II SA/Lu 633/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2022-12-28
NSAAdministracyjneŚredniawsa
warunki zabudowypostępowanie administracyjneorganizacja społecznainteres społecznycele statutowestacja paliwochrona środowiskazagospodarowanie przestrzenneKPA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Stowarzyszenia na odmowę dopuszczenia go do udziału w postępowaniu o warunki zabudowy dla stacji paliw, uznając brak wystarczającego związku między celami statutowymi organizacji a przedmiotem sprawy.

Stowarzyszenie OSP zaskarżyło postanowienie odmawiające mu dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym warunków zabudowy dla budowy stacji paliw. Organy administracji uznały, że cele statutowe Stowarzyszenia, związane głównie z ochroną przeciwpożarową, nie uzasadniają jego udziału w postępowaniu planistycznym, a także brak jest interesu społecznego. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że udział organizacji społecznej wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek celów statutowych i interesu społecznego, a w tym przypadku brak było merytorycznego powiązania z przedmiotem sprawy.

Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia Ochotnicza Straż Pożarna na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla budowy stacji paliw płynnych i gazu LPG. Stowarzyszenie argumentowało, że jego udział jest uzasadniony celami statutowymi, w tym ochroną środowiska i informowaniem o zagrożeniach, a także powoływało się na fakt, że zostało dopuszczone do udziału w wcześniejszym postępowaniu dotyczącym decyzji środowiskowej dla tej samej inwestycji. Organy administracji obu instancji uznały, że cele statutowe Stowarzyszenia, skoncentrowane na działalności przeciwpożarowej, nie mają bezpośredniego związku z postępowaniem dotyczącym warunków zabudowy i zagospodarowania przestrzennego. Podkreślono, że ochrona ładu przestrzennego jest podstawowym dobrem chronionym w tym postępowaniu, a kwestie ochrony przeciwpożarowej nie są na tym etapie rozpatrywane wiążąco. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, zgodził się ze stanowiskiem organów. Zgodnie z art. 31 KPA, dopuszczenie organizacji społecznej wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek celów statutowych i interesu społecznego. Sąd stwierdził, że Stowarzyszenie nie wykazało wystarczającego merytorycznego powiązania między swoimi celami statutowymi a przedmiotem postępowania o warunki zabudowy. Chociaż Stowarzyszenie powoływało się na ochronę wód podziemnych i powierzchniowych, sąd uznał, że każda inwestycja budowlana może potencjalnie zagrażać środowisku, co nie uzasadnia automatycznego dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu. Sąd podkreślił, że udział organizacji społecznej nie może służyć partykularnym celom, a jego uzasadnienie wymaga wykazania konkretnego związku z przedmiotem sprawy oraz potencjalnego wzbogacenia postępowania. Argument o dopuszczeniu do postępowania środowiskowego nie był wystarczający, gdyż każde postępowanie jest oceniane indywidualnie pod kątem jego przedmiotu. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, cele statutowe organizacji społecznej muszą mieć merytoryczne powiązanie z przedmiotem postępowania administracyjnego, a w tym przypadku brak takiego powiązania z postępowaniem o warunki zabudowy dla stacji paliw.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że cele statutowe Stowarzyszenia OSP, skupiające się na działaniach ratowniczych i ochronie przeciwpożarowej, nie są bezpośrednio związane z ochroną ładu przestrzennego, która jest podstawą postępowania o warunki zabudowy. Chociaż Stowarzyszenie powoływało się na ochronę wód, sąd stwierdził, że nie jest to wystarczające do wykazania merytorycznego powiązania z przedmiotem sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 31 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby: uzasadnienie celami statutowymi i przemawianie za tym interesu społecznego.

k.p.a. art. 31 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje postanowienie o dopuszczeniu lub odmowie dopuszczenia organizacji społecznej i prawo do zażalenia.

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Podstawa prawna postępowania o ustalenie warunków zabudowy, chroniąca ład przestrzenny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 5 § § 2 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Definiuje pojęcie organizacji społecznych.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i interesu społecznego.

k.p.a. art. 8 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie, proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak merytorycznego powiązania celów statutowych Stowarzyszenia z przedmiotem postępowania o warunki zabudowy. Brak wykazania przez Stowarzyszenie interesu społecznego uzasadniającego jego udział w postępowaniu. Postępowanie o warunki zabudowy dotyczy ładu przestrzennego, a nie ochrony przeciwpożarowej czy bezpośredniej ochrony środowiska w sposób wymagający udziału organizacji.

Odrzucone argumenty

Argument Stowarzyszenia o dopuszczeniu do postępowania środowiskowego jako podstawa do dopuszczenia w postępowaniu o warunki zabudowy. Argument o naruszeniu zasady równego traktowania i utrwalonej praktyki organu.

Godne uwagi sformułowania

Cele statutowe organizacji muszą mieć merytoryczne powiązanie z przedmiotem postępowania administracyjnego w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Udział organizacji społecznej w postępowaniu nie może służyć partykularnym celom samej organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej. Każda inwestycja budowlana może potencjalnie zagrażać wodom podziemnym lub stwarzać inne zagrożenie ekologiczne, co nie uzasadnia automatycznego dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu.

Skład orzekający

Brygida Myszyńska-Guziur

sprawozdawca

Jerzy Parchomiuk

sędzia

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 31 KPA, zwłaszcza w kontekście braku merytorycznego powiązania celów statutowych z przedmiotem sprawy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji Stowarzyszenia OSP i budowy stacji paliw, ale zasady interpretacji art. 31 KPA mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe zasady dotyczące udziału organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego. Pokazuje, jak sądy oceniają powiązanie celów statutowych z przedmiotem sprawy.

Kiedy straż pożarna może (i nie może) wtrącać się w plany budowy stacji paliw? Sąd wyjaśnia zasady udziału organizacji społecznych w postępowaniach.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 633/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-12-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur /sprawozdawca/
Jerzy Parchomiuk
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 960/23 - Wyrok NSA z 2025-10-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 31, art. 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 21 lipca 2022 r., nr SKO.41/2777/LI/2022 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Stowarzyszenie Ochotnicza Straż Pożarna w [...] (dalej jako "strona", "skarżący", "Stowarzyszenie"), wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 21 lipca 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 17 maja 2022 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia strony do udziału na prawach strony w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy na realizację inwestycji polegającej na budowie stacji paliw płynnych i gazu LPG z pawilonem do obsługi i infrastrukturą towarzyszącą, na terenie działek o nr ewid. [...], [...], [...] obręb K., Gmina K..
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem z dnia 25 kwietnia 2022 r. strona zwróciła się o dopuszczenie na prawach strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla ww. inwestycji.
Postanowieniem z dnia 17 maja 2022 r. Wójt Gminy K. odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału we wskazanym postępowaniu, stwierdzając, że żądanie strony nie jest zgodne z regulaminowymi celami działalności Stowarzyszenia, określonymi w załączonym do wniosku Statucie. Organ I instancji uznał także, że za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu nie przemawia ważny interes społeczny. Podano, że Stowarzyszenia ma na celu prowadzenia działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z Państwową Strażą Pożarną, organami samorządowymi i innymi podmiotami; branie udziału w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń. Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi; rozwijanie wśród członków ochotniczej straży pożarnej kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenie działalności kulturalno – oświatowej i rozrywkowej; wykonywanie innych zadań wynikających z przepisów o ochronie przeciwpożarowej oraz niniejszego statutu. Zadaniem Wójta żadne z tych zadań nie jest powiązane w sposób pośredni ani bezpośredni z postepowaniem w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy.
Rozpoznając zażalenie strony Kolegium utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie wskazało, że w rozpatrywanej sprawie jest sporne, czy cele statutowe Stowarzyszenia przemawiają za jego udziałem w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy, a także, czy za tym udziałem przemawia interes społeczny. Stowarzyszenie popierając swój wniosek o udział w postępowaniu wskazało w zażaleniu oraz wniosku z dnia 25 kwietnia 2022 r. (k. 137-140) na zapis ze swego statutu, zgodnie z którym celem statutowym jest: "Branie udziału w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń. Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi. Prowadzenie innych form działalności mających na celu wykonanie zadań wynikających z ustawy o ochronie przeciwpożarowej i niniejszego statutu".
Zdaniem Kolegium ten fragment statutu Stowarzyszenia, a także treść całego statutu, który znajduje się w aktach sprawy (k. 117-129), w żaden sposób nie uzasadnia dopuszczenia do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie stancji paliw. Z treści statutu nie wynika, aby celem Stowarzyszenia był udział w postępowaniach administracyjnych dotyczących planowania i zagospodarowania przestrzennego. Określone w § 5 i § 6 statutu Stowarzyszenia (k. 127) cele i sposoby działania nie mają żadnego związku z działaniami dotyczącymi ochrony ładu przestrzennego, który jest podstawowym dobrem chronionym poprzez ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Kwestie związane z ochroną przeciwpożarową nie są również rozpatrywane w sposób wiążący na etapie postępowania planistycznego w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Podkreślono, że chęć ochrony przez Stowarzyszenie wód podziemnych oraz powierzchniowych w gminie K. również nie przemawia za udziałem w niniejszym postępowaniu. Trudno bowiem uznać ochronę wód powierzchniowych i głębinowych jako cel statutowy Stowarzyszenia.
W ocenie Kolegium nie istnieje również skonkretyzowany interes społeczny przemawiający za udziałem Stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu.
We wniosku z dnia 25 kwietnia 2022 r. oraz zażaleniu Stowarzyszenie powołano się na udział we wcześniejszym postępowaniu dotyczącym ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia będącego obecnie przedmiotem postępowania o ustalenie warunków zabudowy, a także na konieczność ochrony stawów hodowlanych oraz ujęcia wód podziemnych służącym potrzebom komunalnym mieszkańców [...]. Żaden z tych argumentów nie uzasadnia uznania, że za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu przemawia realny interes społeczny.
Wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące "interesu społecznego" Kolegium stwierdziło, że inna wykładnia przesłanek wynikających z art. 31 § 1 k.p.a., prowadziłaby do automatyzmu w dopuszczaniu Stowarzyszenia we wszystkich sprawach związanych planowaniem i zagospodarowaniem przestrzennym, gdyż każda inwestycja budowlana może potencjalnie zagrażać wodom podziemnym lub stwarzać inne zagrożenie ekologiczne, a także potencjalnie generować konieczność prowadzenia akcji ratowniczych. Nie taki jest natomiast cel regulacji kodeksowej dotyczącej udziału organizacji społecznej w postępowaniach administracyjnych.
Zdanie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zaszły żadne przesłanki określone w art. 31 § 1 i 2 k.p.a. do dopuszczenia Stowarzyszenia w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy na realizację inwestycji polegającej na budowie stacji paliw płynnych i gazu LPG z pawilonem do obsługi i infrastrukturą towarzyszącą.
W skardze do tut. Sądu Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie: art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że organ niesłusznie uznał, iż Stowarzyszenie nie ma prawa działać w toku postępowania administracyjnego na prawach strony wobec treści celów regulaminowych, które tego rzekomo nie uzasadniają, jak również wobec faktu, że Wójt Gminy K. w toku postępowania o wydanie decyzji środowiskowej (sygn. akt SKO w [...], obecnie na etapie postępowania sądowoadministracyjnego: II SA/Lu 242/22) w tym samym stanie faktycznym i prawnym, wobec tego samego brzmienia regulaminu Stowarzyszenia, poprzednio uznał Stowarzyszenie za stronę postępowania, a obecnie działając w sposób odmienny, nie respektując poprzednio wydanej decyzji w przedmiocie udziału w postępowaniu, orzekł w sposób odmienny, czym naruszył ww. przepisy, a co nietrafnie zaakceptował organ.
W uzasadnieniu wskazano m.in., że norma art. 8 k.p.a. jasno wskazuje, iż organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący wskazał na orzecznictwo sądów administracyjnych, które jego zdaniem w sposób jednoznaczny przesadzają o zasadności sformułowanego zarzutu i konieczności zmiany lub uchylenia zaskarżonego postanowienia. M.in. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 maja 2021 r., sygn. akt: II SA/Gl 92/2, w którym stwierdzono, że organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Jest rzeczą oczywistą, że pojęcie "utrwalonej praktyki" nie zostało nigdzie zdefiniowane, co wymaga każdorazowo indywidualnego podejścia do okoliczności konkretnej sprawy. Przez utrwaloną praktykę należy rozumieć zgodne z prawem, akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw o tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych." Podkreślono, że w toku postępowania w przedmiocie decyzji środowiskowej Stowarzyszenie powołało się na te same przesłanki oraz statut, który od tamtego czasu nie zmienił się i na tej podstawie Organ uznał, że Stowarzyszenie ma prawo brać udział w postępowaniu na prawach strony. Wobec powyższego, z uwagi na te same przesłanki oraz ten sam stan faktyczny i prawny, także w niniejszym postępowaniu administracyjnym, który stanowi kolejny etap działań inwestorskich, względem których Stowarzyszenie formułuje słuszne zarzutu. Organ winien wydać postanowienie zezwalające na udział w sprawie na prawach strony. Zaskarżona decyzja Organu jest z tej przyczyny wadliwa, ponieważ akceptując decyzję Wójta Gminy K. w sposób istotny zmienia dotychczasową praktykę organu, przy tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych. Stowarzyszenie, pozostaje w słusznym i zasadnym wobec powyższej przywołanych przepisów prawa wzmocnionych orzeczeniami sądowymi, przekonaniu, że podobnie jak to miało miejsce w toku postępowania w przedmiocie decyzji środowiskowej, także w toku postępowania o WZ będzie miało możliwość reprezentacji swojego stanowiska. Wskazując na postanowienia Statutu podkreślono, że planowana inwestycja obecnie na etapie starania się o WZ, ma znajdować się jedynie ok 200 metrów od stawów hodowlanych oraz 580 metrów od ujęcia wód podziemnych służących potrzebom komunalnym mieszkańców [...]. Uznać należy, że może ona w znaczny sposób wpływać na zanieczyszczenie środowiska gruntowo-wodnego, co uzasadnia zaangażowanie Stowarzyszenia w niniejsze postępowanie w kontekście celów statutowych i interesu społecznego.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach sprawowanej kontroli sąd bierze pod uwagę wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy przy tym wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W powyżej zakreślonych ramach kontroli skarga okazała się bezzasadna.
Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest odmowa dopuszczenia organizacji społecznej – Stowarzyszenia Ochotnicza Straż Pożarna [...] do udziału w postępowaniu o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie stacji paliw płynnych i gazu LPG z pawilonem do obsługi i infrastrukturą towarzyszącą. Zdaniem Stowarzyszenia, jego udział w tym postępowaniu uzasadniony jest celami statutowymi organizacji oraz faktem, że ten sam organ w toku postępowania o wydanie decyzji środowiskowej, w tym samym stanie faktycznym i prawnym, wobec tego samego brzmienia statutu Stowarzyszenia, poprzednio uznał Stowarzyszenie za stronę postępowania. Stanowiska tego nie podzieliły organy administracji, co w ocenie Sądu było stanowiskiem prawidłowym.
Instytucję dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym reguluje art. 31 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a."), zgodnie z którym organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:
1) wszczęcia postępowania,
2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny (§ 1).
Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie (§ 2).
Definicję pojęcia organizacji społecznej zawiera art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a. określając kategorie podmiotów mieszczących się w pojęciu organizacji społecznych, poprzez wymienienie: organizacji zawodowych, samorządowych, spółdzielczych i "innych organizacji społecznych". Jasnym jest, że definicja ta nie wskazuje w sposób nawet przybliżony cech, którymi powinien charakteryzować się tego rodzaju podmiot. Trzeba zatem, za poglądami wyrażonymi w literaturze przyjąć, że "przez organizacje społeczne należy rozumieć wszelkie trwałe zrzeszenia osób fizycznych i prawnych powołane do wypełniania określonych, ważnych społecznie celów, posiadające stałą więź organizacyjną, niewchodzące w skład aparatu organów administracji publicznej, zarówno rządowej, jak i samorządowej" (M. Romańska, w: H. Knysiak-Sudyka (red.), "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2019, s. 304).
Dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania, jakie toczy się przed organem administracji w sprawie dotyczącej innej osoby, może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek. Przesłankami tymi są cele statutowe organizacji uzasadniające dopuszczenie jej do udziału w sprawie i interes społeczny który także za tym dopuszczeniem przemawia. Spełnienie powyższych warunków podlega ocenie właściwego organu administracji. Nie spełnienie chociażby jednej przesłanki skutkuje tym, że organ administracji winien odmówić dopuszczenia organizacji udziału w postępowaniu. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracji (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 257).
Przez cel statutowy uzasadniające dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie należy rozumieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania organizacji społecznej. Organ powinien zatem ocenić, czy między celami statutowymi organizacji społecznej a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Jednakże nawet wtedy, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ, administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny a w zasadzie brak tego interesu w przystąpieniu organizacji do udziału w postępowaniu. (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Kraków 2000, s. 285-286).
Podkreślić należy, iż przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego zmienia układ praw procesowych strony (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 897/08). Także w wyroku z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2161/10 NSA wskazuje, iż organizacja społeczna powinna wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu winna uprawdopodobnić, że przyczyni się do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 1038/08). Natomiast na organie administracji spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej (por. wyrok NSA z 23 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1339/09).
Organizacja społeczna w sprawie dotyczącej innego podmiotu musi działać w interesie społecznym w ramach wyznaczonych celów statutowych. Przez interes społeczny rozumie się dyrektywę nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa.
Z przepisu art. 31 § 1 k.p.a. in fine wynika zatem, że żądania organizacji społecznej, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu, muszą być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania (przedmiotem działalności) organizacji społecznej. Z reguły przedmiot i cel działania organizacji społecznej są określone w jej statucie, chyba że przepisy prawa nie wymagają uchwalenia statutu. Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany ustalić z urzędu, czy cele określone w statucie organizacji społecznej uzasadniają jej udział w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby. W tym celu powinien ocenić, czy między celami organizacji społecznej a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Działalność organizacji społecznej opisana w statucie tej organizacji, a więc w istocie cele organizacji społecznej, musi być jak najszczegółowiej określona, tak aby dawało to możliwość ustalenia, że działalność ta wiąże się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której organizacja zamierza przystąpić na prawach strony (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2008 r., II OSK 1499/06, LEX nr 490153). Uczestnictwo organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony musi być uzasadnione także interesem społecznym. Nawet zatem wtedy, kiedy udział organizacji społecznej jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać jej żądanie za niezasadne ze względu na interes społeczny. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyważenie w konkretnym wypadku wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej, która powinna wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Organizacja społeczna domagająca się dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu lub żądająca wszczęcia postępowania ze względu na interes społeczny ma obowiązek szczególnie starannego wykazania istnienia takiego interesu społecznego w danym postępowaniu.
W ocenie Sądu organy prawidłowo dokonały wyważenia realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej jaką jest Stowarzyszenie Ochotnicza Straż Pożarna [...] oraz wymagania interesu społecznego. Stowarzyszenie nie wykazało w swoim wniosku istnienia konkretnego związku pomiędzy jego celami statutowymi, a przedmiotem postępowania, który uzasadniałby jego udział w postępowaniu administracyjnym. Podkreślić należy, że do celów statutowych Stowarzyszenia należy m.in.: branie udziału w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń. Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi. Prowadzenie innych form działalności mających na celu wykonanie zadań wynikających z ustawy o ochronie przeciwpożarowej i niniejszego statutu. Zdaniem Sądu brak jest merytorycznego powiązania przedmiotu postępowania administracyjnego dotyczącego warunków zabudowy inwestycji polegającej na budowie stacji paliw płynnych i gazu LPG z powołanymi celami statutowymi Stowarzyszenia, które obejmują jak wyżej wskazano udział w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń, informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi. Brak jest związku pomiędzy zakresem działalności Stowarzyszenia a przedmiotem postępowania w analizowanej sprawie. Celem postępowania, w którym chce brać udział Stowarzyszenie jest ustalenie czy zamierzenie inwestycyjne spełnia wymogi określone ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Sąd podziela stanowisko Kolegium, że cele i sposób działania strony nie ma związku z działaniami dotyczącymi ochrony ładu przestrzennego, który jest podstawowym dobrem chronionym poprzez ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Kwestie związane z ochroną przeciwpożarową nie są również rozpatrywane w sposób wiążący na etapie postępowania planistycznego w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Natomiast chęć ochrony przez Stowarzyszenie wód podziemnych oraz powierzchniowych nie przemawia za udziałem w niniejszym postępowaniu. Jak zwrócił uwagę organ odwoławczy każda inwestycja budowlana może potencjalnie zagrażać wodom podziemnym lub stwarzać inne zagrożenie ekologiczne, a także potencjalnie generować konieczność prowadzenia akcji ratowniczych. Podkreślić natomiast należy, że strona nie wskazała, w jakim konkretnie zakresie jej udział wzbogaci to postępowanie administracyjne. Z wniosku nie wynika konkretnie argument, iż przystąpienie strony skarżącej do postępowania w jakikolwiek sposób poprawi jego jakość, przyśpieszy go czy też będzie dla społeczeństwa użyteczne w jakikolwiek inny sposób. W konsekwencji zatem cele statutowe Stowarzyszenia nie znajdują na tyle konkretnego odniesienia do przedmiotu postępowania, aby uzasadnione było przyjęcie, że cele te uzasadniają udział Stowarzyszenia w postępowaniu. Wola Stowarzyszenia do sprawowania kontroli społecznej nad postępowaniem nie przesądza o występowaniu interesu społecznego. Jeśliby tak przyjąć, to interes społeczny występowałby automatycznie i każdorazowo we wszystkich sprawach, w których swój udział zgłasza organizacja społeczna. Za zasadnością wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym organizacji społecznej nie może przemawiać wobec tego sama tylko chęć tego podmiotu, tylko jego wiedza, fachowość i doświadczenie w danym obszarze tematycznym, a także profesjonalizm i rozeznanie w sprawie. Ze względu na ochronę interesów stron postępowania, przesłanki uprawniające organizację społeczną do żądania dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby, powinny być wykładane ściśle. Jak wyżej wskazano nie jest dozwolona wykładnia rozszerzająca, gdyż dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi. Stowarzyszenie nie wskazało na legitymowanie się np. dużym doświadczeniem w zakresie zagadnień urbanistyczno-architektonicznych. Za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny przemawiał będzie tylko wtedy, gdy będzie ona dysponowała wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi, ale i rozeznaniem w sprawie, w której ma uczestniczyć (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia: 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1016/13; 26 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1925/10).
Odnosząc się do argumentacji strony, że została ona dopuszczona do udziału w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji środowiskowej wskazać należy, że powyższe nie oznacza, iż automatycznie strona będzie brała udział w każdym postępowaniu dotyczącym planowanej inwestycji. W sprawie dotyczącej decyzji środowiskowej organ badał cele Stowarzyszenia w kontekście ochrony środowiska oraz ekologii i stwierdził, że istnieje związek pomiędzy tymi celami a przedmiotem postępowania. W odniesieniu natomiast do przedmiotowego postępowania dotyczącego decyzji o warunkach zabudowy stwierdzić należy, że brak jest związku pomiędzy celami i działalnością Stowarzyszenia a przedmiotem tego postępowania. Uzasadnienie wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dotyczy ochrony wód podziemnych eksploatowanych przez gminne ujęcie wód oraz wód powierzchniowych w stawach w pobliżu planowanej stacji, która zdaniem stowarzyszenia stanowi inwestycję o znacznej uciążliwości dla ludzi i środowiska. W niniejszej sprawie argumentacja podana przez Stowarzyszenie jest niewystarczająca do uznania, że wykazało ono istnienie przesłanek warunkujących dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Z przedstawionych powyżej przyczyn, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie, jak również poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy K. nie naruszają przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na jego wynik, ani nie stwierdził innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI