II SA/Lu 668/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2025-01-08
NSAnieruchomościŚredniawsa
planowanie przestrzennemiejscowy plan zagospodarowania przestrzennegozagospodarowanie terenudziałalność gospodarczasamowola planistycznaprzywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowaniauchylenie decyzjipostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania działki, uznając, że organ nie zebrał wystarczających dowodów na zaprzestanie prowadzenia uciążliwej działalności gospodarczej.

Sprawa dotyczyła decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania działki, na której prowadzono działalność gospodarczą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji o umorzeniu, uznając, że działalność została zaprzestana i nieruchomość przywrócono do stanu zgodnego z planem miejscowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że organ nie zebrał wystarczających dowodów na zaprzestanie prowadzenia działalności i błędnie uznał postępowanie za bezprzedmiotowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy G. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania działki nr [...]. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niezebranie i nierozważenie materiału dowodowego oraz błędne uznanie, że doszło do faktycznego przywrócenia stanu zgodnego z planem miejscowym. Sąd podzielił zarzuty skargi, wskazując na błędy w ustaleniach faktycznych organu odwoławczego. Kolegium oparło się na oględzinach sprzed ponad roku i oświadczeniach właścicieli, nie weryfikując wystarczająco, czy działalność gospodarcza polegająca na naprawie agregatów chłodniczych faktycznie została zaprzestana. Sąd zwrócił uwagę na sprzeczne dane z CEIDG oraz pominięcie innych środków dowodowych, takich jak rejestr BDO czy zeznania świadków. W ocenie Sądu, organ nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że nieruchomość została doprowadzona do stanu zgodnego z planem miejscowym, a samo złożenie wniosku o pozwolenie na budowę nie przesądza o braku samowoli planistycznej. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził koszty postępowania od organu na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nieprawidłowo umorzył postępowanie, ponieważ nie zebrał wystarczających dowodów na zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej i błędnie uznał, że nieruchomość została doprowadzona do stanu zgodnego z planem miejscowym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego, opierając się na nieaktualnych lub niewystarczających dowodach (oględziny sprzed ponad roku, oświadczenia właścicieli), co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych co do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej sprzecznej z planem miejscowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.z.p. art. 59 § 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przepis ma zastosowanie w przypadku zmiany zagospodarowania terenu niezgodnej z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nakazując wstrzymanie użytkowania terenu lub przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw

Pr. bud. art. 30 § 1b

Ustawa - Prawo budowlane

Pr. bud. art. 35 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niepełne zebranie i nierozważenie materiału dowodowego przez organ. Błędne uznanie przez organ, że doszło do faktycznego przywrócenia stanu zagospodarowania działki zgodnego z planem miejscowym. Oparcie decyzji na oświadczeniu wnioskodawców co do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, podczas gdy z rejestru BDO wynikało inaczej lub dane były niejednoznaczne. Zaniechanie ustalenia, czy doszło do zmiany przeznaczenia gruntu poprzez przeniesienie parkingu. Błędna wykładnia art. 59 ust. 3 u.p.z.p. polegająca na przyjęciu, że zmiana zagospodarowania terenu na czas oględzin organu stanowi przywrócenie zagospodarowania terenu.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia zasady bezstronności Wójta Gminy G. poprzez wydanie zaświadczenia o zgodności planowanej inwestycji z planem miejscowym. Zarzut, że samo złożenie wniosku o pozwolenie na rozbudowę budynku gospodarczego z przeznaczeniem na warsztat napraw agregatów chłodniczych stanowi samowolę planistyczną.

Godne uwagi sformułowania

"Ta ocena jest co najmniej przedwczesna, nie poprzedzona wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego i rzetelną jego analizą." "Powołana norma ma na celu zwalczanie tzw. samowoli planistycznej, polegającej na zmianie sposobu zagospodarowania terenu nie wymagającej pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy albo w sposób niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego." "W chwili obecnej to od wyspecjalizowanych organów budowlanych będzie zależało, czy dane obiekty budowlane w projektowanym kształcie powstaną." "Dopóki zaś działalność gospodarcza będzie prowadzona w ramach nakreślonych przez pozwolenia na budowę i powstałe wskutek ich realizacji obiekty budowlane (a tym samym w zgodności z przeznaczeniem terenu w planie miejscowym), nie może być mowy o wystąpieniu tzw. samowoli planistycznej."

Skład orzekający

Anna Ostrowska

sprawozdawca

Jerzy Parchomiuk

członek

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu, wymogów postępowania dowodowego w sprawach planistycznych oraz oceny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany zagospodarowania terenu niezgodnej z planem miejscowym i późniejszego rzekomego zaprzestania działalności. Wymaga szczegółowej analizy dowodów w każdej indywidualnej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie dowodów przez organy administracji i jak łatwo można popełnić błąd proceduralny, opierając się na pozornych zmianach. Jest to przykład praktycznego zastosowania przepisów o planowaniu przestrzennym.

Pozorne przywrócenie ładu na działce nie wystarczy – sąd uchyla decyzję o umorzeniu postępowania.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 668/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Ostrowska /sprawozdawca/
Jerzy Parchomiuk
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 105 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1073
art. 59 ust. 3
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant Referent Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 28 czerwca 2024 r., znak:SKO.41/4389/LI/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz D. W. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 28 czerwca 2024 r., znak: SKO.41/4389/LI/2023, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977 ze zm., dalej: u.p.z.p.), po rozpoznaniu odwołania D. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia 20 czerwca 2023 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania części działki nr [...] położonej w miejscowości B. w gminie G..
Organ pierwszej instancji ustalił, że działka nr [...] położona B. stanowi własność J. K. i B. K. na zasadzie wspólności małżeńskiej.
W sprawie nie jest kwestionowane, że teren działki nr [...] jest objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą nr [...] Rady Gminy G. z dnia 8 grudnia 2001 r. (Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 13, poz. 422 ze zm., dalej: miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego albo plan miejscowy). Zgodnie z ustaleniami tego planu dla przedmiotowej nieruchomości przewidziano funkcję mieszaną, tj. zabudowę zagrodową - symbol MR, usługi komercyjne - symbol UC, usługi rzemiosła - symbol R oraz częściowo tereny upraw polowych - symbol RP.
Organ pierwszej instancji ustalił ponadto, że na działce nr [...], oznaczonej numerem adresowym B. [...], jak wynikało z wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej również: CEIDG), była prowadzona przez J. K. działalność gospodarcza pod nazwą F. C. J. K.. Działalność ta była prowadzona od dnia 15 czerwca 2020 r. (w tym dniu została zarejestrowana zmiana adresu wykonywania działalności na adres w B. pod nr [...]). Przeważającym przedmiotem tej działalności była naprawa i konserwacja maszyn. Taka sama działalność była prowadzona na tej nieruchomości od dnia 3 stycznia 2022 r. przez B. K. pod nazwą F. C. B. K.. Działalność była prowadzona na terenie przed budynkiem gospodarczym od strony drogi powiatowej (dawnej drogi krajowej nr [...]) i na wysokości hotelu B. znajdującego się na działce nr [...]. Na potrzeby działalności wykorzystywany był też budynek gospodarczy, który pełnił funkcję magazynu, zaplecza i biura. Potwierdzają to dowody w postaci fotografii i ustaleń zawartych w sporządzonym przez T. C. protokole końcowym usługi detektywistycznej za okres od dnia 23.04.2022 r. do dnia 11.07.2022 r. oraz raporcie końcowym za okres od dnia 13.07.2022 r. do dnia 26.07.2022 r. Faktom tym nie zaprzeczają także właściciele działki.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium, podzielając ustalenia organu pierwszej instancji, wyjaśniło, że na dzień wydania decyzji na nieruchomości nie była już prowadzona sporna działalność gospodarcza. Powyższe ustalenie organ uzasadnił tym, że w dniu oględzin przedmiotowej nieruchomości, tj. 29 maja 2023 r. stwierdzono, że utwardzenie terenu zlokalizowane od północnej strony nieruchomości zostało rozebrane. Płyty betonowe złożone zostały na gruncie przy wschodniej granicy nieruchomości. Zlokalizowany od północnej strony nieruchomości budynek gospodarczy nie uległ zmianie pod względem gabarytów i lokalizacji. W trakcie oględzin wnętrza budynku stwierdzono obecność sprzętu rolniczego, w tym ładowarki teleskopowej, ciągnika rolniczego, pługu rolniczego i brony talerzowej. Ponadto w budynku znajdował się zbiornik na wodę, elementy metalowe, palety drewniane, płyty styropianowe, kontener użytkowy/gospodarczy oraz belki słomy. W budynku nie stwierdzono magazynowania części samochodowych, a także parkowania samochodów ciężarowych i samochodów dostawczych. Nie stwierdzono także wykonywania prac związanych z naprawą agregatów chłodniczych zarówno w budynku, jak i na zewnątrz. Przylegający do budynku kontener socjalno-biurowy został rozebrany (k. 1157). Ponadto na dzień wydawania zaskarżonej decyzji pod wskazanym adresem (B. nr [...], [...]) przez właścicieli nieruchomości (i utworzone przez nich spółki) nie była prowadzona działalność gospodarcza wpisana do CEIDG ani też do Krajowego Rejestru Sądowego. Właściciele nieruchomości złożyli oświadczenie, że na działce nie jest prowadzona działalność polegająca na naprawie i serwisie agregatów chłodniczych (k. 1131).
Powyższe, w ocenie Kolegium, oznacza, że nieruchomość nr [...] położona w miejscowości B. została doprowadzona do stanu zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a zarazem z poprzednim stanem zagospodarowania. Jedyny posadowiony na działce budynek gospodarczy został wybudowany na podstawie decyzji Starosty L. z dnia 30 września 2019 r. o pozwoleniu na budowę w ramach gospodarstwa rolnego, zaś jego rolnicze przeznaczenie zostało potwierdzone w trakcie oględzin w dniu 29 maja 2023 r.
Z uwagi na powyższe Kolegium uznało, że postępowanie w przedmiocie nakazania właścicielom działki nr [...] zlokalizowanej pod adresem B. [...] przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania tej działki stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium stwierdziło, że nie zasługują one na uwzględnienie. Wystąpienie przez właścicieli nieruchomości nr [...] o wydanie pozwolenia na budowę (rozbudowę) poszczególnych obiektów budowlanych nie stanowi o prowadzeniu na danym terenie działalności gospodarczej, a jedynie o tym, że strony planują zagospodarowanie działki zgodnie ze swoimi planami inwestycyjnymi. Świadomość organu pierwszej instancji co do złożonych wniosków nie ma znaczenia dla okoliczności sprawy wobec przewrócenia nieruchomości do stanu zgodnego z prawem. W chwili obecnej to od wyspecjalizowanych organów budowlanych będzie zależało, czy dane obiekty budowlane w projektowanym kształcie powstaną. Niemniej jednak cały proces inwestycyjny będzie podlegał kontroli pod względem zgodności z przepisami prawa zarówno szczegółowymi - technicznobudowlanymi, jak i regulacjami prawa miejscowego. Dopóki zaś działalność gospodarcza będzie prowadzona w ramach nakreślonych przez pozwolenia na budowę i powstałe wskutek ich realizacji obiekty budowlane (a tym samym w zgodności z przeznaczeniem terenu w planie miejscowym), nie może być mowy o wystąpieniu tzw. samowoli planistycznej.
Skargę na decyzję Kolegium wniosła D. W., zarzucając:
I. naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało:
a/ nieustaleniem przeznaczenia i funkcji nieruchomości, ograniczając się jedynie do ustalenia negatywnego prowadzenia na gruncie działalności gospodarczej w dniu oględzin,
b/ błędnym uznaniem przez organ, że doszło do faktycznego przywrócenia stanu zagospodarowania działki zgodnego z planem miejscowym,
c/ pominięciem dowodu w postaci zaświadczenia wydanego przez organ w toku postępowania o zgodności planowanej inwestycji z planem miejscowym w zakresie tożsamym z prowadzoną działalnością gospodarczą,
d/ niezwróceniem się do innych organów administracji z zapytaniem o toczące się postępowania, jak również niezwróceniem się do uczestników o złożenie oświadczenia w zakresie postępowań prowadzonych wobec działki [...],
e/ oparciem decyzji na oświadczeniu wnioskodawców co do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej na terenie działki, podczas gdy z rejestru BDO wynika, że prowadzona działalność nie została wstrzymana,
f/ brakiem ustaleń w zakresie złożenia przez właściciela działki [...] wniosku o wydanie pozwolenia na rozbudowę, przebudowę i zmianę sposobu użytkowania istniejącego budynku gospodarczego z przeznaczeniem na budynek zakładu napraw samochodowych i agregatów chłodniczych w dniu 9 lutego 2023 r. oraz wniosku o budowę placu postojowego w dniu 27 stycznia 2023 r., co wprost świadczy o czasowej zmianie przeznaczenia gruntu wyłącznie na potrzeby uzyskania decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego,
g/ zaniechaniem ustalenia, czy doszło do zmiany przeznaczenia gruntu poprzez przeniesienie parkingu z części północnej działki na stronę południową,
2) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady bezstronności prowadzonego postępowania polegające na wydaniu jednej ze stron w toku postępowania zaświadczenia potwierdzającego zgodność prowadzonej działalności z planem miejscowym, mimo że postępowanie nie zostało zakończone, a organ nie dokonał istotnych ustaleń w tym zakresie,
3) 105 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania w sytuacji, gdy zebrany materiał dowodowy nie ustalał sposobu przeznaczenia gruntu w ogóle, a jedynie wskazywał, że uczestnicy dokonali czasowego przeniesienia prowadzonej działalności w związku z planowanymi pracami budowlanymi, w konsekwencji czego nie doszło do przywrócenia sposobu użytkowania, tylko krótkotrwałej przerwy w wykonywaniu działalności gospodarczej o charakterze uciążliwym,
4) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że decyzja o pozwoleniu na budowę rozstrzygnie kwestie zgodności wykorzystania gruntu z planem zagospodarowania przestrzennego w sytuacji, gdy Wójt Gminy G. w toku postępowania o stwierdzenie niezgodności z planem prowadzonej działalności wydał stronie zaświadczenie o zgodności prowadzonej działalności z planem miejscowym na potrzeby złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na budowę, co zaś prowadzi wprost do sytuacji, w której Wójt Gminy G. potwierdził organom budowlanym zgodność inwestycji z planem miejscowym, co w konsekwencji wyklucza konieczność badania zgodności inwestycji z tym planem przez organy budowlane,
II. naruszenie norm prawa materialnego:
1) art. 59 ust. 3 u.p.z.p. poprzez:
a/ jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zmiana zagospodarowania terenu na czas oględzin organu stanowi przywrócenie zagospodarowania terenu, o którym mowa w art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p.,
b/ jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że każda, choćby chwilowa zmiana zagospodarowania gruntu, jest prawidłowa w sytuacji, gdy przepis wymaga, aby w pierwszej kolejności ustalony został prawidłowy sposób zagospodarowania terenu, bowiem w przeciwnym razie organ nie jest w stanie stwierdzić, czy "przywrócony" stan gruntu odpowiada prawu,
c/ jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pomimo iż przepis ten ma również odpowiednie zastosowanie w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę albo zgłoszenia - z wyjątkiem tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu trwającej do roku, to przywrócenie stanu poprzedniego może mieć charakter czasowy,
d/ jego błędną wykładnię polegającą na zrównaniu decyzji o pozwoleniu na budowę budynku z rozstrzygnięciem w zakresie zgodności prowadzonej działalności z planem miejscowym, które to postępowania nie są tożsame, tj. odnoszą się do rozstrzygania o kwestii ewentualnej samowoli budowlanej, a nie samowoli planistycznej.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, chociaż nie wszystkie zawarte w niej zarzuty Sąd podzielił.
W myśl art. 59 ust. 3 u.p.z.p. w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, z wyjątkiem zmian zagospodarowania terenu, o których mowa w ust. 2 i 2a, bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości:
1) wstrzymanie użytkowania terenu, wyznaczając termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, albo
2) przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania.
Art. 59 ust. 3 u.p.z.p. znajduje odpowiednie zastosowanie w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, o której mowa w ust 2, dokonanej w sposób niezgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (por. zamiast wielu: wyrok NSA z 21 stycznia 2009 r., II OSK 6/08 oraz wyrok NSA z 8 września 2021 r., II OSK 3170/18, aktualne również po wejściu w życie wspomnianej nowelizacji ustawy z dnia 7 lipca 2023 r.).
Powołana norma ma na celu zwalczanie tzw. samowoli planistycznej, polegającej na zmianie sposobu zagospodarowania terenu nie wymagającej pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy albo w sposób niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
W tym ostatnim przypadku w pierwszej kolejności należy ustalić sposób przeznaczenia nieruchomości w planie miejscowym, następnie ustalić faktyczny sposób zagospodarowania nieruchomości, a końcowo – ocenić, czy w istocie ustalony sposób zagospodarowania nieruchomości narusza przepisy planu miejscowego. Kolegium tej oceny nie dokonało, co zasadnie zarzuca skarżąca. Organ przyjął niejako założenie, że zagospodarowanie części działki nr [...] polegające na prowadzeniu działalności gospodarczej polegającej na naprawie i konserwacji maszyn, w tym agregatów chłodniczych do samochodów ciężarowych, jest sprzeczne z przeznaczeniem tej działki określonym w planie miejscowym, nie analizując tego aspektu sprawy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Kolegium uznało jednak za zasadne umorzenie postępowania w tej sprawie jako bezprzedmiotowego z uwagi na zaprzestanie na działce nr [...] – na dzień wydania zaskarżonej decyzji – prowadzenia wskazanej wyżej działalności gospodarczej.
Fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej Kolegium ustaliło na podstawie następujących okoliczności wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji:
1) rozebranie utwardzenia terenu od północnej strony nieruchomości i założenie płyt betonowych na gruncie przy wschodniej granicy nieruchomości;
2) obecność we wnętrzu budynku gospodarczego sprzętu rolniczego, w tym ładowarki teleskopowej, ciągnika rolniczego, pługu rolniczego i brony talerzowej, zbiornika na wodę, elementów metalowych, palet drewnianych, płyt styropianowych, kontenera użytkowego/gospodarczego oraz belek słomy; brak magazynowania części samochodowych, a także parkowania samochodów ciężarowych i samochodów dostawczych;
3) brak oznak wykonywania prac związanych z naprawą agregatów chłodniczych zarówno w budynku, jak i na zewnątrz;
4) rozebranie przylegającego do budynku kontenera socjalno-biurowego;
5) brak – na dzień wydania zaskarżonej decyzji – wpisu do CEIDG oraz do Krajowego Rejestru Sądowego działalności gospodarczej prowadzonej przez właścicieli nieruchomości (i utworzone przez nich spółki) pod wskazanym adresem (B. nr [...], [...]);
6) oświadczenie właścicieli nieruchomości, że na działce nie jest prowadzona działalność polegająca na naprawie i serwisie agregatów chłodniczych.
Powyższe, w ocenie Kolegium, oznacza, że nieruchomość nr [...] położona w miejscowości B. została doprowadzona do stanu zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a zarazem z poprzednim stanem zagospodarowania.
Ta ocena jest co najmniej przedwczesna, nie poprzedzona wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego i rzetelną jego analizą.
Przede wszystkim błędne są ustalenia organu co do braku – na dzień wydania zaskarżonej decyzji – wpisu do CEIDG działalności gospodarczej prowadzonej pod wskazanym adresem: B. nr [...], [...]. Wprawdzie z dołączonego do akt organu drugiej instancji wydruku z CEIDG datowanego na 27 czerwca 2024 r. wynika, że działalność gospodarcza pod nazwą F. cool J. K. została wykreślona z rejestru 20 października 2023 r. (k. 44), ale w tych aktach znajduje się drugi wydruk z CEIDG z 27 czerwca 2024 r., w którym widnieje nazwa przedsiębiorcy: F. C. B. K. oraz stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej: "woj. lubelskie, pow. lubelski, gm. G., miejsc. B. , nr [...]" (k. 46). W świetle powyższego nie sposób ustalić, na jakiej podstawie Kolegium uznało, że pod tym adresem na dzień wydania decyzji (28 czerwca 2024 r.) nie była prowadzona sporna działalność gospodarcza. Analiza wpisów dotyczących działalności prowadzonej pod nazwą F. C. B. K. w Centralnej Ewidencji ujawnia, że zmiana w zakresie adresu wykonywania działalności z adresu: "N., D. [...], [...]" na adres: G. , B. [...], [...]" miała miejsce 27 maja 2024 r.
Oczywiście Sąd jest zdania, że samo formalne zarejestrowanie działalności gospodarczej i wskazanie adresu jej wykonywania na danej działce nie mogłoby stanowić wystarczającej przesłanki uznania, że ma miejsce naruszenie przepisów obowiązującego na terenie tej działki miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ponieważ istotne jest to, jaki jest faktyczny stan zagospodarowania działki, jednak błędne ustalenia organu w tym zakresie w okolicznościach niniejszej sprawy, wobec braku innych przekonujących dowodów na to, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji sporna działalność nie była tam prowadzona, może mieć istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Takim przekonującym dowodem nie może być w szczególności oświadczenie właścicieli działki nr [...], którzy z oczywistych względów są zainteresowani pozytywnym dla nich wynikiem sprawy. Również rezultaty ustaleń dokonanych na podstawie dowodu z oględzin nie dają wystarczającej podstawy do uznania, że skarżący zaprzestali prowadzenia działalności gospodarczej sprzecznej z przeznaczeniem działki w planie miejscowym.
Sam fakt usunięcia utwardzenia dziedzińca działki i braku w budynku gospodarczym i na dziedzińcu oznak prowadzenia działalności gospodarczej w dniu oględzin, które miały miejsce 29 maja 2023 r., a zatem ponad rok przed wydaniem decyzji Kolegium, nie jest wystarczające, by uznać, że sposób zagospodarowania działki został doprowadzony do zgodności z planem miejscowym poprzez zaprzestanie prowadzenia na niej spornej działalności gospodarczej.
Sąd zdaje sobie sprawę z tego, że w niniejszej sprawie, z uwagi na specyfikę spornej działalności, dość trudne dowodowo jest ustalenie, czy doszło do zaprzestania jej wykonywania jedynie pozornie bądź chwilowo, czy rzeczywiście stan samowoli planistycznej został trwale usunięty. Niemniej jednak istnieją środki dowodowe, w tym choćby dowód z rejestru BDO, czyli bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (rejestr podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami), czy z zeznań świadków oraz z przesłuchania stron, które przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy, które Kolegium pominęło. Kolegium nie przeprowadziło w zasadzie żadnego postępowania dowodowego, mimo że od daty zwrotu organowi akt administracyjnych z WSA w Lublinie, tj. od 24 listopada 2023 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji minęło siedem miesięcy. Organ przez ten czas dołączył do akt jedynie wydruki z CEIDG, pomijając przy tym, że z jednego z nich – wbrew twierdzeniu Kolegium – wynika, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji działka nr [...] była wskazana jako miejsce prowadzenia spornej działalności gospodarczej.
Ponadto ma rację skarżąca, że o ustaniu stanu samowoli planistycznej nie może świadczyć podnoszony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argument, że posadowiony na działce budynek gospodarczy został wybudowany na podstawie decyzji Starosty L. z dnia 30 września 2019 r. o pozwoleniu na budowę w ramach gospodarstwa rolnego, zaś jego rolnicze przeznaczenie zostało potwierdzone w trakcie oględzin w dniu 29 maja 2023 r. Kolegium nie ustaliło w sposób jednoznaczny, czy w dacie wydania zaskarżonej decyzji działka była wykorzystywana zgodnie z przeznaczeniem określonym w planie miejscowym. Dokonało jedynie ustaleń dotyczących spornej działalności gospodarczej polegającej na naprawie agregatów chłodniczych, które Sąd uznał za niewystarczające i nieprzekonujące.
Wbrew jednak zarzutowi skargi, samo złożenie wniosku o pozwolenie na rozbudowę budynku gospodarczego z przeznaczeniem na warsztat napraw agregatów chłodniczych na działce nr [...] nie stanowi o popełnieniu samowoli planistycznej. Jak już wyżej wskazano, aby stwierdzić stan samowoli, należy ustalić, że dana działalność, sprzeczna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jest tam faktycznie prowadzona. Sąd nie podzielił również zarzutu, że na wynik sprawy istotny wpływ miał brak bezstronności Wójta Gminy G., który w dniu 1 marca 2021 r. – na potrzeby postępowania przed organem administracji architektoniczno-budowlanej wydał właścicielom działki nr [...] zaświadczenie o zgodności prowadzonej przez nich działalności z miejscowym planem. Niniejsza sprawa była bowiem rozpatrywana dwukrotnie, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W drugiej instancji sprawę rozpatrywało Kolegium, wobec którego nie sposób podnieść zarzutu braku bezstronności. Jedynie informacyjnie należy dodać, że wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze, żaden przepis Prawa budowlanego nie wiąże organu właściwego w sprawie pozwolenia na budowę treścią zaświadczenia wójta o zgodności projektowanej inwestycji z planem miejscowym i nie zwalania go od badania zgodności projektu inwestycji z tym planem (art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane; Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.).
Mając na uwadze wyżej podniesione braki postępowania dowodowego, skutkujące istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 136 k.p.a., a także art. 105 § 1 k.p.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd uznał, że z uwagi na zakres postępowania dowodowego, które może być uzupełnione przez Kolegium w trybie art. 136 k.p.a., nie ma potrzeby uchylania również decyzji organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu skarżącej od organu kosztów postępowania obejmujących wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 480 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wpis od skargi w kwocie 300 zł (łącznie 797 zł), zostało wydane na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.
Rozpatrując sprawę ponownie, Kolegium, będąc związane oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku Sądu na podstawie art. 153 p.p.s.a., jednoznacznie, w sposób nie budzący wątpliwości ustali, czy działka nr 934/2 jest zagospodarowana zgodnie z obowiązującym na jej obszarze miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, mając na uwadze stan prawny i faktyczny na działce obowiązujący na dzień wydania przez ten organ decyzji.
W związku z powyższym Sąd orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI