IV SA/Gl 1146/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku celowego na remont dachu, uznając, że taka naprawa nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej.
Skarżąca D.G. domagała się przyznania zasiłku celowego na naprawę dachu swojego domu, który zakupiła do kapitalnego remontu. Organ administracji odmówił przyznania świadczenia, argumentując, że remont dachu i odświeżenie ścian nie są niezbędnymi potrzebami bytowymi, a jedynie mają na celu podniesienie walorów estetycznych lub standardu życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że potrzeba remontu dachu w sytuacji, gdy dom wymaga kapitalnego remontu, nie jest niezbędna do egzystencji i nie zagraża życiu ani zdrowiu rodziny.
Sprawa dotyczyła skargi D.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. odmawiającą przyznania zasiłku celowego na naprawę dachu. Skarżąca argumentowała, że organ pierwszej instancji nie zbadał dochodu rodziny na dzień złożenia wniosku i powielał wcześniejsze błędne rozstrzygnięcia, a także zarzuciła przewlekłość postępowania. Sąd administracyjny, kontrolując legalność decyzji, uznał, że choć postępowanie było przewlekłe, to samo rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Sąd podkreślił, że zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie "niezbędnej potrzeby bytowej", a remont dachu w domu zakupionym do kapitalnego remontu, który nie zagraża życiu ani zdrowiu rodziny, nie spełnia tej definicji. Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie podstawowych potrzeb egzystencjalnych, a nie podnoszenie standardu życia czy estetyki wnętrz. W związku z tym skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, remont dachu w sytuacji, gdy dom wymaga kapitalnego remontu i jego brak nie zagraża życiu ani zdrowiu rodziny, nie może być zakwalifikowany do "niezbędnych potrzeb bytowych".
Uzasadnienie
Sąd uznał, że potrzeba remontu dachu w domu zakupionym do kapitalnego remontu, którego nie przeprowadzono, nie jest niezbędna do egzystencji, nie zagraża życiu ani zdrowiu rodziny, a jedynie ma na celu podniesienie walorów estetycznych lub standardu życia, co wykracza poza cel pomocy społecznej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.p.s. art. 39
Ustawa o pomocy społecznej
Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Pomocnicze
u.p.s. art. 3 § ust. 4
Ustawa o pomocy społecznej
Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.
u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt. 3
Ustawa o pomocy społecznej
Określa kryterium dochodowe dla rodziny pięcioosobowej.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada ogólna uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i zbadania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego.
k.p.a. art. 36
Kodeks postępowania administracyjnego
Wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 37 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość złożenia zażalenia w przypadku przewlekłości postępowania.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może uchylić lub stwierdzić nieważność aktu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 149
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może stwierdzić bezczynność organu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Remont dachu w domu wymagającym kapitalnego remontu nie stanowi "niezbędnej potrzeby bytowej" w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie podstawowych potrzeb egzystencjalnych, a nie podnoszenie standardu życia czy walorów estetycznych.
Odrzucone argumenty
Organ pierwszej instancji nie zbadał dochodu rodziny na dzień złożenia wniosku. Organy powielały błędne rozstrzygnięcia i nie uwzględniały wskazań Kolegium. Przewlekłość postępowania narusza prawo strony do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie.
Godne uwagi sformułowania
dom zastał zakupiony około [...] lat temu do kapitalnego remontu renowacja ścian i sufitów nie stanowi koniecznej naprawy bez przeprowadzenia której przebywanie w domu stanowi zagrożenie dla rodziny, ma jedynie na celu podniesienie walorów estetycznych wnętrza domu nie jest to potrzeba, bez zaspokojenia której rodzina nie może egzystować brak jej zaspokojenia nie zagraża życiu czy zdrowiu członków rodziny, nie warunkuje także ich normalnej egzystencji Niewątpliwie, przy tak długim postępowaniu, doszło do naruszenia jednego z podstawowych standardów europejskich i konstytucyjnych w postaci prawa do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie.
Skład orzekający
Andrzej Matan
sprawozdawca
Edyta Żarkiewicz
członek
Małgorzata Walentek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"niezbędnej potrzeby bytowej\" w kontekście zasiłków celowych z pomocy społecznej, zwłaszcza w przypadku remontów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji domu wymagającego kapitalnego remontu i nie stanowi ogólnej reguły dla wszystkich wniosków o zasiłek na remont.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje trudności w interpretacji pojęcia "niezbędnej potrzeby bytowej" w kontekście pomocy społecznej i pokazuje, że nawet uzasadnione potrzeby remontowe mogą nie kwalifikować się do wsparcia, jeśli nie zagrażają życiu lub zdrowiu.
“Czy remont dachu to luksus, na który nie stać pomocy społecznej?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Gl 1146/11 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2012-07-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-08-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Andrzej Matan /sprawozdawca/ Edyta Żarkiewicz Małgorzata Walentek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362 art. 39 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz – Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2012 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Uzasadnienie Skarga wniesiona przez D.G. dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej; Kolegium) z dnia [...] nr [...] utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta C. z dnia [...] nr [...], którym odmówiono skarżącej przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego na naprawę dachu i zabezpieczenie przed przeciekami powstałymi w wyniku opadów deszczu. W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej omówiono przepisy ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 175 , poz.1362 ze zm., dalej: u.p.s.) regulujące zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Podniesiono, że w toku postępowania ustalono, że D.G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i trójką dzieci. Wniosek został złożony w dniu [...], a dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku [...] r. wyniósł [...] zł.,, przy kryterium dochodowym wynoszącym dla rodziny pięcioosobowej 1755 zł., co kwalifikowało rodzinę wnioskodawczyni do uzyskania pomocy bezzwrotnej. Za dodatkowe przesłanki uzasadniające przyznanie świadczenia uznano niepełnosprawność oraz przewlekłą chorobę. Organ przeprowadził analizę dochodów z działalności gospodarczej męża wnioskodawczyni – M.G., za rok [...], rozliczając uzyskany dochód na 12 miesięcy roku [...]. Po uchyleniu przez Kolegium decyzji (decyzji tej nie wskazano, ale jak wynika z akt sprawy chodzi o rozstrzygnięcie organu odwoławczego z dnia [...] nr [...]) organ pierwszej instancji ponowne rozpoznał sytuacje dochodową rodziny ustalając, iż dochód ten wynosił: w [...] - [...] zł., w [...]- [...] zł., w [...] – [...] zł. Strona, mimo dwukrotnego do uzupełnienia dokumentacji w tej kwestii, nie uczyniła tego. W dniu [...] zostały przeprowadzone oględziny mieszkania, z udziałem strony, w trakcie których sporządzono protokół z dokonania oględzin stanu technicznego ścian i sufitu. W toku oględzin ustalono, iż w dwóch pokojach na piętrze które są użytkowane występują widoczne zacieki na suficie oraz w pokoju na parterze. Ponadto są widoczne zacieki na sufitach i ścianach również w łazience i w pokojach, które nie są użytkowane. Podkreślono, że z informacji uzyskanych od strony wynika, że dom zastał zakupiony około [...] lat temu do kapitalnego remontu. Jednakże z braku środków finansowych ściany i sufity zostały tylko odświeżone. Mąż strony wskazał, że w [...] roku została dokonana renowacja dachu-uzupełnienie na fragmentach dachu za pomocą papy. Dach nie został w całości wyremontowany. Drzwi do pomieszczeń są tylko w jednej łazience, natomiast z pokoi i kuchni zostały zdemontowane i założone do pomieszczeń w piwnicy. Za drzwi w pomieszczeniach użytkowanych służą zasłony z materiału. Dom jest ubezpieczony. W ocenie organu, strona zakupiła dom w stanie do kapitalnego remontu, którego nie dokonała, stąd też powstają zacieki na sufitach i ścianach. Po dokonaniu oględzin organ uznał, iż renowacja ścian i sufitów nie stanowi koniecznej naprawy bez przeprowadzenia której przebywanie w domu stanowi zagrożenie dla rodziny, ma jedynie na celu podniesienie walorów estetycznych wnętrza domu. Celem zaś pomocy społecznej jest zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, a do takowych nie sposób zaliczyć remontu domu, który został zakupiony do kapitalnego remontu, którego nie dokonano. Ponadto wskazano, ze strona winna najpierw zwrócić się do ubezpieczyciela z wnioskiem o wydanie opinii – oceny stanu technicznego ścian i sufitu, celem ustalenia czy zaobserwowane wady spowodowane są warunkami zawartymi w umowie ubezpieczenia, czy też wynikają z zaniedbań strony. Zgodnie z art. 39 ust. 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb osoby lub rodziny może być przyznany zasiłek celowy na zakup żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Po myśli art.3 ust 4 u.p.s. potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W uzasadnieniu wskazano także na uzasadnienie decyzji Kolegium z dnia [...] nr [...], w którym stwierdzono, iż potrzeba w postaci pozyskania środków finansowych na naprawę dachu po okresie zimowym, czy nawet na częściową refundacje tych kosztów nie może być uznana za niezbędna potrzebę bytową. Pokrycie kosztów związanych naprawą dachu i zabezpieczeniem przed przeciekami powstałymi w wyniku opadów deszczu w domu zakupionym do kapitalnego remontu nie stanowi celu pomocy społecznej, a więc zasadnym było wydanie decyzji o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, iż wniosek o przyznanie zasiłku celowego na realizacje podstawowych potrzeb życiowych, został złożony przez D.G. w dniu [...], zaś pierwsza decyzja organu pierwszej instancji w tej sprawie została wydana w dniu [...] (odmowna, uchylona przez Kolegium i przekazana do ponownego rozpatrzenia ), kolejne w dniach [...] (odmowna, uchylona przez Kolegium w dniu [...] i przekazana do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem konieczności rozpoznania aktualnych potrzeb rodziny ), [...] ( decyzja odmowna, odnosząca się już do potrzeby w postaci naprawy dachu i zabezpieczenia go przed przeciekami powstałymi w wyniku opadów deszczu odmowna, uchylona przez Kolegium w dniu [...] przekazana ponownego rozpatrzenia ) oraz [...] (odmowna, także uchylona przez Kolegium i przekazana do ponownego rozpatrzenia w dniu [...]). Od decyzji odmownej z dnia [...], jak również od kilku innych rozstrzygnięć w sprawach dotyczących zasiłków celowych na zaspokojenie różnych potrzeb, odwołanie w ustawowym terminie wniosła D.G., wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Podniosła, że Kolegium uchylając wcześniejsze decyzje organu pierwszej instancji w sprawach, od których wniosła odwołanie, wskazało na sposób interpretacji przepisów prawa i ewentualny sposób rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast kwestionowane przez nią decyzje Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej: OPS) nie uwzględniają tych wskazań i stanowią powielenie wcześniejszych orzeczeń . W szczególności OPS nie zbadał dochodu rodziny na dzień złożenia wniosku, lecz kieruje się dochodem uzyskanym dwa lata później.. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony z dnia [...]. Na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji ustalono, że D.G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i trójką dzieci. Dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł [...] zł i nie przekroczył kryterium dochodowego określonego wart. 8 ust. 1 pkt. 3 ustawy o pomocy społecznej. Następnie organ odwoławczy omówił treść mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o pomocy społecznej, a to art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 8 ust. 1. Wskazano, że zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślono, iż wymogi formalne określone w powyżej cytowanych artykułach konieczne do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego zostały przez stronę spełnione -dochód rodziny nie przekroczył kryterium dochodowego przewidzianego dla pięcioosobowej rodziny, które wynosi 1755,00 zł. i występuje w rodzinie dysfunkcja w postaci przewlekłej choroby i niepełnosprawności. Zaakcentowano, iż pomoc w formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego i zasiłku celowego zwrotnego przyznawana jest w ramach uznania administracyjnego, w oparciu o sytuację świadczeniobiorcy i niezbędne potrzeby bytowe oraz o możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Wyznacznikami przyznania świadczenia pomocy społecznej są z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji, jak podniesiono w uzasadnieniu, w toku prowadzonego postępowania ustalił, że dom, w którym zamieszkuje rodzina został zakupiony około [...] lat temu do kapitalnego remontu. Z braku środków finansowych ściany i sufity zostały tylko odświeżone, dach nie został w całości wyremontowany. Z pokoi i z kuchni zostały zdemontowane drzwi i założone do pomieszczeń w piwnicy. Okna w większości są stare i nieszczelne, co może powodować powstawanie wilgoci i zacieków na ścianach i sufitach. Dom jest ubezpieczony. Organ stwierdził, że renowacja ścian i sufitów nie stanowi koniecznej naprawy bez przeprowadzenia której przebywanie w domu stanowi zagrożenie dla rodziny, ma jedynie na celu podniesienie walorów estetycznych wnętrza domu. Kolegium podzieliło pogląd organu pierwszej instancji, zgodnie z którym do celu pomocy społecznej nie można zaliczyć remontu. domu zakupionego do kapitalnego remontu, którego to remontu rodzina nie wykonała. Celem pomocy społecznej nie jest podnoszenie standardu życiowego beneficjentów świadczeń, lecz zaspakajanie ich niezbędnych potrzeb bytowych i egzystencjalnych oraz aktywizacja w sferze zawodowej, konieczna do przezwyciężenia swojej niekorzystnej sytuacji życiowej. Remont dachu nie może być zaliczony do podstawowych potrzeb bytowych. W ocenie Kolegium decyzja organu jest prawidłowa, gdyż organ wyczerpująco wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia, a zatem brak podstaw do jej uchylenia bądź zmiany. Odnosząc się do zarzutów odwołania podkreślono należy, że organ I instancji poinformował stronę o możliwości wglądu do akt na każdym etapie postępowania (oświadczenie z dnia [...]) .Ponadto w dniu [...] strona skorzystała z tego prawa i zapoznała się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją. Wobec powyższego w ocenie kolegium strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu. Kolegium wskazało również, że w sytuacji gdy, w ocenie strony, sprawy nie zostały rozpatrzone w ustawowym terminie, strona mogła przed wydaniem zaskarżonej decyzji złożyć zażalenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, dotyczącej kilku rozstrzygnięć Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., D.G. domagała się uchylenia wskazanych decyzji bądź oraz skierowania ich do ponownego rozpatrzenia. W pierwszym rzędzie podnosi, iż Kolegium mylnie wskazywał o na możliwość przywołania nowych faktów w czasie postępowania aż do wydania decyzji przez OPS, bowiem przedstawione przez nią dokumenty były wystarczające do rozpoznania sprawy. OPS żądał od niej wielu zbędnych dokumentów, które w dalszym postępowaniu nie wykorzystywał, ani też nie były one potrzebne do załatwienia sprawy. Na różnych etapach postępowania były wydawane różne decyzje, nieraz z naruszeniem prawa i zdrowego rozsądku, niejednokrotnie umożliwiały przedłużanie sprawy organom prowadzącym postępowanie. Zarzuciła organom przewlekłość postępowania oraz to, że względu na długi okres czasu, w jakim jej wnioski o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej były rozpatrywane. Przykładowo wskazuje na wniosek w sprawie przyznania świadczeń w postaci obiadów dla dziecka w szkole, który był rozpatrywany około roku, zaś decyzja została wydana dopiero w maju lub w czerwcu, już po zakończeniu roku szkolnego. Przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczącego zasiłku celowego na zakup gazu, trwającego ponad dwa lata, spowodowało konieczność uregulowania rachunków z tego tytułu, kosztem innych zobowiązań, zaś dla organów był to argument świadczący o zaspokojeniu niezbędnej potrzeby. Prowadzenie postępowań w ten sposób powoduje utratę zaufania obywatela do organów władzy publicznej, zaś ochrona jednostki i rodziny ma charakter "iluzoryczny". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał wcześniej wyrażone stanowisko. Dodatkowo wskazał, odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego przewlekłości postępowania, że odwołanie od decyzji organu I instancji wpłynęło do siedziby Kolegium w dniu [...]. Kolegium, działając na podstawie art. 36 k.p.a. postanowieniem z dnia [...] wyznaczyło nowy termin załatwienia sprawy do dnia [...], a decyzja w przedmiotowej sprawie została wydana z zachowaniem terminu wskazanego w postanowieniu tj. w dniu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270,dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne, mogą w razie uznania kontrolowanego aktu za nielegalny w rozumieniu ww. przepisów, uchylić ten akt lub stwierdzić jego nieważność. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 tej ustawy, rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Kontrola decyzji uznaniowej przez Sąd, a z taką mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, jest prowadzona na szczególnych zasadach. Polega ona w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści (tak m.in. /w:/ wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, Nr 7, poz. 83). W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych wykazała bowiem, iż rozstrzygnięcie stanowiące jej przedmiot nie narusza obowiązującego prawa. Podjęcie jej poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. z 2009 r. , Dz.U. Nr 175, poz. 1362 ze zm., dalej: u.p.s.), zgodnie z którym zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Rozstrzygnięcie w sprawie przyznania zasiłku celowego, o jakim mowa w art. 39 u.p.s., nosi znamiona aktu uznaniowego. Przyjęcie tego rodzaju konstrukcji przez ustawodawcę oznacza wyposażenie organu administracji do ukształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach pewnej swobody zakreślonej przepisem prawa materialnego oraz w ramach obowiązujących reguł procesowych (wyrok NSA z 3 września 2010 r. , II GSK 745/09, Centralna Baza Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). Ramy owej swobody prawo materialne może ograniczać w różny sposób, w szczególności zaś określając kierunkowe dyrektywy korzystania uznania w normie stanowiącej podstawę aktu , jak również w przepisach wskazujących na cel regulacji prawnej , w której zamieszczone zostało upoważnienie do podjęcia aktu uznaniowego. Jeśli chodzi o przepisy prawa procesowego , to ramy te wyznacza przede wszystkim zasada ogólna uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli określona w art. 7 k.p.a. Warunkiem jednak przejścia organów orzekających w sprawie zasiłku celowego określonego w art. 39 u.p.s. do etapu rozstrzygnięcia, podejmowanego w ramach uznania, jest wcześniejsze spełnienie wstępnych przesłanek określonych w tym przepisie . W szczególności zaś chodzi o zakwalifikowanie potrzeby, stanowiącej przedmiot wniosku osoby zainteresowanej, jako "niezbędnej potrzeby bytowej" oraz brak zaspokojenia tej potrzeby. Potrzeby te, w myśl ust. 2 art. 39 u.p.s., mogą polegać na konieczności pokrycia części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wyliczenie rodzajów niezbędnych potrzeb bytowych poprzedzone jest zwrotem " w szczególności", zatem mogą w grę wchodzić także inne potrzeby nie ujęte w przepisie, o ile zostaną przez organ zakwalifikowane jako niezbędne i bytowe. Pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych za niezbędną potrzebę bytową należy uznać taką, która jest niezbędna do normalnej egzystencji osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku, w warunkach odpowiadających godności człowieka (wyrok NSA z 3 października 2008 r. , I OSK 1523/07 , LEX nr 529118). Słownik języka polskiego pojęcie "niezbędny" wyjaśnia jako "taki bez którego nie można się obejść, koniecznie potrzebny, nieodzowny" (PWN W-wa 1978 t. II str. 374) "bytowy", to związany z warunkami życia, dotyczący życia, istnienia (tamże t. I str. 227). Niezbędna potrzeba to taka zwłaszcza taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życie lub zdrowie (wyrok NSA z 30 września 2008 r. , I OSK 1451/07 , LEX nr 489096). Przenosząc te ustalania na grunt rozpatrywanej sprawy przyjdzie zauważyć, iż potrzeba zgłasza przez skarżącą we wniosku z dnia [...] nie może zostać zakwalifikowana do grupy niezbędnych potrzeb bytowych. Co prawda, jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie, zachodzi konieczność remontu dachu oraz zabezpieczenia przed przeciekami powstałymi w wyniku opadów deszczu, jednakże nie jest to potrzeba, bez zaspokojenia której rodzina nie może egzystować. Brak jej zaspokojenia nie zagraża życiu czy zdrowiu członków rodziny, nie warunkuje także ich normalnej egzystencji. Sąd podziela zarzuty skarżącej odnoszące się do przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie przyznania zasiłku celowego na , tak przez organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy. Świadczy o tym okres czasu jaki upłynął od złożenia wniosku przez skarżącą w tej kwestii do wydania decyzji kończącej sprawę, wielokrotne uchylanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozstrzygnięć organu pierwszej instancji oraz przekazywanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wniosek o przyznanie zasiłku celowego na realizacje podstawowych potrzeb życiowych, został złożony przez D.G. w dniu [...], zaś pierwsza decyzja organu pierwszej instancji w tej sprawie została wydana w dniu [...] (odmowna, uchylona przez Kolegium i przekazana do ponownego rozpatrzenia ), kolejne w dniach [...] (odmowna, uchylona przez Kolegium w dniu [...] i przekazana do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem konieczności rozpoznania aktualnych potrzeb rodziny ), [...] ( decyzja odmowna, odnosząca się już do potrzeby w postaci naprawy dachu i zabezpieczenia go przed przeciekami powstałymi w wyniku opadów deszczu odmowna, uchylona przez Kolegium w dniu [...] przekazana ponownego rozpatrzenia ) oraz [...] (odmowna, także uchylona przez Kolegium i przekazana do ponownego rozpatrzenia w dniu [...]). Niewątpliwie, przy tak długim postępowaniu, doszło do naruszenia jednego z podstawowych standardów europejskich i konstytucyjnych w postaci prawa do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie. Sąd administracyjny nie dysponuje jednak instrumentami prawnymi, które w takiej sytuacji mógłby zastosować. Może to uczynić jedynie w przypadku bezczynności organu (art. 149 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI