II SA/LU 677/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2023-11-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
świadczenie pielęgnacyjnezasiłek dla opiekunaodmowa wszczęcia postępowaniaart. 61a k.p.a.powaga rzeczy osądzonejpostępowanie administracyjneprawo do świadczeńopieka nad matką

WSA w Lublinie oddalił skargę na postanowienie SKO odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia zasiłku dla opiekuna, uznając, że wcześniejsze ostateczne postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego zamyka drogę do uchylenia zasiłku.

Skarżący domagał się uchylenia decyzji przyznającej mu zasiłek dla opiekuna, aby móc przejść na świadczenie pielęgnacyjne. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a., ponieważ sprawa dotycząca uchylenia zasiłku była już rozstrzygnięta ostateczną decyzją. WSA w Lublinie oddalił skargę, stwierdzając, że ostateczne postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego zamyka drogę do uchylenia zasiłku, a jego uchylenie pozbawiłoby skarżącego jedynego wsparcia finansowego.

Skarżący, W. P.-W., złożył skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Lublin o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji przyznającej mu zasiłek dla opiekuna. Skarżący chciał przejść na świadczenie pielęgnacyjne, ale organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując, że sprawa uchylenia zasiłku dla opiekuna została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją z dnia 18 czerwca 2021 r. WSA w Lublinie, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Sąd uznał, że ostateczne postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego (które nie zostało zaskarżone) miało kluczowe znaczenie. W ocenie Sądu, uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna w sytuacji, gdy odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, pozbawiłoby skarżącego jedynego wsparcia finansowego. Sąd podkreślił, że skarżący powinien był zaskarżyć postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, aby móc skutecznie dochodzić swoich praw.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ może odmówić wszczęcia postępowania w takiej sytuacji, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a., zwłaszcza gdy odmowa wszczęcia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego jest ostateczna i jej uchylenie pozbawiłoby stronę jedynego wsparcia finansowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ostateczne postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, które nie zostało zaskarżone, ma kluczowe znaczenie. Uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna w tej sytuacji byłoby pozbawieniem strony jedynego wsparcia finansowego, co uzasadnia zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

k.p.a. art. 61a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 2021 poz 735 art. 61a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ostateczne postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego zamyka drogę do uchylenia zasiłku dla opiekuna. Uchylenie zasiłku dla opiekuna w sytuacji braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pozbawiłoby skarżącego jedynego wsparcia finansowego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego, że organy powinny badać tożsamość stanu faktycznego i prawnego, a nie tylko przedmiotowo-podmiotową, została odrzucona jako podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Argumentacja pełnomocnika o naruszeniu art. 80 k.p.a. i art. 61a k.p.a. nie została uwzględniona jako podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Godne uwagi sformułowania

organ zobowiązany jest wszcząć postępowanie, celem wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne w sytuacji kiedy postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego jest ostateczne, wszczęcie postępowania co do uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek dla opiekuna oznaczałoby pozbawienie go tego wsparcie finansowego czyli środków do życia.

Skład orzekający

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący

Grzegorz Grymuza

członek

Brygida Myszyńska-Guziur

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 61a § 1 k.p.a. w kontekście powagi rzeczy osądzonej i sytuacji, gdy odmowa wszczęcia postępowania w sprawie świadczenia głównego zamyka drogę do uchylenia świadczenia pomocniczego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy ostateczne postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego nie zostało zaskarżone, co miało wpływ na możliwość uchylenia zasiłku dla opiekuna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z prawem do świadczeń socjalnych i interpretacją art. 61a k.p.a., co jest istotne dla prawników procesualistów i osób zajmujących się prawem administracyjnym.

Odmowa wszczęcia postępowania zamyka drogę do zmiany świadczeń? WSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 677/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze skargi W. P. - W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 26 czerwca 2023 r., znak: SKO.41/3469/OS/2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. oddala skargę; II. przyznaje adw. Ł. S. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych i czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych i czterdzieści groszy) z tytułu podatku od towarów i usług.
Uzasadnienie
W. P. – W. (dalej jako "strona", "skarżący", "wnioskodawca"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 26 czerwca 2023 r.
w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania .
Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 8 grudnia 2020 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (dalej: MOPR) wpłynął wniosek W. P. – W. z dnia 4 grudnia 2020 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką J. P.-W., w którym również zrezygnował on z prawa do zasiłku dla opiekuna na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego.
Decyzją Prezydenta Miasta Lublin z dnia 9 grudnia 2020 r. odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego decyzją z dnia 29 marca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie uchyliło w/w decyzję z dnia 9 grudnia 2020 r. i nakazała organowi I instancji ponowne rozpatrzenie wniosku skarżącego w sprawie ustalenia mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium nakazało również organowi I instancji jednoczesne prowadzenie postępowań w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna oraz jednoczesne wydanie decyzji w tych sprawach. Kolegium wyjaśniło, że jednoczesne wydanie w/w decyzji i ich zakwestionowanie przez stronę zainteresowaną stwarza Kolegium możliwość ostatecznego załatwienia sprawy poprzez zajęcie równoczesnego stanowiska w sprawie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna. Zwrócono również uwagę, że taki tok postępowania stwarza ubiegającemu się o świadczenie pielęgnacyjne możliwość realizacji prawa o wyborze korzystniejszego świadczenia.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Prezydent Miasta Lublin, decyzją z dnia 17 czerwca 2021 r. odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką.
Następnie Prezydent Miasta Lublin, decyzją z dnia 18 czerwca 2021 r. odmówił skarżącemu uchylenia decyzji z dnia 18 lipca 2014 r. Nr MOPR.DŚS.XXII.4140/49162/3/14 zmienioną decyzją z dnia 25 października 2018 r. Nr MOPR.D-ŚS.460.49162.4.2018, przyznającą wnioskodawcy zasiłek dla opiekuna w związku ze sprawowaną opieką nad chorą matką.
Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Lublina z dnia 17 czerwca 2021 r. o odmowie przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego.
Decyzją z dnia 19 listopada 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w Lublinie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Natomiast decyzją z dnia 18 czerwca 2021 r. odmawiająca skarżącemu uchylenia decyzji przyznającej mu zasiłek dla opiekuna nie została zaskarżona i stała się ostateczna.
W dniu 23 maja 2022 r. wpłynął do MOPR wniosek skarżącego w sprawie o ustalenie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na sprawowaną przez niego opiekę nad chorą matką – J. P.- W. Natomiast w dniu 6 czerwca 2022 r. zostało złożone w MOPR przez wnioskodawcę oświadczenie, w którym wnosił o uchylenie decyzji z dnia 18 lipca 2014 r. Nr MOPR.DŚS.XXII.4140/49162/3/14 przyznającej mu na czas niekreślony zasiłek dla opiekuna w związku ze sprawowaną opieką nad chorą matką.
W wyniku rozpoznania wniosków Prezydent Miasta Lublin:
- postanowieniem z dnia 21 czerwca 2022 r. odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – J. P.-W. oraz
- postanowieniem z dnia 24 czerwca 2022 r. odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji z dnia 18 lipca 2014 r. Nr MOPR.DŚS.XX[L4140/49162/3/14, zmienioną decyzją z dnia 25 października 2018 r. Nr MOPR.D-ŚS.460.49162.4.2018, przyznającej zasiłek dla opiekuna w związku ze sprawowaną opieką nad chorą matką J. P.-W.
W uzasadnieniu postanowienia z dnia 24 czerwca 2022 r. organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia 18 czerwca 2021 r., orzeczono o odmowie uchylenia decyzji Nr MOPR.DŚS.XXII.4140/49162/3/14 przyznającej wnioskodawcy zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką. Mimo powyższego w dniu 6 czerwca 2022 r. skarżący ponownie wniósł o uchylenie ww. decyzji, w przypadku przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego.
Wskazując na treść art. 61a § 1 k.p.a. organ I instancji stwierdził, że ze względu na jego treść jest zobowiązany odmówić wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką, albowiem wniosek (żądanie wszczęcia postępowania) dotyczy sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, to jest decyzją z dnia 18 czerwca 2021 r. Nr MOPR.D-ŚS.460.49162.5.2021.
Nie zgadzając się z postanowieniem z dnia 24 czerwca 2022 r. skarżący w zażaleniu podniósł m.in., że przy obecnej sytuacji inflacyjnej wysokość zasiłku dla opiekuna jest niska i nie ma realnej siły nabywczej, zaś jego wniosek o uchylenie tego zasiłku jest spowodowany staraniem się o przejście na świadczenie pielęgnacyjne. Dodał, że sytuacja zdrowotna jego matki pogorszyła się, gdyż do wcześniejszych chorób układu ruchu (stawów biodrowych i kręgosłupa) doszła w 2019 r. choroba nowotworowa (złośliwy rak sutka), a w chwili obecnej przybyło mu obowiązków przy matce, a sytuacja finansowa pogarsza się. Wspólne dochody z matką to kwota ok. 2.200,00 zł, co nie starcza już na bieżące potrzeby, tym bardziej ze mieszkanie socjalne ogrzewane jest węglem. Skarżący wyjaśnił, że wniesiony przez niego wniosek o przejście na świadczenie pielęgnacyjne zawierał dwa punkty, a mianowicie punkt dotyczący przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego oraz punkt dotyczący uchylenia obecnie pobieranego zasiłku dla opiekuna. Zwrócił uwagę, że odmowa uchylenia zasiłku dla opiekuna zamyka mu drogę do starania się o świadczenie pielęgnacyjne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie postanowieniem z dnia 26 czerwca 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania i powołując treść art. 61a § 1 k.p.a. stwierdziło, że przy ocenie zasadności zaskarżonego rozstrzygnięcia należy mieć na względzie to, że skarżący nie wniósł zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta Lublin z dnia 21 czerwca 2022 r. Nr MOPR.D-ŚS.460.49162.2.2022, którym odmówiono mu wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką J. P.-W. Oznacza to, że postanowienie to ma charakter postanowienia ostatecznego i wywiera zamierzone nim skutki. Postanowienie to ostatecznie i negatywnie załatwia wniosek skarżącego w sprawie jego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Kolegium w takiej sytuacji nie znajduje formalnego (logicznego) uzasadnienia uchylenie decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna, bowiem w takim przypadku skarżący nie legitymowałby się zarówno ani prawem do świadczenia pielęgnacyjnego, ani prawem do zasiłku dla opiekuna.
Kolegium wskazało także, że z uwagi na fakt, iż wniosek skarżącego, który wpłynął do MOPR w dniu 6 czerwca 2022 r. w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej mu zasiłek dla opiekuna dotyczący materii, w której zapadło już ostateczne rozstrzygnięcie, to brak było podstaw do ponownego prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie.
W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżący wyjaśnił, że od 2010 r. jest opiekunem swojej 79 - letniej schorowanej matki. Matka posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z racji sprawowanej opieki skarżący otrzymuje zasiłek dla opiekuna, w kwocie 620 zł, co jest kwotą niska i z tego względu stara się uzyskać inne świadczenie tj. świadczenie pielęgnacyjne. Dodatkowo skarżący wskazał, że mieszka wraz z matką w mieszkaniu socjalnym opalanym węglem i wymagającym dogrzania elektrycznością, co pochłania znaczne kwoty. Matka pobiera emeryturę w wysokości 2292 zł, a on zasiłek dla opiekuna. Skarżący wskazał, że pracownik socjalny wyjaśnił mu drogę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, ale MOPR i SKO nie uwzględniły jego odwołania i uniemożliwiono mu przejście z zasiłku dla opiekuna na świadczenie pielęgnacyjne.
Pełnomocnik wyznaczony skarżącemu w ramach prawa pomocy w uzupełnieniu skargi piśmie z dnia 19 listopada 2023 r. zaskarżonemu postanowieniu z dnia 26 czerwca 2023 r. zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
art 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na nie zweryfikowaniu przez organ I i II instancji materiału dowodowego w kontekście ewentualnej tożsamości stanu faktycznego i prawnego sprawy mniejszej oraz sprawy wniesionej uprzednio przez Skarżącego zakończonej wydaniem ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 18 czerwca 2021r. w sprawie dotyczącej odmowy uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek dla opiekuna;
2. przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a tj.:
art. 61a k.p.a., poprzez jego zastosowanie w sytuacji nie przeprowadzenia przez organ czynności weryfikujących czy między sprawą niniejszą a sprawą zakończoną ostateczną decyzją z dnia 18 czerwca 2021 r. w sprawie dotyczącej odmowy uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek dla opiekuna, zachodzi tożsamość stanu faktycznego i poprzestanie przez organy obu instancji wyłącznie na ustaleniu tożsamości przedmiotowo-podmiotowej obu tych spraw.
Pełnomocnik skarżącego podniósł, że z pisemnego uzasadniania postanowienia organu I instancji oraz postanowienia SKO w Lublinie wynika, iż organy te stwierdzając w niniejszej sprawie przeszkodę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania administracyjnego poprzestały wyłącznie na ustaleniu faktu istnienia w obrocie zapadłej w stosunku do skarżącego ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 18 czerwca 2021r. w sprawie MOPR.DŚS.XXII.4140/49162/3/14 a tym samym jej tożsamości podmiotowej i przedmiotowej ze sprawą niniejszą, nie weryfikując jednocześnie ewentualnej tożsamości stanu prawnego i faktycznego obu spraw. Innymi słowy organy obu instancji a priori założyły że skoro skarżący ponownie wystąpił z wnioskiem o uchylenie decyzji o przyznaniu mu zasiłku opiekuńczego związanego z opieką nad chorą matką to zachodzi powaga rzeczy osądzonej uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego ponieważ w obrocie prawnym istnieje już ostateczna decyzja administracyjna rozstrzygająca w stosunku do skarżącego przedmiotową kwestie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 zwanej dalej: "p.p.s.a.".). Zgodnie z treścią powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 26 czerwca 2023 r.
utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Lublin z dnia 24 czerwca 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie odmowie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji numer MOPR.DŚS.XXII.4140/49162/3/14 z dnia 18 lipca 2014 r., zmienionej decyzją numer MOPR.D-ŚS.460.49162.4.2018 z dnia 25 października 2018 r., przyznającej W. P. – W. zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką J. P.- W.
Podstawę prawną zapadłych w niniejszej sprawie postanowień stanowił art. 61a § 1 k.p.a., w świetle którego, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Przywołany wyżej przepis art. 61a § 1 k.p.a. reguluje swoistego rodzaju postępowanie wstępne, do którego przeprowadzenia zobligowany jest organ administracji, celem dokonania weryfikacji żądania strony, pod kątem zaistnienia warunków i możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w danej sprawie. Przy czym wydając rozstrzygnięcie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie bada merytorycznie wniosku, a ogranicza się jedynie do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Z treści analizowanego przepisu wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, do których należą: wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną lub niemożność wszczęcia postępowania z jakichkolwiek innych przyczyn. Przy czym co istotne przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, co oznacza, że ich ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Jeżeli natomiast kwestia ta wymaga poczynienia szerszych ustaleń, zwłaszcza w kontekście argumentów podawanych przez wnioskodawcę, bądź jest nieoczywista, to w takich sytuacjach organ zobowiązany jest wszcząć postępowanie, celem wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości i w zależności od wyniku przeprowadzonych czynności, bądź orzec merytorycznie, co do zasadności wniosku, bądź też, w przypadku stwierdzenia wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyroki NSA z 20 grudnia 2020 r., II OSK 2579/20; z 14 października 2020 r., II OSK 1622/20; wyrok WSA w Warszawie z 18 czerwca 2020 r., VII SA/Wa 714/20; wyrok WSA w Szczecinie z 18 marca 2021 r., II SA/Sz 324/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia również wymaga, iż jakkolwiek pierwsza z przesłanek – "wniesienie podania przez osobę niebędąca stroną", co do zasady nie powinna budzić wątpliwości interpretacyjnych, to druga z przesłanek – "inne uzasadnione przyczyny" nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. Należy przez nią jednak rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W doktrynie prawa oraz orzecznictwie sądów administracyjnych do takich uzasadnionych przyczyn zalicza się m.in.: wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej, powagę rzeczy osądzonej, sprawę w toku, upływ terminu prawa materialnego skutkujący brakiem możliwości domagania się przyznania określonego uprawnienia (zob. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 61a; wyroki WSA w Gliwicach z dnia: 25 maja 2022 r., II SA/Gl 25/22; II SA/Gl 289/22; wyrok WSA w Krakowie z 25 kwietnia 2022 r., II SA/Kr 1625/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazać również należy, że stosownie do treści art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.
W przedmiotowej sprawie jak słusznie stwierdziło Kolegium zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie ma fakt niezłożenia przez skarżącego zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta Lublin z dnia 21 czerwca 2022 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego. We wskazanym postanowieniu organ przyjął, że ponowny wniosek skarżącego o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką J. P.-W. dotyczy sprawy poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Lublin z dnia 17 czerwca 2021r. utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 19 listopada 2021 r. Ze względu na fakt, że wskazane postanowienie nie podlegało zaskarżeniu stało się ostateczne i nie podlega weryfikacji Sądu w niniejszym postępowaniu to należy wskazać, że jego istnienie w obrocie prawnym ma wpływ na stanowisko Sądu w niniejszej sprawie i ocenę postanowienia Kolegium z dnia 26 czerwca 2023 r.
W sprawie mamy do czynienie z sytuacją, że kluczowe dla skarżącego postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego nie zostało zaskarżone. Należy wyjaśnić, że w sytuacji kiedy postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego jest ostateczne, wszczęcie postępowania co do uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek dla opiekuna oznaczałoby pozbawienie go tego wsparcie finansowego czyli środków do życia.
W tej sytuacji zasadnym było przyjęcie przez Kolegium, że istnieje podstawa do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. i odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek dla opiekuna.
Sąd jedynie na marginesie wskazuje, że skarżący był uprawniony do złożenia kolejnego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co też uczynił w dniu 23 maja 2022 r. i organ I instancji winien nadać bieg wskazanemu wnioskowi wszczynając postępowanie i badając spełnienie przesłanek przez wnioskodawcę do przyznania tego świadczenia. Pomimo, że obecnie wnioskiem z dnia 23 maja 2022 r. skarżący zwrócił się o przyznanie tożsamego świadczenia pielęgnacyjnego, lecz na inny okres, do którego uprawnienie wywodził z tej samej okoliczności faktycznej, co we wniosku z dnia 8 grudnia 2020 r., sprawowanie opieki nad matką, o tożsamości obu tych spraw nie mogło być mowy. Jeżeli prowadząc postępowanie organ I instancji stwierdziłby, że jedyną przesłanką negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego byłoby pobieranie przez skarżącego zasiłku dla opiekuna winien uchylić decyzję przyznającą wskazany zasiłek dla opiekuna, a następnie przyznać wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne. Dlatego, jak już wyżej wskazano kluczowym było kwestionowanie (zaskarżenie) postanowienia organu I instancji z dnia 21 czerwca 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – J. P.-W, bowiem to rozstrzygniecie miało bezpośredni wpływ na postanowienie z dnia 24 czerwca 2022 r. W przedmiotowej sprawie uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji doprowadziłoby do sytuacji, w której skarżący zostałby pozbawiony jedynego wsparcia finansowego - zasiłku dla opiekuna.
W ocenie Sądu skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wynik oceny stanowiska Kolegium nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie) na podstawie art. 145 p.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI