II SA/LU 71/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2024-05-28
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościzajęcie nieruchomościdroga serwisowakolektor sanitarnyinteres społecznyinteres gospodarczygospodarka nieruchomościamikodeks postępowania administracyjnegoWSA Lublin

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na decyzję zezwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości pod budowę drogi serwisowej do kolektora sanitarnego, uznając ważny interes społeczny i gospodarczy.

Skarżąca J. M. wniosła skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego utrzymującą w mocy decyzję Starosty zezwalającą na niezwłoczne zajęcie części jej nieruchomości pod budowę drogi serwisowej do kolektora sanitarnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, uznając, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości była uzasadniona ważnym interesem społecznym i gospodarczym, związanym z zapewnieniem ciągłości działania sieci kanalizacyjnej i zapobieganiem awariom.

Przedmiotem sprawy była skarga J. M. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 4 grudnia 2023 r., która utrzymała w mocy decyzję Starosty z dnia 14 września 2023 r. zezwalającą Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Ł. sp. z o.o. na niezwłoczne zajęcie części działki nr [...] celem budowy drogi serwisowej do kolektora sanitarnego. Skarżąca zarzucała m.in. niewyjaśnienie podstaw prawnych, brak oznaczenia stron, nienależyte uzasadnienie decyzji oraz naruszenie jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, uznając, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości była zgodna z prawem. Sąd podkreślił, że decyzja ta ma charakter subsydiarny wobec decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości i jest uzasadniona ważnym interesem społecznym lub gospodarczym, co w tym przypadku wynikało z konieczności zapewnienia stałej konserwacji kolektora sanitarnego i zapobiegania awariom zagrażającym środowisku. Sąd odniósł się również do zarzutów proceduralnych, uznając, że choć wystąpiło uchybienie w postaci niepoinformowania skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego, nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości pod budowę drogi serwisowej do kolektora sanitarnego jest uzasadniona ważnym interesem społecznym i gospodarczym, związanym z zapewnieniem ciągłości działania sieci kanalizacyjnej i zapobieganiem awariom.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że inwestycja celu publicznego, jaką jest budowa drogi serwisowej do kolektora sanitarnego, służy zapewnieniu bezpieczeństwa sanitarnego mieszkańców i zapobieganiu awariom, co stanowi ważny interes społeczny. Dodatkowo, terminowa realizacja inwestycji uzasadnia ważny interes gospodarczy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.g.n. art. 124 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 124 § ust. 1a

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 108

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych art. 12 § ust. 4

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ważny interes społeczny i gospodarczy uzasadniający niezwłoczne zajęcie nieruchomości pod inwestycję celu publicznego. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości ma charakter subsydiarny i umożliwia rozpoczęcie procedury inwestycyjnej. Brak wpływu naruszenia proceduralnego (art. 10 § 1 k.p.a.) na wynik sprawy, z uwagi na niewykazanie przez stronę związku przyczynowego.

Odrzucone argumenty

Niewyjaśnienie, czy organ I instancji wydał decyzję w oparciu o stosowne akty umożliwiające realizację celu publicznego. Brak oznaczenia stron decyzji. Niewskazanie merytorycznej podstawy podjętego rozstrzygnięcia. Nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie. Zatwierdzenie zgody na zmianę stosunków własnościowych pomimo braku decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Naruszenie zasad ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Błędna wykładnia i bezpodstawne zastosowanie art. 124 ust. 1a u.g.n. Pozbawienie skarżącej uprawnień strony i wysłuchanie jedynie argumentów organu I instancji. Niedoręczenie odpowiedzi Starosty na odwołanie. Pominięcie faktu modernizacji kolektora w 2021 r.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa własności nieruchomości. Niezwłoczność zajęcia nieruchomości dyktowana jest bowiem intencją uniknięcia sytuacji, w której zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiałaby realizację celu publicznego. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W analizowanej sprawie, powody uzasadniające orzeczenie niezwłocznego zajęcia nieruchomości i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności zostały przez inwestora wskazane. Planowane zadanie inwestycyjne ma znaczenie dla całej Gminy Ł.. Konieczność wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności niezbędne jest z uwagi na pozyskanie tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w związku z koniecznością wejścia na teren nieruchomości celem wykonania robót w możliwie szybkim terminie. W orzecznictwie panuje ugruntowany już od lat pogląd, że dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Każda inwestycja celu publicznego przedkłada interes wspólnoty (społeczny, publiczny) nad interes prywatny jednostki.

Skład orzekający

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący

Grzegorz Grymuza

sędzia

Anna Ostrowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. w przypadku inwestycji celu publicznego, zwłaszcza gdy chodzi o infrastrukturę techniczną (kolektor sanitarny) i konieczność zapewnienia dojazdu serwisowego. Potwierdzenie, że naruszenia proceduralne nie zawsze wpływają na wynik sprawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy drogi serwisowej do kolektora sanitarnego. Interpretacja wpływu naruszeń proceduralnych na wynik sprawy może być różnie oceniana w zależności od okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a realizacją inwestycji celu publicznego, co jest częstym tematem w prawie administracyjnym. Wyjaśnia procedury związane z zajęciem nieruchomości i rygorem natychmiastowej wykonalności.

Nieruchomość pod drogę serwisową: Kiedy interes społeczny przeważa nad prawem własności?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 71/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-05-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Ostrowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 108
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art. 124 ust.1, art. 124 ust.1a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant Referent Kinga Kościejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 4 grudnia 2023 r., znak: GN-V.7536.19A.2023.AG w przedmiocie zezwolenia na zajęcie części nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 4 grudnia 2023 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 124 ust. 1a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344, dalej: u.g.n.), po rozpatrzeniu odwołania J. M., Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 14 września 2023 r., znak [...] zezwalającą Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Ł. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na niezwłoczne zajęcie części działki nr [...] celem budowy drogi serwisowej do kolektora sanitarnego odprowadzającego nieczystości z terenu Miasta Ł. do oczyszczalni zlokalizowanej w miejscowości S. W..
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda podał następujące argumenty.
Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, wydana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n., ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa własności nieruchomości. Rozstrzygnięcie o niezwłocznym zajęciu stwarza możliwość inwestorowi rozpoczęcia procedury mającej na celu przeprowadzenie prac inwestycyjnych. Niezwłoczność zajęcia nieruchomości dyktowana jest bowiem intencją uniknięcia sytuacji, w której zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiałaby realizację celu publicznego. W celu natychmiastowego pozyskania posiadania nieruchomości dla realizacji inwestycji celu publicznego zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nadawany jest rygor natychmiastowej wykonalności.
W analizowanej sprawie, powody uzasadniające orzeczenie niezwłocznego zajęcia nieruchomości i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności zostały przez inwestora wskazane. Inwestor wyjaśnił, że w celu realizacji interesu publicznego musi posiadać możliwość dojazdu do kluczowych elementów kolektora tak, aby zapewnić jego stałą konserwację oraz zapobiegać ryzyku awarii, których konsekwencją byłby wyciek ścieków zagrażający środowisku. Planowane zadanie inwestycyjne ma znaczenie dla całej Gminy Ł.. Kolektor, który musi być stale serwisowany, zapewnia bezpieczeństwo przesyłu ścieków surowych do oczyszczalni w miejscowości S. W.. W związku z powyższym planowane zamierzenie ma charakter publiczny i jest ściśle związane ze spoczywającym na Gminie Ł. obowiązkiem zapewnienia prawidłowej gospodarki wodno-ściekowej, określonym w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.). Konieczność wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności niezbędne jest z uwagi na pozyskanie tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w związku z koniecznością wejścia na teren nieruchomości celem wykonania robót w możliwie szybkim terminie. Chodzi o uniknięcie powtórzenia się sytuacji awarii kolektora sanitarnego, jaka miała miejsce w marcu 2020 r., która doprowadziła do wycieku ścieków w miejscu, w którym dojazd do kolektora był utrudniony. Dzięki realizacji inwestycji dojdzie do zabezpieczenia interesów lokalnej społeczności w postaci stałego monitorowania zagrożeń związanych z awarią kolektora sanitarnego i zapobiegania w szybkim czasie skutkom poważnych awarii systemu, jakie mogą być następstwem różnych zdarzeń losowych.
Wojewoda podkreślił, że planowana inwestycja ma charakter społeczny i lokalny, obejmujący zapewnienie ciągłości i niezawodności działania sieci kanalizacyjnej na obszarze Miasta Ł., w tym przesyłu ścieków do oczyszczalni zlokalizowanej w miejscowości S. W.. Według organu odwoławczego zasadnie przyjął Starosta Ł., że okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca, stanowią zarówno ważny interes społeczny - korzyści dla mieszkańców danego obszaru w zakresie bezpiecznej i stabilnej sieci kanalizacyjnej, jak i ważny interes gospodarczy (terminowa realizacja inwestycji). Planowana w rozpoznawanej sprawie inwestycja pozostaje bowiem w obszarze działalności PGNiK Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., do zadań której należy m. in. wykonywanie stałego nadzoru nad urządzeniami wodociągowo-kanalizacyjnymi będącymi w jej dyspozycji, ich konserwacji, remontów, wymiany i naprawy, a także usuwanie awarii wodociągowych i kanalizacyjnych na sieciach i przyłączach będących własnością spółki.
Skargę na decyzję Wojewody wniosła J. M., zarzucając:
1) niewyjaśnienie, czy organ I instancji wydał decyzję w oparciu o stosowne akty umożliwiające realizację celu publicznego, tj. budowę drogi;
2) brak oznaczenia stron decyzji;
3) niewskazanie merytorycznej podstawy podjętego rozstrzygnięcia;
4) naruszenie art. 8, art. 107 § 3 oraz art. 1098 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności brak analizy konieczności zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności w celu ochrony nieudowodnionych szkód interesu [...] w Ł.;
5) uniemożliwienie stronie przez organ wzięcia czynnego udziału w sprawie i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego (brak doręczenia skarżącej jakiegokolwiek zawiadomienia o podjętym postępowaniu przez Wojewodę);
6) zatwierdzenie zgody na zmianę stosunków własnościowych pomimo braku decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o realizacji dróg publicznych;
7) naruszenie zasad ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych poprzez ich nieuwzględnienie przy realizacji spornego celu publicznego;
8) błędną wykładnię i bezpodstawne zastosowanie art. 124 ust. 1a u.g.n.;
9) pozbawienie skarżącej uprawnień strony i wysłuchanie jedynie argumentów organu I instancji, oraz niedoręczenie jej odpowiedzi Starosty [...] na odwołanie od decyzji organu I instancji;
10) pominięcie faktu wykonania modernizacji kolektora w 2021 r. najnowocześniejszą technologią i uznanie jedynie argumentów inwestora o konieczności zabezpieczenia dojazdu do niego nową drogą z powodu awarii w 2020 r.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, a na wypadek uznania przez sąd, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, wniosła o ich uchylenie. Ponadto wniosła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem.
Przedmiotem sporu jest zezwolenie Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Ł. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na niezwłoczne zajęcie części działki nr [...] celem budowy drogi serwisowej do kolektora sanitarnego odprowadzającego nieczystości z terenu Miasta Ł. do oczyszczalni zlokalizowanej w miejscowości S. W..
Materialnoprawną podstawą tego rozstrzygnięcia jest art. 124 ust. 1a u.g.n., który stanowi, że po wydaniu decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
Udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. może nastąpić, gdy spełnione zostaną następujące przesłanki:
1) uprzednio wydana została decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n.;
2) zajdzie konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, konieczność zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, będzie to uzasadnione interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem strony (art. 108 k.p.a.) lub ważnym interesem gospodarczym.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy prawidłowo uznały, że wystąpiły przesłanki wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n.
Decyzją z 14 września 2023 r., znak: [...] Starosta Ł. ograniczył sposób korzystania z nieruchomości położonej w S. W., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. 0,1089 ha poprzez udzielenie Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Ł. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. zezwolenia na realizację inwestycji polegającej na budowie drogi serwisowej niezbędnej do korzystania z kolektora sanitarnego odprowadzającego nieczystości z terenu Miasta Ł. do oczyszczalni zlokalizowanej w miejscowości S. W.. Obszar ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości został szczegółowo wskazany i opisany na dołączonej do wniosku mapie, stanowiącej załącznik do decyzji. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Wojewodę decyzją z dnia 4 grudnia 2023 r.
Postępowanie prowadzone na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. jest odrębne od postępowania dotyczącego wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie urządzeń infrastruktury technicznej. Decyzja o niezwłocznym zajęciu wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa własności nieruchomości. Jej wydanie umożliwia inwestorowi nabycie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane zanim decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości stanie się ostateczna. Natomiast nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ma to znaczenie, że jest ona źródłem tego uprawnienia już od chwili wydania, a nie dopiero po upływie terminu do wniesienia odwołania. Decyzja wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. daje zatem możliwość rozpoczęcia procedury mającej na celu przeprowadzenie prac inwestycyjnych (np. wystąpienia o pozwolenie na budowę, dokonania prac geodezyjnych), ale tylko w zakresie rozstrzygniętym w decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., mimo że decyzja ta nie jest jeszcze ostateczna i wykonalna. Decyzja objęta wnioskiem nie uprawnia jeszcze zatem inwestora do prowadzenia robót budowlanych, może zaś stanowić podstawę do wydania pozwolenia na budowę (wyrok NSA z 24 maja 2023 r., I OSK 726/23).
W postępowaniu dotyczącym zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ nie bada ponownie przesłanek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, w tym skuteczności rokowań. W konsekwencji, zasadność ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości może być badana jedynie w skardze na decyzję wydaną na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., co miało miejsce w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 70/24. Natomiast podważanie na etapie udzielania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wyniku wcześniejszego etapu procesu inwestycyjnego, który podlegał możliwości poddania kontroli zgodności z prawem, jest bezskuteczne (por. wyrok NSA w Warszawie z 7 września 2016 r., I OSK 1853/15, wyrok WSA w Białymstoku z 10 lutego 2015 r., II SA/Bk 1099/14). Decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. musi poprzedzać decyzję wydawaną na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., ale przesłanki jej wydania, w tym skuteczność prowadzonych rokowań, nie stanowią przesłanki zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n.
W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że wystąpiły przesłanki zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n.
W świetle art. 108 i art. 124 ust. 1a u.g.n. decyzję o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wydaje się, jeżeli zachodzi konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, konieczność zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony lub występuje ważny interes gospodarczy. Przesłanka wystąpienia okoliczności wskazanych w art. 108 k.p.a. i przesłanka ważnego interesu gospodarczego nie muszą wystąpić łącznie, a zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n.
W tym kontekście wyjaśnić należy, że powodem wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości skarżącej oraz w konsekwencji również decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie tej nieruchomości, jest inwestycja celu publicznego polegająca na budowie drogi serwisowej do kolektora sanitarnego.
Celem publicznym w rozumieniu art. 124 ust. 1 u.g.n. jest realizacja inwestycji polegającej na zakładaniu i przeprowadzeniu na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Inwestycja polegająca na budowie drogi serwisowej do elementu sieci kanalizacji sanitarnej, którym jest kolektor, wpisuje się więc w tak normatywnie określony cel publiczny, istotny dla zbiorowości lokalnej.
Inwestycja ta zapewnieni dojazd do kluczowych elementów kolektora ściekowego tak, aby umożliwić jego stałą konserwację oraz zapobiegać ryzyku awarii, których konsekwencją byłby wyciek ścieków zagrażający środowisku. Planowane zadanie inwestycyjne ma znaczenie dla mieszkańców Gminy Ł.. Kolektor, który musi być stale serwisowany, zapewnia bezpieczeństwo przesyłu ścieków surowych do oczyszczalni w miejscowości S. W.. Planowane zamierzenie stanowi realizację wynikającego z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym obowiązku zapewnienia przez gminę prawidłowej gospodarki wodno-ściekowej. Dlatego w interesie społecznym pozostaje pilne przeprowadzenie m.in. na będącej przedmiotem niniejszego postępowania działce oznaczonej nr [...] niezbędnych prac, które poprawią istniejącą infrastrukturę kanalizacji sanitarnej. Inwestycja zapewni ciągłość i niezawodność działania sieci kanalizacji sanitarnej.
Wojewoda zasadnie stwierdził, że okoliczności, na które powołuje się inwestor, stanowią zarówno ważny interes społeczny - korzyści dla mieszkańców danego obszaru w zakresie bezpiecznej i stabilnej sieci kanalizacji sanitarnej, jak i ważny interes strony wynikający z publicznoprawnych zobowiązań inwestora określonych w przepisach ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, które są podstawowym przedmiotem działalności wnioskującej spółki.
Wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości usuwa podstawową przeszkodę do wystąpienia o pozwolenie na budowę drogi serwisowej do kolektora sanitarnego. W tej sytuacji przyjęcie, że interes społeczny uzasadnia wydanie decyzji mającej na celu umożliwienie niezwłocznego zajęcia nieruchomości niezbędnej dla realizacji inwestycji nie ma cech arbitralności. Trzeba też podkreślić, że wystąpienie przesłanki ważnego interesu społecznego nie jest kwestią wykazania, lecz raczej uargumentowania, nie odnosi się bowiem wyłącznie do sfery faktów, lecz wymaga ich ewaluacji. Dokonanie tej ewaluacji należało do organu wydającego decyzję. Spółka zatem nie była we wniosku zobowiązana do przedstawiania "dowodów" na okoliczność spełnienia tej przesłanki, wystarczające było ograniczenie się do przedstawienia cech i przeznaczenia inwestycji. Te okoliczności zostały przez spółkę należycie przedstawione.
Organ miał zatem podstawy do wydania na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajecie nieruchomości i nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności.
Poprzedzająca decyzję zezwalającą spółce na niezwłoczne zajęcie nieruchomości decyzja wydana w oparciu o art. 124 u.g.n. oznacza, że nie doszło do porozumienia inwestora z właścicielem działki, więc inwestor skorzystał z administracyjnego trybu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w drodze decyzji. Mamy więc do czynienia z sytuacją, gdy przez działkę osoby trzeciej ma przebiegać inwestycja celu publicznego, a osoba ta nie godzi się na to na wskazanych przez inwestora warunkach. W tej sytuacji zrozumiały jest rygor natychmiastowej wykonalności nadawany decyzjom zezwalającym na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Nie ulega bowiem wątpliwości, że każda inwestycja celu publicznego przedkłada interes wspólnoty (społeczny, publiczny) nad interes prywatny jednostki. Co do zasady więc inwestycja celu publicznego będzie oddziaływała na prawo własności osób trzecich – bez względu na to, czy zostanie zawarte dobrowolne porozumienie, czy też dojdzie do przymusowego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w drodze władczego aktu organu administracyjnego.
Nie sposób podzielić zarzutu niewyjaśnienia, czy organ pierwszej instancji wydał decyzję zgodnie z przepisami ustawy o drogach publicznych, ponieważ ustawa o drogach publicznych nie ma zastosowania w sprawie. Droga serwisowa nie jest drogą publiczną. Skarżąca zdaje się utożsamiać pojęcie drogi publicznej z miejscem, do którego dostęp jest nieograniczony, przysługujący potencjalnie każdemu, podczas gdy warunkiem uznania drogi za publiczną jest wydanie odpowiedniego aktu właściwego organu, przyznającego drodze ten szczególny status.
Nie można również podzielić zarzutu braku oznaczenia stron decyzji. Stronami postępowania w rozpoznawanej sprawie są skarżąca i wnioskująca spółka i w ten sposób zostały one oznaczone w sentencji zaskarżonej decyzji oraz w decyzji organu pierwszej instancji.
Wbrew stanowisku skarżącej, organ wskazał merytoryczną podstawę decyzji, którą stanowi art. 124 ust. 1a u.g.n.
Wbrew stanowisku skarżącej, uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest jasne, wyczerpujące, spójne i jako takie spełnia wymogi zawarte w art. 107 § 3 k.p.a. W treści uzasadnienia wyjaśniono, dlaczego [...] w Ł. musi dojeżdżać do niedawno unowocześnionego kolektora ściekowego drogą asfaltową (konieczność dojazdu w celu serwisowania oraz likwidacji ewentualnych awarii), zaś zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności nie jest kwestią uznania organu, ale jego obowiązkiem, ilekroć wydaje decyzję o zezwoleniu na natychmiastowe zajęcie nieruchomości ("Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności" – art. 124 ust. 1a zd. 2 u.g.n.).
Zarzut uniemożliwienia stronie przez organ wzięcia czynnego udziału w sprawie i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, ponieważ Wojewoda nie poinformował skarżącej w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jednak to uchybienie nie ma wpływu na wynik sprawy. W orzecznictwie panuje ugruntowany już od lat pogląd, że dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (zob. zamiast wielu: wyrok NSA z 23 listopada 2023 r., II OSK 563/21). W rozpoznawanej sprawie skarżąca takiego związku nie wykazała. Żadna z podniesionych w skardze oraz na rozprawie przed sądem okoliczności, popartych dołączonymi przez skarżącą na rozprawie do akt sprawy o sygn. akt II SA/Lu 70/24 dokumentami, nie wpłynęła bowiem na wynik sprawy. Z tych samych względów Sąd nie podzielił zarzutu pozbawienia skarżącej uprawnień strony i wysłuchania jedynie argumentów organu I instancji oraz niedoręczenia jej odpowiedzi Starosty [...] na odwołanie od decyzji organu I instancji.
Niezasadny jest również zarzut zatwierdzenia zgody na zmianę stosunków własnościowych pomimo braku decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, ponieważ droga serwisowa nie jest drogą publiczną i nie stosuje się do niej przepisów tej ustawy. Ponadto uzyskanie przez inwestora pozwolenia na realizację drogi stanowi kolejny, dalszy etap procesu inwestycyjnego.
W ocenie Sądu postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Stosownie do art. 7 i 77 § 1 k.p.a. organy kompleksowo zgromadziły materiał dowodowy niezbędny do jej rozstrzygnięcia, a następnie dokonały jego oceny, która nie przekracza granic wyznaczonych w art. 80 k.p.a. W konsekwencji trafnie przyjęto, że spełnione zostały przesłanki wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI