II SA/Lu 691/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na decyzję odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.
Skarga dotyczyła odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że cel wywłaszczenia, jakim było budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne, został zrealizowany, mimo że pierwotny cel nie był precyzyjnie określony ze względu na datę wywłaszczenia. Sąd podkreślił, że nieruchomości nabywane przez państwo w tamtym okresie były następnie nadawane osobom fizycznym w celu zaspokojenia ich potrzeb mieszkaniowych, co stanowiło realizację celu publicznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę H. K. na decyzję Wojewody Lubelskiego utrzymującą w mocy decyzję Starosty Tomaszowskiego odmawiającą zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Skarżąca domagała się zwrotu nieruchomości, argumentując, że nie została ona zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, tj. pod poszerzenie ulicy czy rozbudowę kina. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Podkreślono, że wywłaszczenie miało miejsce w latach 70-tych XX wieku, kiedy przepisy dotyczące celu wywłaszczenia były mniej rygorystyczne. Sąd uznał, że nieruchomość została przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne, co stanowiło realizację celu publicznego, nawet jeśli odbyło się to poprzez nadanie jej osobom fizycznym. Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo, wskazując, że do wywłaszczeń dokonanych w poprzednim systemie prawnym nie można wprost stosować obecnych terminów realizacji celu wywłaszczenia. Analiza opinii biegłego geodety potwierdziła, że sporna nieruchomość wchodzi w skład działki należącej do spadkobierców poprzednich właścicieli, co potwierdza realizację celu mieszkaniowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nieruchomość nie podlega zwrotowi, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, nawet jeśli pierwotny cel był ogólnie określony i realizacja nastąpiła w sposób pośredni (np. poprzez nadanie działki osobom fizycznym na cele mieszkaniowe).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ponieważ nieruchomość została przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne, co stanowiło realizację celu publicznego. Podkreślono, że do wywłaszczeń z poprzedniego systemu prawnego nie można wprost stosować obecnych terminów realizacji celu wywłaszczenia, a interpretacja celu musi uwzględniać kontekst historyczny i praktykę tamtych lat.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.g.n. art. 136 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.t.b.m.
Ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach
Pomocnicze
u.g.n. art. 216 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez przeznaczenie nieruchomości pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne, co stanowiło realizację celu publicznego w kontekście prawnym obowiązującym w latach 70-tych XX wieku. Do nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie przepisów określających terminy realizacji celu wywłaszczenia nie stosuje się tych terminów.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia (poszerzenie ulicy, rozbudowa kina), a zatem powinna zostać zwrócona. Organ I instancji bezpodstawnie oparł decyzję na opinii biegłego geodety, która została sporządzona z pominięciem analizy kluczowych zagadnień. Działka nr [...] nie mogła stanowić integralnej części działki o nr [...] należącej do E. i J. K.
Godne uwagi sformułowania
w poprzednim systemie prawnym orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości nie odpowiadały aktualnie obowiązującym, bardziej rygorystycznym wymaganiom analiza realizacji celu wywłaszczenia nie może abstrahować od kontekstu funkcjonalnego z daty wywłaszczenia nieruchomości w dacie dokonania wywłaszczenia, z którym to wiąże się niniejsze postępowanie i co wynika z ówcześnie obowiązujących przepisów i praktyki, cel nie musiał być precyzyjnie określony, a podmioty przejmujące własność nieruchomości, co należy podkreślić nie były ograniczone żadnym terminem jego realizacji. nie można pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego sytuacji, gdy w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - gdy wywłaszczenie miało miejsce kilkadziesiąt lat przed wszczęciem postępowania o zwrot - ustalenie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy terminów 7 i 10 lat, powodowałoby konieczność wydania decyzji o zwrocie mimo, że nieruchomość jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia już wiele lat. nieruchomości nabywane przez państwo były następnie nadawane osobom fizycznym celem zaspokajania przez nie potrzeb mieszkaniowych, a zatem to de facto "rękami" osób trzecich realizowano wówczas określony cel publiczny, tj. budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne.
Skład orzekający
Jerzy Drwal
sprawozdawca
Jerzy Parchomiuk
członek
Joanna Cylc-Malec
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwłaszcza w kontekście wywłaszczeń dokonanych w poprzednim systemie prawnym i realizacji celu publicznego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji historycznej i prawnej związanej z wywłaszczeniami z lat 70-tych XX wieku oraz specyfiki realizacji celu mieszkaniowego w tamtym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy długotrwałego sporu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, ukazując złożoność prawa nieruchomościowego i jego historyczny kontekst. Pokazuje, jak zmieniające się przepisy i interpretacje wpływają na prawa obywateli.
“Czy cel wywłaszczenia sprzed 50 lat został zrealizowany? Sąd rozstrzyga długi spór o zwrot nieruchomości.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 691/23 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2023-11-29 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-07-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Jerzy Drwal /sprawozdawca/ Jerzy Parchomiuk Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/ Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Hasła tematyczne Nieruchomości Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 344 art. 136 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 22 maja 2023 r., znak: GN-Z.7534.2.3.2019.DŁ w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 22 maja 2023 r., po rozpatrzeniu odwołania H. K., Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy decyzję Starosty Tomaszowskiego z dnia 9 lutego 2022 r. w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Aktem notarialnym Rep. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1949 r. H. K. nabyła nieruchomość położoną w T. L. oznaczoną nr [...] o pow. 1239 m2. W wyniku pomiaru do założenia ewidencji gruntów miasta T. L. w 1967 r. numeracja i powierzchnia działki uległa zmianie. Nieruchomość została oznaczona numerem [...], ark. ewid. [...] o powierzchni 713 m2. Na podstawie zarządzenia nr [...] część nieruchomości H. K. o powierzchni 242 m2 została objęta podziałem. Zatwierdzony zarządzeniem nr [...] Naczelnika Powiatu w T. L. miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego Osiedla "Ś." w T. L. w części dotyczącej nieruchomości H. K. przewidywał powstanie terenu usług kulturalnych - teren przeznaczony pod rozbudowę istniejącego kina "W. ", poszerzenie ulicy 1. (obecnie L. ) oraz terenu budownictwa mieszkaniowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 1980 r. nr [...] Naczelnik Miasta T. L. przyznał H. K. odszkodowanie za grunt o pow. 242 m2 oraz za składniki majątkowe i roślinne, które na podstawie ww. zarządzenia przeszły na własność Skarbu Państwa. Decyzją z dnia [...] września 1979 r. znak: [...] Naczelnik Miasta T. stwierdził, że E. i J. małż. K. są właścicielami działki nr [...] o pow. 682 m2. Decyzją z dnia [...] lutego 1980 r. Naczelnik Miasta T. L. przyznał E. i J. małż. K. odszkodowanie za teren o pow. 26 m2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że małż. K. byli właścicielami nieruchomości o pow. 1255 m2, która w całości została objęta zarządzeniem nr [...] Naczelnika Miasta T. L. z dnia [...] maja 1978 r. Z nieruchomości tej wydzielono dwie działki o łącznej pow. 1229 m2 i rozdysponowano je zgodnie z wnioskami byłych właścicieli, a za pozostały teren o pow. 26 m2 przyznano odszkodowanie. Decyzją z dnia [...] listopada 1982 r. nr [...] Wojewoda Z. , w wyniku rozpatrzenia sprzeciwu Prokuratora Wojewódzkiego w Z. , stwierdził nieważność ww. decyzji Naczelnika T. L. z dnia [...] lutego 1980 r. znak: [...]. Pismem z dnia [...] grudnia 1982 r. znak: [...] Wojewoda Z. przekazał odwołanie E. K. od tej decyzji do Ministerstwa Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska. Decyzją z dnia [...] stycznia 1983 r. znak: [...] Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody Z. . Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] maja 2003 r. sygn. [...] uchylił w całości tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. znak: [...] Wojewoda L. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta T. L. z dnia [...] września 1979 r. stwierdzającej nabycie na własność działki budowlanej nr [...] o pow. 682 m2 przez E. i J. K.. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w T. L. ustalił, że spadkobiercami po zmarłej H. K. są jej dzieci: H. M. W. (obecnie K. ), B. J. K., J. L. K. i Z. K. po 1/4 części każde z nich. Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] października 2013 r. Rep. [...] Nr [...] spadek po B. K. nabyli: A. K., A. K., P. K. po 1/3 każde z nich. W wyniku modernizacji ewidencji gruntów Miasta T. L. w 1998 r. numer działki [...] H. K. został zmieniony na nr [...], zaś działka nr [...] otrzymała nr [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r. znak: [...] Burmistrz Miasta T. L. zatwierdził projekt podziału ww. działek, w wyniku czego działka nr [...] uległa podziałowi na działki [...], [...] oraz na działkę [...]. Decyzją z dnia [...] września 2000 r. znak: [...] Starosta Tomaszowski orzekł o zwrocie na rzecz H. K. nieruchomości położonej w T. L. przy ul. [...] oznaczonej jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] (ark. ew. nr [...]) oraz [...] (ark. ew. [...] o łącznej powierzchni 720 m2. Pismem z dnia [...] kwietnia 2007 r. M. K., E. K. i A. K. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wyżej opisanej decyzji Starosty T. , podnosząc, iż działka nr [...] nie powinna być przedmiotem zwrotu, gdyż stanowi ich własność jako spadkobierców poprzednich właścicieli. Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. znak: [...] Wojewoda Lubelski stwierdził nieważność decyzji Starosty Tomaszowskiego z dnia [...] września 2000 r. o zwrocie na rzecz H. K. nieruchomości położonej w T. L. przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] (ark. ew. [...]) oraz [...] (ark. ew. [...] o łącznej powierzchni 720 m2. Odwołanie od ww. decyzji wniosła H. W.. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...] Minister "Infrastruktury uchylił w całości decyzję Wojewody L. z dnia [...] listopada 2007 r. i stwierdził nieważność decyzji Starosty T. z dnia [...] września 2000 r. w części dotyczącej zwrotu działki nr [...] oraz umorzył postępowanie nadzorcze w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...] i nr [...]. Na ww. decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła H. W., zaskarżając ww. decyzję w części stwierdzającej nieważność decyzji Starosty T. z dnia [...] września 2000 r. w części dotyczącej zwrotu działki nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1637/11 oddalił skargę H. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Na powyższe orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyła H. W., zaskarżając wyrok w całości. Wyrokiem z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 2041/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1637/11 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku ponownego rozpatrzenia skargi H. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 6 lipca 2011 r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, skargę oddalił. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 577/15 została oddalona skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1730/14 dotyczącego skargi H. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety opartego na analizie map, wykazów powierzchni z zastosowaniem wiedzy specjalistycznej z zakresu geodezji i kartografii. Wnioskiem z dnia 29 sierpnia 2017 r. H. K. (poprzednio W. ) wystąpiła o zwrot nieruchomości położonej w T. L. przy ul. [...], oznaczonej byłym numerem [...] (ark. mapy [...] w części oznaczonej numerem [...] (ark. mapy [...] o pow. 78 m2, argumentując, że przedmiotowa nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem na jaki została przejęta tj. nie została, jej zdaniem, wykorzystana pod poszerzenie ulicy oraz rozbudowę kina, które obecnie nie istnieje. Wnioskodawczyni przedłożyła w załączeniu kserokopię wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 577/15. Decyzją z dnia 21 marca 2018 r. znak: [...] Starosta Tomaszowski odmówił zwrotu na rzecz wnioskodawczyni części nieruchomości położonej w T. L. przy ul. [...], oznaczonej byłym numerem działki nr [...] (w okresie przejściowym nr [...]), wchodzącej w skład działki nr [...] (ark. mapy [...]. H. K. złożyła odwołanie. Decyzją z dnia 18 maja 2018 r. znak: [...] Wojewoda L. uchylił ww. decyzję Starosty Tomaszowskiego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 15 stycznia 2019 r. znak: [...] Starosta Tomaszowski odmówił H. K. zwrotu części nieruchomości położonej w T. L. przy ul. [...], oznaczonej byłym numerem [...], a w okresie przejściowym byłym numerem [...], wchodzącej w skład działki nr [...] (ark. mapy [...], stanowiącej własność spadkobierców E. i J. K.. Od ww. decyzji H. K. wniosła odwołanie. Wojewoda Lubelski decyzją z dnia 20 marca 2019 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu ww. decyzji Wojewoda L. stwierdził, że organ I instancji oparł swoje ustalenia faktyczne jedynie na wyjaśnieniach biegłego, przekazanych do organu I instancji w piśmie z dnia 19 września 2018 r. Rozpatrując ponownie sprawę Starosta Tomaszowski decyzją z dnia 22 października 2019 r. znak: [...] odmówił H. K. zwrotu części przedmiotowej nieruchomości. H. K. wniosła odwołanie. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 25 września 2020 r. znak: [...] Wojewoda L. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Prowadząc ponownie postępowanie w przedmiotowej sprawie, organ I instancji postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2021 r. znak: [...] powołał geodetę uprawnionego J. D. na biegłego celem sporządzenia opinii dla celów dowodowych w sprawie zwrotu na rzecz H. K. nieruchomości oznaczonej byłym numerem działki [...] (ark. mapy [...], położonej w T. L. przy ul. [...]. Ze sporządzonej w dniu 7 grudnia 2021 r. przez wyżej wskazanego biegłego opinii technicznej wynikało jednoznacznie, że grunt, którego granice przebiegają jak granice działki nr [...] jest bez wątpienia częścią działki nr [...] w aktualnym stanie ewidencji gruntów i budynków. Współwłaścicielami tej działki są: A. E. K. s. E. i J., E. K. K. c. E. i J. oraz Marta M. K. c. E. i J., Dołączona do ww. opinii mapa i wykaz zmian gruntowych stanowiła załącznik Nr [...]. Decyzją z dnia 9 lutego 2022 r. znak: [...] Starosta Tomaszowski odmówił H. K. zwrotu części nieruchomości położonej w T. L. przy ul. [...], oznaczonej byłym numerem [...], a w okresie przejściowym byłym numerem działki [...], wchodzącej w skład działki nr [...] (ark. mapy [...], stanowiącej własność spadkobierców E. i J. K.. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie. Wojewoda Lubelski decyzją z dnia 8 czerwca 2022 r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Tomaszowskiego z dnia 9 lutego 2022 r. orzekającą o odmowie zwrotu części przedmiotowej nieruchomości. Na powyższą decyzję H. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Lublinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 543/22 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 8 czerwca 2022 r., znak: [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał m.in., że w sprawie nie doszło do rozporządzenia działką w sposób określony w przepisie art. 229 u.g.n. i w związku z tym uregulowanie to nie ma zastosowania oraz że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ oceni zarzuty podniesione w odwołaniu, mając na uwadze, że ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach była wyrazem zaangażowania państwa w mieszkaniowe procesy inwestycyjne i eksploatacyjne, przy jednoczesnym gwarantowaniu interesów dotychczasowych właścicieli i członków ich rodzin. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia 22 maja 2023 r., nr [...] Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy skontrolowaną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł m. in. że podstawą żądania skarżącej jest to, że działka nie była przeznaczona na cele mieszkaniowe tj. na utworzenie działki. Przedmiotowa nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem na jaki została przejęta, gdyż nie została wykorzystana pod poszerzenie ulicy, jak też pod rozbudowę kina, które obecnie nie istnieje. Kwestia zastosowania w niniejszej sprawie art. 229 u.g.n. została już prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 543/22, którym Sąd wskazał, że w sprawie nie doszło do rozporządzenia przedmiotową działką w sposób określony w tym przepisie. Przesłanką odmowy zwrotu części nieruchomości położonej w T. L. przy ul. [...] oznaczonej byłym numerem działki [...], a w okresie przejściowym byłym numerem działki [...] wchodzącej w skład działki [...] przez Starostę Tomaszowskiego w zaskarżonej decyzji z dnia 9 lutego 2022 r. znak: [...] było stwierdzenie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Organ odwoławczy podkreślił, że zarządzeniem nr [...] Naczelnika Miasta T. L. z dnia 26 maja 1978 r. w sprawie ustalenia terenu budownictwa jednorodzinnego położonego w południowo - wschodniej części miasta T. L. w obrębie ulic: [...] i jego podziale na działki budowlane (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Z. z dnia 19 stycznia 1979 r., Nr 1, poz. 5) ustalono teren przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, położony w T. L. w granicach od północy ul. [...], od wschodu ul. [...] i ul. [...], od południa ul. [...] i od zachodu ul. [...] p.n. roboczą Osiedle Ś. etap II zgodnie z zarządzeniem nr [...] Naczelnika Powiatu w T. L. z dnia 19 października 1974 r. w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania Osiedle Ś. w T. L.. Teren, określony w ww. zarządzeniu Nr [...] Naczelnika Miasta T. L. został podzielony na działki budowlane zgodnie z mapą podziału i rejestrem pomiarowym. Przedmiotowa działka uległa podziałowi na skutek zarządzenia nr [...] Naczelnika Miasta T. L. z dnia 26 maja 1978 r. na działki: nr [...] o pow. 471 m2 i teren objęty podziałem o powierzchni 242 m2, który na podstawie tego zarządzenia przeszedł na własność Skarbu Państwa. Za teren ten tj. grunt oraz znajdujące się na nim składniki roślinne i majątkowe Naczelnik Miasta T. L. decyzją z dnia 29 kwietnia 1980 r. przyznał H. K. odszkodowanie. Okoliczność tę organ uznał za bezsporną, gdyż nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Zatwierdzony zarządzeniem nr [...] Naczelnika Powiatu w T. L. miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego Osiedla Ś. w T. L. w części dotyczącej nieruchomości H. K. przewidywał powstanie terenu usług kulturalnych - teren przeznaczony pod rozbudowę istniejącego kina "W. ", poszerzenie ulicy [...] (obecnie L. ) oraz terenu budownictwa mieszkaniowego. Natomiast z wykazu zmian gruntowych Ś. - etap II" wynika, że podziałem objęto tylko część nieruchomości H. K. przeznaczoną pod poszerzenie ulicy oraz powstanie terenów budownictwa mieszkaniowego. Nie objęto podziałem terenu pod budowę kina. Teren ten pozostał własnością H. K. i został oznaczony numerem działki [...] o powierzchni 0,0471 ha. Tym samym fakt ten wyklucza możliwość wykorzystania działki [...] pod rozbudowę kina, gdyż działka ta weszła w skład terenu objętego podziałem. Organ wskazał, że decyzją z dnia 23 lutego 1980 r. Naczelnik Miasta T. L. przyznał E. i J. małż. K. odszkodowania za teren o pow. 26 m2. W uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że małż. K. byli właścicielami nieruchomości o pow. 1255 m2, która w całości została objęta zarządzeniem nr [...] Naczelnika Miasta T. L. z dnia 26 maja 1978 r. Z nieruchomości tej wydzielono dwie działki o łącznej pow. 1229 m2 i rozdysponowano je zgodnie z wnioskami byłych właścicieli, a za pozostały teren o pow. 26 m2, przyznano odszkodowanie. W wyniku modernizacji ewidencji gruntów Miasta T. L. w 1998 r. działka [...] H. K. otrzymała numer [...], zaś działka [...] otrzymała nr [...]. Na potrzeby prowadzonego postępowania o zwrot gruntu na rzecz H. K. B. Miasta T. L. zatwierdził projekt podziału działki nr [...] na działki: [...], [...] oraz na działkę [...] o powierzchni 0,0078 ha. Przedmiotowa działka [...] stanowiła południową część działki nadanej E. i J. K., obecnie wchodzi w skład działki [...], stanowiącej własność spadkobierców E. i J. K.. Działka [...] powstała z połączenia działek [...], [...] i [...] i stanowi sumę powierzchni tych działek tj. 0,0682 ha, odpowiada także powierzchniowo działce nr [...] wskazanej w decyzji Naczelnika Miasta T. L. z dnia 12 września 1979 r. Organ odwoławczy zaznaczył, że działka [...] stanowiła część dawnej działki o numerze [...]. Teren ten wszedł w skład działki oznaczonej nr [...] nadanej E. i J. K. decyzją Naczelnika Miasta T. L. z dnia 12 września 1979 r. Decyzją z dnia 12 września 1979 wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach - u.t.b.m. Naczelnik Miasta T. L. potwierdził, iż E. i J. małż. K. są właścicielami działki budowlanej nr [...] o powierzchni 682 m2. Decyzja ta była także podstawą do założenia księgi wieczystej. Działka o nr [...] stanowiąca własność E. i J. K. została wpisana do działu I księgi wieczystej w dniu 7 lipca 1982 r. Obecnie, stosownie do zapisów księgi wieczystej Nr [...] nieruchomość stanowi własność spadkobierców - E. K., M. K. i A. K., stosownie do postanowień Sądu Rejonowego w T. L. sygn. akt I Ns [...] z dnia 20 lutego 1997 r. i sygn.. akt I NS [...] z dnia 29 listopada 2005 r. Organ podkreślił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że część przedmiotowego terenu oznaczona nr działki [...] została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, to jest na cele mieszkaniowe (na utworzenie działki). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca H. K. zarzuciła naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a poprzez przyjęcie przez organ, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot, wchodząca w skład działki [...] stanowiła uprzednio własność E. i J. K. a stan ten był ujawniony w zapisach księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości od 7 lipca 1982 r. a obecnie stanowi ona własność ich następców prawnych w sytuacji gdy działka nr [...] nie mogła stanowić integralnej części działki o nr [...] o powierzchni 682 m2 należącej do E. i J. K., co zostało wykazane na gruncie niniejszej sprawy; 2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 136 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. w zw. art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez nieuwzględnienie przez organ II instancji zarzutu naruszenia wskazanych wyżej przepisów sytuacji, gdy organ I instancji bezpodstawnie przyjął, że nie ma prawnych możliwości zwrotu na rzecz H. K. nieruchomości położonej w T. L. przy ul. [...] oznaczonej byłym numerem działki [...] w części oznaczonej nr działki [...] w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki do zwrotu tej nieruchomości; 3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ II instancji zarzutu naruszenia wskazanych wyżej przepisów w sytuacji gdy organ I instancji bezpodstawnie oparł decyzji na opinii biegłego geodety mgr inz. J. D., w sytuacji, gdy opinia została sporządzona z pominięciem analizy kluczowych dla niniejszego postępowania zagadnień; 4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ II instancji zarzutu naruszenia wskazanych wyżej przepisów w sytuacji gdy organ I instancji wydal decyzję, która narusza zasady prowadzenia postępowania administracyjnego i wydana została w następstwie nierozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego sprawy oraz dowolnych ustaleń faktycznych, co przejawiło się w szczególności przyjęciem, że części nieruchomości położonej w T. L. przy ul. [...] oznaczonej byłym numerem działki [...] a w okresie przejściowym byłym numerem działki [...] wchodzi w skład dziatki nadanej E. i J. K. decyzją Naczelnika Miasta Tomaszowa Lubelskiego z dnia 12 września 1979 r. nr [...] w sytuacji gdy zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie potwierdza tego faktu. Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda Lubelski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Takie upoważnienie wynika z treści art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 t.j.- - dalej: jako "p.p.s.a."). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Lubelskiego utrzymująca w mocy decyzję Starosty Tomaszowskiego z dnia 9 lutego 2022 r. w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Z uwagi na charakter sporu wymaga wyjaśnienia, że przesłanki zwrotu nieruchomości zostały uregulowane w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Z art. 136 ust. 1 u.g.n. wynika, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137. Zgodnie z art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. podstawową materialnoprawną przesłanką zwrotu nieruchomości jest zbędność tej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Regulacja powyższa znajduje zastosowanie także w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonych w oparciu o przepisy inne, niż wyżej powołana ustawa, w szczególności znajduje zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (art. 216 ust. 1 u.g.n.), co właśnie miało miejsce w niniejszej sprawie. W art. 137 ust. 1 u.g.n. ustawodawca sformułował legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis ten zawiera dwie odrębne normy prawne, zgodnie z którymi nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli: pkt 1 - pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia albo pkt 2 - pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Nie jest kwestią sporną, że z treści aktualnie obowiązujących przepisów wynika, że dla wywłaszczenia nieruchomości konieczne jest wydanie decyzji z precyzyjnie określonym celem publicznym, na jaki ma być ono dokonane i polega na pozbawieniu albo ograniczeniu prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Zwrócić jednakże należy uwagę na okoliczność, że przedmiotowa sprawa odnosi się do wywłaszczenia nieruchomości, które zostało dokonane w latach 70-tych ubiegłego wieku. Przejęcie nieruchomości przeprowadzone było zatem w innym - niż obecnie - porządku prawnym. W obowiązującym wówczas stanie prawnym cel, na jaki wywłaszczenia dokonywano, określany był niejednokrotnie w sposób ogólny. Ma to istotne znaczenie w sytuacji, kiedy podstawą żądania skarżącej H. K. jest to, że wywłaszczona nieruchomość stanowiąca wtedy własność H. K. nie była przeznaczona na cele mieszkaniowe (na utworzenie działki), że nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem na jaki została przejęta, ponieważ nie została wykorzystana pod poszerzenie ulicy, jak też pod rozbudowę kina, które obecnie nie istnieje. . Podstawą odmowy zwrotu nieruchomości o powierzchni 0,0078 ha, położonej w T. L. przy ul. [...], oznaczonej byłym numerem działki [...], a w okresie przejściowym byłym numerem działki [...] wchodzącej w skład działki [...] było ustalenie Wojewody Lubelskiego, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. W tej materii Wojewoda Lubelski wykonał wiążące go wytyczne zawarte w prawomocnym wyroku WSA w Lublinie z dnia 24 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 543/22. We wspomnianym wyroku uchylającym decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 8 czerwca 2022 r. Sąd wyjaśnił m.in., że: - w sprawie nie doszło do rozporządzenia działką w sposób określony w art. 229 u.g.n. (bowiem nie dokonano ani sprzedaży działki, ani ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego i za taką czynność nie można uznać nadania tej działki (po wcześniejszym jej odłączeniu od działki H. K.) E. i J. małżonkom K. na podstawie decyzji Naczelnika Miasta T. z 12 kwietnia 1979 r.; - bezspornym jest, że skarżąca żąda zwrotu części działki oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...], przejętej na rzecz Skarbu Państwa zarządzeniem Naczelnika Miasta T. nr [...] z dnia 26 maja 1978 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego, położonego w południowo - wschodniej części miasta T. L. w obrębie ulic: K. Z., Ż., O. W., P. i 1-go M. i jego podziale na działki budowlane; - organ odwoławczy zobligowany będzie do oceny wyrażonego przez organ pierwszej instancji stanowiska dotyczącego wykorzystania spornej działki zgodnie z celem wywłaszczenia, tj. celem określonym w zarządzeniu Naczelnika Miasta T. L. nr [...] z 26 maja 1978 r. (ustalenia faktyczne pozwalają bowiem na wyrażenie stanowiska w tym zakresie); - przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy weźmie pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązany będzie ocenić zarzuty odwołania, oczywiście z uwzględnieniem, że art. 229 u.g.n. nie mógł mieć w sprawie zastosowania, a następnie w oparciu o dokonaną ocenę wyda stosowne rozstrzygnięcie; - organ odwoławczy będzie miał na uwadze, że ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach była wyrazem zaangażowania państwa w mieszkaniowe procesy inwestycyjne i eksploatacyjne, przy jednoczesnym gwarantowaniu interesów dotychczasowych właścicieli (współwłaścicieli) i członków ich rodzin; - ustawa ta regulowała szczególne formy pomocy finansowej państwa dla budownictwa jednorodzinnego oraz pomocy w nabywaniu przez ludność działek budowlanych; - pomoc ta przejawiała się w formie przekazywania przez Skarb Państwa działek, powstałych w wyniku podziału i przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne osobom, które spełniały określone w powołanej ustawie warunki, gdyż właśnie taki był cel "parcelacji", która ze swej istoty zakładała powstanie nowych działek budowlanych przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne, a także wydzielanie działek gruntu przeznaczonych do utworzenia m.in. dróg. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i wbrew stanowisku skarżącej w tym zakresie nie doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Kwestię możliwości oceny wyrażonego przez Starostę Tomaszowskiego zapatrywania dotyczącego wykorzystania spornej działki zgodnie z celem wywłaszczenia, tj. celem określonym w zarządzeniu Naczelnika Miasta T. L. nr [...] z 26 maja 1978 r. w oparciu o ustalenia faktyczne pozwalały na wyrażenie stanowiska w tym zakresie przez Wojewodę Lubelskiego. Organ odwoławczy w tej materii jednoznacznie stwierdził, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Wyjaśnił też, że teren określony w zarządzeniu nr [...] został podzielony na działki budowlane zgodnie z mapą podziału i rejestrem pomiarowym. Organ odwoławczy zauważył, że działka H. K. uległa podziałowi na działki: nr [...] o pow. 471 m2 (ta część nieruchomości nadal pozostała we władaniu H. K.) i na teren o powierzchni 242 m2, który w wyniku wywłaszczenia – w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach – stał się własnością Skarbu Państwa. Za teren ten tj. grunt oraz znajdujące się na nim składniki roślinne i majątkowe Naczelnik Miasta T. L. decyzją z dnia 29 kwietnia 1980 r. przyznał H. K. odszkodowanie i okoliczność tę Wojewoda Lubelski uznał za bezsporną. O tym, że podziałem objęto tylko część nieruchomości na cele związane z poszerzeniem ulicy oraz na cele budownictwa mieszkaniowego świadczył ponadto – w ocenie organu – wykaz zmian gruntowych ". ". Skarżąca twierdzi m.in. we wniosku z dnia 19 sierpnia 2017 r., że przejęła ona tę część działki od H. K., swojej matki. Wywodzi również, że nieruchomość nie była przeznaczona na cele mieszkaniowe i utworzenie działki budowlanej, że działka nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, którym było poszerzenie ulicy i rozbudowa kina. Dlatego przypomnieć należy, że zarządzeniem nr [...] Naczelnika Powiatu w T. L. z dnia 19 października 1974 r. zatwierdzono miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania Osiedle "Ś. " w T. L.. Plan miejscowy zakładał powstanie terenu usług kulturalnych - teren przeznaczony pod rozbudowę istniejącego kina "W. ", poszerzenie ulicy 1. (obecnie L. ) oraz teren budownictwa mieszkaniowego. Zarządzenie nr [...] Naczelnika Miasta T. L. z dnia 26 maja 1978 r. dotyczyło ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego położonego w południowo - wschodniej części miasta T. L. w obrębie ulic: K. Z., Ż., O. W., P. i 1-go M. i podziału tego obszaru na działki budowlane (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Z. z dnia 19 stycznia 1979 r., Nr 1, poz. 5). Nie budzi wątpliwości, że ww. zarządzeniem nr [...] ustalono zarówno teren przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, położony w T. L. w granicach od północy ul. K. , od wschodu ul. Ż. i ul. O. , od południa ul. P. i od zachodu ul. 1. p.n. roboczą Osiedle "Ś. " etap II, jak i dokonano podziału terenu na działki budowlane. Służyć temu miała mapa podziału i rejestr pomiarowy. Cel wywłaszczenia wynikał ze wspomnianych wyżej zarządzeń. Z wykazu zmian gruntowych ". " wynikało, że podziałem objęto tylko część nieruchomości H. K. w celu poszerzenia ulicy oraz utworzenia terenów pod budownictwo mieszkaniowe. Nie objęto podziałem terenu pod budowę kina. Teren ten pozostał własnością H. K. i został oznaczony numerem działki [...] o powierzchni 0,0471 ha. W niniejszej sprawie trzeba wziąć pod uwagę, iż w poprzednim systemie prawnym orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości nie odpowiadały aktualnie obowiązującym, bardziej rygorystycznym wymaganiom. W orzecznictwie wskazuje się, że analiza realizacji celu wywłaszczenia nie może abstrahować od kontekstu funkcjonalnego z daty wywłaszczenia nieruchomości (por. wyroki NSA z: 18 grudnia 2014 r., I OSK 1417/13; 21 kwietnia 2016 r., I OSK 1519/14). Do stanów faktycznych zaistniałych w innym porządku prawnym nie można wprost stosować aktualnych uregulowań w zakresie takich pojęć jak "cel wywłaszczenia". Interpretacja pojęcia "celu wywłaszczenia" musi więc uwzględniać, iż w dacie dokonania wywłaszczenia, z którym to wiąże się niniejsze postępowanie i co wynika z ówcześnie obowiązujących przepisów i praktyki, cel nie musiał być precyzyjnie określony, a podmioty przejmujące własność nieruchomości, co należy podkreślić nie były ograniczone żadnym terminem jego realizacji. W konsekwencji, mając na uwadze stan prawny obowiązujący przy dokonywaniu wywłaszczenia nieruchomości, w niniejszej sprawie przy ocenie zbędności nieruchomości nie ma konieczności uwzględniania terminów, o których mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n., co do nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem tych terminów do systemu prawa. Brak jest bowiem podstaw do wymagania od podmiotów przejmujących wywłaszczoną nieruchomość, aby zrealizowały cel wywłaszczenia w terminach, które nie były wówczas określone. Zwrócić należy uwagę, że w wyroku z 14 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1832/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nie da się pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego sytuacji, gdy w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - gdy wywłaszczenie miało miejsce kilkadziesiąt lat przed wszczęciem postępowania o zwrot - ustalenie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy terminów 7 i 10 lat, powodowałoby konieczność wydania decyzji o zwrocie mimo, że nieruchomość jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia już wiele lat. Sąd w tym składzie w pełni podziela ten pogląd. Kwestią sporną jest ustalenie, czy tak określony cel wywłaszczenia został zrealizowany. Zdaniem Sądu, nie ma wątpliwości, że cel wywłaszczenia należy wykładać literalnie. Nie oznacza to jednak, iż trzeba czynić to bez uwzględnienia specyfiki okoliczności towarzyszących danej inwestycji i bez oceny jej całokształtu. W judykaturze sygnalizuje się, że w decyzjach wywłaszczeniowych z dawnego okresu Państwa Polskiego (PRL) ogólnie określony cel wywłaszczenia nie stanowi ani nowości, ani rzadkości. Przyjmuje się, że w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2023 r. sygn. I OSK 3378/19). W przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości, że wywłaszczona działka o powierzchni 78 m 2 nie jest zabudowana. Z materiału dowodowego wynika, że sąsiedni teren został zabudowany budynkiem mieszkalnym. Trzeba mieć na uwadze ponadto, że cześć wywłaszczonej nieruchomości (obejmującej powierzchnię 78 m 2) nadano w drodze decyzji administracyjnej E. i J. małż. K.. Kwestię nadania działki nr [...] o powierzchni 682 m2 E. i J. małż. K. wyraźnie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nawiązującej prawidłowo do decyzji z dnia 12 września 1979 r. nr [...] wydanej – w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach - przez Naczelnika Miasta T. L.. Decyzja tą stwierdzono, że E. i J. małż. K. są właścicielami działki nr [...] o pow. 682 m2. Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, całokształt zebranego materiału dowodowego, stanowił podstawę do sformułowania jednoznacznego wniosku, że sporna nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, sformułowanym w ww. omawianych zarządzeniach. Dokonano bowiem podziału działki H. K.. Część tej nieruchomości weszła następnie w skład działki należącej do E. i J. K.. Ich pierwotna nieruchomość o powierzchni 1255 m2 również została podzielona w wyniku realizacji wspomnianego wyżej zarządzenia nr [...]. Okoliczność tę przyznaje skarżąca i w tym zakresie prawidłowo wskazuje, że część tej nieruchomości o powierzchni 547 m2 przekazano na rzecz E. K.. Z treści skargi wynika, że rozdysponowano tą nieruchomością w całości. Za powierzchnię gruntu wynoszącą 26 m2 przyznano odszkodowanie dla E. i J. K.. Pozostała część stanowi obecnie działkę nr [...] o powierzchni 682 m2 odpowiadającej działce nr [...] będącej własnością następców prawnych małż. K.. W świetle opinii technicznej figurującej w aktach sprawy sporządzonej przez J. D. w dniu 7 grudnia 2021 r. (k. 1195 - 1173 akt adm. Tom VI) nie ma wątpliwości, co do tego, że sporna nieruchomość o powierzchni 78 m2 wchodzi aktualnie w skład działki nr [...] należącej do spadkobierców E. i J. K.. Wypada zauważyć, że zalecenie zasięgnięcia opinii biegłego geodety w tej sprawie wynikało z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1730/14. Należy wyjaśnić, że wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 577/15 została oddalona skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1730/14 dotyczącego skargi H. W. (obecnie H. K.) na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 6 lipca 2011 r. znak: B01o/782-0-799/07 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Tomaszowskiego z dnia 29 września 2000 r. w części dotyczącej zwrotu H. K. działki o nr [...]. Z akt sprawy wynikało, że w dniu orzekania o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0078 ha (powstała z działki nr [...], odpowiadającej działce nr [...]), Działka nr [...] uległa podziałowi na działki: nr [...], [...] i [...] (powierzchni 78 m2) w trakcie wcześniejszego postępowania prowadzonego na wniosek H. K. w sprawie o zwrot nieruchomości. Kwestię zasadności powołania biegłego z zakresu geodezji kartografii sygnalizowała sama skarżąca w swoim wniosku o zwrot nieruchomości o powierzchni 78 m2 (k. 1303 akt adm. Tom VI). Z racji szczegółowości tej opinii m. in. w zakresie odnoszącym się do wcześniejszej dokumentacji geodezyjnej (w tym do operatów technicznych) oraz stanu nieruchomości (działki nr [...] przed podziałem terenu [...]) oczywiście nieskuteczny jest zarzut o sporządzeniu jej z pominięciem analizy kluczowych dla niniejszego postępowania zagadnień. Powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja jest rozstrzygnięciem niewadliwym wydanym z poszanowaniem przepisów art. 136 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 u.g.n. W związku z powyższym stwierdzić należy, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące zwrot nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania. Tym samym Sąd podzielił stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, że na terenie wywłaszczonej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, przedmiotowa nieruchomość zarówno w przeszłości, jak i aktualnie jest wykorzystana na realizację celu mieszkaniowego. W tym właśnie celu doszło do utworzenia działki. Specyfikę przejęcia nieruchomości trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, Wojewoda Lubelski wyjaśnił w nawiązaniu do poglądu prawnego zawartego w prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 19 sierpnia 2022 r. sygn. II SA/Kr 534/22, w którym podniesiono, że nieruchomości nabywane przez państwo były następnie nadawane osobom fizycznym celem zaspokajania przez nie potrzeb mieszkaniowych, a zatem to de facto "rękami" osób trzecich realizowano wówczas określony cel publiczny, tj. budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne. Wojewoda Lubelski zauważył, że podobne stanowisko wyrażono w wyroku WSA w Lublinie z dnia 24 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 543/22. Dodatkowo należy wskazać, że wydany w przeszłości akt wywłaszczenia nie odpowiadał aktualnie obowiązującym standardom. Nie można jednak do stanu faktycznego, zaistniałego w innym porządku prawnym odnosić wprost aktualnych uregulowań w zakresie takich pojęć jak "cel wywłaszczenia". Interpretacja tego pojęcia musiała uwzględniać fakt, że w dacie dokonania wywłaszczenia cel wywłaszczenia nie musiał być precyzyjnie określony i co, równie ważne, podmioty przejmujące własność nieruchomości nie były ograniczone czasowo w realizacji tego celu. Zatem argument skarżącej, że z zarządzenia nr [...] w żaden sposób nie wynika, aby część nieruchomości H. K. miał zostać przekazana E. i J. małż. K., nie podważał legalności zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcia organów obu instancji orzekające o odmowie zwrotu spornej działki na rzecz skarżącej, należało uznać za zasadne w świetle przepisów art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n., Orzeczenia te wydano z zachowaniem zasad postępowania określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Uzasadnienie skontrolowanej decyzji spełnia kryteria, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Utrzymanie w mocy skontrolowanej decyzji przez Wojewodę Lubelskiego było czynnością usprawiedliwioną w świetle art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Bez naruszenia tego przepisu organ odwoławczy rozstrzygnął w sprawie mając jednocześnie na uwadze, że art. 229 u.g.n. nie miał zastosowania. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na postawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI