II SA/Lu 616/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2022-12-20
NSAinneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek okresowyopiekapielęgnacjaniepełnosprawnośćkryterium dochodoweuznanie administracyjneszczególnie uzasadniony przypadek

WSA w Lublinie oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku okresowego na opłacenie opieki i pielęgnacji, uznając brak przesłanek szczególnie uzasadnionego przypadku.

Skarżący Z. W. domagał się zasiłku okresowego na opłacenie opieki i pielęgnacji, argumentując swoją niepełnosprawnością i wysokimi kosztami. Organy pomocy społecznej odmówiły, wskazując na dochody przekraczające kryterium oraz brak udokumentowania wydatków i niekorzystania z przyznanych usług opiekuńczych. WSA w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że sytuacja skarżącego nie spełnia wymogów "szczególnie uzasadnionego przypadku" do przyznania świadczenia z art. 41 u.p.s.

Sprawa dotyczyła skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Niemce odmawiającą przyznania zasiłku okresowego na opłacenie opieki i pielęgnacji. Skarżący, osoba z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (choroba psychiczna) i innymi schorzeniami, wnioskował o świadczenie, powołując się na wysokie koszty opieki. Organy administracji odmówiły, wskazując, że dochody skarżącego (emerytura, dodatek pielęgnacyjny, świadczenie uzupełniające) przekraczają ustawowe kryterium dochodowe (701 zł), wynosząc 1305,96 zł. Podkreślono, że przyznanie zasiłku okresowego w takich przypadkach jest możliwe tylko w "szczególnie uzasadnionych przypadkach" na mocy art. 41 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Organy uznały, że skarżący nie wykazał takiej sytuacji – nie udokumentował ponoszonych wydatków na opiekę, a nadto miał przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze, z których nie korzystał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy i nie znalazły podstaw do przyznania świadczenia w trybie uznaniowym, gdyż nie wystąpiły nadzwyczajne, wyjątkowe okoliczności uzasadniające odstępstwo od kryterium dochodowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko w sytuacjach wyjątkowych, które nie zostały wykazane przez stronę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły, iż sytuacja skarżącego nie spełnia wymogów "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ nie udokumentował on wydatków na opiekę, a nadto miał przyznane usługi opiekuńcze, z których nie korzystał.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.p.s. art. 41 § ust. 2

Ustawa o pomocy społecznej

Zasiłek okresowy może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku. Decyzja w tej sprawie ma charakter uznaniowy.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi, gdy brak jest naruszenia prawa.

Pomocnicze

u.p.s. art. 38 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o pomocy społecznej

Podstawa do przyznania zasiłku okresowego osobom spełniającym kryterium dochodowe.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny dowodów według zasad logiki i doświadczenia życiowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Skarżący argumentował, że jego sytuacja życiowa i zdrowotna stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" do przyznania zasiłku okresowego na opłacenie opieki i pielęgnacji, mimo przekroczenia kryterium dochodowego. Skarżący twierdził, że nie ma obowiązku przedkładania dokumentów potwierdzających ponoszenie kosztów opieki z własnych dochodów.

Godne uwagi sformułowania

"szczególnie uzasadniony przypadek" musi być to przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia przyznanie zasiłku "może być przyznany" co oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie jego przyznania wydawane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego

Skład orzekający

Bogusław Wiśniewski

przewodniczący

Brygida Myszyńska-Guziur

sprawozdawca

Grzegorz Grymuza

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadnionego przypadku\" w kontekście przyznawania zasiłków okresowych z pomocy społecznej osobom przekraczającym kryterium dochodowe, a także zakres kontroli sądowej decyzji uznaniowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje trudności w uzyskaniu świadczeń z pomocy społecznej przez osoby z niepełnosprawnościami, które przekraczają kryterium dochodowe, co jest częstym problemem.

Czy wysokie koszty opieki usprawiedliwiają zasiłek mimo przekroczenia progu dochodowego? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 616/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bogusław Wiśniewski /przewodniczący/
Brygida Myszyńska-Guziur /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 294/25 - Postanowienie NSA z 2025-05-21
I OSK 1598/23 - Wyrok NSA z 2024-07-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 41
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 18 lipca 2022 r., nr SKO.41/3939/OS/2021 w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Z. W. (dalej jako "strona", "skarżący", "wnioskodawca"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 18 lipca 2022 r. w przedmiocie zasiłku okresowego.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem z 16 sierpnia 2021 r. skarżący zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach o świadczenie pieniężne na opłacenie opieki i pielęgnacji podając oczekiwania: 800,00 zł miesięcznie jak od IV.2021 r., 3250,00 zł miesięcznie wg. Stawki w decyzji i 11.500,00 zł miesięcznie wg. uchwały RG/inne specjalistyczne niż P.
Pismem z dnia 17 sierpnia 2021 r. organ zwrócił się do skarżącego o wypełnienie i dostarczenie do ośrodka karty informacyjnej (załączonej do pisma) dotyczącej aktualnej sytuacji rodzinnej, dochodowej, mieszkaniowej, zdrowotnej oraz ponoszonych wydatków. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca dostarczył kartę informacyjną, w której poinformował, że źródłem dochodu jest emerytura w kwocie 1.655,73 zł. Stwierdził, że nie utrzymuje kontaktów rodzinnych z żoną z uwagi na niepełnosprawność z tytułu choroby P oraz z tytułu orzeczonej separacji. Prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Zajmuje 1/2 posesji zabudowanej w tym lokal w budynku. Legitymuje się orzeczeniem lekarskim z ZUS-u z dnia 3 marca 2020 r. i orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 11 czerwca 2002 r. Ponosi wydatki: na opiekę dorywczą w lipcu 2021 r. - 1.010,00 zł, opłaty za szambo i wodę w kwocie 140.00 zł w lipcu 2021 r., zakup lekarstw pozapsychotropowych - 60,00 zł. Do karty informacyjnej wnioskodawca dołączył odcinek emerytury za lipiec 2021 r.
Decyzją z 17 września 2021 r., Wójt Gminy Niemce odmówił stronie przyznania zasiłku okresowego z przeznaczeniem na opłacenie opieki i pielęgnacji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w związku z obostrzeniami wynikającymi ze stanu pandemii, decyzja została wydana w oparciu o kartę informacyjną osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej z dnia 18 sierpnia 2021 r. oraz zgromadzoną dokumentację, tj. decyzję z ZUS-u o wysokości emerytury w roku 2021, orzeczenie lekarskie z dnia 2 kwietnia 2021 r. Nr akt [...], orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 26 sierpnia 2021 r. Nr [...], wyrok z dnia 6 lutego 2004 r. sygn. akt [...] orzekający separację, oświadczenie o stanie majątkowym z dnia 16 lipca 2021 r., oświadczenie z dnia 16 lipca 2021 r. o utrzymywaniu się z emerytury w wysokości 1.066,30 zł netto miesięcznie (1.250,88 zł brutto), odcinek emerytury z lipca 2021 r.
Organ ustalił, że wnioskodawca utrzymuje się emerytury w wysokości 1.066,30 zł netto miesięcznie (1.250,88 zł. brutto, odcinek z miesiąca sierpnia 2021 r.), dodatku pielęgnacyjnego w kwocie 239,66 zł miesięcznie. Łączna wysokość dochodu liczona do świadczeń pieniężnych wynosi 1.305,96 zł. Wnioskodawca ma zajęcie komornicze w wysokości 150,23 zł (zgodnie z ustawą o pomocy społecznej nie odliczane od dochodu osoby). Dodatkowo skarżący otrzymuje świadczenie uzupełniające w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Do jego dyspozycji pozostaje kwota 1.655,73 zł miesięcznie. Wskazano, że wnioskodawca widywany jest w środowisku robi zakupy, jeździ do lekarza, załatwia nie tytko swoje sprawy w urzędzie ale również i żony, porusza się samochodem i rowerem.
Wskazując na powyższe organ podał, że pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701,00 zł. Wskazał, że na podstawie art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876, z późn. zm. – dalej jako "u.p.s."), w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Organ I instancji wyjaśnił, że ww. przepis w sposób niemogący budzić wątpliwości przesądza o zupełnie wyjątkowym charakterze zasiłku okresowego. Może on być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach", a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu - tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe. Organ orzekając w przedmiocie przyznania takiego świadczenia ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom mieszczącym się w możliwościach pomocy społecznej.
Zdaniem organu za szczególnie uzasadniony przypadek należy rozumieć taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że zaistniałe nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia, które to zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych.
Organ I instancji stwierdził, że w sytuacji gdy osoba wnioskująca osiąga dochody przekraczające kryterium dochodowe tj. 701,00 zł, tak jak w przypadku Z. W. i nie wykazuje dostatecznej woli współpracy z organami pomocy społecznej w zakresie ustalenia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej, finansowej, rodzinnej czy zdrowotnej, tak więc co do kwestii decydujących o przyznaniu świadczenia i jego rozmiarze. Zdaniem organu przedstawiona w karcie informacyjnej sytuacja nie może być uznana za szczególną, z uwagi na brak udokumentowanych wydatków, a tym samym brak jest przesłanek do przyznania świadczenia pieniężnego na opłacenie opieki i pielęgnacji.
W odwołanie od ww. decyzji strona podniosła, że Gmina nie finansuje jego usług, których nie świadczy, w związku z tym świadczenie pieniężne na opłacenie opieki i pomocy winno dla dobra interesu społecznego zostać załatwione z wojewodą. W ramach decyzji GOPS Niemce przyznającej usługi w 2021 r. Zdaniem skarżącego koszt usługi minimum 3150 zł. Ponadto Z. W. zarzucił, że pisanie głupot, brak profesjonalizmu, wrogość, itd "dominuje nadal, pod nadzorem SKO- WSA".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie nie uwzględniło wniesionego odwołania i decyzją z 18 lipca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji podzielając jego stanowisko i ustalenia.
Uzasadniając stanowisko w sprawie Kolegium przytoczyło mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy o pomocy społecznej i wyjaśniło, że z uwagi na osiągany dochód, wynoszący 1.305,61 zł, przekraczający kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 701,00 zł (776,00 zł od 1 stycznia 2022 r.), wnioskodawcy nie przysługuje zasiłek okresowy z art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s., lecz ewentualnie zasiłek okresowy przewidziany art. 41 pkt 2 tej ustawy, który wymaga wykazania, że sytuacja strony stanowi szczególnie uzasadniony przypadek.
Uszczegóławiając ustalenia organu I instancji Kolegium wskazało, że skarżący legitymował się orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 11 czerwca 2002 r., gdzie został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z przyczyną niepełnosprawności P (choroba psychiczna), legitymował się wydanym w dniu 3 marca 2020 r. orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji na czas określony do dnia 31 marca 2021 r. Lekarz orzecznik ZUS ustalił, że niezdolność do samodzielniej egzystencji istniała w dniu 1 października 2019 r. Aktualnie legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 2 kwietnia 2021 r. ustalającym niezdolność Z. W. do samodzielnej egzystencji do 30 kwietnia 2022 r. a także orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 26 czerwca 2021 r., gdzie został zaliczony do dnia 31 sierpnia 2022 r. do znacznego stopnia niepełnosprawności z przyczyną niepełnosprawności 02-P (choroba psychiczna). Ponadto Z. W. leczy się na schorzenia kardiologiczne i reumatyczne (z ustaleń Kolegium we wcześniejszych sprawach wynika, że jest to nadciśnienie tętnicze, początek choroby wieńcowej oraz zwyrodnienie stawów).
Zdaniem Kolegium ustalony stabilny stan chorobowy wynikający z choroby psychicznej i ww. schorzeń nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 u.p.s., ponieważ Z. W. jest jak na swój wiek w miarę sprawny fizycznie, że nie potrzebuje usług opiekuńczych, co wynika między innymi z zaświadczenia lekarskiego z dnia 17 lutego 2021 r., wystawionego przez lekarza specjalistę medycyny rodzinnej z Poradni Lekarza POZ NZOZ PLR w Niemcach, natomiast miał przyznane decyzją z dnia 10 lutego 2021 r. Nr [...] specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi od dnia 16 lutego 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r., z których nie korzystał, ponieważ cały czas piętrzył trudności nie zgadzając się na świadczenie tych usług przez proponowane mu przez organ opiekunki. Aktualnie decyzją z dnia 3 lutego 2022 r. Nr [...] ma również przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi od dnia 14 lutego 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r.
W ocenie Kolegium twierdzenia o ponoszeniu od lat prywatnie miesięcznych kosztów opieki i pielęgnacji w wysokości ok.1.000,00 zł (w lipcu 2021 r. 1.010,00 zł) jest niewiarygodne, z uwagi na osiągany przez skarżącego dochód. Ponadto, zdaniem Kolegium, jest to twierdzenie gołosłowne, ponieważ Z. W. nigdy nie przedstawił dokumentów to potwierdzających. Powyższe ma na celu sugerowanie, że prywatnie opłaca usługi opiekuńcze oraz że brakuje mu środków z własnego budżetu, co powinno organ skłonić do przyznania środków pieniężnych na ten czy inne cele. Kolegium stwierdziło, ze skoro wnioskodawca, co wynika z dokumentacji, nie wymaga usług opiekuńczych (np. według zaświadczenia lekarskiego z Poradni Lekarza w Niemcach z dnia 17 lutego 2021 r. Z. W. nie wymaga pomocy w formie usług opiekuńczych) i mimo składanych wniosków o te usługi nie zostają mu one przyznawane z ww. względów to tym bardziej brak jest podstaw do pozytywnego rozpatrzenia przedmiotowego wniosku z dnia 21 kwietnia 2021 r. o przyznanie zasiłku okresowego na opłacenie opieki i pielęgnacji (opłacenie usług opiekuńczych we własnym zakresie).
W powołanej na wstępie skardze wniesionej do tut. Sądu skarżący podniósł zarzuty dotyczące Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach oraz SKO i wskazał m.in., że na ponoszenie kosztów opieki ma stan zdrowia, który jest udokumentowany dowodami medycznymi. Zarzuca OPS, SKO oraz WSA, że nie wezwały go do złożenia umowy notarialnej, innego dokumentu sądowego na okoliczność opłacania opieki z jego dochodu i zadłużeń. Zdaniem skarżącego należą się mu oba rodzaje usług opiekuńczych – zwykłe i specjalistyczne. Podniósł, że nie ma obowiązku dołączać innych orzeczeń np. "rak leczony z objawami od 2020 r. i inne choroby". Usługi opiekuńcze zdaniem skarżącego nie były wykonywane z winy organów.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.); dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając, w świetle powołanych wyżej kryteriów, zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek taki został złożony przez organ, a skarżący nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej do Sądu decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 41 pkt 2 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.
Z tego przepisu jednoznacznie wynika, że wymienione w nim świadczenia to świadczenia o szczególnym charakterze, których przyznanie może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych. Zwrócić przy tym należy uwagę, że treść cytowanego przepisu wskazuje, iż przedmiotowy zasiłek "może być przyznany" co oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie jego przyznania wydawane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Wyjaśnić należy, że w przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokonał ustalenia stanu faktycznego, a przeprowadzona ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a., a więc w sposób przekonywujący. Z drugiej natomiast strony, uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu. Charakter postępowania w którym wydane zostały kontrolowane akty wymagał zatem dokonania ustaleń nie tylko co do istnienia uzasadnionej potrzeby oraz możliwości samodzielnego jej zaspokojenia przez wnioskodawczynię, lecz także zbadania, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 u.p.s.
W orzecznictwie wskazuje się również, że przez ten "szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć sytuację zupełnie wyjątkową, bowiem o możliwości przyznania tego świadczenia nie decyduje dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła (por. wyrok NSA z 4 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1868/07). Podkreśla się zarazem, iż w ramach omawianej pomocy nie można pokryć wydatków na potrzeby już zaspokojone (por. wyr. NSA z 30 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1790/07), czy też zapewniać stałego źródła utrzymania. Ma on bowiem charakter szczególnej pomocy doraźnej. Jak przy tym trafnie podkreślał NSA w wyroku z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 431/20 "szczególnie uzasadniony przypadek" musi być to przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje bowiem, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wystąpienia właśnie wyjątkowych okoliczności.
W niniejszej sprawie nie ulegało wątpliwości, że dochód skarżącego przekracza, wynikające z przepisów, kryterium dochodowe uprawniające zasadniczo do uzyskania prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Kryterium to bowiem wynosi 701 zł, natomiast miesięczny dochód skarżącego to 1305,96 zł. Zasadnie więc kontrowana sprawa oceniana została przez pryzmat art. 41 u.p.s., gdyż przyznanie przedmiotowego zasiłku okresowego uniezależnione jest od wskazanego wyżej kryterium dochodowego strony. Z uwagi na powyższe, konieczne było w tej sprawie zbadanie przez orzekające organy administracji spełnienia ustawowej przesłanki, od wystąpienia której uzależnione jest przyznanie tegoż świadczenia, tj. wystąpienie "szczególnie uzasadnionego przypadku", w rozumieniu powyżej przedstawionym.
W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, że w niniejszej sprawie nie wystąpił taki szczególnie uzasadniony przypadek. Organy mając na uwadze całokształt okoliczności występujących w sprawie zasadnie oceniły, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów opieki i pielęgnacji. Należy podkreślić, że z zaświadczenia lekarskiego z dnia 17 lutego 2021 r., wystawionego przez lekarza specjalistę medycyny rodzinnej z Poradni Lekarza POZ NZOZ PLR w Niemcach wynika, że skarżący nie potrzebuje usług opiekuńczych. Natomiast decyzją z dnia 10 lutego 2021 r. Nr [...] skarżący miał przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi od dnia 16 lutego 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. Jednak wnioskodawca nie chciał korzystać z pomocy osób zgłaszających się. Stwierdzić należy, że w przypadku strony nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, tj. taka sytuacja, czy zdarzenie nadzwyczajne, które byłoby nietypowe i niemożliwe do przewidzenia przez stronę, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że żadne takie nadzwyczajne zdarzenie nie wystąpiło, a zatem wydane w sprawie rozstrzygnięcie nie ma cech dowolności. Dodać przy tym należało, że zdarzenie, o którym mowa, musiałoby swoimi konsekwencjami wywołać sytuację wyraźnie odbiegającą od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Jak już wyżej wskazano skarżący ma przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze, z których jak wynika z akt sprawy (k.4v akt admin.) całkowicie zrezygnował z tej formy pomocy ze względu na kompetencje opiekunek, niemniej jednak specjalistyczne usługi opiekuńcze skarżący ma przyznane. Skarżący w toku postępowania nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających korzystanie z usług opiekuńczych lub pielęgnacyjnych opłacanych z własnych dochodów. Jego twierdzenia pozostają w tym zakresie gołosłowne. Ponadto skarżący sam wskazuje, że nie ma obowiązku przedkładać dokumentów potwierdzających jego stan zdrowia. Należy wskazać, że sytuacja bytowa i zdrowotna skarżącego nie zmienia się od pewnego czasu. Jest on osobą długotrwale chorą i niepełnosprawną. Nie nastąpiło żadne szczególne nadzwyczajne wydarzenie, które pogorszyłoby jego dotychczasową sytuację. Okoliczności, na które powołuje się, nie kwestionując jego sytuacji życiowej i zdrowotnej - nie noszą znamion nagłości, jednorazowości, niecodzienności, nadzwyczajności, wymaganej dla przyznania zasiłku określonego w art. 41 pkt 2 u.p.s.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu organy zasadnie przyjęły, że w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem w rozumieniu art. 41 pkt 2 u.p.s.
Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego, ani też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
W powyższych okolicznościach, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.).
Podkreślić przy tym należy, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący nie pozostał bez pomocy organu opieki społecznej, a dalszą żądaną pomoc (zasiłek okresowy na opłacenie pomocy we własnym zakresie), należało ocenić jako nieznajdującą uzasadnienia w art. 41 pkt 2 u.p.s.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa przez organy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI