zarzucić organom, iż w toku ocenianego postępowania administracyjnego nie dołożyły starań odnośnie do wyjaśnienia możliwości realizacji parkingu w innym miejscu oraz że wyników swoich badań w tym zakresie nie przedstawiły w uzasadnieniach obu decyzji. Odwołały się bowiem do wyjaśnień Wójta Gminy, dokonały na tej podstawie samodzielnej analizy funkcjonalnej inwestycji w związku z postanowieniami planu miejscowego oraz z punktu widzenia racjonalności umiejscowienia parkingu w wyznaczonym miejscu, uwzględniając w tym także spełnianie przez tak umiejscowiony parking wymogów bezpieczeństwa dla dowożonych do szkoły dzieci.
W celu nabycia przedmiotowej nieruchomości od skarżących prowadzono rokowania. Na dowód tego do wniosku o wywłaszczenie załączono: pismo Wójta Gminy z dnia 22 marca 2004 r. z propozycją zakupu nieruchomości, kolejne pismo z dnia 20 lipca 2004 r. zawierające zaproszenie do rokowań oraz protokół z rokowań przeprowadzonych w dniu 26 lipca 2004 r. Nie ulega wątpliwości, że rokowania zmierzające do umownego i dobrowolnego pozyskania części nieruchomości skarżących, oznaczonej nr [...], przez Wójta Gminy T. dla realizacji inwestycji celu publicznego, nie przyniosły rezultatu, stąd wystąpiła konieczność zainicjowania postępowania wywłaszczeniowego. Wnioskiem z dnia 29 lipca 2004 r. Wójt Gminy T. zwrócił się do Starosty o jego wszczęcie. Małż. K. nie zgodzili się na dobrowolne zbycie nieruchomości także podczas rozprawy w dniu 25 listopada 2004 r.
W dniu 27 grudnia 2007 r. do Starostwa Powiatowego zgłosiła się S. K. proponując załatwienie sprawy poprzez dzierżawę przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższą propozycją organ I instancji zwrócił się do Wójta Gminy T. o ustosunkowanie się do powyższej propozycji. W odpowiedzi organ I instancji poinformował, że Gmina T. jako inwestor budowy parkingu dla autobusów szkolnych nie jest zainteresowana zawarciem umowy dzierżawy przedmiotowej nieruchomości, ponieważ nie daje ona, jako prawo obligacyjne, takiego zakresu praw do rzeczy jak prawo własności. Na kończącej postępowanie wyjaśniające rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 15 maja 2008 r. strony postępowania ponownie podtrzymały swoje wcześniejsze stanowiska.
Sąd przychyla się do stanowiska organów administracji w tej kwestii, gdyż, wbrew stanowisku skarżących, przepis art. 112 ust 3 u.g.n. nie stanowi argumentu przemawiającego za dopuszczeniem zawarcia innej formy uzyskania dostępu do nieruchomości niż umowa sprzedaży lub umowa zamiany. Rokowania, o których jest mowa w art. 114 ust. 1 ustawy, przeprowadzane są bowiem w celu zawarcia przez strony umowy cywilnoprawnej dotyczącej przeniesienia prawa własności nieruchomości.
Zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowości w wycenie nieruchomości również nie zasługują zdaniem Sądu na uwzględnienie.
Przepisy regulujące zasady ustalania odszkodowania za wywłaszczane nieruchomości zamieszczone są w rozdziale 5-tym działu III-go ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tymi przepisami odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej (art. 129 ust. 1 ustawy), wysokość tego odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczeniowej nieruchomości na dzień wydania decyzji o wywłaszczeniu (art. 130 ust. 1 ustawy), po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130 ust. 2 ustawy), a podstawę ustalenia odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości, chyba, że ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej (art. 134 ust. 1 ustawy). W razie wystąpienia niemożności określenia wartości rynkowej nieruchomości, określa się jej wartość odtworzeniową (art. 135 ust. 1 ustawy). Ustawa o gospodarce nieruchomościami precyzuje też ogólne reguły wyceny nieruchomości odsyłając w kwestiach szczegółowych do aktu wykonawczego na gruncie upoważnienia z art. 159 ustawy, którym jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).
Uzasadnienie wydanej w sprawie decyzji pierwszoinstancyjnej oraz decyzji odwoławczej wskazuje, iż w sprawie niniejszej nie zostały naruszone reguły ustalania odszkodowania i wyceny nieruchomości. Orzekając o wysokości odszkodowania, organy obu instancji oparły się na opinii rzeczoznawcy majątkowego S.R. zawartej w operacie szacunkowym sporządzonym w grudniu 2007 r. prawidłowo uznając, iż operat ten spełnia warunki określone w ustawie o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 152 i art. 154 u.g.n., sposoby określenia wartości nieruchomości, zwane podejściami do ich wyceny, uzależnione są od przyjętych rodzajów czynników wpływających na wartość nieruchomości, przy czym wyboru określonego podejścia (porównawczego, dochodowego lub kosztownego albo mieszanego) oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy. Bierze on w pierwszej kolejności pod uwagę cel wyceny (tu celem jest ustalenie wysokości odszkodowania za wywłaszczaną nieruchomość), a także rodzaj nieruchomości, jej położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stopień wyposażenia w infrastrukturę techniczną, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się w obrocie ceny nieruchomości.
Wartość rynkową nieruchomości wyszacowano według stanu na dzień 8 grudnia 2007 r., według praw i cen na dzień 10 grudnia 2007, a operat sporządzono 11 grudnia 2007 r. Decyzja wywłaszczeniowa została utrzymana w mocy przez organ II instancji dnia [...] września 2008 r. Zgodnie z treścią art. 156 ust. 3 u.g.n., operat szacunkowy zachowuje aktualność przez okres 12 miesięcy od jego sporządzenia chyba, że zaistnieją szczególne okoliczności podważające aktualność wyceny. Podkreślić należy, że skarżący nie przedstawili żadnych dowodów dyskwalifikujących operat szacunkowy, choćby odmienną opinię innego rzeczoznawcy. Z uzasadnienia operatu szacunkowego znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wynika, iż obliczona wartość 1 m2 działki wycenianej wynosi 34,36 zł, a do jej wyszacowania zastosowano podejście porównawcze. W opisie metod wyceny rzeczoznawca zawarł następujące wyjaśnienie: "podejście porównawcze polega na określeniu wartości nieruchomości przy założeniu, że wartość wycenianej nieruchomości jest równa cenom jakie uzyskano za nieruchomości podobne, które były przedmiotem obrotu rynkowego, skorygowanymi z uwagi na cechy różniące te nieruchomości". Z ustaleń rzeczoznawcy wynika ponadto, iż na terenie Gminy T. w latach 2005 - 2007 r. odnotowano tylko kilka transakcji kupna - sprzedaży działek niezabudowanych przeznaczonych pod usługi w cenie kilkunastu złotych, położonych poza centrum, a więc nieporównywalnych. Z uwagi na zbyt małą ilość transakcji kupna - sprzedaży podobnie atrakcyjnych działek, rzeczoznawca rozszerzył analizę rynku na teren innych gmin, wydłużając okres monitorowania do 3 lat. Wartość rynkową prawa własności do nieruchomości gruntowej niezabudowanej - działki o nr geodezyjnym [...] rzeczoznawca określił na kwotę 4.330,00 zł, i taką wartość odszkodowania za wywłaszczenie orzekł organ I instancji w decyzji z dnia [...] maja 2008 r.
W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, iż operat szacunkowy został sporządzony z zachowaniem przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (rozdział IV), a przyjęte przez organ odszkodowanie spełnia wymogi przepisów art. 128-135 ustawy. Materiał dowodowy został zatem wyczerpująco zebrany i należycie rozpatrzony, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów art. 7 oraz art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Sąd uznał, że zasadne było również nadanie decyzji Starosty z dnia [...] maja 2008 r. rygoru natychmiastowej wykonalności, ponieważ zgodnie z art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Biorąc pod uwagę, że powyższa decyzja została wydana w maju, czas potrzebny do zrealizowania przedsięwzięcia a także to, że rok szkolny rozpoczyna się we wrześniu co oznacza, iż w przypadku odsunięcia w czasie realizacji inwestycji w pobliżu budowy przemieszczałyby się dzieci, a to niewątpliwe stanowiłoby zagrożenie dla ich bezpieczeństwa, Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki z w/w artykułu 108 k.p.a.
Mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI