II SA/Lu 72/24

II SA/Lu 72/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-05-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Ostrowska
Grzegorz Grymuza
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art. 136 ust.7, art. 136 ust.1, 5, art. 136 ust.3, art. 137 ust.1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 15zzzzzn
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 64 par 2, art. 97 ust. 1 pkt 4, art. 100 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Anna Ostrowska Protokolant Referent Kinga Kościejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2024 r. sprawy ze skarg E. B., H. B., B. P., B. B., M. L. i E. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2023 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu udziałów w prawie własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie I; II. oddala skargę M. L. i E. K. w zakresie punktu II zaskarżonej decyzji; III. odrzuca skargę M. L. i E. K. w zakresie punktu I zaskarżonej decyzji; IV. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących E. B., H. B., B. P. oraz B. B. po 337 (trzysta trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2023r., nr [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L. oraz odwołania M. L. i E. K. od decyzji Starosty L. z dnia [...] października 2023 r., znak: [...] w sprawie zwrotu udziałów w wywłaszczonej nieruchomości w pkt I. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt I i II oraz pkt od IV do XI dotyczących orzeczenia o zwrocie oraz wskazania osób uprawnionych, na rzecz których następuje zwrot nieruchomości i kwot zwaloryzowanego odszkodowania zwracanych przez te osoby, stosownie do ich udziałów w zwracanej nieruchomości i w tym zakresie orzekł o umorzeniu postępowania przed organem I instancji; w pkt II. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej pkt III.
W obszernym uzasadnieniu Wojewoda przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy:
W dniu 13 maja 2020 r. do Prezydenta Miasta L. wpłynął wniosek L. B., H. K. i B. B. o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, stanowiących dawną własność J. L., położonych w L. w obrębie geodezyjnym 43 - [...], w obszarze położonym obecnie pomiędzy ulicami [...] i [...], m. in. działek wywłaszczonych decyzją z [...] lutego 1976 r., znak: [...] na cel budowy osiedla mieszkaniowego PSM [...]", oznaczonych w dacie wywłaszczenia nr ewidencyjnymi" [...], [...] i [...] wchodzących obecnie w skład działek o nr [...], [...] oraz [...].
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta L. od prowadzenia sprawy i wyznaczył Starostę L. (art. 24 § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 26 § 2 i § 3 kpa w związku z art. 142 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami).
W związku z tym, że wniosek zawierał braki formalne, tj. nie zawierał postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, ani innych dokumentów poświadczających dziedziczenie po byłym właścicielu – J. L., organ pismem z dnia 20 lipca 2020r., a następnie na wniosek pełnomocnika stron, pismem z dnia 7 sierpnia 2020r. i z dnia 5 listopada 2020r. wezwał wnioskodawców do nadesłania (ostatecznie do 31 grudnia 2020r.) dokumentów potwierdzających ich legitymację do wystąpienia żądaniem.
W wykonaniu wezwania strony złożyły do akt: wyciąg z aktu urodzenia I. Z. L., wyciąg z aktu zgonu I. K., odpis skrócony aktu małżeństwa I. Z. L., c. J. L., wyciąg z aktu urodzenia H. K., odpis skrócony aktu zgonu H. K., postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia 11 października 2001r., sygn. akt: [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po H. K.. Następnie w dniu 10 marca 2021r. przedstawiono organowi kolejne oryginały dokumentów: odpis skrócony aktu zgonu L. B., akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 26 stycznia 2021r. po zmarłym L. B., akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 8 marca 2021r., rep. A [...] zmarłej H. B. (sporządzone ich kopie pozostawiono w aktach), zaś w dniu 18 maja 2022r. przedłożono postanowienie Sądu Rejonowego [...] w L. z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt: [...] stwierdzające, że spadek po zmarłym w dniu 28 czerwca 1987 r. J. L. nabyły jego dzieci, tj. H. B., H. L. oraz wnuki H. K. i E. K..
Organ ustalił, że spadek po H. L. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] w L. z dnia 25 listopada 2015r., sygn. akt: [...] nabyła w całości M. L.; spadek po H. K. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia 11 października 2001r., nabyła H. K. w całości; spadek po L. J. B. zmarłym w dniu 3 grudnia 2020 r. na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 26 stycznia 2021r. nabyły: H. B., B. P. i E. B.; spadek po H. B. zmarłej dnia 19 listopada 2014r. na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 8 marca 2021 r. nabyli: B. B. i L. B..
Wnioskami z dnia 18 maja 2022 r. i 2 czerwca 2022 r. odpowiednio: E. K. i M. L., reprezentowani przez r. pr. A. M. przyłączyli się do wniosku o zwrot nieruchomości jako spadkobiercy J. L..
Zawiadomieniem z dnia 21 czerwca 2022 r. Starosta L. poinformował o wszczęciu postępowania.
Organ I instancji uznał, że wnioskodawcy tj. B. B., L. J. B. i H. K., którzy złożyli wniosek 13 maja 2020r., są spadkobiorcami J. L., a więc mieli prawo domagać się zwrotu udziałów w wywłaszczonej nieruchomości.
W toku postępowania w miejsce zmarłego L. J. B. wstąpili jego spadkobiercy tj. H. B., B. P. i E. B..
Organ I instancji rozpatrzył merytorycznie ich wniosek.
Ustalił, że teren objęty wnioskiem o zwrot oznaczony był jako działki nr [...], [...] i [...], które stanowiły własność J. L. i został wywłaszczony na rzecz Skarbu Państwa decyzją Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] lutego 1976 r. na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości zgodnie z decyzją o szczegółowej lokalizacji budowy osiedla mieszkaniowego PSM "[...]".
W sporządzonej dokumentacji geodezyjno-prawnej teren działek nr [...], [...] został oznaczony projektowanymi nr [...] o pow. 0,0012 ha i nr [...] o pow. 0,1740 ha (w granicach działki ewidencyjnej nr [...], [...]), zaś teren działki nr [...] został zaprojektowany jako działka nr [...] o pow. 0,0237 ha w granicy działki nr ewid. [...].
Na podstawie oględzin w dniu 7 listopada 2022r. oraz innych dokumentów stwierdzono, że działka o projektowanym nr [...] to teren zielony, porośnięty trawą i drzewami liściastymi, wolny od jakichkolwiek zabudowań, uporządkowany; projektowana działka nr [...] to pas zieleni trawiastej, natomiast projektowana działka nr [...] to teren porośnięty trawą i chwastem, samosiejkami drzew i krzewów, posadowione są na niej prowizoryczne i nielegalne parcele ogrodowe, a także 12 sztuk blaszanych garaży z utwardzonym do nich dojazdem, za garażami znajdują się również ogródki działkowe, które prawdopodobnie użytkowane są przez mieszkańców pobliskiego osiedla, na nieruchomości biegnie linia kanalizacji sanitarnej, która była realizowana w latach 80-tych ubiegłego wieku jako inwestycja miejska w celu odprowadzenia ścieków sanitarnych i przemysłowych z Dzielnicy Przemysłowo-Składowej "[...]". Na wskazanych działkach nie funkcjonowały żadne ogródki działkowe, zaś teren nigdy nie znajdował się w użytkowaniu PZD. Z kolei, gdy chodzi o obszar oznaczony w dokumentacji jako nr [...]/3, organ stwierdził, że stanowi on pas drogowy ulicy [...] - drogi publicznej powiatowej nr [...] i znajdują się w nim urządzenia drogi publicznej w postaci zieleni przydrożnej, znajduje się na nim też linia elektroenergetyczna średniego napięcia wybudowana w 2005 r. i zasilająca stację transformatorową przy ul. [...] oraz magistrala wodociągowa w 1972 r.
Sporny teren w dacie wywłaszczenia objęty był ustaleniami Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Perspektywa miasta L., zatwierdzonego uchwałą nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia 3 czerwca 1969r. (z późniejszymi zmianami, zatwierdzonymi uchwałą Prezydium z dnia 25 lipca 1972 r. Nr [...]), zgodnie z którym wywłaszczona nieruchomość położona była w obszarze przeznaczonym pod ulice i place. Natomiast zgodnie z Odstępstwami od planu z dnia 25 lipca 1972 r. przedmiotowy teren przeznaczony był pod ulicę obsługującą zakłady przemysłowe prowadzoną wzdłuż trasy NW-S "[...]" (symbol [...] III) oraz trasę ruchu pospiesznego kierunek NW-S "[...]" (symbol [...] II). Jednocześnie wyjaśnił, że dla zawnioskowanego terenu obowiązywał również "[...] Plan Szczegółowy Perspektywa" zatwierdzony uchwałą Nr [...] P.M.R.N w L. z dnia 11 stycznia 1967 r., zgodnie z którym przedmiotowy teren był przeznaczony pod urządzenie jezdni ulic i parkingi.
Organ w konsekwencji stwierdził, że nieruchomość oznaczona dawnymi nr [...], [...] i [...], oznaczona w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako działki nr [...]/[...], [...] [...] i [...] która położona była w obszarze przeznaczonym pod ulicę obsługującą zakłady przemysłowe prowadzoną wzdłuż trasy NW-S "[...]" oraz trasę ruchu pospiesznego, nie została zagospodarowana pod osiedle mieszkaniowe, a znajdujące się na nieruchomości sieci infrastruktury technicznej, jak sieć sanitarna i wodociągowa oraz linia średniego napięcia, mają charakter ogólnomiejski i nie zostały wybudowane w ramach realizacji celu wywłaszczenia jakim była budowa osiedla mieszkaniowego i nie służą do jego obsługi.
W związku z powyższym organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2023r. orzekł o zwrocie – na rzecz B. K. B., H. B., B. I. P., E. A. B. i H. K. części wywłaszczonej nieruchomości, tj. obejmującej obszar oznaczony jako projektowane działki nr [...] i [...] oraz [...], natomiast w części dotyczącej gruntu oznaczonego nr [...]/[...] organ odmówił zwrotu, gdyż teren ten stanowi urządzony pas drogowy drogi publicznej powiatowej, w odniesieniu zaś do części terenu, która leży poza obszarem aktualnej działki ewid. nr [...] (obr. 43, ark. 16), umorzył postępowanie o zwrot. W pkt III. organ I instancji orzekł także o umorzeniu postępowania w stosunku do M. I. L. i E. K. z powodu wygaśnięcia roszczenia o zwrot.
Na skutek odwołań Prezydenta Miasta L. oraz M. I. L. i E. K., Wojewoda decyzją z dnia [...] czerwca 2023r. uchylił w całości powyższą decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Wojewody rozstrzygnięcie organu I instancji zostało wydane z naruszeniem art. 64 § 2, art. 10 § 1, art. 32 i art. 40 § 2 kpa w zw. z art. 136 ust. 7 u.g.n. i za przedwczesne uznał dokonywanie oceny, czy w sprawie została spełniona przesłanka zbędności wywłaszczonej nieruchomości.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2023r. organ I instancji w pkt I i II. ponownie orzekł o zwrocie - na rzecz: B. K. B., H. I. B., B. I. P., E. A. B. i H. K. - udziałów w łącznej wysokości [...] w prawie własności wywłaszczonej spornej nieruchomości, stanowiącej część nieruchomości oznaczonej dawnymi nr [...], [...] i [...], zaś obecnie jako projektowane działki nr [...] i nr [...] (w granicach działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...], obr. 43, ark. 14) oraz nr [...] (w granicach działki ewidencyjnej nr [...], obr. 43, ark. 16), stanowiącej własność G. L.. W pkt IV odmówił zwrotu części nieruchomości oznaczonej jako nr [...] (wchodzącej w obszar działki ewidencyjnej nr [...], obr. 43, ark. 16, stanowiącej drogę publiczną). W pkt VII zobowiązał wnioskodawców do zwrotu kwoty [...]zł tytułem zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W pkt III umorzył postępowanie prowadzone w stosunku do M. I. L. i E. K., a w pkt XII umorzył postępowanie w stosunku do działki nr ewid.[...]
W odniesieniu do skarżących M. I. L. i E. K. organ I instancji wyjaśnił, że w świetle przepisów ug.n. oraz ustawy covidowej wniosek o zwrot powinien być złożony do 24 lipca 2020r., natomiast oni złożyli wnioski 18 maja i 2 czerwca 2022r., a więc po tym terminie. Zdaniem organu, w sprawie nie miał zastosowania art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842), dalej jako "ustawa covidowa", ponieważ przepis ten został wprowadzony ustawą z dnia 9 grudnia 2020r. o zmianie ustawy covidowej. (Dz.U. z 2020r., poz.2255).
Organ I instancji odnosząc się do uwag organu odwoławczego zawartych w decyzji kasatoryjnej dotyczących art. 64 § 2 k.p.a. podniósł, że przepis ten nie mógł być zastosowany w niniejszej sprawie, ponieważ przepisy u.g.n. nie przewidują szczególnych wymagań formalnych wniosku o zwrot czy jego załączników, a wiec rygor przewidziany wart. 64 § 2 k.p.a. (pozostawienie wniosku bez rozpoznania wobec nieusunięcia braków formalnych wniosku), nie może mieć zastosowania. Dniem wszczęcia postępowania jest więc dzień złożenia wniosku, a nie dzień uzupełnienia braków na żądanie organu (III SAB/Gd 84/23, I OPS 2/13, III SAB/Łd 3/21).
W odwołaniu dotyczącym pkt III., pełnomocnik M. I. L. oraz E. K., zarzucał naruszenie: art. 15 zzzzzn2 ustawy covidowej poprzez jego niezastosowanie, art. 136 ust. 3 i 3a u.g.n. poprzez brak zawiadomienia skarżących o możliwości zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości albo udziału w jej części, art. 136 ust. 7 u.g.n. w zw. z art. 8 § 1 kpa poprzez bezpodstawne przyjęcie, że wniosek skarżących o wstąpienie do toczącego się postępowania został złożony z przekroczeniem terminu ustawowego, mimo że termin złożenia wniosku wynikał z zawinionego działania (zaniechania) samego organu., a także art. art. 105 § kpa, 7, 8, 77 § 1 k.p.a.
Z kolei Prezydent Miasta L. w swoim odwołaniu wniósł o uchylenie decyzji Starosty L. w części dotyczącej pkt I i II oraz punktów od V do XI. zarzucając jej naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. oraz art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.
W obszernym uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył i omówił regulacje prawne mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Podniósł, że w świetle tych regulacji wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości powinien być wniesiony najpóźniej do 24 lipca 2020r.
Wątpliwości organu II instancji wzbudziło aż 2-krotne wydłużanie przez Starostę terminów do uzupełnienia dokumentów, z których wynikać miało, że wnioskodawcy posiadają legitymację do występowania w przedmiotowej sprawie, tj. dokumentu stwierdzającego nabycie spadku po byłym właścicielu J. L., zamiast pozostawienia wniosku bez rozpoznania, zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., po bezskutecznym upływie 7-dniowego terminu. Spadkobiercy byłego właściciela mieli wystarczająco dużo czasu (33 lata), by złożyć do właściwego sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, przed upływem ustawowego terminu do złożenia wniosku o zwrot, tymczasem postępowanie spadkowe zostało zainicjowane dopiero w 2021r. tj. po wystąpieniu z wnioskiem o zwrot. Oznacza to, że z wnioskiem wystąpiły osoby, które w chwili jego złożenia, tj. 13 maja 2020r., nie posiadały uprawnień do wystąpienia o zwrot nieruchomości jako spadkobiercy J. L.. Organ administracyjny nie ma możliwości samodzielnego ustalenia spadkobierców zmarłej strony na podstawie oświadczeń potencjalnych jej następców prawnych, gdyż dowodem istnienia takiego następstwa może być jedynie postanowienie sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialne poświadczenie aktu dziedziczenia (zgodnie z art. 1025 § 2 k.c.). W niniejszej sprawie swoje prawa do roszczenia o zwrot przedmiotowej nieruchomości wnioskodawcy udokumentowali dopiero przy piśmie z dnia 18 maja 2022r. tj. po upływie ustawowego terminu do złożenia wniosku o zwrot, skutkującego wygaśnięciem roszczenia, (k. 120-121 akt adm. organu I instancji). Składając wniosek o zwrot 13 maja 2020r. skarżący nie posiadali legitymacji do wystąpienia z takim wnioskiem, więc postępowanie jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu. Z tych względów, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktów I i II oraz punktów od V do XI, dotyczących orzeczenia o zwrocie oraz wskazania osób uprawnionych, na rzecz których następuje zwrot nieruchomości i kwot zwaloryzowanego odszkodowania zwracanych przez te osoby, stosownie do ich udziałów w zwracanej nieruchomości i w tym zakresie orzec o umorzeniu postępowania przed organem I instancji, a w pozostałej części utrzymać w mocy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie E. B., H. B., B. P., B. B., reprezentowane przez adwokat B. G. zarzuciły wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem:
1). art. 136 ust.7 w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. podnosząc, że ich wniosek z 13 maja 2020r. został złożony przed upływem terminu tj. przed 24 lipca 2020 r.;
2). art. 924 i 925 k.c. poprzez pominięcie, że nabyli oni uprawnienia do nieruchomości w drodze spadkobrania po J. L., H. B. i L. B. już w dacie otwarcia spadków (śmierci spadkodawców) - z chwilą śmierci J. L. tj. [...] czerwca 1987r. uprawnienia mu przysługujące przeszły na jego spadkobierców tj. na H. B., H. L., H. K. i E. K.. Następnie z chwilą śmierci H. B. w jej uprawnienia wstąpili jej spadkobiercy – B. B. oraz L. B., a po śmierci L. B. jego spadkobiercy - H. B., E. B. i B. P.; skarżący byli uprawnieni do złożenia wniosku o zwrot, natomiast postanowienie spadkowe jest czynnością wyłącznie deklaratoryjną; to, że postanowienie spadkowe po J. L. zostało wydane później, nie ma wpływu na ocenę chwili przejścia jego praw na skarżących;
3). art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 105 §1 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji Starosty L. i umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżących przedstawił argumentację zarzutów.
Za wadliwe uznał stanowisko organu odwoławczego, że organ I instancji zamiast wydłużać termin rozpoznania sprawy powinien był zastosować art. 64 § 2 k.p.a. i wniosek pozostawić bez rozpoznania z uwagi na niedołączenie do wniosku postanowienia spadkowego po J. L.. Zdaniem pełnomocnika, skarżący byli spadkobiercami po J. L. już w chwili składania wniosku o zwrot, a więc wezwanie ich w trybie art. 64 § 2 k.p.a. nie było konieczne. Istniały natomiast podstawy do zawieszenia postępowania w trybie art. 97 §1 pkt. 4 k.p.a. do czasu zakończenia postępowania spadkowego.
Dodatkowo pełnomocnik przytoczył wybrane orzeczenia sądów administracyjnych dotyczących stosowania art. 64 § 2 k.p.,a, z których wynika, że uzupełnienie braków formalnych podania z uchybieniem 7- dniowego terminu nie pozwala organowi administracji publicznej na zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnieśli także M. I. L. oraz E. K., reprezentowani przez ra M.. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i stwierdzenia nieważności pkt III decyzji organu I instancji, pełnomocnik tych skarżących zarzucił wydanie decyzji z naruszeniem:
1). art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez bezzasadne uchylenie decyzji Starosty L. w zakresie pkt I i II oraz od IV do X, jak i utrzymanie w mocy powyższej decyzji w zakresie pkt III i przedwczesne uznanie, że postępowanie należy umorzyć;
2). art. 136 ust. 3, 3a i 5 u.g.n. poprzez wadliwe przyjęcie, że złożenie przez skarżących w dniu 18 maja oraz 2 czerwca 2022 r. wniosku o zwrot nastąpiło po terminie, w sytuacji gdy pierwotny wniosek uczestników został złożony w terminie; skarżący przyłączyli się do pierwotnego wniosku po uzyskaniu prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, wydanego przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Cywilny w dniu 16 marca 2022r.; wprawdzie udokumentowali swoje prawa do roszczenia o zwrot dopiero w piśmie z dnia 18 maja 2022 r., to jednak wniosek o zwrot został złożony w terminie ustawowym; w doktrynie znany jest pogląd, że złożenie przez choćby jednego współwłaściciela wniosku o zwrot nieruchomości na podstawie art. 136 u.g.n. można traktować jako czynność zachowawczą, która, jeżeli została prawidłowo dokonana, chroni wspólne prawo; niezależnie od tego podnieśli, że organ nie dokonał zawiadomienia, o którym mowa w art.136 ust. 3a u.g.n., od którego mieliby 3 miesiące na złożenie wniosku – w konsekwencji bieg terminu na złożenie wniosku nie rozpoczął się, a zatem nie doszło do uchybienia terminu i wygaśnięcia roszczenia;
3). art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej poprzez jego niezastosowanie i niepoinformowanie skarżących o przekroczeniu terminu do złożenia w ciągu 30 dni wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot;
4). art. art. 7,8, 77 § 1, 80, 107 § 3 i 138 § 2 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i naruszenie zasad postępowania;
5) art. 2, art. 7, art. 21, art. 64 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji, która nie czyni zadość społecznemu odczuciu sprawiedliwości i jest niezgodna z duchem demokratycznego państwa prawnego.
W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wnosił o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie sądowej w dniu 14 maja 2024r. Sąd – na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz.1534), dalej jako "p.p.s.a." - postanowił połączyć sprawy zainicjowane wskazanymi skargami (zarejestrowane pod sygn. akt II SA/Lu 72/24 i II SA/Lu 73/24) i obie sprawy prowadzić pod sygn. II SA/Lu 72/24.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga E. B., H. B., B. P. oraz B. B. podlega uwzględnieniu, natomiast skarga M. L. i E. K. podlega w części oddaleniu, zaś w części odrzuceniu.
Kluczowa w przypadku obu skarg, jest kwestia terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz kwestia wykazania następstwa prawnego po zmarłym byłym właścicielu wywłaszczonej nieruchomości.
Gdy chodzi o pierwszą kwestię należy wskazać, że zgodnie z art. 136 ust. 7 u.g.n., (wprowadzonym ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami; Dz. U. z 2019 r., poz. 801). uprawnienie do zwrotu nieruchomości, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Jednocześnie w art. 2 ust. 1 wskazanej ustawy z 4 kwietnia 2019 r. ustawodawca przewidział, że w razie gdy wskazany wyżej 20 - letni termin upłynął przed dniem wejścia w życie tej ustawy tj. przed 14 maja 2019r. (co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie: 20-letni termin upłynął w 1994r.), albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n.) może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia jej w życie tzn. do 14 maja 2020 r. Z kolei bieg tego terminu (tj. 12 miesięcznego) uległ zawieszeniu w związku z wejściem w życie przepisów związanych z przeciwdziałaniem rozwojowi pandemii koronawirusa. Zgodnie z art. 15zzr ust. 1 ustawy covidovej w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: (1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem, (2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, (3) przedawnienia, (4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, (5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, (6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Przytoczony art. 15zzr został wprowadzony ustawą zmieniającą z dnia 31 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 568) i z tym dniem wszedł w życie. Należy jednak podkreślić, że w świetle wypracowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych dominującego stanowiska (zob. wyroki NSA z 26 sierpnia 2022 r., sygn. I OSK 1991/21; z 18 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1776/21; z 25 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1223/21; z 5 października 2021 r., sygn. akt I OSK 456/21 i 457/210) zawieszenie spornego terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. w zw. z art. 15zzr ust. 1) nastąpiło nie z dniem wejścia w życie art. 15 zzr, lecz z dniem 14 marca 2020r., tj. od dnia wprowadzenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 13 marca 2020r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego, Dz. U. z 2020 r., poz. 433). Ustanie okresu zawieszenia nastąpiło w wyniku uchylenia art. 15zzr, co nastąpiło na podstawie art. 68 ust. 2 w zw. art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2; Dz. U. z 2020 r., poz. 875). Zgodnie z tym przepisem, terminy których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1 tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej: ustawa zmieniająca weszła w życie 16 maja 2020r., a upływ 7 dni nastąpił 23 maja 2020r., a więc bieg zawieszonych terminów zaczynał się 24 maja 2020 r. Okresem jaki należy doliczyć po ustaniu zawieszenia do okresu sprzed zawieszenia, jest okres pomiędzy zawieszeniem biegu terminu a dniem, w którym termin byłby upłynął, gdyby nie doszło do jego zawieszenia, a nie okres przez który w związku z zawieszeniem termin nie biegł. W realiach niniejszej sprawy jest to okres pomiędzy dniem 14 marca 2020 r., w którym doszło do zawieszenia biegu terminu, a dniem 14 maja 2020 r., w którym upłynąłby (12 miesięczny) termin z art. 136 ust. 7 u.g.n. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie u.g.n., gdyby nie doszło do zawieszenia jego biegu. W okresie tym upłynęło 62 dni, a więc pozostała (po okresie zawieszenia) część 12- miesięcznego terminu, czyli 62 dni (licząc od 24 maja 2020r.) upłynęła 24 lipca 2020r. We wszystkich zatem tych przypadkach, gdy przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej ugn tj. przed 14 maja 2019r. upłynął wskazany wyżej 20 - letni termin od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja o wywłaszczeniu, w świetle przedstawionych przepisów, termin wygaśnięcia uprawnienia do zwrotu przesunął się do dnia 24 lipca 2020r.; z mocy art.15 zzr ust. 1 przesunął się także do tego dnia termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ugn na złożenie wniosku w celu realizacji tego uprawnienia.
Takie stanowisko zajął prawidłowo organ odwoławczy, natomiast nieprawidłowo ocenił, że złożenie wniosku 13 maja 2020r., a więc przed 24 lipca 2020r. było nieskuteczne, ponieważ skarżący nie przedstawili wraz z wnioskiem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku bądź notarialnego poświadczenia dziedziczenia – nastąpiło to dopiero 18 maja 2022r., a więc po terminie, co skutkowało – zdaniem organu – umorzeniem postępowania z uwagi na brak w dniu 13 maja 2020r. legitymacji skarżących do złożenia wniosku.
Zgodnie art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.
Przytoczony przepis nie przewiduje żadnych formalnych warunków ubiegania się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Jeśli wnioskodawca jest spadkobiercą, ma prawo złożyć wniosek o zwrot. Przepis w szczególności nie przewiduje, by konieczne było złożenie wraz z wnioskiem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, bądź poświadczenia dziedziczenia. Istotne jest to, że faktycznie w dniu składania wniosku tj. 13 maja 2020r. skarżący byli spadkobiercami J. L.. Sąd podziela przedstawione w skardze adw. B. G. rozważania odnoszące się do kwestii cywilnoprawnych związanych z nabyciem spadku. Spadkobiercy nabywają spadek z chwilą otwarcia spadku zgodnie z art. 925 k.c., a jego otwarcie następuje z chwilą śmierci spadkodawcy – art. 924 k.c. Skoro przepis art. 136 ust. 3 u.g.n nie przewiduje żadnych wymagań formalnych wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (udziału), to przedstawienie organowi postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po złożeniu wniosku, a nawet po upływie terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n., ani nie stanowi podstawy do zastosowania art. 64 § 2 k.p.a., ani nie świadczy o wygaśnięciu uprawnienia do żądania zwrotu nieruchomości. W związku z tym sam fakt braku w dniu 13 maja 2020r. postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku po J. L. nie świadczył o braku legitymacji do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. Nieuregulowanie sytuacji prawnej po zmarłym w 1987 r. J. L. nakazywał zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a. poprzedzone wezwaniem domniemanych spadkobierców do wystąpienia z odpowiednim wnioskiem do sądu stosownie do treści art. 100 § 1 k.p.a. W związku z tym – wbrew stanowisku organu odwoławczego - oczekiwanie organu I instancji na zakończenie postępowania spadkowego nie może być uznane za wadliwe w istotnym stopniu. Po uzyskaniu w dniu 18 maja 2022 r. postanowienia Sądu Rejonowego [...] w L. z dnia 16 marca 2022 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po J. L., organ mógł więc prowadzić postępowanie z wniosku z dnia 13 maja 2020 r. i zakończyć sprawę merytorycznym rozstrzygnięciem.
W świetle powyższego, mając na uwadze, że wniosek został złożony przed upływem terminu wygaśnięcia uprawnienia o zwrot tj. przed 24 lipca 2020r., a następnie zostało potwierdzone przysługujące skarżącym już w dniu składania wniosku tj. 13 maja 2020r. uprawnienie do zwrotu, a więc że mieli oni w tym dniu interes prawny do wszczęcia postępowania o zwrot jako spadkobiercy J. L., należy stwierdzić, że umorzenie postępowania wszczętego na ten wniosek było wadliwe. W związku z tym w zakresie pkt I. zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu.
Natomiast w zakresie pkt II., w którym organ odwoławczy utrzymał w mocy pkt III decyzji organu I instancji o umorzeniu postępowania wobec M. L. i E. K., zaskarżona decyzja jest prawidłowa.
Rację mają organy, że tych dwoje skarżących złożyło wniosek za późno tj. 18 maja 2022r. i 2 czerwca 2022r.
Wbrew zarzutom ich skargi, w aktualnym stanie prawnym nie można potraktować ich wniosku jako "wniosku o przyłączenie się" do wniosku z 13 maja 2020r. Nie jest już bowiem aktualny pogląd, że już samo złożenie wniosku o zwrot przez jednego ze kilku spadkobierców powoduje, że zachowany jest termin do złożenia wniosku przez pozostałych spadkobierców. Z obowiązujących wcześniej przepisów prawa wynikało, że wniosek o zwrot nieruchomości może złożyć chociażby jedna z uprawnionych osób w terminie, o jakim mowa w art. 136 ust. 5 u.g.n., co powodowało wszczęcie postępowania w sprawie, w którym dopiero miało nastąpić ustalenie, czy wszyscy uprawnieni występują o zwrot nieruchomości. Taki pogląd istniał do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 14 lipca 2015r., sygn. akt SK 26/14. Trybunał stwierdził, że art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze u.g.n. w zakresie, w jakim uzależnia przewidziane w nim żądanie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców od zgody pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Jednocześnie Trybunał uznał za konieczne przyznanie samodzielnej legitymacji procesowej w postępowaniu zwrotowym każdemu z byłych współwłaścicieli nieruchomości (spadkobiercy), tak aby mogli oni w sposób autonomiczny dochodzić swoich roszczeń niezależnie od stanowiska pozostałych uprawnionych. Umożliwiając prowadzenie postępowania zwrotowego wyłącznie w stosunku do niektórych współwłaścicieli lub ich spadkobierców przyjął, że należy w postępowaniu zwrotowym zapewnić także prawa tym osobom, które z różnych powodów nie wystąpiły z wnioskiem o zwrot udziału w nieruchomości, a są do tego uprawnione. Na skutek wskazanego wyroku TK zmieniono przepis art. 136 ugn (z dniem 14 maja 2019 r. weszła w życie nowelizacja tego zgodnie z ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, Dz. U. poz. 801 z późn. zm) w ten sposób, że ustawodawca jednoznacznie przyznał każdemu ze współwłaścicieli roszczenie o zwrot jego części (udziału) w wywłaszczonej nieruchomości, a jednocześnie nałożył na organ obowiązek zawiadomienia innych współwłaścicieli o prawie złożenia wniosku przez jednego z nich. (art. 136 ust. 3a i 3b). Obecnie tj. od 2019r. każdy ze współwłaścicieli składa zatem odrębny wniosek, a więc każdy współwłaściciel decyduje, czy i kiedy skorzysta ze swojego roszczenia. Organ administracji ma natomiast mu jedynie umożliwić podjęcie takiej decyzji, jeśli już zostanie wszczęte postępowanie na wniosek jednego ze współwłaścicieli, poprzez zawiadomienie o złożonym wniosku. Zgodnie z art. 136 ust. 3a u.g.n. - W przypadku gdy postępowanie w sprawie zwrotu dotyczy udziału w wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w jej części, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, zawiadamia pozostałych uprawnionych o możliwości zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości albo udziału w jej części. Zawiadomienie przez organ powoduje, że właściciel ma 3 miesiące na złożenie wniosku, w przeciwnym bowiem razie jego uprawnienie (roszczenie) wygaśnie. Przewiduje to wprost art. 136 ust. 5 u.g.n., który stanowi, że w przypadku niezłożenia przez uprawnionego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 2, albo od dnia następującego po dniu, w którym upłynął okres, o którym mowa w ust. 2a, uprawnienie do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części wygasa. Z omawianych przepisów nie wynika w żaden sposób to, że złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli powoduje zachowanie terminu od wniesieniu wniosku dla innych, pozostałych współwłaścicieli. Obecnie nie można więc mówić o "przyłączeniu się" do wniosku. Każdy ze współwłaścicieli jeśli chce odzyskać część udział w wywłaszczonej nieruchomości, musi złożyć własny wniosek, a to kiedy go złoży, zależy wyłącznie od niego, musi jednak pamiętać, że obecnie roszczeniu o zwrot jest ograniczone wskazanymi wyżej terminami prawa materialnego, co oznacza, że po ich upływie roszczenie wygasa. Współuprawniony ma możliwość odzyskać udział w wywłaszczonej nieruchomości tylko wtedy, gdy złoży wniosek w okresie, gdy jeszcze jego roszczenie nie wygasło. W razie (wcześniejszego) wygaśnięcia roszczenia o zwrot udziału, w toku trwającego już postępowania, dokonanie zawiadomienia przez organ, o którym mowa w art. 136 ust. 3a u.g.n. nie powoduje, że roszczenie "odżywa", zaś upływ terminu 3- miesięcznego nie ma już znaczenia, skoro roszczenie już wcześniej wygasło (nie może w tej sytuacji ponownie wygasnąć). W związku z tym nie można tego przepisu rozumieć w sposób przedstawiony przez pełnomocnika skarżących – nawet gdyby organ dokonał zawiadomienia już 16 marca 2022r. (najkorzystniejszym terminie dla skarżących), to i tak nie spowodowałoby "odżycia" roszczeń skarżących o zwrot udziału, ponieważ ich roszczenie wygasło 24 lipca 2020r.
W związku z tym niezasadny jest zarówno zarzut zachowania terminu (poprzez przyłączenie się do wniosku z 13 maja 2020r.), jak i zarzut naruszenia art. 136 ust. 3a u.g.n.
W okolicznościach niniejszej sprawy niezasadny jest też zarzut niezastosowania przez organ 15zzzzzn2 ustawy covidowej, który co do zasady umożliwia przywrócenie m.in. terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, który- jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów - w przypadku wywłaszczeń dokonanych przed 14 maja 1999r., upłynął 24 lipca 2020r. Zgodnie bowiem z tym przepisem, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: (1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, (2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, (3) przedawnienia, (4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, (5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, (6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1). W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3).
Sąd w składzie niniejszym podziela stanowisko wyrażone przez tut. Sąd w sprawie II SA/Lu 4/24 z połączonych skarg skarżących, o tożsamych stanach prawnych i faktycznych (dotyczących innych działek) w kwestii braku podstaw do zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy art. 15 zzzzzn2 ustawy covidowej. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu miał on zastosowanie wyłącznie w okresie stanu epidemii, która zakończyła się dniu 16 maja 2022 r. Sąd wyjaśnia, że stan epidemii ogłoszono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 491), które weszło w życie z dniem ogłoszenia. Stan ten został odwołany rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 1027), które weszło w życie w dniu 16 maja 2022 r. W związku z tym złożenie wniosku o zwrot w dniu 18 maja 2022 r. i w dniu 2 czerwca 2022 r. nie mogło być rozpatrywane w perspektywie przepisu art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 obowiązującego jedynie w stanie epidemii.
W związku z tym, że wniosek tych dwojga skarżących jest spóźniony, gdyż roszczenie (uprawnienie o zwrot) wygasło 24 lipca 2020r., a jednocześnie nie ma zastosowania art. 15 zzzzzn2 ustawy covidowej, należało ich skargę dotyczącą pkt II zaskarżonej decyzji oddalić. Skoro w dacie złożenia wniosku uprawnienie już wygasło i nie mogło "odżyć" na skutek przywrócenia terminu, zasadne było umorzenie postępowania.
Jednocześnie należy stwierdzić, że ci skarżący nie mieli interesu prawnego w tym by skarżyć także pkt I decyzji organu odwoławczego, ponieważ w tej części decyzja nie dotyczyła ich, lecz innych skarżących. Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja, ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji. Innymi słowy, interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. W zakresie orzeczenia o prawach spadkobierców J. L. do żądania zwrotu nieruchomości każdy ze skarżących (spadkobierców) ma odrębny interes prawny wynikający z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 136 ust. 7 u.g.n. Z tych względów Sąd odrzucił ich skargę w części dotyczącej pkt I zaskarżonej decyzji.
O zwrocie na rzecz skarżących E. B., H. B., B. P. oraz B. B. kwoty po 337 zł kosztów postępowania orzeczono na podstawie w art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzone koszty postępowania obejmują uiszczony przez każdą ze skarżących wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości po 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżących, które stosownie do § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) wynosi 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości po 17 zł. Na kwotę 337 zł zasądzoną dla każdej ze wskazanych 4 skarżących składa się: wpis 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł oraz Ľ wynagrodzenia adwokata 120 zł.
Uchylenie pkt I. decyzji powoduje konieczność ponownego rozpoznania przez organ odwoławczy odwołania Gminy i oceny, czy organ I instancji zasadnie orzekł zwrot spornej nieruchomości na rzecz wskazanych skarżących. Sąd nie odniósł się obecnie do tej kwestii, ponieważ orzeczenie przez organ I instancji o zwrocie nie zostało zakwestionowane przez skarżących ani w skardze, ani wcześniej w odwołaniu, zaś skargi nie wniosła Gmina, która orzeczenie o zwrocie zakwestionowała w odwołaniu - rozpatrywanie tej kwestii przez Sąd wykraczałoby więc poza granice zaskarżenia dokonanego przez skarżących.