II SA/Go 387/23

II SA/Go 387/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-10-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący sprawozdawca/
Grażyna Staniszewska
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Ochrona zwierząt
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant st. sekr. sądowy Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2023 r. ze skargi M. S.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o czasowym odebraniu zwierząt oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] grudnia 2019 r. Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Zwierząt [...] (określane dalej jako OTOZ) wniosło w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 122, aktualny tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 1580 – określanej dalej jako u.o.z.) o wydanie decyzji o czasowym odebraniu M.S. 118 psów i 7 kotów ulokowanych w [...].
Wnioskodawca wskazał, że odebranie zwierząt jest konieczne z uwagi na istniejące warunki bytowania - art. 6 ust. 2 pkt 10 i 12 w zw. z art. 4 pkt 11 i 15 u.o.z.,
w stanie rażącego zaniedbania i brudu, przetrzymywanie w niedostosowanych pomieszczeniach uniemożliwiających zwierzętom zachowanie naturalnej pozycji, brak selekcji ze względu na płeć oraz przepełnione boksy; co mogło skutkować niekontrolowanym ich rozmnażaniem, pogryzieniami, a nawet śmiercią. Wnioskodawca zarzucił niezapewnienie właściwej opieki weterynaryjnej, obowiązkowych szczepień
i nieleczenie już występujących u zwierząt chorób, odpowiedniego pokarmu i wody oraz odpowiedniej ilości schronień. W związku z powyższym OTOZ stwierdził występowanie przesłanek przewidzianych w art. 35 ust. 1a u.o.z. Wnioskodawca podał, że w dniu
[...] listopada 2019 r. odebrano 56 psów, które początkowo trafiły pod opiekę Biura Ochrony Zwierząt Inspektorat, a następnie zostały one przekazane pod opiekę OTOZ. Kolejne zwierzęta, po uznaniu przez przedstawicieli organizacji, iż pozostawienie zwierząt pod opieką M.S., zagraża ich zdrowiu, a nawet życiu, zostały odebrane dnia [...] listopada 2019 (tj. 62 psów i 7 kotów).
Na wezwanie Wójta Gminy, M.S. (dalej także jako skarżąca) w piśmie z [...] grudnia 2019 r. złożyła wyjaśnienia na okoliczność przebiegu wydarzeń, jakie doprowadziły ją do ucieczki z Niemiec i przeniesienia się do Polski. Oświadczyła, iż psy były zaczipowane i zaszczepione, samce miały chipy hormonalne, które niestety nie u wszystkich psów zadziałały. W swoim oświadczeniu skarżąca zarzuciła osobom biorącym udział w odbiorze zwierząt "znęcanie się" nad nimi w postaci nieprawidłowej techniki wyłapywania psów podczas interwencji. Psy miały być ranione przy użyciu pętli i poprzez nieprawidłową obsługę urządzenia miały się dusić, a osoby obecne na miejscu rzucały się na psy, powodując panikę i strach wśród zwierząt. Zdaniem strony żaden pies nie był w złym stanie, który uzasadniałby powzięte działania. Twierdzi, że psy były wybierane według urody i adoptowane na miejscu.
Powiatowy Lekarz Weterynarii, wezwany przez Wójta Gminy o zajęcie stanowiska w sprawie, pismem (znak [...] z [...] grudnia 2019 r.), wskazał na brak podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 106 ustawy z 13 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jedn. Dz.U z 2023 r., poz. 775 ze zm.; określanej dalej jako k.p.a.), bowiem lekarz weterynarii nie wydaje opinii w tego typu sprawach. Ponadto wskazał, iż w trakcie kontroli u skarżącej stwierdzono zagęszczenie i nieprawidłowy sposób utrzymywania oraz nieprzestrzeganie warunków sanitarnych i higienicznych, które sprzyjają wzajemnym zakażeniom pasożytniczym i wirusowym wśród zwierząt. Stanowiło to zagrożenie epizootyczne i epidemiczne. Warunki utrzymania powodowały agresję wśród zwierząt i urazy. Nie stwierdzono wykazów, spisu psów i kotów przebywających na posesji, wskazania miejsca przetrzymywania poszczególnych zwierząt, dokumentacji weterynaryjnej dotyczącej prowadzonych zabiegów profilaktycznych i leczniczych.
27 stycznia 2020 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o dopuszczenie dowodu
w postaci z zeznań świadków oraz dokumentacji fotograficznej, a także spisu numerów elektronicznego oznakowania psów trzymanych na posesji w [...] na okoliczność warunków, w jakich zwierzęta były przetrzymywane przez właścicielkę, warunkach bytowania niezagrażających ich życiu i zdrowiu, a w szczególności objęcia ich opieką weterynaryjną. W dniu 6 lutego 2020 r. do organu I instancji wpłynął kolejny wniosek pełnomocnika skarżącej o dopuszczenie dowodu postaci załączonych do wniosku dokumentów.
Natomiast OTOZ do pisma z [...] lutego 2020 r. dołączyło spis 141 psów przejętych od skarżącej z terenu "hotelu" w [...].
Decyzją z [...] kwietnia 2020 r. Wójt Gminy odmówił wydania decyzji o czasowym odbiorze zwierząt, która – po rozpoznaniu odwołania OTOZ została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia (decyzja z [...] czerwca 2020 r., znak: [...]). Wyrokiem z 12 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Go 398/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił sprzeciw skarżącej od powołanej powyżej decyzji Kolegium z [...] czerwca 2020 r.
Pismem z [...] lutego 2021 r. zgłosił swój udział w sprawie Prokurator Rejonowy.
Postanowieniem znak: [...] z [...] kwietnia 2021 r. Wójt Gminy dopuścił dowód z przesłuchania następujących świadków: S.Z., A.D., J.Z. (na wniosek OTOZ) oraz W.M., H.W., C.G., P.K. , A.G. i I.N. (na wniosek skarżącej).
Dnia [...] czerwca 2021 r. w urzędzie gminy nastąpiło przesłuchanie świadków: P.K., A.G. oraz I.N., którzy nie byli obecni podczas interwencji, w związku z czym ich zeznania nie wniosły do sprawy istotnych merytorycznych informacji.
W dniu [...] czerwca 2021 r. odbyło się natomiast przesłuchanie W.M. oraz H.W.. C.G., z uwagi na zły stan zdrowia nie mógł dotrzeć na przesłuchanie. W.M. zeznał, że był obecny podczas interwencji [...] listopada 2020 r., nie potrafił określić ilości zwierząt, które trafiły do Polski z terenu Niemiec. Potwierdził obecność skarżącej wraz z synem P., P.K., funkcjonariuszy policji oraz przedstawicieli organizacji OTOZ. Opisał sytuację bytową zwierząt jako dobrą, zwierzęta miały swobodny dostęp do jedzenia i wody,
a w boksach było czysto. Świadek zeznał, że zwierzęta były zdrowe i zadbane, natomiast działania organizacji były celowe, aby odebrać zwierzęta, a później je sprzedać. Podkreślił, że przedstawiciele stowarzyszenia byli brutalni w stosunku do zwierząt. Świadek zeznał, że zwierzęta były szczepione przeciwko wściekliźnie. Świadek H.W. zeznał natomiast, że był obecny podczas odbioru zwierząt, których liczbę określił na 100. Zwierzęta według świadka miały dostęp do wody i jedzenia, pomieszczenia były czyste, zwierzęta zdrowe i zadbane, zaszczepione przeciwko wściekliźnie. Wybierane do wywozu przez członków organizacji losowo i brutalnie. Wszyscy świadkowie przesłuchani na wniosek skarżącej podkreślali wielkie serce i zaangażowanie, które właścicielka wkłada w opiekę nad zwierzętami, a powód dla którego musiała uciekać z Niemiec wraz ze zwierzętami określili jako osobisty.
Pismem z [...] sierpnia 2021 r. Wójt Gminy postanowił dopuścić do udziału
w postępowaniu Biuro Ochrony Zwierząt Inspektorat w związku z jego wnioskiem z [...] czerwca 2021 r. Podmiot ten poparł zawarte we wniosku OTOZ przesłanki odebrania zwierząt. Przedstawicielka BOZ podkreśliła zasadność przyjętego rozstrzygnięcia w świetle zarzutów znęcania się nad zwierzętami przez skarżącą i skierowanie przeciwko niej aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego.
Postanowieniem z [...] marca 2022 r. organ zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku z [...] grudnia 2019 r. dotyczące wydania decyzji
o czasowym odbiorze zwierząt od dotychczasowej właścicielki, z uwagi na prowadzoną sprawę karną przeciwko skarżącej toczącą się w Sądzie Rejonowym Zamiejscowy Wydział Karny o sygnaturze akt: [...] z zarzutem, między innymi znęcania się nad zwierzętami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] kwietnia 2022 r., po rozpoznaniu zażaleń BOZ oraz skarżącej, uchyliło powyższe postanowienie.
W trakcie dalszego postępowania przesłuchano świadków zawnioskowanych przez OTOZ. M.D. zeznała, że podczas interwencji działała jako inspektor do spraw ochrony Zwierząt OTOZ. Warunki bytowe zwierząt określiła jako karygodne, zwierzęta umieszczone w dwóch dużych hangarach, unoszący się zapach amoniaku, brak swobodnego dostępu do wody (a nawet jej brak). Psy wykazywały lęk, agresję nie były socjalizowane, wszystkie wyglądały jakby "odbite od kalki", a to wskazywało na kazirodczy rozród. Większość psów była chora, stan fizyczny i psychiczny świadek określiła jako bardzo zły. Psy nie były szczepione, gryzły się nawzajem, nikt nie kontrolował ich stanu, odebrane psy były pogryzione, miały liczne otwarte rany. Świadek zeznał, że pozostawienie zwierząt w takim stanie rzeczy zagrażał ich życiu. Liczbę zwierząt określiła na 118 psów i 7 kotów, niezaszczepione i nieoznakowane nr identyfikacyjnym. Odbiór zwierząt był utrudniony, ponieważ właścicielka wypuszczała najbardziej agresywne psy, które gryzły inspektorów, wyłączała światło, próbowała wypuszczać odłowione psy z klatek, które były już umieszczone w samochodzie, cały czas utrudniała pracę inspektorów. Świadek podał, że na miejscu byli obecni funkcjonariusze Policji, Powiatowy Inspektor Weterynarii, inspektorzy OTOZ oraz BOZ. Zaznaczyła również, że jej zdaniem skarżąca, powinna mieć zakaz posiadania zwierząt. Psy odebrane ze [...] do tej pory zmagają się z problemami behawioralnymi, pomimo zapewnienia opieki w warunkach domowych. Zaistniałą sytuację określiła jako zwierzęcy horror.
Kolejny świadek, a mianowicie J.Z. zeznała, że była obecna podczas interwencji jako inspektor OTOZ z polecenia zarządu głównego OTOZ. Warunki utrzymania zwierząt określiła jako straszne i karygodne, ogromna ilość zwierząt w klatkach, w złej kondycji fizycznej, zaniedbane, bez podstawowej opieki lekarskiej. Zwierzęta były agresywne, ze strachu gryzły inspektorów, nie dały się wyłapać. Ilość zwierząt określa na około 400 psów i około 30 kotów, a na ponad 100 tych wyłapanych. Były niezaszczepione i bez paszportów, nieliczne posiadały chipy, właścicielka nie chciała pokazać dokumentacji weterynaryjnej. Odbiór zwierząt odbywał się w nerwowej atmosferze hałasów, pisków, skomlenia. Właścicielka próbowała wyrywać odłowione zwierzęta z rąk inspektorów, była agresywna wraz z synem dokumentowali odbiór zwierząt.
S.Z. zeznała, że brała dwukrotny udział w interwencji w [...] jako Koordynator Inspektoratu OTOZ. Zwierzęta w większości kojców nie miały dostępu do wody i jedzenia, przetrzymywane były w budynkach dwóch hal przemysłowych oraz przyczepach kempingowych ustawionych na posesji. Budynki były zadaszone, nieogrzewane, bez wentylacji przez, co w pomieszczeniach panował zaduch i uderzał zapach amoniaku. U psów widoczne były rany po pogryzieniach, wysięki z nosów, zaropiałe oczy, ogólny stan zwierząt wskazywał na zaniedbania w zapewnieniu im należytej opieki. Zwierzęta nie były kastrowane i łączone zostały w sposób przypadkowy. Odłowiono 128 psów i 7 kotów, jednak kilka psów uciekło, dlatego też pozostały na posesji. Zaledwie część zwierząt była zaczipowana i posiadała paszporty. Odebrane zwierzęta trafiły pod opiekę organizacji biorących udział w interwencji. Właścicielka obecna na miejscu utrudniała wykonywane czynności, nie wykazywała chęci współpracy, nie chciała wskazać miejsca, skąd pochodziły zwierzęta, nie udzielała rzeczowych informacji, cały czas zmieniając wersję zdarzeń.
Mając na uwadze powyżej przedstawiony przebieg postępowania oraz zgromadzony materiał dowodowy Wójt Gminy decyzją z [...] grudnia 2022 r., nr [...], powołując się na art. 7 ust. 3 u.o.z. oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego k.p.a., orzekł o czasowym odebraniu M.S., 118 psów i 7 kotów ulokowanych na posesji w miejscowości [...].
Organ I instancji uznał, iż zostało udowodnione, że zdrowie i życia zwierząt stanowiących przedmiot niniejszego postępowania było zagrożone. Wójt Gminy dał wiarę zeznaniom M.D., J.Z. i S.Z., które potwierdziły skrajne złe warunki przetrzymywania zwierząt. Organ uznał zeznania za spójne, logiczne i nie znalazł podstaw do ich kwestionowania. Natomiast świadkowie powołani przez skarżącą, wprawdzie wskazują na dobre warunki bytowe zwierząt (tylko dwóch świadków było na miejscu interwencji), jednak ocenie wyrażonej przez wyżej wymienione osoby przeczą materiały zdjęciowe oraz dokumenty, w tym opinia Powiatowego Lekarza Weterynarii.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M.S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie:
1. art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez jego niezastosowanie polegające na:
a. niewyjaśnieniu z jakiego powodu organ uznał, że zeznania niektórych świadków zasługują na uwzględnienie, a innych nie, poza ogólnikowym stwierdzeniem co do ich spójności i logiki, co miało mieć wpływ na treść wydanej decyzji, gdyż fakt, że konkretne zeznania są spójne i logiczne nie powoduje, że są one prawdziwe, gdyż
z zasad doświadczenia życiowego wynika, że spójnie i logicznie można również kłamać;
b. braku przytoczenia i wyjaśnienia podstawy prawnej, która miała stać się podstawą do wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt i wystąpienia przesłanek do tego;
c. niezebranie i nieprzytoczenie jakiegokolwiek materiału dowodowego dotyczącego odbieranych kotów, mimo że decyzja ich również dotyczy;
2. art. 7 ust. 3 u.o.z. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i niewykazanie, że w przedmiotowym stanie faktycznym zaistniały przesłanki do wydania decyzji
o tymczasowym odebraniu zwierząt oraz:
a. brak wskazania podmiotu, do jakiego przekazane zostaną odebrane zwierzęta; b. brak wskazania czasu, na jaki zwierzęta zostają odebrane;
c. niewykazanie, że był to przypadek niecierpiący zwłoki.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i odmowę czasowego odbioru zwierząt.
Decyzją z [...] lutego 2023 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie działając art. 1 ust. 1, art. 4 pkt 11 i 15, art. 5, art. 6 ust. 1 a, art. 7 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 10, pkt 19 u.o.z. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta Gminy z [...] grudnia 2022 r., nr [...] i orzekło o czasowym odebraniu M.S. 118 psów i 7 kotów, przebywających na posesji w miejscowości [...] oraz o nieodpłatnym przekazaniu czasowo odebranych zwierząt pod opiekę OTOZ.
W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, iż zgromadzony materiał dowodowy
w wystarczającym zakresie uzasadnia podjęte rozstrzygnięcie. Kluczowe
i wystarczające dla rozpoznania sprawy SKO uznało znajdujące się w aktach sprawy przesłuchania świadków wnioskowanych przez OTOZ, uczestniczących w odbiorze zwierząt oraz informacje zawarte w piśmie Powiatowego Lekarza Weterynarii (pismo z [...] grudnia 2019 r. znak [...]).
W piśmie tym wskazano, że na terenie posesji skarżącej przetrzymywanych było około 300 psów mieszańców, głównie w typie border coli, 1 dog-czip [...], 1 duży pies mix gładkowłosy biały z czarnymi uszami i czarną lewą stroną pyska, 1 hasky
i 9 sztuk kotów bez czipów i paszportów. Psy były przetrzymywane w kojcach
i przyczepach kempingowych oraz w innych pomieszczeniach, m.in. w kuchni, pomieszczeniu z pralką, biurze, pomieszczeniu przy prysznicach. W pomieszczeniach tych panował bałagan, znajdowały się w nich różne przedmioty, którymi zwierzęta mogły się zranić. Posadzki zanieczyszczone były moczem i kałem. Koty utrzymywane były
w osiatkowanym kojcu na podwórku częściowo osłoniętym z budkami (7 kotów)
i w przyczepie kempingowej - 2 koty. W budynkach i w tunelu foliowym, w których przetrzymywano psy unosił się amoniakalny odór odchodów. Kojce w budynkach na całej powierzchni wysypane były sypkim piaskiem w warstwie ok. 20 cm, brak utwardzonego podłoża, w każdym kojcu znajdowało się od 2-5 bud drewnianych, w niektórych kojcach wstawione były szerokie ławy. W tunelu foliowym podłoże nieutwardzone, pyliste. Brak wydzielonych wybiegów dla psów połączonych funkcjonalnie z kojcami. Część psów biegało po terenie całej posesji, na której panował nieporządek, było pełno różnych narzędzi, materiałów, sprzętów i pojazdów, np.: przyczepy kempingowe, samochody osobowe, półciężarowe, skrzynki plastikowe, drewniane palety w stosach, materiały budowlane, panele ogrodzeniowe, stare meble ogrodowe, wykopany był dół na odchody zwierząt. Posesja zanieczyszczona była psimi odchodami. Na terenie posesji są trzy wybiegi i jeden przy tunelu foliowym ogrodzony panelami ażurowymi metalowymi i 2 przy budynku z piecem. Na jednym z wybiegów stwierdzono dwa kręgi betonowe o śr. 1-1,5 m do opróżniania szamba, jeden przykryty betonowym kręgiem, drugi zakryty drewnianą paletą (element niestabilny), co stwarzało niebezpieczeństwo wpadnięcia do szamba psa w przypadku przesunięcia palety. Woda i karma sucha oraz mokra były wystawiane w wiadrach i miskach stawianych bezpośrednio na piasku w niewystarczającej ilości - na kilkanaście do dwudziestu kilku psów jedno wiadro i duża miska z karmą. Przemieszczające się psy powodowały zanieczyszczenie wody i karmy piaskiem, na który oddają mocz i kał oraz wysypywanie karmy z misek na piasek. Ponadto woda wystawiana w dużych wiadrach w sytuacji wypełnienia np. do połowy nie była dostępna dla mniejszych psów. Zwierzęta jadły zapiaszczoną zanieczyszczoną moczem i kałem karmę. Brak odpowiedniej ilości misek. Brak również odpowiedniej do ilości legowisk dla psów. Zwierzęta były utrzymywane w grupach od kilku do dwudziestu kilku psów, bez rozdziału na płeć i grupy wiekowe. Można było stwierdzić, że wśród psów dochodziło do ataków agresji, w tym w trakcie kontroli. Nie wszystkie psy były kastrowane, a suki sterylizowane. Dochodziło do niekontrolowanego rozmnażania psów. Szczenięta nie były odizolowane od osobników dorosłych, w sforze dochodziło do ich tratowania przez dorosłe osobniki. Szczenięta nie były odpowiednio do wieku karmione. Suki karmiące ze szczeniętami oraz suki
w trakcie porodu nie były utrzymywane w osobnych kojcach. Osobniki chore nie były odizolowane od osobników zdrowych. W przypadku sztuk chorych stwierdzono, np. zmiany skórne, choroby oczu - zaćma, zapalenie spojówek, ślady pogryzień, objawy choroby autoimmunologicznej. Ze względu na warunki utrzymywania prawdopodobne było zapiaszczenie przewodu pokarmowego i zarobaczenie zwierząt. W trakcie kontroli stwierdzono zagęszczenie, nieprawidłowy sposób utrzymywania oraz nieprzestrzeganie warunków sanitarnych i higienicznych. Powyższe sprzyja wzajemnym zakażeniom pasożytniczymi, bakteryjnym i wirusowym wśród zwierząt. Stanowi to zagrożenie epizootycznei epidemiczne. Warunki utrzymywania wywołują agresję wśród zwierząt i urazy. Słabsze sztuki są narażone na ataki, mają utrudniony dostęp do karmy oraz legowisk. Bałagan oraz sprzęty na wybiegach i pomieszczeniach mogą powodować urazy mechaniczne u zwierząt. Brak możliwości bieżącego czyszczenia i dezynfekcji miejsc utrzymywania zwierząt. Na miejscu nie stwierdzono środków dezynfekcyjnych. Nie stwierdzono wykazów, list psów i kotów przebywających na posesji, wskazania miejsca przetrzymywania poszczególnych zwierząt, dokumentacji weterynaryjnej dotyczącej prowadzonych zabiegów profilaktycznych i leczniczych. W trakcie kolejnych inspekcji na posesji nie stwierdzono poprawy warunków utrzymania psów przez M.S..
W dalszej części uzasadnienia Kolegium opisało przytoczone już powyżej zeznania świadków. Kolegium uznało za nieistotne, dla rozpatrzenia niniejszej sprawy zeznania I.N., A.G. oraz P.K., albowiem nie byli obecni podczas odbioru zwierząt. Ocena faktyczna przesłanki znęcania się nad zwierzętami dotyczy bowiem momentu poprzedzającego odebranie zwierzęcia. Jeśli chodzi o zeznania pozostałych świadków zawnioskowanych przez odwołującą, organ w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, iż wbrew ich twierdzeniom w interwencji nie uczestniczył P.K.. Sam bowiem P.K. zeznał, że nie był obecny podczas interwencji w dniach [...].11.2019 r. oraz [...].11.2019 r. w [...]. Ponadto organ uznał zeznania H.W. i W.M. (dotyczące stanu pomieszczeń i dostępności do jedzenia i picia) za niewiarygodne w kontekście profesjonalnej oceny stanu faktycznego dokonanej przez Powiatowego Lekarza Weterynarii oraz zeznań trzech świadków - inspektorów OTOZ. Świadek H.W. zeznał, iż zwierzęta były szczepione przeciwko wściekliźnie, posiadały paszporty i nr identyfikacyjne (chip). Z kolei W.M. zeznał, że każde zwierzę, było szczepione i leczone 22 w [...], przed przyjazdem do Polski, przez lekarza weterynarii dr. [...]. W Polsce opiekę nad zwierzętami sprawowała lekarz z [...], zwierzęta były szczepione przeciwko wściekliźnie. Dokumenty te nie zostały okazane, nie wskazano jaki lekarz z [...] sprawował opiekę weterynaryjną. W toku postępowania, jeżeli istniałyby dokumenty potwierdzające bieżącą opiekę medyczną (przez lekarza weterynarii z Niemiec czy Polski), strona mogła je udostępnić organowi I instancji i podlegałyby ocenie.
Kolegium ponadto podało, że w aktach sprawy znajduje się również przedłożone przez poprzedniego pełnomocnika skarżącej, niepotwierdzone za zgodność
z oryginałem, oświadczenie P. i M.S. (niepodpisane). Oświadczenie zawiera opis działalności strony na terenie Niemiec i okoliczności przyjazdu z psami do Polski. Odnośnie istotnych informacji, mogących mieć znaczenie przy rozpoznawaniu sprawy podano, że w dniu [...] listopada 2019 r. psy, które biegały luzem na zewnątrz od jednej do drugiej hali, zostały zamknięte szybko w boksach, pewnie nie wyglądało to za dobrze, ale w tej sytuacji było to jedyne co można było zrobić. Zagrody na zewnątrz nie były jeszcze gotowe, ale psy biegały pod nadzorem C.G.. To często były stare psy. Strona w oświadczeniu zapewniła o przesłaniu kompletnej listy z numerami chipów. Są zdjęcia psów, gdzie widać, że nie mają ran kąsanych i że zawsze są harmonijne. W dniu [...] listopada 2019 r. pracownik H.W. specjalnie przyjechał z [...], aby pomóc przy rozdzielaniu wody i karmy, na krótko przed przyjazdem 60-70 osób. Tak duża ilość osób spowodowała niepokój, psy biegały tam i z powrotem i wywracały miski z wodą i przez dużą ilość psów do misek z suchą karmą nasypało się dużo żwiru. Zawsze było dużo misek z wodą i karmą w boksach i na zewnątrz w zagrodach zewnętrznych. Ta czynność nie była jeszcze zakończona, bo wiadra codzienne są myte. W boksach były 2 czy 3 wiadra z wodą, a sucha karma tak i tak, a mokrą karmę dostały rano. Niestety C.G. nie dał szczennych suk i matek ze szczeniętami, tak jak robi to na noc do biura, tylko dołączył je na kilka godzin do grup, żeby mogły pobiegać ze swoją grupą. Zdjęcia z odchodami psów były zrobione później i nie są żadnym dowodem, bo to u nas nigdy by się nie zdarzyło. Zgodnie z wypowiedziami świadków psy były mocno ranione przy odbiorze przy użyciu pętli i pętli do łapania. Popełniano takie błędy przy ich obsłudze, że psy się dusiły i nie mogły wstać. Badanie na miejscu się nie odbyło, a żaden pies nie był w takim złym stanie, który by usprawiedliwiał te działania.
W ocenie Kolegium analiza materiału dowodowego w sprawie pozwala na stwierdzenie, iż zaistniała sytuacja do zastosowania art. 7 ust. 3 u.o.z., albowiem zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 6 ust. 2 u.o.z.: 10) utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji; 19) utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku. Rażące zaniedbanie (art. 4 pkt 11 u.o.z.) - rozumie się przez to drastyczne odstępstwo od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie a właściwe warunki bytowania (art. 4 pkt 15 ustawy) - rozumie się przez to zapewnienie zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku. Ponadto organ zwrócił uwagę na przepis art. 9 ust. 1 i 2 u.o.z., który stanowi wprost, że kto utrzymuje zwierzę domowe, ma obowiązek zapewnić mu pomieszczenie chroniące je przed zimnem, upałami i opadami atmosferycznymi, z dostępem do światła dziennego, umożliwiające swobodną zmianę pozycji ciała, odpowiednią karmę i stały dostęp do wody. Ponadto przepis ten należy odczytywać również w kontekście art. 5 u.o.z., statuującym obowiązek humanitarnego traktowania zwierzęcia, przez które rozumie się - stosownie do art. 4 pkt 2 u.o.z.- traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu ochronę oraz w kontekście wspomnianego już art. 1 ust. 1 z d. 2 u.o.z. stanowiącego, że człowiek jest winien zwierzęciu poszanowanie, ochronę i opiekę - w tym właśnie m.in. poprzez zapewnienie zwierzętom godnych
i humanitarnych warunków bytowania. Stan zagrożenia nie oznacza bowiem, że nastąpi bezpośrednie, realne zagrożenie życia lub zdrowia zwierzęcia ale, że określony stan może a nie musi wywoływać negatywne skutki dla życia lub zdrowia zwierzęcia, co właśnie wyczerpuje pojęcie zagrożenia. Poza tym niewątpliwie określona ocena w tym zakresie musi wynikać z konkretnej sytuacji, w jakiej znajdują się zwierzęta. Taki stan należy powiązać z kwalifikowanymi naruszeniami, o jakich mowa w art. 6 ust. 2 u.o.z. Wśród tych kwalifikowanych naruszeń wskazano na sytuacje, które są nośnikiem zagrożenia dla życia lub zdrowia zwierzęcia, jak np. utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji; wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu; utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku. Każda z tych sytuacji może mieć potencjalny wpływ na życie lub zdrowie zwierzęcia, co odpowiada pojęciu "zagrożenia". A więc już stworzenie określonego stanu wyczerpuje pojęcie zagrożenia, co stanowi podstawę do stwierdzenia istnienia przypadku niecierpiącego zwłoki.
Powyższe ustalenia oraz wnioski z nich wypływające pozwoliły na przyjęcie, iż odebranie psów i kotów było konieczne, gdyż ich dalsze pozostawanie u strony mogło powodować zagrożenie ich zdrowia i życia. Zdaniem Kolegium był to przypadek niecierpiący zwłoki. W ocenie organu przemawiają za tym okoliczności opisane powyżej, a wynikające z pisma Powiatowego Lekarza Weterynarii z [...] grudnia 2019 r. znak [...])., które ponownie zostały przytoczone.
Reasumując Kolegium stwierdziło, że powyższe warunki dalekie były od optymalnych i taki sposób "opieki" nad psami i kotami mógł spowodować negatywne konsekwencje dla życia lub zdrowia zwierząt i, co wykazano wyżej, stan ten wyczerpuje kwalifikowane naruszenia z art. 6 ust. 2 pkt 10 i 17 ustawy. Zdaniem Kolegium za "niewłaściwe warunki", o których mowa w przepisie art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z., należy uznać takie, które nie zapewniają zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami gatunku, rasy, płci i wieku. Przy czym niewłaściwe warunki bytowania, to nie tylko wskazane w tym przepisie przykłady, ale także brak zapewnienia zwierzęciu właściwego schronienia przed chłodem, upałem, deszczem, śniegiem, przetrzymywanie go na terenie, na którym narażone jest na uszkodzenia ciała. Istotne w sprawie jest to, że zdaniem orzekającego w sprawie organu jest ustalenie stanu zwierzęcia na dzień podjętej interwencji, a ten został wykazany w sposób dostateczny i jednoznaczny. Traktowanie zwierząt w sposób określony w art. 6 ust. 2 u.o.z. oznacza znęcanie się nad nimi poprzez zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień. Znęcaniem się nad zwierzętami jest nie tylko np. ich bicie czy fizyczne lub psychiczne gnębienie, ale także każda skrajna forma niewłaściwego pod względem higieny i powszechnego standardu utrzymywania zwierząt.
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności opisu Powiatowego Lekarza Weterynarii warunków w jakich przebywały zwierzęta oraz zeznań trzech świadków - inspektorów OTOZ uczestniczących w odbiorze zwierząt, SKO uznało, że zachowanie właściciela zwierząt można zakwalifikować jako sytuację, o której mowa w art. 7 ust. 3 u.o.z. dającą podstawę do interwencyjnego odebrania zwierzęcia. W orzecznictwie podkreśla się, że powyższy przepis stosuje się w sytuacji, gdy dochodzi do konieczności zabezpieczenia sytuacji bytowej zwierzęcia w wyjątkowych warunkach rozumianych jako kwalifikowana postać naruszeń wymienionych w art. 6 ust. 2 u.o.z. Zdaniem Kolegium taka sytuacja w niniejszej sprawie miała miejsce, wobec tego były podstawy do zastosowania art. 7 ust. 3 u.o.z. Pozostawienie tak dużej liczby psów, rozmnażających się poza kontrolą, a także kilku kotów, w opisanych warunkach higienicznych, psów raniących się i agresywnych wobec siebie z powodu braku odpowiedniego miejsca do przebywania i braku wystarczającej ilości pokarmu i wody, spowodowałoby dalsze nieuzasadnione cierpienie zwierząt i dalszy rozwój różnych chorób. Powiatowy Lekarz Weterynarii uznał, że ze względu na warunki utrzymywania prawdopodobne było zapiaszczenie przewodu pokarmowego
i zarobaczenie zwierząt.
Zdaniem Kolegium skandaliczne warunki dotyczyły wszystkich zwierząt przetrzymywanych przez skarżącą i co wykazano wyżej, stworzenie określonego stanu wyczerpuje pojęcie zagrożenia, co stanowi podstawę do stwierdzenia istnienia przypadku niecierpiącego zwłoki, zatem zaistniała konieczność odbioru również kotów, w celu uchronienia ich przed negatywnymi skutkami niewłaściwej opieki.
Nie zasługuje na uwzględnienie – w ocenie organu odwoławczego - zarzut dotyczący braku wskazania czasu na jaki zwierzęta zostały odebrane. Jak stanowi przy tym art. 7 ust. 6 u.o.z., odebrane zwierzę podlega zwrotowi, jeżeli sąd (powszechny) nie orzeknie w trybie art. 35 ust. 3 u.o.z. przepadku zwierzęcia, a także jeżeli postępowanie karne w tej sprawie zostanie umorzone. Czasowy charakter zastosowanego środka oznacza, że odebranie zwierzęcia następuje do czasu rozstrzygnięcia sprawy karnej o przestępstwo znęcania się nad zwierzętami. Dopiero w przypadku skazania sprawcy, sąd orzeka przepadek zwierzęcia, jeśli sprawca jest jego właścicielem, o czym stanowi art. 35 ust. 3 u.o.z. Żaden przepis ustawy nie upoważnia do wiązania kwestii czasu, na który zwierzę jest odbierane właścicielowi w trybie administracyjnym, z wynikami postępowania karnego, a zatem takie działanie pozbawione jest podstawy prawnej.
Zdaniem Kolegium bezpodstawny jest także zarzut dotyczący długości trwania postępowania. Postępowanie było skomplikowane, wymagało przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, w tym osób niemieszkających w Polsce, w trakcie trwającej pandemii COVID-19. Ponadto strona miała prawo do wniesienia ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 k.p.a.), z którego nie skorzystała.
SKO podkreśliło ponadto, że decyzja o czasowym odebraniu zwierzęcia wydana na podstawie art. 7 ust. 3 u.o.z., a zatem w sytuacji, gdy zwierzę ze względu na przypadek niecierpiący zwłoki de facto zostało już właścicielowi lub opiekunowi odebrane, powinna zawierać również orzeczenie o tym, któremu z podmiotów wymienionych w art. 7 ust. 1 lub ust. 1c, zwierzę zostaje przekazane pod opiekę.
Z treści przytoczonych powyżej przepisów u.o.z. wynika, że jest to niezbędny element decyzji w przedmiocie czasowego odebrania zwierzęcia. Brak rozstrzygnięcia w tym zakresie powoduje, że orzeczenie nie rozstrzyga o całości sprawy i takie uchybienie należy kwalifikować jako naruszenie art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ wskazał również, że zgodnie z art. 7 ust. 1 c u.o.z. w przypadku braku zgody, o której mowa w ust. 1b, lub wystąpienia innych okoliczności uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia podmiotom, o których mowa w ust. 1, zwierzę może zostać nieodpłatnie przekazane innej osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej albo osobie fizycznej, która zapewni mu właściwą opiekę. Zdaniem Kolegium, skoro przepisy ustawy nie sprzeciwiają się przekazaniu zwierzęcia innej osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej albo osobie fizycznej, która zapewni mu właściwą opiekę, to mając na uwadze szeroko rozumiany dobrostan zwierząt, w tym także ich stan psychiczny, właściwym miejscem pobytu będą domy tymczasowe OTOZ, gdzie psy i koty mają bardziej sprzyjające warunki pobytu niż
w schronisku dla zwierząt. Otoczone są ludźmi skoncentrowanymi na ich potrzebach, nie tylko fizycznych, realizowane jest humanitarne traktowanie zwierząt, uwzględniające potrzeby zwierząt i zapewniające im opiekę i ochronę i prawidłową pielęgnację.
Skargę na powyższą decyzję SKO złożyła M.S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, która zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 7 ust. 3 u.o.z. przez jego nieprawidłowe zastosowanie w drodze błędnego przyjęcia istnienia przesłanek do wydania decyzji o tymczasowym odebraniu zwierząt;
2) art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z. przez wadliwą interpretację tego przepisu, która jest sprzeczna z jego ratio legis;
3) art. 7 w zw. z art. 77 §1 k.p.a. przez niewywiązanie się przez organ odwoławczy
z obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego
i rozpatrzenie go, a w szczególności przez błędne przekonanie o braku przesłanek do uwzględnienia zeznań niektórych świadków oraz niezebranie
i nieprzytoczenie jakiegokolwiek materiału dowodowego dotyczącego odbieranych kotów, pomimo że również są przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia;
4) art. 7 k.p.a. przez naruszenie zasady proporcjonalności wobec wadliwego wyważenia słusznego interesu społecznego.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium w całości.
W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że w sprawie nie doszło do udowodnienia, jakoby zaszły ustawowe przesłanki wymienione w art. 7 ust. 3 u.o.z. Organ nie wykazał, że był to przypadek niecierpiący zwłoki. Podkreśliła ponadto, że organ powinien wskazać czas na jaki odebrano zwierzęta. W ocenie skarżącej organ nie odniósł się do zarzutów, prezentowanych przez pełnomocnika skarżącej, który zwracał uwagę na fakt, że postępowanie toczyło się ponad trzy lata, co jest rażącym naruszeniem przepisów o terminie załatwienia spraw. Zwłaszcza, że w tak długim okresie, organ mógł z powodzeniem ustalić, czy zachodzą przesłanki do wydania decyzji w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt. Powzięcie takiego ustalenia dopiero po ponad trzech latach od rzeczywistego odebrania zwierząt, poddaje w dalsze wątpliwości pewność organu co do prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia, jak
i rzetelność samego rozstrzygnięcia.
Zdaniem skarżącej organ nie odniósł się w żaden sposób do wskazań osób będących na miejscu interwencji o nieprawidłowym wyłapywaniu zwierząt. Nie zostało zbadane zachowanie przedstawicieli stowarzyszenia, którzy jak wskazywali świadkowie, byli bardzo brutalni w stosunku do zwierząt, łapali psy poskramiaczem
i rękoma, umieszczali zwierzęta w klatkach, co przełożyło się na to, że psy były ranione. Zaznaczenia wymaga fakt, że zwierzęta nie zostały zbadane w momencie interwencji, nie można więc jednoznacznie wskazać, że były one, na tamten moment, w stanie uzasadniającym podjęcie niniejszej interwencji. Ponadto, wybiórcza ocena dowodów oraz w większości brak rzetelnych ustaleń stanu faktycznego, nie mogą prowadzić do uznania, że organy administracji orzekające w sprawie prawidłowo wyważyły słuszny interes strony oraz interes społeczny, czym naruszyły zasadę proporcjonalności, wskazaną z art. 7 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji
w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 , dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była opisana powyżej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2023 r. uchylająca zaskarżoną decyzję Wójta Gminy z [...] grudnia 2022 r., nr [...] i orzekająca jednocześnie o czasowym odebraniu skarżącej 118 psów i 7 kotów przebywających na jej posesji w miejscowości [...] oraz o nieodpłatnym ich przekazaniu pod opiekę OTOZ.
Podstawę materialną powyższej decyzji stanowiły przepisy u.o.z. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.z. zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 (tj. polegający na zadawaniu albo świadomym dopuszczaniu do zadawania bólu lub cierpień) może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane:
1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub
2) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub
3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych.
W myśl art. 7 ust. 1a u.o.z. , decyzja, o której mowa w ust. 1, podejmowana jest
z urzędu po uzyskaniu informacji od Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt. Przekazanie zwierzęcia, o którym mowa w ust. 1, następuje za zgodą podmiotu, któremu zwierzę ma być przekazane (ust. 1b).
W przypadku braku zgody, o której mowa w ust. 1b, lub wystąpienia innych okoliczności uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia podmiotom, o których mowa w ust. 1, zwierzę może zostać nieodpłatnie przekazane innej osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej albo osobie fizycznej, która zapewni mu właściwą opiekę (ust. 1c). W przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia (ust. 3). W przypadkach,
o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna (ust. 4).
Istotą prowadzonego w kontrolowanej sprawie postępowania wyjaśniającego było ustalenie, czy spełnione zostały warunki - przesłanki do zastosowania w stosunku do 118 psów i 7 kotów, których właścicielem jest skarżąca, unormowanej w powołanym art. 7 ust. 3 u.o.z. sankcji w postaci niezwłocznego odebrania zwierząt.
Powyższy przepis dotyczy tzw. interwencyjnego trybu odebrania zwierzęcia.
W tym przypadku odebranie zwierzęcia następuje zatem w drodze czynności faktycznych, jeszcze przed wydaniem decyzji. Decyzja wydana w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. jest decyzją następczą, ponieważ stanowi szczególny rodzaj decyzji, która zostaje wydana, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane. Organ zobligowany jest wówczas do oceny, czy w momencie odebrania zwierzęcia właścicielowi, wystąpiły ustawowe przesłanki tej czynności (por. uchwała 7 sędziów NSA z 24 lutego 2020 r., II OPS 2/19). Możliwość niezwłocznego, odebrania zwierzęcia uzależniona jest od ustalenia, że miało miejsce znęcanie się nad nim (w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.o.z.) oraz w sytuacji, gdy jest to przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu - art. 7 ust. 3 ustawy (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2020 r., II OSK 118/20). Organ wydający taką decyzję w ten sposób potwierdza legalność odbioru zwierzęcia. Wydając taką decyzję jest jednak zobowiązany uwzględnić treść art. 7 ust. 1, ust. 1a-1c u.o.z. (por. wyrok NSA z 18 listopada 2021 r., I OSK 620/21) i powołać je w podstawie wydawanej decyzji (por. wyrok NSA z 3 lutego 2023 r., I OSK 126/21).
Przepis art. 6 ust. 1a u.o.z. jednoznacznie zabrania znęcania się nad zwierzętami. Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: utrzymywanie ich w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich
w stanie rażącego niechlujstwa bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z.), wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu (art. 6 ust. 2 pkt 17 u.o.z.), utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (art. 6 ust. 2 pkt 19 u.o.z.). Intencją ustawodawcy było stworzenie w art. 7 ust. 3 u.o.z. narzędzia umożliwiającego pilne działanie w momencie stwierdzenia, że dalsze przebywanie zwierzęcia u właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu.
Ustawodawca w art. 1 ust. 1 u.o.z. jednoznacznie stwierdza, że zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania (art. 5 tej u.o.z.), przez co należy rozumieć traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewnienie mu opieki i ochrony (art. 4 pkt 1 u.o.z.). Zaznaczyć przy tym należy, iż w ustawie zawarto szereg definicji legalnych, m.in. takich pojęć jak "humanitarne traktowanie zwierząt" oraz "rażące zaniedbanie" - przez które rozumie się drastyczne odstępstwo od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie.
W orzecznictwie konsekwentnie podkreśla się, że własność zwierzęcia przede wszystkim zobowiązuje, a zakres i treść uprawnień wobec zwierzęcia jest modyfikowany przez konieczność jego humanitarnego traktowania; człowiek w stosunku do zwierząt powinien wykazywać zachowania, które odnoszą się do istot żywych zdolnych do pewnych odczuć (np. cierpienia), a nie przedmiotów (por. wyroki NSA:
z 12 marca 2019 r., II OSK 1066/17; z 28 stycznia 2020 r., II OSK 659/18).
W ocenie Sądu analiza toku postępowania oraz zgromadzonego
w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż orzekające
w sprawie organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, w zgodzie z art. 7, 77 § 1 k.p.a., a przeprowadzona przez organ odwoławczy ocena dowodów spełnia standardy określone w art. 80 k.p.a. Najistotniejsze znaczenie w sprawie ma pismo z [...] grudnia 2019 r. Powiatowego Lekarza Weterynarii, który uczestniczył w kontrolach, jakie odbyły się na posesji skarżącej w listopadzie 2019 r., zawierające bezpośrednie jego obserwacje dotyczące zarówno stanu zwierząt, jak i warunków ich przebywania, a także wnioski wynikające z poczynionych ustaleń. Podkreślenia wymaga, iż są to obserwacje i wnioski osoby dysponującej specjalistyczną wiedzą i doświadczeniem niezbędnym do oceny powyższych okoliczności. Stąd niewątpliwa doniosłość tego dowodu, który – co słusznie zauważył organ odwoławczy – koresponduje z zeznaniami świadków zawnioskowanych przez OTOZ. W konsekwencji zasadnie organy odmówiły wiarygodności zeznaniom świadków zawnioskowanym przez skarżącą przedstawiającym sytuację na jej posesji w zupełnie odmiennym świetle. Ponadto słusznie organ odwoławczy zauważył, iż świadkowie I.N., A.G. oraz P.K. nie byli obecni podczas odbierania zwierząt, relacjonowali więc stan wcześniejszy. Tym samym ich zeznania nie mogły mieć decydującego znaczenia, gdyż ocena zaistnienia przesłanki znęcania się nad zwierzętami dotyczy momentu poprzedzającego odebranie zwierzęcia. Ponadto ich twierdzeń co do zapewnienia opieki weterynaryjnej nie sposób było zweryfikować, gdy skarżąca mimo trwającego ponad trzy lata postępowania takich dokumentów nigdy nie przedłożyła.
Z powyższego materiału dowodowego wynika, iż zwierzęta będące na posesji skarżącej były utrzymywane nieodpowiednich warunkach oraz bez odpowiedniego pokarmu lub wody, czyli mieliśmy do czynienia z przejawami znęcania się przewidzianymi w powołanym powyżej art. 6 ust. 2 pkt 10 i 19 u.o.z., co zresztą stało się podstawą do skierowania wobec skarżącej aktu oskarżenia o znęcenie się nad zwierzętami (sprawa [...]). Zwierzęta były bowiem utrzymywane w różnych pomieszczeniach do tego nieprzystosowanych, w których panował bałagan, brak było odpowiednich lub wystarczających legowisk, znajdowały się w nich różne przedmioty, którymi zwierzęta mogły się zranić, posadzki zanieczyszczone były moczem i kałem, unosił się amoniakalny odór odchodów, część psów biegało po terenie całej posesji, na której panował nieporządek, było pełno różnych narzędzi, materiałów, sprzętów
i pojazdów, np.: przyczepy kempingowe, samochody osobowe, półciężarowe, skrzynki plastikowe, drewniane palety w stosach, materiały budowlane, panele ogrodzeniowe, stare meble ogrodowe, wykopany był dół na odchody zwierząt, niewłaściwie zabezpieczony właz szamba, woda i karma sucha oraz mokra były wystawiane
w wiadrach i miskach stawianych bezpośrednio na piasku w niewystarczającej ilości (na kilkanaście do dwudziestu kilku psów jedno wiadro i duża miska z karmą, woda nie była dostępna dla mniejszych psów). Przemieszczające się psy powodowały zanieczyszczenie wody i karmy piaskiem, na który oddawały mocz i kał oraz wysypywanie karmy z misek na piasek, zwierzęta jadły zapiaszczoną zanieczyszczoną moczem i kałem karmę. Zwierzęta były utrzymywane w grupach od kilku do dwudziestu kilku psów, bez rozdziału na płeć i grupy wiekowe. Można było stwierdzić, że wśród psów dochodziło do ataków agresji, w tym w trakcie kontroli. Nie wszystkie psy były kastrowane, a suki sterylizowane. Dochodziło do niekontrolowanego rozmnażania psów. Szczenięta nie były odizolowane od osobników dorosłych, w sforze dochodziło do ich tratowania przez dorosłe osobniki. Szczenięta nie były odpowiednio do wieku karmione. Suki karmiące ze szczeniętami oraz suki w trakcie porodu nie były utrzymywane w osobnych kojcach. Osobniki chore nie były odizolowane od osobników zdrowych. W przypadku sztuk chorych stwierdzono, np. zmiany skórne, choroby oczu - zaćma, zapalenie spojówek, ślady pogryzień, objawy choroby autoimmunologicznej. Ze względu na warunki utrzymywania prawdopodobne było zapiaszczenie przewodu pokarmowego i zarobaczenie zwierząt. W trakcie kontroli stwierdzono zagęszczenie, nieprawidłowy sposób utrzymywania oraz nieprzestrzeganie warunków sanitarnych
i higienicznych. Powyższe sprzyjało wzajemnym zakażeniom pasożytniczymi, bakteryjnym i wirusowym wśród zwierząt i stanowiło zagrożenie epizootyczne i epidemiczne. Warunki utrzymywania wywoływały agresję wśród zwierząt i urazy. Słabsze sztuki były narażone na ataki, miały utrudniony dostęp do karmy oraz legowisk. Brak było możliwości bieżącego czyszczenia i dezynfekcji miejsc utrzymywania zwierząt. Na miejscu nie stwierdzono środków dezynfekcyjnych. Nie stwierdzono również wykazów, list psów i kotów przebywających na posesji, wskazania miejsca przetrzymywania poszczególnych zwierząt, dokumentacji weterynaryjnej dotyczącej prowadzonych zabiegów profilaktycznych i leczniczych. Podkreślenia wymaga, że słusznie Kolegium uznało, iż – wbrew zarzutom podnoszonym przez skarżącą – powyższe zaniedbania odnosiły się nie tylko psów, ale i kotów, w szczególności
w aspekcie stanu w jakim znajdowała się cała nieruchomości i związanych z tym zagrożeń dla zwierząt.
Z akt sprawy wynika, iż wcześniejszą decyzją z [...] listopada 2019 r. Wójt Gminy nr [...] orzekł o czasowym odebraniu skarżącej 21 psów, które wymagały natychmiastowej pomocy weterynaryjnej. Pomimo przeprowadzenia kolejnych kontroli na posesji skarżącej nie stwierdzono poprawy warunków bytowania zwierząt. W związku z tym mając na uwadze powyższe okoliczności i postawę skarżącej, jawi się jako całkowicie uprawnione twierdzenie organu odwoławczego, iż zachodził w niniejszej sprawie przypadek niecierpiący zwłoki i dalsze utrzymywanie zwierząt u skarżącej zagrażałoby nie tylko ich zdrowiu, ale również życiu. W konsekwencji również nie sposób uznać, iż został naruszony art. 7 k.p.a. przez - jak wskazuje skarżąca - "naruszenie zasady proporcjonalności wobec wadliwego wyważenia słusznego interesu społecznego".
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia z punktu widzenia powołanych powyżej przepisów miały okoliczności związane z samym odebraniem zwierząt, podnoszone przez skarżącą, abstrahując od prawdziwości tych twierdzeń. Jest zresztą oczywistym, iż z takim odebraniem związany jest stres zwierząt, jednakże dalsze utrzymywanie zwierząt u skarżącej wiązało się z nieporównywalnie większymi zagrożeniami dla ich życia i zdrowia w świetle powyższych ustaleń.
Podkreślenia wymaga, wbrew zarzutom skargi, iż na etapie odebrania zwierząt - mającego przecież, co wprost wynika z art. 7 ust. 6 u.o.z., charakter tymczasowy - brak jest przesłanek dla dokonywania przez podmiot odbierający zwierzęta, czy też przez organ wykonawczy gminy, oceny czy doszło do znęcania rozumianego jako zawinione (świadome) działanie opiekuna. Kwestię ewentualnego zawinienia przesądzić bowiem może wyłącznie sąd powszechny, zaś przesłanką działania podmiotów wskazanych
w art. 7 ust. 1 i 3 u.o.z. oraz orzekającego na podstawie tych przepisu wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jest jedynie stwierdzenie traktowania zwierzęcia
w sposób określony w art. 6 ust. 2 u.o.z., a nie stwierdzenie zawinionego, czy też umyślnego znęcania się nad zwierzęciem. Samo ustalenie, że zwierzęta utrzymywane są w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa uzasadnia zastosowanie tej sankcji administracyjnej w postaci czasowego odebrania zwierząt (por. wyrok NSA z 25 czerwca 2021 r., I OSK 462/21, K. Kuszlewicz, U.o.z. Komentarz. WKP 2021 t. 5 do art. 7 i powołane tamże orzecznictwo).
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż w tym stanie rzeczy zachodziły podstawy do wydania decyzji o odebraniu skarżącej zwierząt w świetle przedstawionych powyżej przepisów, tj. art. 7 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 3 i art. 6 ust. 2 pkt 10 i 19 u.o.z.
Nie budzi również zastrzeżeń rozstrzygnięcie w zakresie wskazania podmiotu, któremu zostały przekazane zwierzęta pod opiekę, podjęte przez organ na podstawie art. 7 ust. 1c u.o.z. Uwzględnia bowiem okoliczności sprawy, w szczególności jeśli się zważy na podmiot, który został wskazany oraz powstałe zaszłości związane ze znacznym upływem czasu od faktycznego odebrania zwierząt i niecelowością zmiany opiekuna zwierząt.
Organy orzekające nie były – wbrew zarzutom skargi - zobowiązane do określania terminu na jaki następuje czasowe odebranie zwierzęcia. Stałoby bowiem
w sprzeczności z celami, jakim służy odbiór zwierzęcia w trybie administracyjnym. Decyzja o czasowym odebraniu zwierząt stanowi formę tymczasowego środka stosowanego w związku z toczącym się równolegle postępowaniem karnym i to postępowanie wyznacza czasowe granice stosowania sankcji wynikającej z art. 7 ust. 1 i 3 u.o.z. (por. wyrok NSA z 2 października 2015 r., II OSK 803/15y, wyrok WSA
w Gorzowie Wlkp. z 20 marca 2019 r., II SA/Go 873/18) .
Jeśli zaś chodzi o podnoszone przez skarżącą kwestie związane
z długotrwałością postępowania, to należy wskazać, iż jest oczywiście wysoce niepożądanym prowadzenie jakiejkolwiek sprawy administracyjnej przez ponad trzy lata, a tym bardziej sprawy o odebranie zwierząt, która ze swej istoty wymaga szybkiego działania organów. Jednakże okoliczność ta nie ma wpływu na zasadnicze rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie i co najwyżej mogła stanowić podstawę złożenia ponaglenia oraz skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Mając na uwadze powyższe Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargę.