II SA/Lu 715/24

II SA/Lu 715/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-02-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1094
art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2, art. 80 ust. 1 i 2, art. 85 ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 1839
§ 2 ust. 1 pkt 51
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znaczącą oddziaływać na środowisko
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Referent Kinga Kościejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 9 lipca 2024 r. znak: SKO.II.41/637/OŚ/2024 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody dla realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Dubienka z dnia 11 kwietnia 2024 r., znak: GK.6220.1.2021; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie na rzecz S. P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie (dalej również jak: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z dnia 9 lipca 2024 r., nr SKO.II.41/637/OŚ/2024, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Dubienka (dalej również jako: "Wójt" lub "organ I instancji") z dnia 11 kwietnia 2024 r. znak: GK.6220.1.2021 ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na chowie i hodowli brojlerów w miejscowości U., budowie budynków inwentarskich - kurników i infrastruktury towarzyszącej dla chowu i hodowli brojlerów na działkach o nr ewide[...], obręb U., gmina D., powiat c. województwo lubelskie, na wniosek [...] z o. o. z siedzibą w K..
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny i prawny:
Wnioskiem z 25 stycznia 2021 r., w ostatecznej wersji z dnia 10 maja 2022 r. (Korekta III) [...] Spółka z o. o. z siedzibą w K. (dalej jako: "spółka", "inwestor" lub "wnioskodawca") wystąpiła o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia polegającego na chowie i hodowli brojlerów w miejscowości U., budowie budynków inwentarskich - kurników i infrastruktury towarzyszącej dla chowu i hodowli brojlerów na działkach o nr ewide[...],[...], obręb U., gmina D., powiat c. , województwo l. . Chów odbywał się będzie w 13 budynkach inwentarskich (ferma II). Maksymalna obsada fermy drobiu wynosić będzie 58500 szt./cykl/kurnik (tj. 760500 szt./cykl i 5323500 szt. /rok dla całej fermy drobiu) przy zagęszczeniu 39 kg/m2, dla kurcząt o wadze 2,4 kg. Maksymalna obsada fermy drobiu wynosić będzie 70200 szt./cykl/kurnik (tj. 912 600 szt./cykl i 6 388 200 szt. /rok (7 cykli w roku) dla całej fermy drobiu) przy zagęszczeniu 39 kg/m2, dla kurcząt o wadze 2,0 kg. W jednym kurniku obsada będzie na poziomie 70200 szt. pomiędzy od 1 do 5 tygodniem życia, natomiast pomiędzy 5 a 6 tygodniem życia obsada będzie na poziomie 58500 szt.
Inwestor przedłożył raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Decyzją z 5 sierpnia 2022 r., znak: GK.6220.1.2021 , Wójt Gminy Dubienka ustalił środowiskowe uwarunkowania dla realizacji planowanego przedsięwzięcia, którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie decyzją z 25 października 2022 r., znak: SKO.II.41/1042/OŚ/2022, uchyliło w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania decyzją z 11 kwietnia 2024 r., znak: GK.6220.1.2021 Wójt Gminy Dubienka, na podstawie art. 71 ust 2 pkt 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 77 ust. 1 pkt 1, 2 ,3 i 4 , art. 82 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2023 r. poz. 1094, dalej jako: "u.o.o.ś." lub "ustawa środowiskowa"), a także § 2 ust. 1 pkt 51 i § 3 ust.1 pkt 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839, dalej jako: "rozporządzenie"), ustalił środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia.
W punkcie I sentencji decyzji organ I instancji określił: rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia (ppkt 1)., a następnie przedstawił zakres planowanego przedsięwzięcia. W punkcie 2 sentencji określił istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji (ppkt. 1) oraz eksploatacji przedsięwzięcia (ppkt. 2). Następnie, w 4 podpunktach punktu 3) sentencji decyzji, organ I instancji określił wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.o.o.ś., w szczególności w projekcie budowlanym, w przypadku decyzji o której mowa w art.72 ust.1 pkt 1,10,14,18 i 23 ustawy. W ppkt 4 Wójt określił wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii. W II sentencji określił działania dotyczące zapobiegania, ograniczenia oraz monitorowania oddziaływania na środowisko. możliwość transgranicznego oddziaływania na środowisko, dlatego postanowił nie określać wymogów w tym zakresie. Następnie nie stwierdził konieczności ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (pkt III sentencji). W pkt IV sentencji Wójt nie nałożył obowiązku przedłożenia analizy porealizacyjnej w zakresie oddziaływania na powietrze i klimat akustyczny w kontekście zastosowanych działań minimalizujących oddziaływanie przedsięwzięcia.
W obszernym uzasadnieniu, organ I instancji szczegółowo zrelacjonował dotychczasowy przebieg przeprowadzonego postępowania w sprawie, przytaczając również treść wezwań organów uzgodnieniowych i opiniujących, a także odpowiedzi inwestora na ww. wezwania. Wskazał także na wnoszone przez mieszkańców miejscowości U. pisma oraz podnoszone w nich zarzuty dotyczące negatywnego oddziaływania na środowisko i ich zdrowie w odniesieniu do już istniejącej fermy drobiu. W odniesieniu do pism mieszkańców wskazano, że nie odnoszą się one merytorycznie do treści aktualnie wydawanej decyzji, a także nie wnoszą żadnych uwag, skarg i wniosków do raportu o oddziaływaniu na środowisko. Wskazano, że teren przeznaczony pod budowę fermy leży poza obszarami objętymi ochroną na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 o ochronie przyrody, a planowana inwestycja nic będzie miała negatywnego wpływu na przedmioty ochrony obszarów Natura 2000, nie wpłynie na spójność i integralność obszarów Natura 2000 i ich powiązania z innymi obszarami. Przedmiotowe przedsięwzięcie nie będzie powodowało utraty lub fragmentacji kluczowych siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla ochrony których wyznaczone zostały wymienione obszary ochrony oraz nie wpłynie na ograniczenie naturalnego zasięgu siedlisk przyrodniczych i liczebności gatunków występujących na tych obszarach. Przed realizacją przedsięwzięcia nic zachodzi konieczność zapewnienia kompensacji przyrodniczej. Stwierdzono, że przedmiotowa inwestycja ze względu na jej lokalny charakter, położenie w znacznej odległości od granicy Państwa nie będzie stanowiła źródła transgranicznego oddziaływania na środowisko. Podano także, że w toku postępowania z udziałem społeczeństwa zostały złożone sprzeciwy mieszkańców wsi U. oraz sporej liczby osób przebywających w tej miejscowości sporadycznie, w których autorzy kategorycznie sprzeciwiali się powstaniu przedmiotowej inwestycji. W swoich pismach piszący opierali się jedynie na subiektywnych odczuciach nie wnosząc żadnych zastrzeżeń do wydanych przez właściwe organy uzgodnień warunków realizacji przedsięwzięcia postanowień i opinii.
Odwołania (o identycznej treści) od decyzji organu I instancji wnieśli M. J., M. J., W. S., Ł. Z. a także S. P., który dodatkowo wniósł o dopuszczenie dowodów z dokumentów. Równocześnie odwołanie obejmuje także zakresem: postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie wydane w sprawie znak: WOOŚ.4221.14.2021.KKO z dnia 1 marca 2024 r. oraz z dnia 7 grudnia 2023 r., a także postanowienie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie wydane w sprawie znak: LU.RZŚ.4360.17.2021.KS z dnia 18 maja 2023 r.
Decyzją z 9 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzj,i Kolegium przytoczyło zarzuty odwołań i wskazało, że decyzja organu I instancji w dalszym ciągu nie zawiera oceny przedsięwzięcia co do zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stwierdzając jedynie, że obszar przedsięwzięcia położony jest na terenie oznaczonym w tym planie symbolem l.RPU - obszar specjalistycznej produkcji rolnej. Wobec tylko domniemanej zgodności planowanego przedsięwzięcia z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego organ odwoławczy dokonał analizy treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru objętego inwestycją wskazując, że obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla obszaru planowanej inwestycji jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony przez Radę Gminy Dubienka z dnia 15 października 2020 r. uchwała nr XXVII/109/20. Zgodnie z planem zamierzenie inwestycyjne położone jest na terenie obszaru oznaczono symbolem l.RPU. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ustala, że podstawowym przeznaczeniem tego terenu jest specjalistyczna produkcja rolna, zwierzęca. Ze szczegółowych warunków zabudowy i zagospodarowania tego planu wynika, że na tym terenie dopuszcza się realizację obiektów przeznaczonych do chowu lub hodowli zwierząt w liczbie większej niż 500 DJP. W świetle tych regulacji Kolegium stwierdziło, że planowana inwestycja dla której są ustalane środowiskowe uwarunkowania jej realizacji jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Odnosząc się do zarzutu braku należytej oceny merytorycznej przedłożonego przez inwestora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w tym brakiem w treści uzasadnienia decyzji jakichkolwiek informacji o poddaniu tego raportu ocenie, a także nie wyjaśnieniu czy zawiera on przewidziane ustawą obligatoryjne elementy Kolegium stwierdziło, że nawet jeśli w uzasadnieniu decyzji Wójta nie jest zawarte stwierdzenie o poddaniu raportu takiej ocenie, nie oznacza to, że ocena nie została przeprowadzona. W ocenie organu odwoławczego raport zawiera wszystkie ustawowe elementy określone w art. 66 u.o.o.ś. a także poddaje analizie kwestie określone w art. 62 tejże ustawy. Podkreślono, że raport podlegał ocenie organów wyspecjalizowanych w ochronie środowiska opiniujących i uzgadniających realizacje przedmiotowego przedsięwzięcia, organy te wielokrotnie żądały uzupełnienia treści raportu, czy też złożenia dodatkowych wyjaśnień. Zwrócono uwagę, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest w swej istocie wysoko specjalistycznym opracowaniem autorstwa ekspertów z różnych dziedzin, a fakt, że zgodnie z przepisami jest on sporządzany na zlecenie inwestora, w niczym nie umniejsza jego mocy dowodowej, skoro w dalszym toku postępowania podlega ocenie i opiniowaniu przez różne wyspecjalizowane organy w zakresie ochrony środowiska oraz zdrowia i życia ludzi. Zdaniem Kolegium gołosłowne i niepoparte dowodami zarzuty względem raportu środowiskowego oraz samej inwestycji nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do skutecznego podważenia prawidłowości raportu, a także rozstrzygnięć wydawanych przez organy właściwe w sprawie środowiskowych uwarunkowań oraz organy współdziałające. Wyjaśniono, że raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego przedsięwzięcia. Podważenie ustaleń raportu mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań środowiskowych (tzw.kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą, jak autorzy raportu, której wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora.
Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania dotyczących braku weryfikacji co do prawdziwości raportu z zakresie zagospodarowania ścieków, a także nieprzeprowadzeniu i nieżądaniu przez Wójta dowodów zmierzających do zweryfikowania prawdziwości deklaracji inwestora w tym zakresie. Wskazano, że w rozdziale 2.6.1 raportu opisano przewidywane rodzaje i ilości ścieków jakie będą powstawać na etapie realizacji, eksploatacji i likwidacji przedsięwzięcia, a także ich sposób gromadzenia i zagospodarowania. Ścieki mają być gromadzone w szczelnych zbiornikach, a następnie wywożone do oczyszczalni ścieków w D. . W trakcie postępowania przed wydaniem decyzji zmieniono deklarację, co do sposobu wywożenia ścieków ustalając, że ścieki przemysłowe będą wywożone do oczyszczalni ścieków w C., a ścieki bytowe do oczyszczalni ścieków w D. . Wyjaśniono, że specyfiką raportu o oddziaływaniu na środowisko jest ustalenie wszystkich negatywnych oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko i wskazanie takich rozwiązań lub działań, które ograniczą jego negatywne oddziaływanie na środowisko. Stwierdzono, że na etapie sporządzania raportu nie można żądać od inwestora promes umów, albowiem inwestor jedynie deklaruje sposób zagospodarowania powstałych odpadów. Weryfikacji raportu w tym zakresie podlega rodzaj i ilość powstałych ścieków, a także sposób ich gromadzenia. W trakcie eksploatacji przedsięwzięcia inwestor może swobodnie dokonać zmiany deklarowanego miejsca wywozu powstałych ścieków.
Odnosząc się do zarzutu braku weryfikacji twierdzeń inwestora o braku powiązania technologicznego z istniejącą fermą wskazano, że powiązanie wodociągiem, kanalizacja, droga itp. nie stanowi powiązania technologicznego i nie uczestniczą w procesie technologicznym łączącym obydwa obiekty, a w związku z tym Kolegium uznało ten zarzut za niezasadny.
W odniesieniu do zarzutu zaniechania przez organ I instancji ustalenia, czy planowane zamierzenie inwestycyjne nie będzie realizowane na obszarze potencjalnych miejsc pochówku, czy też pozostałości po umocnieniach i fortyfikacji z czasów bitwy pod Dubienka w 1792 r., w szczególności zaniechania żądania od inwestora przeprowadzenia badań archeologicznych, Kolegium podniosło, że z pisma Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie z dnia 28 lipca 2023 r. wynika, iż dotychczas nie ustalono lokalizacji miejsca pochówku żołnierzy polskich i rosyjskich poległych w bitwie pod Dubienką. W miejscu funkcjonowania dotychczasowej fermy nie natrafiono dotychczas na ślady wskazujące na pozostałości cmentarza w tym miejscu. Jednocześnie w piśmie zasugerowano przeprowadzenie badań metodą prospekcji geofizycznej, a także powierzchniowych badań archeologicznych. Wskazano także, że w piśmie Dyrektora Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Skarbu Państwa Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego z dnia 3 października 2023 r. znak: GN-1.5233.133.2023.DM. Lubelski Urząd Wojewódzki poinformował, że działki gruntu przeznaczone pod inwestycje nie figurują w ewidencji grobownictwa wojennego, jako miejsce poległych w bitwie pod Dubienką w 1792 roku. Brak jest podstaw do przyjęcia, że znajdują się tam szczątki poległych w bitwie żołnierzy, co mogłoby uzasadniać tworzenie cmentarza wojennego. Kolegium stwierdziło, że w świetle powyższych dokumentów, a także pism Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków z dnia 27 września 2023 r., znak: KD.II.5133.3.5.2023 oraz z dnia 6 listopada 2023 r. znak: IA.5183.217.1.2023 skierowanych do radnego Gminy Dubienka, miejsce pochówku poległych w bitwie z 1792 roku żołnierzy polskich i rosyjskich jest nieznane, a twierdzenia skarżących oparte są tylko na przypuszczeniach.
Następnie Kolegium uznało za niezasadny zarzut nieprzeprowadzenia i nieżądania dowodów zmierzających do dokonania oceny skumulowanego oddziaływania na środowisko. Stwierdzono, że nie jest obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie przeprowadzenia odrębnych dowodów w tym zakresie. Podstawowym dokumentem, na którym opiera się organ jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W sytuacji, gdy dane i informacje zawarte w raporcie budzą wątpliwość organu I instancji, czy też organów współdziałających wydających opinie i uzgodnienia, wówczas inwestor zobowiązany jest do udzielenia wyjaśnień i dokonania korekt raportu. Organ odwoławczy wskazał, że w toku prowadzonego postępowania raport był wielokrotnie poprawiony wskutek zgłoszonych uwag i zastrzeżeń przez organ wyspecjalizowany jakim jest Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej również jako "RDOŚ"), a także przez inne organy współdziałające. Autor raportu w rozdziale 16 wyraźnie stwierdza, że w raporcie uwzględniono elementy zarówno istniejące, jak i planowane mogące mieć wpływ na poszczególne elementy środowiska, jako całości, w tym analizę oddziaływań na powietrze i klimat akustyczny.
Odniesiono się także do zarzutu, że w zaskarżonej decyzji brak jest informacji, na których postanowieniach organów uzgadniających i opiniujących Wójt oparł swoje rozstrzygniecie. Wyjaśniono, że w toku ponownego postępowania Wójt przeprowadził od nowa uzgodnienia i zasięgnął opinii organów współdziałających, a także od nowa przeprowadził konsultacje społeczne. W uzasadnieniu decyzji opisano cały proces współdziałania z organami uzgadniającymi i opiniującymi, wskazując ich rozstrzygnięcia. Z treści uzasadnienia decyzji Wójta jednoznacznie wynika, że jego rozstrzygnięcie zostało oparte o opinie i uzgodnienia podjęte po ponownym rozpatrzeniu sprawy w 2023 r. Zdaniem Kolegium nie mają racji skarżący twierdząc, że organy współdziałające wydając swoje opinie i uzgodnienia powinny przed wydaniem nowych postanowień uchylić poprzednie, albowiem organy te w toku postępowania administracyjnego nie mają obowiązku uchylania swoich poprzednich opinii, czy też uzgodnień. Wskazano, że ważne jest aby swoje rozstrzygnięcia organy opierały na aktualnym raporcie o ocenie oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, o czym organ odwoławczy pouczył organ I instancji uchylając poprzednią decyzję.
Kolegium wskazało, że skarżący zarzucili, że Wójt w decyzji nie uwzględnił wszystkich uzgodnień wynikających z postanowienia RDOŚ z dnia 1 marca 2024 r. znak: WOOŚ.4221.14.2021.KKO, a także części uwag i wytycznych wynikających z opinii sanitarnej z dnia 25 września 2023 r. znak: NS-NZ.9027.2.11.2023 oraz z opinii Marszałka Województwa Lubelskiego z dnia 9 marca 2023 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący zarzucają odmienne ustalenie maksymalnej obsady fermy drobiu opierając się tylko na brzmieniu ustaleń zawartych pkt 1.1 uzgodnień, bez uwzględnienia treści uzasadnienia zawartego na stronie 7 i 8 postanowienia uzgadniającego. Dokonując oceny zgodności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia w tym zakresie Kolegium uznało je za zgodne. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu nieuwzględnienia oznaczonego w postanowieniu RDOŚ w Lublinie uzgodnienia w pkt 1.15 poprzez pominięcie zapisu o obowiązku eliminowania jałowej pracy silników. Wskazał, że wydający decyzję organ jest związany co prawda z treścią dokonanych uzgodnień, ale nie oznacza to, że musi te uzgodnienia przenieść do decyzji w identycznej treści. W takiej sytuacji chodzi o realizację celu, a celem tego uzgodnienia jest ograniczenie wpływu inwestycji w trakcie realizacji na klimat akustyczny. Zapis w decyzji w pełni pokrywa się z realizacją celu ograniczając realizację prac inwestycyjnych do godzin dziennych i nakazując możliwą niską emisję hałasu do środowiska i emisję zanieczyszczeń powietrza. Analogicznie, zdaniem Kolegium zarzut o braku zapisu w decyzji o obowiązku opracowania planu zarządzania zapachami w sytuacji wystąpienia dokuczliwości zapachowych jest nieuzasadniony, gdyż wynika on z deklaracji spółki, a nie z dokonanych uzgodnień. Odnosząc się do zarzutu istniejącej w decyzji sprzeczności usytuowania domu kierownika fermy wskazano, że w rozdziale 1.1 decyzji na terenie fermy drobiu znajdować się będzie między innym dom mieszkalny kierownika fermy, natomiast w rozdziale 2.1 ustalono, że przedmiotowy budynek znajdować się będzie poza obszarem planowanej inwestycji. Zapewne, w ocenie Kolegium jest to niejednoznaczność usytuowania, jednak biorąc pod uwagę całość treści decyzji i ustaleń postępowania można tą sprzeczność wykluczyć uznając, że obowiązują ustalenia zawarte w pkt 2.1 decyzji organu I instancji.
Natomiast Kolegium w części podzieliło zarzut nieuwzględnienia w treści decyzji wszystkich zaleceń wynikających z opinii sanitarnej oraz opinii Marszałka Województwa Lubelskiego wyjaśniając, że opinia organu współdziałającego w czynnościach postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wójta, może być wzięta pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy przez ten organ, jednak niekoniecznie musi wpływać wprost na ostateczne rozstrzygnięcie i nie przesądza o sposobie załatwienia sprawy. Opinie, w odróżnieniu od uzgodnień, nie mają bowiem charakteru wiążącego, a zatem opinia jako stanowisko pomocnicze, które organ wydający decyzję może wziąć pod uwagę - nie musi mieć jednoznacznie pozytywnego lub negatywnego wydźwięku. Opinia może przedstawiać pozytywne i negatywne aspekty dotyczące inwestycji i wskazywać je pod rozwagę organowi prowadzącemu postępowanie i wydającemu decyzję, aby organ ten mógł wyrobić sobie ostatecznie własny pogląd, w ujęciu ogólnym, z uwzględnieniem także innych - poza zdrowotnymi - czynników. Organ wydający decyzję w wypadku nieuwzględnienia wynikających z opinii zaleceń powinien wyjaśnić przyczyny tych odstępstw w uzasadnieniu decyzji, czego w wydanej decyzji nie uczynił. Zdaniem Kolegium to uchybienia nie może być podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do zarzutu nieustalenia wszystkich stron postępowania Kolegium stwierdziło, że organ I instancji w toku ponownego rozpatrzenia sprawy ustalił kto jest stroną postępowania i strony postępowania zostały na piśmie uprzedzone o zamiarze zawiadamiania ich w sposób publiczny. Ponadto wskazano na treść art. 97 ust.3 ustawy środowiskowej oraz nie podzielono zarzutu uprzywilejowania wnioskodawcy poprzez indywidualne doręczenie mu decyzji.
Kolegium nie podzieliło także zarzutu o nienależytym zapewnieniu możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu poprzez wybiórcze publikowanie w BIP Urzędu Gminy Dubienka informacji o toczącym się postępowaniu. Wskazało, że to w którym miejscu, w jakiej zakładce strony internetowej BIP są publikowane informacje pozostaje do uznania organu I instancji. Wskazując na art. 36 ustawy środowiskowej stwierdzono, że przeprowadzenie rozprawy administracyjnej prowadzonej w ramach konsultacji społecznych nie jest obowiązkiem organu.
Organ odwoławczy wskazał, że Wójt nie zaniechał obowiązku poinformowania stron postępowania o możliwości zapoznania się zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji. Obwieszczeniem z dnia 18 grudnia 2023 roku znak: GK.6220.1.8.2021 powiadomił strony postępowania o otrzymaniu postanowień i opinii organów współdziałających. Dalej poinformował, że zainteresowane strony mogą w terminie 7 dni od dnia doręczenia zapoznać się z aktami sprawy dostępnymi w Urzędzie Gminy Dubienka oraz składać wnioski i zastrzeżenia w sprawie. W ocenie organu odwoławczego z uwagi na to, że w toku postępowania raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko był wielokrotnie uzupełniany i poprawiany to nie było wskazane informowanie stron postępowania o korespondencji pomiędzy inwestorem a organem w zakresie konieczności zmian raportu. Organ I instancja uznał, że dopiero po ustaleniu ostatecznej treści raportu zasadne jest poinformowanie stron. Kolegium zwróciło uwagę, że strony postępowania w toku postępowania administracyjnego na każdym etapie tego postępowania mogą korzystać z prawa zapoznawania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym.
Natomiast Kolegium uznało w części za uzasadniony zarzut wadliwości uzasadnienia decyzji organu I instancji, jednak w ocenie organu odwoławczego uchybienia te nie są związane z błędną oceną stanu faktycznego tylko z brakiem opisu części postępowania prowadzonego przez organ I instancji, czy też zbytniej ogólnikowości w szczególności w odniesieniu do zgłoszonych uwag i wniosków w trakcie konsultacji społecznych. Pomimo niedostatków uzasadnienia, wadliwość ta nie wpływa na wynik sprawy i w ocenie organu odwoławczego Wójt w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy był zobowiązany do wydania decyzji ustalającej środowiskowe warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia. Strony podniosły zarzut bezkrytycznego i bezrefleksyjnego przyjęcia przez organ raportu oddziaływania na środowisko przedstawionego przez inwestora bez poddania tego dokumentu dogłębnej ocenie. W ocenie Kolegium pomimo braku wyraźnego stwierdzenia organu I instancji o jego zgodności z wymogami ustawowymi, raport ten zawiera ustawowe elementy. Natomiast trudno oczekiwać od organu prowadzącego postępowanie, aby posiadał szczegółową specjalistyczną wiedzę z zakresu ochrony środowiska w zakresie planowanej inwestycji. Stąd też ustawodawca świadomie zaangażował do postępowania wyspecjalizowane organy posiadające szczegółową wiedzę w zakresie swoich kompetencji.
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów, w których skarżący zarzucają podjęcie przez Wójta działań zmierzających do bezprawnego pozbawienia statusu stron postępowania; utrudnianie dostępu zainteresowanym osobom do treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; składanie w imieniu inwestora wniosków o przedłużanie terminów zakreślanych przez te organy na udzielanie wyjaśnień; szykanowanie osób, które w trakcie konsultacji społecznych wniosły sprzeciw wobec planowanej inwestycji poprzez ich wzywanie w celu potwierdzenia autentyczności podpisów; wydania decyzji przez organ nie mającego do tego mandatu. Nawet w przypadku uznania tych zarzutów za prawdziwe stwierdzono, że to skarżący nie wskazali w jaki sposób miałyby wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Wyjaśniono ponadto, że ze specyfiki postępowania wynika, że Wójt był organem prowadzącym postępowanie i to on, a nie inwestor przy uzgadnianiu i zasięganiu opinii od innych organów pozostaje w relacjach z tymi organami. To organ I instancji występuje z wnioskami o zasięgniecie opinii i uzgodnień, to do niego są kierowane żądania złożenia przez inwestora wyjaśnień i uzupełnień raportu o oddziaływaniu na środowisko. W konsekwencji organ I instancji, kiedy uzupełnienie raportu wymaga dużego nakładu pracy, może na wniosek inwestora, czy też z własnej oceny uznać o konieczności wydłużenia terminu przedłożenia wyjaśnień i uzupełnień, występując z wnioskiem do organów współdziałających. Stwierdzenie przez skarżących, że wzywanie osób składających swoje wnioski w trakcie konsultacji społecznych do potwierdzenia autentyczności podpisów, stanowiło szykanowanie przez urząd tych osób, w ocenie Kolegium należało uznać jako subiektywne odczucie skarżących. Organ I instancji mając wątpliwości co do autentyczności tych podpisów miał prawo do ich weryfikacji. Organ odwoławczy nie zgodził się także z zarzutem podpisania decyzji przez osobę nieuprawnioną. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji miał także prawo prowadzić postępowanie pomimo rozpatrywania przez Sąd sprzeciwu od poprzedniej decyzji Kolegium.
Nie podzielono także argumentacji skarżących, że organy uzgadniające wydały swoje rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy, wobec dokonania przez inwestora ostatnich wyjaśnień w dniu 10 kwietnia 2024 r. Wskazano, że wyjaśnienia udzielone przez inwestora w tym dniu nie można uznać za zmianę treści raportu, zatem organy uzgadniające podjęły swoje rozstrzygnięcie w oparciu o aktualną i ostatnią wersję raportu. Przedstawione w dniu 10 kwietnia 2024 r. wyjaśnienia dotyczyły odpowiedź na wątpliwości i zapytania zgłoszone w pismach stron postępowania, a także na sesji Rady Gminy Dubienka.
Kolegium odniosło się także do przeprowadzonych przez organ I instancji konsultacji społecznych. Wskazało m.in., że w trakcie konsultacji zgłoszono szereg uwag charakteryzujących się obawą przed skutkami inwestycji bez konkretnego wskazania propozycji, czy też wniosków lub umotywowanych zastrzeżeń co do treści raportu o oddziaływaniu na środowisko. Część uczestników konsultacji skierowała zarzuty (około 47 pism), ale dotyczyły one tylko uciążliwości istniejącej fermy drobiu. Do takich uwag, zdaniem Kolegium organ I instancji nie mógł się odnosić, ponieważ nie dotyczą one ustaleń środowiskowych dla planowanej inwestycji, która jest przedmiotem postępowania. Natomiast pozostałe osoby (około 11 pism) wyraziły obawy o negatywny wpływ planowanej inwestycji na środowisko naturalne i na zdrowie mieszkańców, pogorszenie walorów turystycznych miejscowości, nadmierny hałas i odory, zagrożenie wyludnieniem, zmniejszenie wartości nieruchomości, zniszczenie dróg z uwagi na nadmierny ruch. Zgłoszone uwagi nie odnoszą się do konkretnych ustaleń i nie poddają pod wątpliwość informacji zawartych w raporcie o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia, czy też nie odnoszą się do dokonanych uzgodnień i opinii. Cechuje je ogólnikowość i co do zasady sprzeciw odnoszący się realizacji planowanej inwestycji z uwagi na obawy uciążliwością przedsięwzięcia w fazie jego eksploatacji.
Organ odwoławczy nie zgodził się natomiast ze stanowiskiem Wójta, że złożone w ramach konsultacji społecznych pismo Komitetu Społecznego [...] nie może być rozpatrywane, ponieważ komitety nie mogą być uznane za stronę postępowania. Wyjaśniono, że komitet społeczny nie może być stroną postępowania, natomiast jako grupa społeczeństwa ma prawo uczestniczyć w konsultacjach społecznych. Kolegium stwierdziło, że nie można natomiast postawić zarzutu, że organ nie odniósł się do tych uwag i wniosków Komitetu Społecznego, ponieważ na stronie 25 decyzji w jej uzasadnieniu organ I instancji ustosunkował się w zakresie podobnym, jak w piśmie Komitetu Społecznego, opisując udzielone wyjaśnienia dla radnego H. H. w odpowiedzi na jego pismo z dnia 2 lutego 2024 r.
Końcowo Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja organu I instancji jest prawidłowa i nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów postępowania, ani naruszenia prawa materialnego w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wniósł S. P. (dalej jako: "skarżący"), zarzucając naruszenie:
przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i dokonane rozstrzygnięcie, tj.:
I. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji organu I instancji (połączone z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia) pomimo dopuszczenia się przez organ I instancji daleko idących naruszeń przepisów postępowania (sformułowanych szczegółowo w treści odwołania od decyzji organu I instancji i potwierdzonych również w części w zaskarżonej decyzji organu II instancji), skutkujących niewyjaśnieniem okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:
1. art. 6, 7, 8 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 3 ust. 1 pkt 13, art. 62 ust. 1, 66 ust. 1 oraz art. 80 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy środowiskowej, jak również art. 6 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska, poprzez:
1) brak należytej merytorycznej oceny przez organ wydający decyzję środowiskową przedłożonego przez inwestora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wraz z jego aktualizacjami, co przejawia się w szczególności:
- brakiem w treści uzasadnienia decyzji środowiskowej jakichkolwiek informacji wskazujących na poddanie przez organ przedłożonego przez inwestora raportu o oddziaływaniu na środowisko jakiejkolwiek analizie, pomimo że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 8 u.o.o.ś. jednym z elementów oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest właśnie weryfikacja raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (powyższe wynika również z art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy);
- brakiem wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji środowiskowej, czy przedłożony przez inwestora raport oddziaływania na środowisko zawiera wymagane przepisami, w tym w szczególności art. 62 ust. 1 i art. 66 ust. 1 u.o.o.ś., obligatoryjne elementy jego treści;
- brakiem wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji środowiskowej przyczyn, z uwagi na które organ I instancji uznał (idąc w tym zakresie bezrefleksyjnie za treścią raportu), że planowane przedsięwzięcie będzie niezależne technologicznie od już istniejącej fermy drobiu w U. należącej do tego samego podmiotu, w sytuacji, gdy, jak wynika z przepisu art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy, przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, co stanowi wyraz obowiązującego na gruncie przepisów z zakresu ochrony środowiska tzw. zakazu salami slicing;
- nieprzeanalizowaniem przez organ wydający decyzję środowiskową prawdziwości raportu w zakresie deklarowanego przez inwestora sposobu zagospodarowania powstających w związku z działalnością fermy ścieków, w szczególności ścieków przemysłowych, pomimo dokonania przez inwestora w toku postępowania środowiskowego zmiany treści raportu w tym zakresie (w wyniku zakwestionowania twierdzeń inwestora co do możliwości wywozu ścieków przemysłowych do oczyszczalni ścieków w D. ) i dostępnych w przestrzeni publicznej informacji, że inwestor, [...] sp. z o.o., nie zawarł jakiejkolwiek umowy, której przedmiotem byłby wywóz ścieków przemysłowych do oczyszczalni ścieków w C. z już istniejącej fermy drobiu w [...] co równocześnie podaje w daleko idącą wątpliwość możliwość zagospodarowania w ten sposób ścieków przemysłowych powstałych ewentualnie w przyszłości w związku z działalnością kolejnych 13 planowanych kurników;
- brakiem oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko pod kątem ochrony dziedzictwa historycznego i kulturowego, w szczególności ze względu na wskazywaną w toku konsultacji społecznych konieczność przeprowadzenia badań archeologicznych celem wykluczenia realizacji inwestycji na obszarze pochówku żołnierzy wojsk polskich i rosyjskich biorących udział w bitwie pod Dubienką w 1792 r. (de facto bitwa nazwana bitwą pod Dubienką miała miejsce na terenie [...]),
2) brak przeprowadzenia należytego postępowania dowodowego zmierzającego do zweryfikowania treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko pod kątem prawdziwości i rzetelności zawartych w nim twierdzeń, w szczególności w kontekście skutków dla mieszkańców i środowiska już działającej (dużo mniejszej) fermy drobiu w U. należącej do tego samego podmiotu, w tym:
- nieprzeprowadzenie i niezażądanie od inwestora dowodów zmierzających do zweryfikowania prawdziwości deklaracji inwestora w zakresie sposobu zagospodarowania ścieków, w szczególności ścieków przemysłowych, zważywszy na dokonaną przez inwestora zmianę treści raportu w tym zakresie, jak również brak stosownej umowy na zagospodarowanie ścieków przemysłowych powstających w związku z działalnością już istniejącej w U. fermy drobiu należącej do inwestora z właścicielem oczyszczalni ścieków w C.;
- nieprzeprowadzenie i niezażądanie od inwestora dowodów zmierzających do zweryfikowania prawdziwości twierdzeń inwestora zawartych w raporcie o braku powiązań technologicznych z już istniejącą fermą drobiu, w sytuacji, gdy, przykładowo, na etapie realizacji zamierzenia inwestycyjnego woda dla potrzeb jego realizacji będzie pochodzić z ujęcia wody usytuowanego na już istniejącej fermie drobiu należącej do [...] sp. z o.o. (co wynika wprost tak z treści raportu, jak i postanowienia uzgadniającego RDOŚ w Lublinie);
- nieprzeprowadzenie i niezażądanie od inwestora dowodów potwierdzających, że planowane zamierzenie inwestycyjne nie będzie realizowane na obszarze potencjalnych miejsc pochówku oraz miejsc stanowiących pozostałości po umocnieniach i fortyfikacjach z czasów bitwy pod Dubienką-z 1792 r., w szczególności zaniechanie żądania od inwestora przeprowadzenia stosownych badań archeologicznych;
- nieprzeprowadzenie i niezażądanie od inwestora dowodów zmierzających do dokonania oceny skumulowanego oddziaływania obu ferm drobiu na środowisko i komfort życia mieszkańców, pomimo zgłaszanych przez mieszkańców U. już na etapie funkcjonowania fermy składającej się z czterech kurników i formułowanych w toku procedury udziału społeczeństwa (np. w piśmie Komitetu Społecznego wsi U. reprezentowanego przez radnego H. H. z dnia 22 stycznia 2024 r.), jak również w złożonych uprzednio petycjach dolegliwości i niedogodności związanych z już działającą fermą w postaci np.: odczuwalnego silnego odoru, szczególnie w okresie letnim i w trakcie czyszczenia kurników, hałasu wydobywającego się z fermy, dolegliwości (kaszel, pieczenie oczu i skóry) odczuwanych w związku z substancjami wydalanymi przez wentylatory z kurników;
W konsekwencji rozstrzygnięcie w sprawie organ I instancji (a za nim również organ odwoławczy) oparł na niepełnym materiale dowodowym, tj. wyłącznie na treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, którego dodatkowo nie poddał należytej analizie, jak również z pominięciem wynikającej z ustawy Prawo ochrony środowiska zasady przezorności.
Organ odwoławczy powielił, zdaniem skarżącego, błędy proceduralne organu I instancji wskazane w pkt. 1) i 2) powyżej, przypisując raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko charakter "superdowodu", który może być obalony tylko w drodze kontrraportu. Powyższe, pomimo wskazania w treści zaskarżonej decyzji, że raport jako dowód w sprawie powinien podlegać wnikliwej analizie organu rozpoznającego sprawę, skutkowało brakiem poddania treści raportu jakiemukolwiek badaniu również przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy nie dostrzegł także potrzeby przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów ukierunkowanych na zweryfikowanie prawdziwości raportu i zawartych w nim deklaracji np. co do sposobu zagospodarowania ścieków przemysłowych, pomijając całkowicie okoliczność funkcjonującej już na terenie Uchańki fermy przemysłowej należącej do tego samego inwestora i co najmniej uprawdopodobnioną w odwołaniu okoliczność braku legitymowania się przez tegoż inwestora umową uprawniającą do wywozu ścieków przemysłowych z już istniejącej fermy do oczyszczalni ścieków w C. (przy równoczesnej niemożności ich odprowadzania do oczyszczalni ścieków w D. ).
3) niedokonanie należytej oceny zgodności planowanego przedsięwzięcia z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - w tym zakresie ocenę tę przeprowadził dopiero organ odwoławczy, pomimo że brak takiej oceny skutkować powinien uchyleniem decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwagi na nie wyjaśnienie przez organ I instancji okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,
2. art. 6, 7, 8 § 1, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 77 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 i art. 85 ust. 2 u.o.o.ś. poprzez:
1) niewskazanie w treści decyzji środowiskowej, na których postanowieniach organów uzgadniających (RDOŚ w Lublinie oraz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Lublinie), jak również na których opiniach organów opiniujących (Marszałka Województwa Lubelskiego oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chełmie) oparta została ta decyzja, zważywszy, że:
- w toku postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem [...] sp. z o.o. w styczniu 2021 r. wydane zostały łącznie po trzy postanowienia organów uzgadniających oraz po dwie opinie organów opiniujących,
- żaden z aktów administracyjnych wydanych przez właściwe organy nie został wyeliminowany z obrotu prawnego (uchylony, unieważniony itp.),
- z uzasadnienia decyzji środowiskowej nie wynika, aby okoliczność czy to uchylenia uprzedniej decyzji Wójta czy to wydania nowego aktu administracyjnego skutkowała automatycznym uchyleniem czy unieważnieniem wcześniejszego aktu administracyjnego; okoliczność ta nie wynika również z postanowień i opinii odpowiednio organów uzgadniających i organów opiniujących,
2) oparcie decyzji środowiskowej na postanowieniach i opiniach wydanych na podstawie nieostatecznej wersji raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (ostatnia aktualizacji raportu dokonana została w dniu 25 lipca 2023 r.) bądź przed udzieleniem przez inwestora pełnych wyjaśnień co do jego treści (ostatnie wyjaśnienia inwestora co do treści raportu, jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zostały przekazane w dniu 10 kwietnia 2024 r., a więc dzień przed wydaniem decyzji środowiskowej),
3) brak uwzględnienia w treści decyzji środowiskowej wszystkich warunków - uzgodnień wynikających z postanowienia RDOŚ z dnia 1 marca 2024 r. i poprzedzającego je postanowienia z dnia 7 grudnia 2023 r.,
4) brak wyjaśnienia w treści uzasadnienia decyzji środowiskowej przyczyn, z uwagi na które Wójt nie uwzględnił w zaskarżonej decyzji części uwag i wytycznych wynikających z opinii sanitarnej z dnia 25 września 2023 r., wydanej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chełmie,
5) brak wyjaśnienia w treści uzasadnienia decyzji środowiskowej przyczyn, z uwagi na które Wójt Gminy D. nie uwzględnił w zaskarżonej decyzji części uwag i wytycznych wynikających z opinii Marszałka Województwa Lubelskiego z dnia 9 marca 2023 r.,
zaistnienie, na skutek wadliwego i niepełnego zastosowania uzgodnień i opinii w zakresie określonym w pkt. 3. i pkt. 4 powyżej, wewnętrznych sprzeczności w treści decyzji środowiskowej odnośnie do:
- maksymalnej obsady poszczególnych kurników (inaczej w tym zakresie na str. 1 niż na str. 4 decyzji),
- miejsca usytuowania domu kierownika fermy (inaczej w tym zakresie na str. 2 niż na str. 3 decyzji).
Powyższe braki i uchybienia zostały niejako zaaprobowane przez organ odwoławczy, który jednakże nie wyjaśnił, w jaki sposób winna być interpretowana treść decyzji organu I instancji w zakresie choćby występujących w niej wewnętrznych sprzeczności; do części zarzutów w powyższym zakresie organ odwoławczy równocześnie w żaden sposób się nie odniósł;
3. naruszenia przepisów art. 6, 7, 8 § 1, 9, 10 § 1 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 74 ust. 3 ustawy w zw. z art. 49-k.p.a. i art. 74 ust. 3a ustawy, jak również art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy nowelizującej z dnia 13 lipca 2023 r. poprzez:
brak ustalenia i wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji środowiskowej dokładnej liczby stron postępowania ustalonych przez organ, jak również danych nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia, a tym samym brak wyjaśnienia w uzasadnieniu tej decyzji podstaw zastosowania przepisu art. 74 ust. 3 ustawy w zw. z art. 49 k.p.a.,
brak skutecznego doręczenia stronom istotnych informacji na temat toczącego się postępowania administracyjnego, przejawiające się w szczególności:
- wybiórczym dokonywaniem obwieszczeń związanych z prowadzonym postępowaniem na stronach internetowych BIP urzędu (adres: ugdubienka.e- biuletyn.pl),
- brakiem publikacji obwieszczeń dotyczących prowadzonego postępowania środowiskowego w zakładce "Decyzje środowiskowe" i zamiast tego publikowaniem obwieszczeń w zakładce "Aktualności",
- błędnym informowaniem stron postępowania w obwieszczeniach publikowanych w formie pisemnej o miejscu ich publikacji w Internecie – podana w obwieszczeniach strona BIP UG Dubienka: bip.lublin.pl/dubienka nie istnieje,
niepoinformowanie stron postępowania o możliwości zapoznania się z uzupełnionym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji środowiskowej, a co się z tym wiąże - uniemożliwienie stronom wypowiedzenia się w zakresie uzupełnionego materiału dowodowego, przejawiające się w szczególności:
- brakiem poinformowania stron o wydaniu przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie kolejnego postanowienia w ramach procedury uzgodnieniowej z dnia 1 marca 2024 r.,'
- brakiem poinformowania stron o stanowisku inwestora odnośnie do zgłaszanych przez strony zarzutów dotyczących raportu o oddziaływaniu na środowisko,
- brakiem informowania stron o aktualizacjach i uzupełnieniach raportu o oddziaływaniu na środowisko dokonywanych przez inwestora,
utrudnianie stronom i innym osobom zainteresowanym (w tym działającemu na ich zlecenie specjaliście z zakresu ochrony środowiska) możliwości uzyskania pełnej treści raportu o oddziaływaniu na środowisko, a tym samym uniemożliwienie pełnej i profesjonalnej analizy treści raportu i ewentualne przygotowanie kontrraportu przez osobę uprawnioną na zlecenie stron postępowania,
nienależyte wyjaśnienie zarówno w sentencji decyzji środowiskowej, jak i w treści jej uzasadnienia podstawy prawnej jej wydania, zważywszy na okoliczność zmiany w toku postępowania administracyjnego przepisów ustawy.
W powyższym zakresie organ odwoławczy, bądź nie dostrzegł wskazywanych uchybień (wskazując choćby na prawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania, pomimo niewyjaśnienia okoliczności z tym związanych w jakikolwiek sposób w uzasadnieniu decyzji organu I instancji), bądź nie przypisał im należytej wagi (np. uznając, że organ administracji może w dowolnym miejscu publikować wymagane obwieszczenia i de facto samodzielnie decydować, o jakich okolicznościach dotyczących prowadzonego postępowania winien informować strony postępowania w drodze obwieszczeń), bądź też w ogóle się do nich nie odniósł (jak choćby do okoliczności odsyłania w treści obwieszczeń do nieistniejącej strony internetowej czy też do okoliczności niewyjaśnienia podstawy prawnej wydanej przez organ I instancji decyzji, zważywszy na zaistniałą w toku postępowania zmianę istotnych z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy przepisów ustawy).;
4. art. 5, 29, 33 ust. 1, 36, 37 pkt 2 ustawy oraz art. 7, 8 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez:
1) nienależyte zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu . środowiskowym jako wymagającym udziału społeczeństwa, w tym:
- wybiórcze dokonywanie obwieszczeń związanych z prowadzonym postępowaniem na stronach internetowych BIP urzędu (adres: ugdubienka.e- biuletyn.pl),
- brak publikacji obwieszczeń dotyczących prowadzonego postępowania środowiskowego w zakładce "Decyzje środowiskowe" (zamiast tego obwieszczenia publikowano w zakładce "Aktualności"),
- zignorowanie wniesionych przez mieszkańców i innych zainteresowanych petycji sprzeciwiających się rozbudowie fermy w [...], w tym: pierwszej petycji wniesionej do Wójta i drugiej petycji wniesionej do Rady Gminy Dubienka,
- nieprzeprowadzeniu rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, pomimo wiedzy organu na temat sprzeciwu mieszkańców i innych zainteresowanych osób odnośnie do planowanego przez inwestora przedsięwzięcia,
2) brak merytorycznego odniesienia się w treści uzasadnienia decyzji organu I instancji do złożonych przez zainteresowanych uwag i wniosków dotyczących rozbudowy fermy drobiu w [...] (w treści uzasadnienia decyzji odnotowano jedynie okoliczność składania określonych pism, bez merytorycznego odniesienia się organu do ich treści), pomimo ciążącego, na organie obowiązku podania w uzasadnieniu zarówno informacji o udziale społeczeństwa w postępowaniu, jak i wskazania, w jaki . sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały-uwzględnione uwagi i wnioski,
3) całkowite pominięcie uwag i wniosków złożonych w dniu 2 lutego 2024 r. w toku procedury udziału społeczeństwa przez Komitet Społeczny wsi U.,
składający się z 5 osób, z uwagi na okoliczność, że komitet nie może być stroną postępowania, w sytuacji, gdy złożone uwagi i wnioski były składane w ramach procedury udziału społeczeństwa, a nie jako stanowisko strony postępowania - do zawartych we wskazanym piśmie uwag i wniosków organ w jakikolwiek sposób się nie ustosunkował.
Organ odwoławczy w dużej mierze dostrzegł również przywołane wyżej uchybienia proceduralne organu I instancji, nie przypisując im jednak należytej wagi, bezpodstawnie równocześnie oczekując, że w toku konsultacji społecznych mieszkańcy, bywalcy i sympatycy wsi U. powinni przedstawić organowi umotywowane, analityczne i szczegółowe argumenty ukierunkowane na podważenie treści raportu o oddziaływaniu na środowisko, nie formułując równocześnie takich oczekiwań w stosunku do organu prowadzącego postępowanie jako organu niewyspecjalizowanego;
5. art. 107 § 3 k.p.a: oraz art. 85 ust. 2 u.o.o.ś. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia decyzji przez organ I instancji, w szczególności poprzez:
1) brak wyjaśnienia przebiegu postępowania administracyjnego do chwili uchylenia pierwotnie wydanej w sprawie decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze,
brak wyjaśnienia przyczyn, z uwagi na które pierwotna decyzja Wójta Gminy Dubienka została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie,
brak wskazania w uzasadnieniu decyzji, że kwestia odmowy uzupełnienia wydanej w sprawie decyzji kasatoryjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie była przedmiotem zaskarżenia sprzeciwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie,
lakoniczne uzasadnienie prawne wydanej decyzji - zdecydowaną większość uzasadnienia zajmuje część historyczna, ograniczająca się jednak do przedstawienia przebiegu postępowania od czasu uchylenia uprzednio wydanej decyzji, przy równoczesnym faktycznym braku jakiegokolwiek merytorycznego odniesienia się do treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jak i wydanych przez uprawnione organy postanowień uzgadniających i opinii,
brak wskazania w treści uzasadnienia decyzji organu I instancji, które z postanowień organów uzgadniających i które opinie organów opiniujących stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji (biorąc pod uwagę, że od 2021 r. były wydane po trzy postanowienia uzgadniające i po dwie opinie),
brak merytorycznego odniesienia się w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji do złożonych przez zainteresowanych w ramach procedury udziału społeczeństwa, jak i w toku całego postępowania administracyjnego, uwag i wniosków dotyczących rozbudowy fermy drobiu w [...] (w treści uzasadnienia decyzji odnotowano jedynie okoliczność składania określonych pism, bez merytorycznego odniesienia się organu do ich treści), pomimo ciążącego na organie obowiązku podania w uzasadnieniu zarówno informacji o udziale społeczeństwa w postępowaniu, jak i wskazania, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski.
Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego wskazuje, że w dużej mierze podzielił on argumentację zawartą w odwołaniu odnośnie do wadliwości uzasadnienia decyzji organu I instancji. Pomimo tego jednak organ odwoławczy błędnie nie uwzględnił uchybień w powyższym zakresie jako podstawy do uchylenia decyzji środowiskowej.;
6. art. 7, 8 ust. 1 i 9 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przejawiające się w naruszeniu zasady bezstronności organu administracji publicznej i rażącym przedkładaniu jednostkowego interesu inwestora ponad interes i bezpieczeństwo, w tym zdrowotne, mieszkańców i bywalców [...], co w ramach prowadzonego postępowania środowiskowego polegało w szczególności na:
1) bezkrytycznym i bezrefleksyjnym przyjęciu przedłożonego przez inwestora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (jak również jego aktualizacji) jako podstawy wydanej decyzji środowiskowej, bez poddania go jakiejkolwiek samodzielnej merytorycznej analizie - wszelkie aktualizacje, uzupełnienia i wyjaśnienia w zakresie: raportu wynikały z działań podejmowanych przez organy uzgadniające i opiniujące, w szczególności Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie bądź mieszkańców gminy (jak w przypadku sprawy ścieków i niedostrzeganej przez organ kwestii niemożności odbierania ścieków przemysłowych przez lokalną oczyszczalnię ścieków); równocześnie Wójt Gminy Dubienka orzekł w części w zaskarżonej decyzji wbrew treści aktów administracyjnych wydanych przez organy uzgadniające i opiniujące, lecz zgodnie z wolą inwestora wyrażoną w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,
2) podjęciu przez Wójta Gminy Dubienka działań ukierunkowanych na bezprawne pozbawianie statusu strony osób, które złożyły odwołanie od pierwotnie wydanej decyzji, w szczególności poprzez wprowadzenie w błąd SKO w Chełmie co do przysługiwania odwołującym statusu strony postępowania,
3) utrudnianiu dostępu zainteresowanym osobom do treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w tym poprzez odmawianie udostępnienia jego kserokopii bądź wersji elektronicznej dokumentu,
4) składaniu w interesie inwestora do organów uzgadniających i opiniujących wniosków o przedłużenie terminów zakreślanych przez te organy na udzielenie wyjaśnień,
5) procedowaniu sprawy po uchyleniu pierwotnie wydanej decyzji, pomimo tego, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w związku z odmową jej uzupełnienia o rozstrzygnięcie w odniesieniu do postanowień organów uzgadniających, została zaskarżona sprzeciwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i wyrok tegoż Sądu zapadł dopiero w lutym 2023 r.,
6) faktycznym szykanowaniu części osób, które złożyły swoje stanowiska w toku procedury udziału społeczeństwa wyrażające sprzeciw wobec planowanej inwestycji, poprzez ich wezwanie przez organ celem stawiennictwa w Urzędzie Gminy i potwierdzenie autentyczności podpisów,
7) wydaniu decyzji przez wójta, który już w pierwszej turze tegorocznych wyborów samorządowych (uzyskując trzeci wynik spośród kandydatów, wynoszący 19,02 %) je przegrał, po przeprowadzeniu wyborów, a więc niemającego społecznego mandatu do sprawowania funkcji, nie czekając na ukonstytuowanie się nowych władz gminy mając równocześnie na względzie wątpliwości natury konstytucyjnej co do zgodności z ustawą zasadniczą dokonanego przez poprzedni parlament przedłużenia kadencji organów samorządu.
Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie podzielił twierdzeń zawartych w odwołaniach o uprzywilejowaniu inwestora jako strony postępowania, nie przedstawiając jednak szerszej i przekonującej argumentacji uzasadniającej to stanowisko.
II. art. 138 § 2 w zw. § 2b k.p.a. w zw. z art. 136 § 2 i § 3 k.p.a. poprzez błędne nieuchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji stwierdzonych również przez sam organ odwoławczy naruszeń przepisów postępowania i przeprowadzenie przez organ odwoławczy samodzielnego postępowania wyjaśniającego w zakresie obejmującym m. in.:
ocenę zgodności inwestycji, której dotyczy wydana decyzja środowiskowa z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
formalną ocenę zgodności dowodu w postaci raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko z przepisami ustawy środowiskowej - merytorycznej oceny tego dowodu organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji, również zaniechał,
ocenę treści składanych przez zainteresowanych w ramach procedury udziału społeczeństwa uwag i wniosków nierozpatrzonych przez organ I instancji,
dokonanie własnej wykładni (choć niejasnej) znajdujących się w decyzji środowiskowej sprzeczności i niejasności co do ustalonych warunków środowiskowych realizacji przedsięwzięcia, pomimo niezaistnienia ustawowych przesłanek uprawiających organ II instancji do przeprowadzenie przezeń samodzielnie postępowania wyjaśniającego, wynikających z art. 136 § 2 i § 3 k.p.a. (brak wniosku co do przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego którejkolwiek ze stron postępowania);
III. art. 8 § 1 i § 2 oraz art. 11. k.p.a. poprzez brak konsekwencji organu odwoławczego przy rozpoznawaniu sprawy biorąc pod uwagę stanowisko Kolegium zawarte w decyzji z dnia 25 października 2022 r., uchylającej do ponownego rozpoznania pierwotnie wydaną przez Wójta Gminy Dubienka decyzję środowiskową w porównaniu ze stanowiskiem tegoż organu zawartą w zaskarżonej decyzji w zakresie tych samych kwestii, w tym w odniesieniu do:
1) sposobu dokonania ustaleń co do zgodności zamierzonej inwestycji z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) konieczności udokumentowania i sporządzenia przez organ prowadzący postępowanie wykazu stron postępowania oraz dokładnego ustalenia kręgu osób będących stronami postępowania,
3) konieczności odniesienia się przez organ wydający decyzję środowiskową w treści uzasadnienia decyzji do uwag i wniosków zgłoszonych w toku konsultacji społecznych (opisania, w jaki sposób zostały one wzięte pod uwagę i w jakim, zakresie zostały uwzględnione),
4) związania treścią postanowień organów uzgadniających oraz możności odstępowania od treści opinii organów opiniujących wyłącznie w przypadku ich sprzeczności z treścią uzgodnień, jak również obowiązku organu wyjaśnienia przyczyn odstępstw od treści opinii,
5) prawnego znaczenia przypadku dokonywania w ramach tego samego postępowania kilkukrotnych uzgodnień (jak to miało miejsce w przypadku postanowień uzgadniających PGW Wody Polskie RZGW w Lublinie wydanych dla potrzeb pierwotnie wydanej decyzji środowiskowej),
6) konieczności wydawania uzgodnień i opinii odpowiednio przez organy uzgadniające i organy opiniujące na podstawie ostatecznej treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, po uzyskaniu wszystkich aktualizacji, uzupełnień i wyjaśnień od inwestora,
7) konieczności informowania zarówno uczestników postępowania, jak i szerokiej opinii publicznej, a także organów uzgadniających i opiniujących o wszelkich zmianach, uzupełnieniach i wyjaśnieniach składanych do raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,
8) konieczności udokumentowania przez organ publikacji obwieszczeń dotyczących postępowania środowiskowego, w tym na stronie BIP Urzędu Gminy Dubienka;
IV. art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie, w szczególności prawne, decyzji, przejawiające się:
brakiem przytoczenia przepisów prawa bądź stosownych judykatów potwierdzających prezentowane przez organ odwoławczy stanowisko w ustosunkowaniu się do większości sformułowanych w odwołaniach zarzutów w stosunku do decyzji środowiskowej,
brakiem odniesienia się przez organ odwoławczy do istotnej części zarzutów sformułowanych w odwołaniach bądź odniesieniem się do nich w sposób lakoniczny, pozbawiony jakiejkolwiek argumentacji.
W obszernym uzasadnieniu skargi (59 stron) skarżący szerzej przedstawił swoje stanowisko i zarzuty wobec wydanych decyzji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoją argumentację w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.
Pismem z 24 listopada 2024 r. inwestor wniósł odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie. W ocenie spółki w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w zakresie wskazywanym w treści skargi, jak również do naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności postanowień ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie, środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko i ustawy Prawo ochrony środowiska i innych. Wskazano m.in., że organy dokonały oceny treści raportu w zakresie jego kompletności i zgodności z art. 66 ustawy środowiskowej i uznały ten dowód za kompleksowy i miarodajny, po jego wielokrotnych uzupełnieniach. Takie same stanowisko wyraziły w toku postępowania cztery wyspecjalizowane organy uzgadniające i opiniujące.
Pismem z 20 stycznia 2025 r. do postępowania zgłosił się pełnomocnik skarżącego, popierając w całości wniesioną skargę i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Dubienka i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Pełnomocnik skarżącego w sposób syntetyczny przedstawił zarzuty grupując je w następujący sposób:
1. zarzuty odnoszące się do naruszeń w zakresie treści decyzji środowiskowej Wójta, niedostrzeżonych przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji:
- niezgodności treści decyzji środowiskowej z postanowieniami uzgadniającymi RDOŚ w Lublinie z dnia 1 marca 2024 r. oraz 7 grudnia 2023 r., w szczególności zaś w odniesieniu do maksymalnej dopuszczalnej obsady poszczególnych kurników;
- niewyjaśnienia w treści decyzji środowiskowej przyczyn niezgodności i odstępstw treści tej decyzji z warunkami wynikającymi z opinii sanitarnej z dnia 25 września 2023 r. wydanej przez PPIS w Chełmie oraz opinii Marszałka Województwa Lubelskiego z dnia 9 marca 2023 r.;
- istnienia wewnętrznych sprzeczności w treści decyzji środowiskowej;
- niedokonania należytej oceny zgodności planowanego przedsięwzięcia z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w powyższym zakresie ocenę przeprowadził dopiero organ odwoławczy;
- braku wyjaśnienia w treści uzasadnienia decyzji środowiskowej informacji wskazujących na poddanie raportu o oddziaływaniu na środowisko przedłożonego przez inwestora jakiejkolwiek analizie, pomimo że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy środowiskowej jednym z elementów oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest weryfikacja raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (powyższe wynika również z art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy);
- braku wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji środowiskowej, czy przedłożony przez inwestora raport oddziaływania na środowisko odpowiada warunkom formalnym przewidzianym w ustawie środowiskowej, w szczególności zaś , czy zawiera wymagane art. 62 ust. 1 i art. 66 ust. 1 ustawy obligatoryjne elementy jego treści;
- oparcia decyzji środowiskowej na postanowieniach i opiniach wydanych na podstawie nieostatecznej wersji raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (ostatnia aktualizacji raportu dokonana została w dniu 25 lipca 2023 r.) bądź przed udzieleniem przez inwestora pełnych wyjaśnień co do jego treści;
2. zarzuty odnoszące się do naruszeń w zakresie postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy obu instancji:
- nieprzeprowadzenie przez Wójta jakiejkolwiek analizy i dostarczonego przez inwestora raportu o oddziaływaniu na środowisku;
- ograniczenie postępowania dowodowego wyłącznie do dostarczonego przez inwestora raportu o oddziaływaniu na środowisko;
3. zarzuty odnoszące się do naruszeń związanych z zakresem ustaleń dokonywanych przez organ odwoławczy niejako w zastępstwie organu pierwszoinstancyjnego:
Zdaniem skarżącego Kolegium dokonało w sposób nieuprawniony istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń niejako w zastępstwie organu I instancji oraz nie odniosło się do wielu sformułowanych w odwołaniu zarzutów. Ponadto wykazało się daleko idącą niekonsekwencją w sposób zupełnie odmienny oceniając występowanie tego samego rodzaju naruszeń.
4. zarzuty odnoszące się do naruszeń organu pierwszoinstancyjnego związanych z zapewnieniem czynnego udziału stroń w postępowaniu administracyjnym oraz procedura udziału społeczeństwa w postępowaniu środowiskowym:
- faktyczne utrudnianie stronom możliwości rzetelnego zapoznania się z treścią raportu o oddziaływaniu na środowisko, w tym odmowa udostępnienia raportu działającemu w imieniu mieszkańców Uchańki specjaliście z zakresu ochrony środowiska, a tym samym uniemożliwienie przygotowania tzw. kontrraportu,
- nieinformowanie stron o możliwości zapoznania się z uzupełnionym materiałem dowodowym, w tym o aktualizacjach i uzupełnieniach raportu,
- brak należytego ustosunkowania się do treści skierowanych przez zainteresowanych w toku procedury udziału społeczeństwa uwag, wniosków i stanowisk, połączone z całkowitym zignorowaniem części z nich (w szczególności pisma Komitetu Społecznego wsi U.), jak również pominięcie przy rozpoznawaniu sprawy skierowanych przez zainteresowanych petycji przeciwko rozbudowie fermy drobiu,
- faktyczne faworyzowanie inwestora w toku całego postępowania administracyjnego, przejawy czego wskazano w treści skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 71 ust. 2 pkt 1 i 2 u.u.i.ś., zgodnie z którym uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko i przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych - wydawanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 i 553), co wynika z treści art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy. Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dołącza się do wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 72 ust. 3 ustawy). Stosownie do art. 71 ust. 1 cyt. ustawy, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania dla realizacji konkretnego przedsięwzięcia. Charakter planowanej inwestycji określa zatem konieczność uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przed złożeniem wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę.
Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 8 u.u.i.ś, przez ocenę oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, której dokonuje organ przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, należy rozumieć postępowanie obejmujące w szczególności weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień oraz zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.
Jak przy tym stanowi art. 80 ust. 1 u.u.i.ś., jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:
1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;
2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;
3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;
4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.
Na gruncie przepisów omawianej ustawy w orzecznictwie sądowadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest decyzją związaną. Oznacza to, że organ właściwy do wydania tej decyzji winien przeprowadzić postępowanie przewidziane przepisami powołanej ustawy i jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy. Wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można odmówić jedynie w razie: (1) niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej), (2) odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii, przez organy o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej, (3) braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1), (4) gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar (...), a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2), (5) jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie to wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odmawia zgody na realizację tego przedsięwzięcia, o ile nie zostaną spełnione warunki, o których mowa w art. 68 pkt 1, 3 i 4 tej ustawy (art. 81 ust. 3). Jeżeli żadna z wymienionych okoliczności nie zachodzi, organ jest obowiązany do określenia środowiskowych uwarunkowań.
Jak stanowi art. 85 ust. 1 uooś decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia, zaś zgodnie z ust. 2 uzasadnienie, niezależnie od wymagań wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego powinno zawierać:
1) w przypadku, gdy przeprowadzona została ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko:
a) informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa,
b) informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione:
- ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko
- uzgodnienia i opinie organów, o których mowa w art. 77 ust. 1
- wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone,
c) uzasadnienie stanowiska, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4;
2) w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1, uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Należy przyjąć, że przywołane wyżej przepisy ukazują model prawidłowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Z jednej strony przepisy art. 80 ust. 1 i 2 u.o.o.ś. wskazują przesłanki warunkujące wydanie takiej decyzji, a z drugiej strony art. 85 ust. 2 ustawy przedstawia sposób, w jaki decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach winna być przedstawiona (wyjaśniona) społeczeństwu, w kontekście potraktowania przez organ przesłanek wydania takiej decyzji.
W ocenie Sądu trudno w treści decyzji organu I intencji znaleźć spełnienie warunków określonych w art. 85 ustawy. Całokształt uchybień jakich dopuścił się organ I instancji uzasadniało jej uchylenie, a w konsekwencji uchylnie utrzymującą ją w mocy decyzji Kolegium.
W przedmiotowej sprawie planowane przedsięwzięcie zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 2016 poz. 71), zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego ocena oddziaływania na środowisko jest wymagana. Planowane przedsięwzięcie kwalifikuje się więc do przedsięwzięć, dla których obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko jest obligatoryjny.
W postępowaniu środowiskowym, ocena okoliczności faktycznych dokonywana jest w oparciu o przygotowany raport, który stanowi istotny środek dowody i który organ obowiązany jest uwzględnić przy wydawaniu decyzji. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest jednym z najważniejszych elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Aby opracowanie to w każdym przypadku zawierało informacje niezbędne do zakończenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, ustawodawca zakreślił kazuistycznie w art. 66 u.u.i.ś. elementy, które winien zawierać każdy raport oddziaływania na środowisko. Raport niespełniający wymagań materialnych, ustalonych w art. 66 ustawy, bądź też wymagań formalnych z art. 75 k.p.a., nie może być uznany za środek dowodowy zgodny z prawem, a tym samym niemożliwym jest zarówno ustalenie, że inwestor wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku przedłożenia takiego raportu, a w konsekwencji, niemożliwym jest także wydanie prawidłowej decyzji środowiskowej, gdyż nie można przeprowadzić bez raportu niewadliwej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (patrz: art. 3 ust. 1 pkt 8 lit. a i art. 62 ust. 1 ustawy). Wobec tego zadaniem organu prowadzącego postępowanie jest sprawdzenie zawartości raportu w kontekście spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych. Organ musi samodzielnie ocenić raport, a wyniki tej oceny winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 8 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2584/15 - wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych znajdują się w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy także wskazać, że z obowiązku wnikliwiej weryfikacji przez organ danych zawartych w raporcie nie zwalnia uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Pozytywne stanowisko organu uzgadniającego nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie główne od samodzielnej oceny kompletności raportu, a także weryfikacji stanowiska organu współdziałającego, gdyż to organ główny odpowiada za wydanie rozstrzygnięcia (por. np. wyrok NSA z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2156/18). Raport, jakkolwiek powinien być opracowaniem eksperckim, to jest dokumentem prywatnym i nie korzysta z domniemań przewidzianych w art. 76 k.p.a., ani nie posiada wzmocnionej mocy dowodowej na równi z opinią biegłego wykonaną na zlecenie organu (art. 84 k.p.a.). W szczególności, to inwestor decyduje o wyborze autora raportu oraz finansuje prace nad raportem. Brak jest tu zatem charakterystycznej dla dowodu z opinii biegłego gwarancji pełnej niezależności. Organ jest więc nie tylko uprawniony, ale wręcz zobowiązany do dokonania samodzielnej oceny, czy raport jest rzetelny, spójny oraz wolny od niejasności i nieścisłości.
W ocenie Sądu, organ I instancji, a za nim organ odwoławczy nie dokonał oceny przedłożonego przez inwestora raportu oddziaływania na środowisko. Za taką ocenę nie może być bowiem uznane lakoniczne stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że raport zawiera wszelkie wymagane elementy określone w art. 66 ust. 1 u.o.o.ś. i podlegał ocenie organów wyspecjalizowanych w ochronie środowiska i uzgadniających realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. Podkreślić należy, że prawidłowo przeprowadzona weryfikacja raportu winna opierać się - jak trafnie podnosi się w orzecznictwie - na indywidualnej jego analizie, a nie na generalnej jego akceptacji, jak to uczyniono w niniejszej sprawie. Indywidualna ocena raportu powinna być należycie uargumentowana, a takiej argumentacji zabrakło w przedmiotowej sprawie, co świadczy o niewłaściwej realizacji obowiązku wynikającego z art. 80 k.p.a. W szczególności nie wymieniono elementów raportu ani nie zestawiono ich z treścią art. 66 ust. 1 u.o.o.ś., który to określa minimalne wymogi raportu. Brak jest również oceny wariantów przedstawionych w raporcie, w tym proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, jak także uzasadnienie ich wyboru, określenie przewidywanego oddziaływania analizowanych wariantów na środowisko, oraz porównanie oddziaływań analizowanych wariantów. Wskazać należy, że analiza treści art. 66 u.o.o.ś. prowadzi do wniosku, że zadaniem organu prowadzącego postępowanie jest przede wszystkim ustalenie, czy opracowanie zawiera komplet niezbędnych informacji pozwalających na ocenę przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko, ludność, krajobraz czy zabytki oraz informacji identyfikujących rodzaj i skalę skutków środowiskowych, a także społecznych. W przedmiotowej w sprawie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji zabrakło odniesienia się do wskazanych kwestii, chociaż mieszkańcy Uchańki zwracali uwagę na ujemne oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi. Wskazać należy, że raport może być kwestionowany przez strony, jak również przez przedstawicieli społeczeństwa, zaś skuteczność zarzutów wobec raportu może być różna w zależności od poparcia ich odpowiednimi dowodami i konkretną argumentacją, jednak w każdym przypadku powinnością organu administracji jest wyjaśnienie i ocena rozbieżnych stanowisk dotyczących oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Do raportu stosuje się wszystkie zasady postępowania dowodowego, dlatego też by można było uznać, że raport został właściwie sporządzony, organ zobligowany jest dokonać jego rzetelnej oceny i to nawet wtedy, gdy osoba kwestionująca opracowanie nie składa przeciwraportu. Jeszcze raz należy podkreślić, że raport wchodzi w skład materiału dowodowego sprawy, i mimo iż jest sporządzony na zlecenie inwestora przez osobę dysponującą specjalistyczną wiedzą, to podlega w toku tego postępowania badaniu przez właściwy organ prowadzący postępowanie w trybie art. 80 k.p.a. i nie zwalnia to organu od czynienia własnych ustaleń zmierzających do weryfikacji przedstawionych danych. Zasada prawdy obiektywnej obliguje organ do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych oraz oceny wartości dowodowej raportu, a w przedmiotowej sprawie brak jest przedstawienia jakiejkolwiek zindywidualizowanej oceny tego raportu przez organy administracji. Dodać także należy, że organ I instancji poprzestał na przyjęciu treści raportu i oświadczeniu inwestora, bez wyjaśnienia podnoszonych w toku postępowania przez strony kwestii zagospodarowania ścieków przemysłowych. W prowadzonym postępowaniu nie zostały rozwiane wątpliwości co do kwestii zagospodarowania ścieków przemysłowych w planowanej fermie. Nie ulega wątpliwości, że nie jest wymagane przedstawienie przez inwestora promes umów zawartych z potencjonalnymi odbiorcami, ale w sytuacji wykazywanych w toku postępowania wątpliwości co do prawidłowości odbioru ścieków przemysłowych z istniejącej fermy przez oczyszczalnie ścieków w C., a następnie zadeklarowanie w raporcie tego samego odbiorcę i zaakceptowanie tego przez organ I instancji należy uznać za niewystarczające. Powielenie w tym zakresie stanowiska autora raportu oraz wyjaśnień inwestora nie stanowi o rzetelnie dokonanej oceni, która musi spełniać wymogi art. 85 ust.2 pkt 1 ustawy.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji wystąpił o uzgodnienie warunków planowanego przedsięwzięcia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska i Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Niezbędne było również zasięgnięcie opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego i Marszałka Województwa. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska i Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie pozytywnie uzgodnili planowane przedsięwzięcie oraz zostały wydane pozytywne opinie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Marszałka Województwa.
W tym miejscu wskazać należy, że wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyraża się w niemożności wydania decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, a także w niedopuszczalności określenia w decyzji pozytywnej warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z 10 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 751/2010, CBOSA). Art. 80 § 1 pkt 1 ustawy środowiskowej stwierdza, że właściwy organ wydając decyzję środowiskową "bierze pod uwagę" wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1. Wyjaśnić jednak należy, że wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyraża się jedynie w niemożności wydania decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego oraz w niedopuszczalności określenia w decyzji pozytywnej warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający. Pozytywne stanowisko organu uzgadniającego nie obliguje automatycznie organu prowadzącego postępowanie główne, w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, do wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeśli ten ostatni organ z uzasadnionych przyczyn nie akceptuje któregokolwiek z istotnych ustaleń lub warunków określonych w postanowieniu organu uzgadniającego. Należy podkreślić, że organ występujący o uzgodnienie powinien za każdym razem dokonywać weryfikacji stanowiska organu współdziałającego, gdyż to on ponosi ostateczną odpowiedzialność za końcowy wynik postępowania, a zatem również za warunki przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (por. K. Gruszecki, Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, Wrocław 2009, s. 229; tak też wyrok WSA w Poznaniu z 21 października 2010 r., II SA/Po 411/10, CBOSA, wyrok WSA z 20 kwietnia 2021 r. sygn. III OSK 376/21). Natomiast opinia organu współdziałającego jest najsłabszą formą współdziałania pomiędzy organami administracji i nie ma charakteru wiążącego dla organu prowadzącego postępowanie główne. Dlatego też organ taki nie jest związany poglądami wypowiedzianymi przez organy współdziałające w formie opinii. Niemniej jednak w decyzji środowiskowej należy wyjaśnić, z jakich powodów nie podziela się stanowiska organu opiniującego.
W niniejszej sprawie w decyzji środowiskowej doszło do odmiennego określania warunków planowanego przedsięwzięcia jakie zostały określone w postanowieniu RDOŚ w Lublinie z dnia 1 marca 2024 r., w odniesieniu do maksymalnej obsady poszczególnych kurników. Postanowieniem z dnia 1 marca 2024 r. RDOŚ ponownie uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił warunki. W pkt I sentencji wskazano że "Na etapie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia należy przyjąć następujące działania: W planowanych budynkach inwentarskich utrzymywać drób w ilości maksymalnie 58500szt./cykl na każdy kurnik, bez możliwości zwiększenia zagęszczenia.". - ppkt 1. W sentencji decyzji organu I instancji przyjęto natomiast, że maksymalna obsada Fermy drobiu wynosić będzie 58500 szt./cykl/kurnik (tj. 760500 szt./cykl i 5323500 szt. /rok dla całej Fermy Drobiu) przy zagęszczeniu 39 kg/m2, dla kurcząt o wadze 2,4 kg. Maksymalna obsada Fermy drobiu wynosić będzie 70200 szt./cykl/kurnik (tj. 912 600 szt./cykl i 6 388 200 szt./rok (7 cykli w roku) dla całej Fermy Drobiu) przy zagęszczeniu 39 kg/m2, dla kurcząt o wadze 2,0 kg. W jednym kurniku obsada będzie na poziomie 70200 szt. pomiędzy od 1 do 5 tygodniem życia, natomiast pomiędzy 5 a 6 tygodniem życia obsada będzie na poziomie 58500 szt. W treści uzasadnienia decyzji organu I instancji brak jest jakiegokolwiek odniesienia i wskazania, co było podstawą przyjęcia innego ustalenia niż zostało wskazane w ww. postanowieniu RDOŚ z dnia 1 marca 2024 r. Nie można zgodzić się w tym miejscu ze stanowiskiem Kolegium wskazanym w zaskarżonej decyzji, że decyzja środowiskowa jest w tym zakresie zgodna z postanowieniem RDOŚ, gdyż na stronie 7 i 8 uzasadnienia postanowienia zostały przedstawione jedynie wynikające z aktualizacji IV raportu opisy wariantów przedsięwzięcia. Należy także zwrócić uwagę, że RDOŚ w sentencji postanawiania wskazał na brak możliwości zwiększenia zagęszczenia w budynkach inwentarskich.
W decyzji środowiskowej istnieje ponadto wewnętrzna sprzeczność, co do umiejscowienia budynku kierownika fermy, który jak wynika z sentencji decyzji - pkt I.1 ppkt 11) – ma znajdować się na terenie fermy. Natomiast z pkt 2 ppkt 1) wynika, że lokalizację budynku mieszkalnego dla kierownika fermy usytuować należy poza obszarem planowanej inwestycji. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku Kolegium nie jest to "niejednoznaczność" i nie można jej usunąć uznając, że z treści całości decyzji środowiskowej wynika, iż obowiązują ustalenia zawarte w pkt 2 ppk 1) sentencji. Należy podkreślić, że treść decyzji nie może budzić jakikolwiek wątpliwości interpretacyjnych, gdyż jest ona wiążąca dla organów wydających decyzje określone w art. 72 ust.1 ustawy.
Należy także wskazać, że organ I instancji nie dokonał oceny zgodności planowanego przedsięwzięcia z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 u.o.o.ś.), a jedynie poprzestał na zacytowaniu postanowień Uchwały Rady Gminy Dubienka z 15 października 2020 r. nr XXVII/109/20. Kolegium dokonało oceny zgodności planowanego przedsięwzięcia z powołaną uchwałą, starając się naprawić błąd organu I instancji, co w ocenie Sądu narusza zasadkę dwuinstancyjności. Z powołanej zasady określonej w art. 15 k.p.a. wynika obowiązek dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, po raz pierwszy przez organ I instancji, a następnie w II instancji (por. wyrok NSA z 7 lutego 2017 r., sygn. II OSK 1267/15). Zasada dwuinstancyjności jest zrealizowana wtedy, gdy rozstrzygnięcia obu organów zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez nie postępowania merytorycznego w zakresie ustalenia stanu faktycznego, zebrania i oceny dowodów, ponownego przeanalizowania wszystkich argumentów i żądań strony oraz rozważań prawnych stosownych dla rozstrzygnięcia, a wszystko to powinno znaleźć dodatkowo odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
Nadto należy zauważyć, że ustawa wprowadza możliwość brania udziału w postępowaniu szerszego kręgu podmiotów, który to krąg określa jako "społeczeństwo" (art. 29 - 38 ustawy). Podmioty te mogą uczestniczyć w postępowaniu - na zasadach określonych w ustawie - bez legitymowania się interesem prawnym, a zatem nie posiadając przymiotu strony danego postępowania administracyjnego. Uwagi wniesione w tymże trybie organ winien w uzasadnieniu decyzji omówić oraz wskazać sposób ich uwzględnienia. Ustawodawca przywiązuje do tegoż elementu decyzji istotne znaczenie, bowiem wymóg dotyczący tej części decyzji pojawia się w ustawie dwukrotnie - w art. 37 pkt 2 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 a). Szczegółowe uregulowania zawarte w ustawie w zakresie treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia mają na celu wyeliminowanie dowolności w podejmowaniu rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Ustawodawca wprowadzając określone regulacje miał na uwadze nie tylko rozwój technologiczny i gospodarczy społeczeństwa, ale również konieczność ochrony środowiska, jako dobra ogólnego. Przyjęte w ustawie rozwiązania prawne są wyrazem troski o zachowanie środowiska naturalnego, wynikającej właśnie z faktu rozwoju gospodarczego i technologicznego społeczeństwa. Jak wynika z akt sprawy, w toku przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko złożono szereg uwag i wniosków przez strony postępowania oraz przedstawicieli społeczeństwa, wskazujących m.in. na znaczące oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko, pogorszenie warunków życiowych i zdrowotnych. Zdaniem Sądu, trafne są zarzuty zawarte w skardze, dotyczące braku szczegółowego odniesienia się przez organ do uwag i wniosków zgłoszonych w przedmiotowym postępowaniu, co czyni kontrolowaną decyzję wadliwą. Należy podkreślić, że przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, dopuszczające składanie uwag i wniosków przez społeczeństwo, a także nakazujące organowi ich rozpatrzenie w uzasadnieniu decyzji, implementują wymogi zawarte w Konwencji sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, która wiąże Polskę, a także w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko. Zgodnie z art. 6 ust. 8 Konwencji w Aarhus, każda ze Stron zapewni, że w decyzjach będą należycie uwzględnione rezultaty uzyskane w wyniku udziału społeczeństwa. Z kolei art. 9 ust. 1 pkt b dyrektywy 2011/92 stanowi, że organ wydający decyzję podaje do wiadomości społeczeństwa m.in. główne przyczyny i okoliczności, na których oparta jest decyzja, włączając informacje dotyczące udziału społeczeństwa, uprzednio przebadawszy troski i opinie wyrażone przez zainteresowaną społeczność. W uzasadnieniu decyzji środowiskowej brak jest argumentacji w zakresie, czy wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia nie przyczyni się do ewentualnego zagrożenia życia i zdrowia ludzi.
Należy podkreślić, że obowiązkiem organów orzekających w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko jest poczynienie wszechstronnych ustaleń na temat spodziewanego oddziaływania przedsięwzięcia na szeroko rozumiane środowisko, w tym na ludzi (art. 62 ust.1 pkt 1 ustawy). Oczywistym jest, iż przy inwestycjach z zakresu ferm hodowlanych (kurników, chlewni, itd.) istotne znaczenie ma kwestia ewentualnej uciążliwości odorowej tych obiektów. Zasięg takiej uciążliwości musi być zatem zbadany w każdej takiej sprawie. Okolicznością bezspornie utrudniającą badanie ww. uciążliwości jest brak w obowiązującym systemie prawa norm określających dopuszczalne wartości odorów, w tym w szczególności odorów emitowanych przez fermy hodowlane (brak norm odorowych). Sąd przychyla się jednakże do tej linii orzecznictwa sądowego, która stoi na stanowisku, iż taki stan normatywny bynajmniej nie zwalania organów orzekających w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań z obowiązku dokładnego wyjaśnienia, czy ryzyko wystąpienia uciążliwości odorowej wystąpi w danej sprawie i w jaki sposób uciążliwości tej można zapobiec (por. np. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 1066/21). Jak już wspomniano, brak regulacji odorowych wprawdzie utrudnia dokonywanie koniecznych ustaleń faktycznych, ale w żadnym razie ich nie uniemożliwia, w szczególności przy wykorzystaniu wiadomości specjalnych. W sytuacji, w której inwestycje z zakresu ferm hodowlanych nie należą do przedsięwzięć co do istoty nowatorskich, eksperymentalnych a przeciwnie do przedsięwzięć realizowanych i funkcjonujących co najmniej od kilkudziesięciu lat, to w oczywisty sposób różne aspekty tego funkcjonowania, w tym powodowanie uciążliwości odorowych (w tym w szczególności typowy zasięg terytorialny takich uciążliwości, jak też co najmniej szacunkowa skala natężenia takiej uciążliwości) są bez wątpienia znane osobom posiadającym odpowiednią wiedzę w tym zakresie.
Zdecydowanie również należy odrzucić, jako okoliczność mogącą uzasadniać odstępowanie od dokonywania takich ustaleń, rzekomą całkowitą relatywność, czy też subiektywizm ocen co do uciążliwości odorowej danego przedsięwzięcia. Powyższe stanowisko kłóci się bowiem w oczywisty sposób ze wskazaniami doświadczenia życiowego, w świetle których wprawdzie próg odczuwania uciążliwości odorowej może różnić się w przypadku poszczególnych osób, niemniej okoliczność ta nie jest równoznaczna z nieistnieniem utrwalonej i łatwo dostępnej wiedzy na temat stopni uciążliwości odorowej, odbieranej przez zdecydowaną większość ludzi jako np. niska, średnia, wysoka, czy też bardzo wysoka.
Zagadnienie uciążliwości odorowej należy przy tym ściśle odróżniać od zagadnienia emisji gazów do powietrza (amoniaku, czy też siarkowodoru). Aczkolwiek ww. gazy mają właściwości odorotwórcze, to dotrzymywanie przez inwestora wymogów co do dopuszczalnego pułapu takiej emisji (wymogi te ściśle określają stosowne przepisy wykonawcze) nie można automatycznie utożsamiać z brakiem uciążliwości odorowych. Kluczowym jest zatem ustalenie, czy planowane przedsięwzięcie będzie źródłem emisji odorów oddziałujących w sposób nieakceptowalny na otoczenie terenu inwestycji, tj. w szczególności na pobliską zabudowę mieszkaniową, znajdującą się w odległości 390 metrów od granicy terenu inwestycji. Chodzi zatem o jednoznaczne ustalenie, czy odległość ta jest wystarczająca do uznania, że uciążliwość ta jest z punktu widzenia stałego pobytu ludzi akceptowalna, czy też nie. W rozpatrywanej sprawie zbadanie powyższej okoliczności jest szczególnie istotne z uwagi na lokalizację planowanego przedsięwzięcia, jego wielkość, w tym usytuowanie w stosunku do zabudowy mieszkaniowej. Okoliczność, że w sporządzonym na potrzeby niniejszego postępowania raporcie nie stwierdzono negatywnego oddziaływania emisji odorów i gazów na środowisko nie uzasadnia w żaden sposób przyjęcia, że okoliczność ta została w sposób wyczerpujący wyjaśniona. Powyższe wymaga rozważenia przez organ I instancji uzupełnienia materiału dowodowego w postaci opinii biegłego, tym bardziej, że z akt sprawy wynika, że był to główny zarzut mieszkańców miejscowości, w której planowana jest inwestycja, a sąsiadująca z planowaną fermą funkcjonująca ferma generuje już uciążliwości odorowe, a także dolegliwości zdrowotne u mieszkańców miejscowości. Nadto doświadczenie życiowe, jakie posiada każdy obywatel odnośnie realizacji takich inwestycji jak fermy przemysłowe wskazuje, że kwestie te wymagają zbadania w sposób szczególnie staranny. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organy musi w ocenie Sądu zostać w tym zakresie wnikliwie przeprowadzone. W szczególności jeżeli mamy do czynienia z funkcjonującą fermą składającej się z 4 budynków o maksymalnej obsadzie 252 000 i współczynniku przeliczeniowym 1008 DJP i planowaną składającą się z 13 kurników o maksymalnej obsadzie 912 600 i współczynniku DJP 3650,4. Łącznie fermy będą obejmować 1164600 stanowisk o DJP wynoszącym 4658,4. Łączna wielkość istniejącego i planowanego przedsięwzięcia i skumulowane ich oddziaływanie na środowisko tj. życie i zdrowie ludzi powinno być w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej wnikliwie ustalone. Powyżej sformułowanych wniosków nie może zmienić fakt zamiaru stosowania przez inwestora pewnych środków (technicznych i technologicznych - systemu PLOCHER) ograniczających emisję, w szczególności jeżeli mieszkańcy wsi już wskazują na dolegliwości zdrowotne jakie występują przy funkcjonowaniu zaledwie 4 budynków inwentarskich. Podstawą ewentualnej odmowy ustalenia warunków środowiskowych dla danego środowiska, nie jest sam sprzeciw lokalnej społeczności, czy też subiektywne odczucia poszczególnych osób, a jedynie obiektywne ustalenia czy emisja odorów, czy też innych gazów z planowanego przedsięwzięcia na otoczenie terenu inwestycji jest do zaakceptowania. Ewentualne przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego pozwolić może na uzyskanie niezbędnej w tym zakresie wiedzy specjalistycznej, koniecznej do oceny oddziaływania emisji odoru i gazów na środowisko i poddanie ocenie czy zgłaszane w tym zakresie zastrzeżenia przez lokalną społeczność są oparte tylko na subiektywnych odczuciach, czy obiektywnych czynnikach. Jak już wyżej wskazano zbadanie tej kwestii w sposób wyczerpujący jest szczególnie istotne z uwagi na lokalizację planowanego przedsięwzięcia w sąsiedztwie istniejącej i funkcjonującej fermy, jego wielkość i usytuowanie w stosunku do zabudowy mieszkaniowej. Sam fakt, że w sporządzonym na potrzeby niniejszego postępowania raporcie nie stwierdzono negatywnego oddziaływania emisji odorów i gazów na środowisko, nie uzasadnia przyjęcia, że okoliczność ta została w sposób wyczerpujący wyjaśniona. Co istotne inwestor wskazał na konkretne rozwiązania techologiczno – organizacyjne mające służyć ograniczeniu emisji odorów, jednak w ocenie Sądu nie jest jasne czy proponowane rozwiązanie należy traktować jako adekwatne do skali przedsięwzięcia i spodziewanej emisji odorów.
Należy podkreślić, że sprzeciw lokalnej społeczności nie stanowi przeszkody do wydania żądanej przez wnioskodawcę decyzji, ale jest nią brak możliwości zapobieżenia istotnemu negatywnemu oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko tj. oddziaływaniu na warunki życia ludzi, o których to warunkach mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Sąd, ponownie wskazuje, że brak sparametryzowanych kryteriów dotyczących stopnia ogólnej uciążliwości zapachowej instalacji, nie może uzasadniać odstąpienia od jednoznacznej oceny tej uciążliwości. Zasada przezorności uregulowana w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519 ze zm.). Z treści zasady przezorności, wynika, że dopuszczalne jest ograniczenie bądź zakaz realizacji przedsięwzięcia mogącego negatywnie oddziaływać na środowisko oraz życie i zdrowie ludzi, także w sytuacji, gdy ta możliwość nie została jeszcze w pełni, naukowymi metodami, dowiedziona i wykazana oraz z uwagi na brak regulacji prawnych w tym zakresie. Zasada przezorności oznacza, że należy zapobiegać wszelkim potencjalnym zagrożeniom dla środowiska poniżej poziomu, od którego należy już liczyć się z prawdopodobieństwem ich wystąpienia w przyszłości, wykorzystując w tym celu osiągnięcia nauki techniki. W postępowaniu w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia opartym na zasadzie przezorności istotne znaczenie ma odsunięcie wszelkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Ingerencje w środowisko powinny być ograniczone niezależnie od rozpoznanego stopnia istniejących obciążeń, tzn. niezależnie od norm imisji. Zakres dozwolonej ingerencji wyznacza dokonanie redukcji emisji w stopniu określonym za pomocą progresywnych reguł techniki (zob. J. Rotko, Normy techniczne w prawie ochrony środowiska, Wrocław 2000, s. 39.). Brak norm prawnych określających standardy zapachowe instalacji nie może stanowić uzasadnienia dla odstąpienia od stosowania zasady przezorności. Obowiązywanie tej zasady jest konsekwencją potencjalnego ryzyka związanego z wystąpieniem bezpośredniego i pośredniego wpływu przedsięwzięcia na środowisko oraz życie i zdrowie ludzi. Oznacza to, że nawet w sytuacji, kiedy to ryzyko nie może być w pełni udowodnione, udokumentowane lub jego skutki nie mogą być w pełni ustalone z uwagi na niewystarczający stan danych naukowych i wiedzy technicznej oraz brak regulacji prawnych istnieje obowiązek stosowania zasady przezorności.
Podkreślenia wymaga, że treść raportu należy rozpatrywać w kategorii wytycznych dotyczących realizacji przedsięwzięcia zgodnie z wiedzą specjalistyczną oraz wymaganiami prawa ochrony środowiska. Jedną z istotnych cech charakterystycznych postępowania dotyczącego ocen oddziaływania na środowisko jest prewencyjne zapewnienie celów ochrony środowiska w związku z realizacją przedsięwzięcia. Jego podstawowym celem jest dostarczenie wiedzy na temat ograniczenia potencjalnych negatywnych skutków przedsięwzięcia na środowisko.W ocenie planowanego przedsięwzięcia szczególną rolę odgrywa ogólny cel w postaci ograniczenia potencjalnych negatywnych sutków np. danej inwestycji budowlanej na środowisko. Ocena raportu powinna zmierzać do zidentyfikowania wszystkich potencjalnych zagrożeń środowiskowych związanych z realizacją planowanej inwestycji, co jest niezbędne do wyznaczenia konkretnych wymagań ochrony środowiska, które muszą zostać uwzględnione na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego (por.: wyrok NSA z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 1858/13). Raport powinien uszczegółowiać wymagania ochrony środowiska w związku z realizacją przedsięwzięcia.
Istnieje w związku z tym konieczność weryfikacji wszystkich elementów treści raportu zgodnie z zasadami prawa ochrony środowiska, w szczególności dotyczy to, jak już wyżej wspomniano, badania zgodności ustaleń dotyczących oddziaływań odorowych z treścią zasad prewencji i przezorności.
W przedmiotowej sprawie organy nie dokonały oceny raportu. Organ ocenia raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko swobodnie, nie jest zatem związany tym raportem. Może go przyjąć, jeśli uzna, że zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, ale może go całkowicie lub częściowo zdyskwalifikować. W przedmiotowej sprawie organy nie sprawdziły na jakich przesłankach sporządzający raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oparł swoje wnioskowanie i nie skontrolowały prawidłowości rozumowania autora raportu. To organ, a nie sporządzający raport, decyduje o załatwieniu sprawy. Inwestor składając raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przedstawia dokument prywatny w kwestii faktycznej, której rozstrzygnięcie jest niezbędne do wydania przez organ decyzji środowiskowej. Sam raport podlegać zatem musi ocenie w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym, który ma być kompleksowo zgromadzony.
Nie zasługiwały natomiast za uwzględnienie zarzut skargi dotyczący braku ustaleń w zakresie lokalizacji planowanej fermy względem ewentualnych miejsc pochówku żołnierzy biorących udział w bitwie pod Dubienką. Należy wskazać, że we wskazanym zakresie organ I instancji poczynił ustalenia zwracając się do organów, w tym Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego, Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków , które nie potwierdziły podnoszonej przez strony postepowania wskazanej okoliczności. Została również oceniona i przeanalizowana przez Kolegium kwestia braku powiązań technologicznych istniejącej i planowanej fermy.
Odnosząc się do zarzutów skargi co do kwestii nie uchylania przez organy uzgodnieniowe i opiniujące swoich poprzednich rozstrzygnięć, wyjaśnić należy, że organy te dokonują oceny i weryfikacji ostatniej przedstawionej wersję raportu i wydają nowe postanowienie na podstawie aktualnego raportu. W sytuacji jeżeli aktualizacja raportu nie zawiera nowych ustaleń co do właściwości danego organu nie jest wymagane wydanie nowego postanowienia. W wyniku uchylenia pierwotnej decyzji organu I instancji przez Kolegium, postępowanie środowiskowe, w tym postępowanie uzgodnieniowe było prowadzone od początku. W ponownie prowadzonym postępowaniu dokonano ustalenia strony postępowania, które zostały listownie informowane o zawiadamianiu ich w sposób publiczny. Nie można uznać także za zasadną argumentację skargi dotyczącą faworyzowania inwestora w toku prowadzonego postępowania. Kwestię wydłużania terminów w związku czynnościami uzupełniania raportu nie można uznać za okoliczność jakoby mamy do czynienia ze sprzyjaniem przez organ I instancji inwestorowi. Odnosząc się do kwestii miejsca publikacji w BIP organu I instancji informacji o postępowaniu środowiskowym, to należy wskazać, iż to organ decyduje, w której zakładce będą udzielane informację, niemniej jednak miejsce publikacji nie powinno wprowadzać w błąd. Co do zarzutu nieudostępnienia raportu osobie, która miała w imieniu społeczności sporządzić kontrraport, wskazać należy, że w tej kwestii wydana została decyzja o odmowie udostępnienia informacji, która nie została zaskarżona. Natomiast w toku prowadzonego postępowania strony miały możliwość zapoznawania się ze zgromadzonym materiałem.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., obligujących organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy oraz dokonania oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. oraz zasada zupełności postępowania dowodowego zawarta art. 77 § 1 k.p.a. nakładają na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie obowiązek ustalenia stanu faktycznego na podstawie całościowo zebranego materiału dowodowego. Okoliczności, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy powinny być ustalone przez organy w taki sposób, by odpowiadały rzeczywistości i mogły stać się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Jak wskazuje treść art. 80 k.p.a., tylko w przypadku zebrania przez organ i rozpatrzenia całości materiału dowodowego możliwa jest prawidłowa ocena sprawy oraz bezsporne rozstrzygnięcie o prawach strony.
W kontrolowanej sprawie uzasadnienie decyzji środowiskowej w istocie sprowadza się do chronologicznego przedstawienia czynności podejmowanych w toku postępowania przed organem I instancji, co stanowi naruszenia art. 85 ust.2 pkt 1 ustawy środowiskowej.
Mając powyższe rozważania wskazane przez Sąd, uchybienia przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania skutkowały uchyleniem decyzji organu I instancji. Również decyzja organu odwoławczego jako utrzymująca w mocy decyzję wadliwą podlegała uchyleniu. Kolegium rozpoznając odwołania od wskazanej decyzji środowiskowej dokonało ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, niemniej jednak nie dostrzegło wagi naruszeń decyzji organu I instancji, które nie mogły być sanowane przez organ odwoławczy.
W przedmiotowej sprawie brak ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy stanowi naruszenie art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Takie naruszenie przepisów procedury administracyjnej mogło mieć istotny wpływ na treść wydanych w tej sprawie decyzji administracyjnych w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. W konsekwencji skoro organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji dotkniętą naruszeniem wskazanych przepisów postępowania, to tym samym powielił te naruszenia i dodatkowo orzekł z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu powyższe uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie uwzględnić wyrażoną przez Sąd ocenę prawną, w razie uznania dokonać uzupełnienia materiału dowodowego, a następnie przeprowadzić postępowanie z zagwarantowaniem praw stron i udziału społeczeństwa, w którym powinien dokonać wszechstronnej i wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Organ I instancji będzie miał na uwadze szczególny charakter decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, która oprócz wymogów ogólnych wynikających z art. 107 k.p.a. powinna obligatoryjnie zawierać elementy określone w art. 82 i 85 ustawy.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w punkcie I. sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a.").
O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzona na rzecz skarżącego kwota 697 zł obejmuje: uiszczony wpis od skargi - 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł (stosownie do § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych- Dz.U. z 2023 r. poz. 1935) oraz uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych.