II SA/Lu 614/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2022-11-03
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościgospodarka nieruchomościamicel wywłaszczeniaplanowanie przestrzennetor rowerowystrzelnica łuczniczaspadkobiercyadministracja publiczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Gminy Lublin na decyzję Wojewody Lubelskiego, utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że budowa toru rowerowego nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia jakim była budowa strzelnicy łuczniczej.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy Lublin na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości spadkobiercom byłego właściciela. Gmina twierdziła, że budowa toru rowerowego jest zgodna z celem wywłaszczenia (tereny sportowe), podczas gdy organy uznały, że celem była budowa strzelnicy łuczniczej, a tor rowerowy nie spełnia tego celu. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów i podkreślając, że budowa toru rowerowego nie jest realizacją celu wywłaszczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę Gminy Lublin na decyzję Wojewody Lubelskiego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Lubelskiego o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości spadkobiercom A. K. Nieruchomość została wywłaszczona w 1977 r. pod budowę [...] i [...] nad rzeką [...], zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przewidującym tereny sportowe, a planem realizacyjnym – strzelnicę łuczniczą. Spadkobiercy wystąpili o zwrot nieruchomości, a Starosta orzekł o zwrocie części działki, uznając, że budowa toru rowerowego na niej nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia i że nieruchomość stała się zbędna. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Gmina Lublin wniosła skargę, argumentując, że tor rowerowy jest obiektem sportowym, zgodnym z ogólnym przeznaczeniem terenu pod tereny sportowe, a dopuszczalne były modyfikacje celu wywłaszczenia. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że budowa toru rowerowego nie jest realizacją celu wywłaszczenia, jakim była budowa strzelnicy łuczniczej. Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo WSA w Lublinie oraz NSA, które jednoznacznie stwierdziły, że tor rowerowy nie jest realizacją celu wywłaszczenia, nawet jeśli jest obiektem sportowym. Sąd podkreślił, że cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle zgodnie z jego językowym rozumieniem wyrażonym w decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, budowa toru rowerowego nie może być uznana za realizację celu wywłaszczenia, jakim była budowa strzelnicy łuczniczej, nawet jeśli oba obiekty są związane z rekreacją lub sportem.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wcześniejszym orzecznictwie, zgodnie z którym cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle zgodnie z jego językowym rozumieniem wyrażonym w decyzji. Budowa toru rowerowego nie jest tożsama z budową strzelnicy łuczniczej, a sama funkcja sportowa nie jest wystarczająca do uznania celu za zrealizowany.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.g.n. art. 136 § ust.1, 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 137

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Pomocnicze

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Budowa toru rowerowego nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia, którym była budowa strzelnicy łuczniczej. Cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle zgodnie z jego językowym rozumieniem wyrażonym w decyzji. Nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n.

Odrzucone argumenty

Budowa toru rowerowego jest obiektem sportowym, zgodnym z ogólnym przeznaczeniem terenu pod tereny sportowe. Dopuszczalne były modyfikacje i odstępstwa od pierwotnie przyjętych założeń celu wywłaszczenia. Organy naruszyły zasadę zaufania obywateli do organów państwa poprzez odmienne traktowanie wniosku o zwrot nieruchomości. Cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez budowę obiektu o podobnej funkcji planistycznej (tereny sportowe).

Godne uwagi sformułowania

budowa toru rowerowego nie może być uznana za realizację celu wywłaszczenia cel wywłaszczenia winien być interpretowany ściśle, zgodnie z jego językowym rozumieniem wyrażonym w decyzji nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu

Skład orzekający

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Grymuza

sędzia

Brygida Myszyńska-Guziur

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja celu wywłaszczenia i przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zwłaszcza w kontekście zmiany przeznaczenia terenu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod konkretny cel (strzelnica łucznicza) i późniejszej budowy obiektu o innej funkcji (tor rowerowy). Może być mniej bezpośrednio stosowalne do spraw, gdzie cel wywłaszczenia był ogólniejszy lub gdzie zmiana funkcji była bardziej zbliżona.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i interpretacji celu wywłaszczenia. Pokazuje, jak kluczowe jest precyzyjne określenie celu i jak sądy podchodzą do zmian w zagospodarowaniu terenu.

Czy tor rowerowy może być podstawą do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości? Sąd wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 614/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-11-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur
Grzegorz Grymuza
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art. 136 ust.1, 3, art. 137
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
0
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur Protokolant Referent Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Gminy Lublin na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 20 lipca 2022 r., nr GN-V.7534.2.33.2022.KH w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 lipca 2022 r. Wojewoda Lubelski, po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta Lublin od decyzji Starosty Lubelskiego z dnia 18 marca 2022 r., znak IGM.6821.111.2020.MWM, orzekającej o zwrocie na rzecz S. S. B., H. B., J. G. i G. R. projektowanej działki nr [...] o powierzchni 0,5152 ha, położonej w Lublinie, przy ul. [...], stanowiącej część wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej uprzednio jako działki nr [...] i [...], wchodzących aktualnie w obszar działki nr [...], za jednoczesnym zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania – utrzymał w mocy tę decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że decyzją z dnia 28 listopada 1977 r., znak: GT.VII.8221/34/77, Prezydent Miasta Lublin, orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...], o powierzchni 0,5416 ha, stanowiących własność A. K., z przeznaczeniem pod budowę [...] i [...] nad rzeką [...]. Decyzję tę wydano w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Wnioskiem z dnia 3 lipca 2020 r. spadkobiercy A. K. wystąpili do Prezydenta Miasta o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Postanowieniem z dnia 24 września 2020 r. Wojewoda Lubelski wyłączył Prezydenta Miasta od rozpoznawania tej sprawy i w jego miejsce wyznaczył Starostę Lubelskiego.
W dniu 17 grudnia 2021 r. przeprowadzone zostały oględziny terenu wywłaszczonej nieruchomości.
Podczas oględzin ustalono, że teren zawnioskowany do zwrotu w znacznej części zajęty jest pod urządzony tor rowerowy w postaci nasypów ziemnych, częściowo wybetonowanego koryta najazdowego. Od strony zachodniej stanowi teren zielony (porośnięty trawą, teren jest koszony, uporządkowany). Od strony wschodniej (poza torem rowerowym) teren jest wolny od zabudowy, porośnięty chwastem, bez oznak pielęgnacji, graniczy z ROD "[...]".
Organ I instancji ustalił, że teren ten objęty był Ogólnym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Lublin PERSPEKTYWA i w dacie nabycia nie był objęty planem szczegółowym.
Z zapisów planu wynika, że nieruchomość znajdowała się w obszarze przeznaczonym pod Camping i tereny sportowe (symbol [...] – [...]), zaś zgodnie z planem realizacyjnym z 1978 r. , na obszarze zawnioskowanym do zwrotu planowane było urządzenie strzelnicy łuczniczej.
Decyzją z dnia 18 marca 2022 r., Starosta orzekł o zwrocie na rzecz S. S. B. w udziale [...] części, H. B. w udziale [...] części, J. G. w udziale [...] części i G. R. w udziale [...] części projektowanej działki nr [...] o pow. 0,5152 ha, położonej w Lublinie, przy ul. [...], stanowiącej część wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej uprzednio jako działki nr [...] i [...]. Jednocześnie organ zobowiązał wnioskodawców do zwrotu na rzecz Gminy Lublin zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 36.702,82 zł (punkt VI decyzji).
Uzasadniając to rozstrzygnięcie Starosta wskazał, że budowa toru rowerowego na przedmiotowym terenie nie może być uznana za realizację celu wywłaszczenia, którym była budowa strzelnicy łuczniczej. Nadto wskazana nieruchomość została tylko częściowo zagospodarowana przez Gminę po upływie terminów określonych w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W tych okolicznościach spełniona została przesłanka zwrotu nieruchomości na rzecz spadkobierców byłego właściciela.
Orzekając o odszkodowaniu na rzecz Gminy od wnioskodawców Starosta zwaloryzował określone w decyzji wywłaszczeniowej odszkodowanie i ustalił jego wysokość proporcjonalnie do zwracanej części wywłaszczonej nieruchomości. Odwołanie od tej decyzji złożył Prezydent Miasta Lublin.
Zarzucił on, że wbrew twierdzeniom Starosty orzeczona do zwrotu nieruchomość została zagospodarowana w sposób zgodny z postanowieniami Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Lublin, który w dacie wywłaszczenia tej nieruchomości przewidywał na niej budowę "[...]" i [...] nad rzeką [...], w tym m.in. obiekty sportowe. Tym samym przedmiotowa nieruchomość, na której wykonano tor rowerowy, zagospodarowana została zgodnie z celem wywłaszczenia. Zdaniem Prezydenta, już na etapie planowania przeznaczenia przedmiotowego terenu dopuszczano możliwość modyfikacji i odstępstw od pierwotnie przyjętych założeń. Podniesiono również, że przez teren obejmujący projektowaną działkę nr [...] przebiega sieć wodociągowa, co w ocenie strony odwołującej się uniemożliwia zwrot przedmiotowej nieruchomości.
Z tych względów, w ocenie Prezydenta Miasta L., decyzja Starosty została wydana z naruszeniem art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także art. 7, art.11 art. 77 § 1 , art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Wojewoda wymienioną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy podkreślił, że Starosta Lubelski prawidłowo ustalił cel przejęcia przedmiotowej nieruchomości pod budowę [...] i [...] nad rzeką [...]. Zgodnie z zapisami planu na obszarze wnioskowanym do zwrotu planowana była budowa strzelnicy łuczniczej. Do 2007 r. przedmiotowy teren pozostawał niezagospodarowany. W latach 2007-2008 wywłaszczona nieruchomość objęta została realizowaną przez Gminę, na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, inwestycją pod nazwą: Ośrodek Sportów Terenowych przy ul. [...] w [...]. Plac budowy udostępniono wykonawcy tej inwestycji w dniu 30 września 2008 r., a termin rozpoczęcia prac określono na dzień 2 października 2008 r.
Organ odwoławczy stwierdził, że skoro rozpoczęcie budowy toru rowerowego nastąpiło po dniu 28 kwietnia 2008 r., to należy uznać, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,5152 ha, położona w Lublinie przy ul. [...] stała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art.137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Wojewoda podkreślił także, że należy również uwzględnić w niniejszym postępowaniu ocenę prawną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 387/13. W orzeczeniu tym Sąd uznał, że tylko jednoznaczne ustalenie, że tor rowerowy był przewidziany na objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości w ramach [...], pozwalałoby na przyjęcie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Według WSA zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że [...] nigdy nie powstał, a jednocześnie w planie realizacyjnym zagospodarowania terenu na działce objętej wnioskiem o zwrot przewidziano konkretny obiekt – strzelnicę łuczniczą, a nie tor rowerowy, wobec czego nie można uznać, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.
Organ odwoławczy stwierdził również, że samo istnienie podziemnej infrastruktury technicznej na nieruchomości nie uniemożliwia jej zwrotu ani korzystania z niej przez byłego właściciela, a co najwyżej może ograniczać jej pełne zagospodarowanie w przyszłości
Skargę na powyższą decyzję Wojewody wniosła Gmina Lublin, wnosząc o jej uchylenie w całości.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.) - dalej "k.p.a." poprzez nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i poczynienie błędnych ustaleń faktycznych co do celu na jaki nastąpiło wywłaszczenie,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 r., z późn. zm.) - dalej jako "u.g.n." poprzez uznanie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i jako zbędna powinna zostać zwrócona spadkobiercom byłego właściciela.
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik strony skarżącej wniosła o:
1) uchylenie zaskarżanej decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia 20 lipca 2022 r. znak: GN-V.7534.2.33.2022.KH oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty Lubelskiego z dnia 18 marca 2022 r. znak: IGM.6821.111.2020.MWM w całości,
2) zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania.
Podniosła, że organ I i II instancji przyjął, iż zawnioskowana do zwrotu nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa pod budowę strzelnicy łuczniczej, chociaż jak wynika z dokumentów planistycznych obowiązujących w dacie wywłaszczenia , przejęty teren przeznaczony był pod tereny sportowe w ramach realizacji [...]. Niewłaściwa interpretacja celu wywłaszczenia w sposób oczywisty godzi w zasadę prawdy obiektywnej, ustanowioną w art. 7 k.p.a. i ma fundamentalne znaczenie dla kształtu wydanego rozstrzygnięcia. Powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2009 r., sygn. akt I OSK 1462/08 wskazującego na konieczność jednoznacznego, precyzyjnego ustalenia przez organ orzekający rzeczywistego celu wywłaszczenia.
W tej sprawie – w ocenie skarżącej - mylne odtworzenie celu wywłaszczenia nieruchomości w istocie doprowadziło do wypaczenia postępowania dowodowego, które jak wynika z treści decyzji Starosty Lubelskiego, nakierowane było wyłącznie na wykazanie, czy na zawnioskowanym do zwrotu gruncie została wybudowana wzmiankowana wyżej strzelnica łucznicza. Pominięcie okoliczności przeznaczenia w Ogólnym Planie Zagospodarowania Przestrzennego "PERSPEKTYWA" gruntu objętego wnioskiem o zwrot pod camping oraz tereny sportowe i uznanie za nieistotne dla sprawy, stoi w sprzeczności z literalnym brzmieniem uzasadnienia decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i o odszkodowaniu. Tak sformułowany cel wywłaszczenia nie wiąże się jedynie z powstaniem na przedmiotowym obszarze wskazanej przez organ I instancji strzelnicy łuczniczej, a z powstaniem terenów sportowych. Za błędne należy uznać interpretowanie go niejako w oderwaniu od ówcześnie obowiązujących zamierzeń planistycznych oraz decyzji wywłaszczeniowej. Z obowiązującego wówczas planu zagospodarowania przestrzennego jasno wynika, że obszar, w którym położona jest wywłaszczona nieruchomość zaplanowano pod tereny sportowe. Taki też charakter tj. obiektu sportowego miał mieć [...].
Rozstrzygając sprawę w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ I i II instancji pominął sformułowane w części tekstowej Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego zasady realizacji planu. Jedną z przyjętych reguł było ustalenie, że linie rozgraniczające terenów o różnym użytkowaniu, oznaczone na planszy podstawowej planu kreskami przerywanymi mogą ulegać przesunięciu w toku prac nad realizacją planu, pod warunkiem zachowania ustalonych w tym planie zasad zagospodarowania. Oznacza to, że już na etapie planowania przeznaczenia przedmiotowego terenu dopuszczano możliwość modyfikacji i odstępstw od pierwotnie przyjętych założeń. Wobec tego za nieuzasadnione należy uznać z jednej strony powoływanie się przez organ I instancji na ustalenia planistyczne, przy jednoczesnym zignorowaniu standardów, które ustalił sam organ ds. planowania przestrzennego. Dodatkowo podniesiono, że jakość archiwalnych rysunków planu "PERSPEKTYWA", a w szczególności rozmycie konturów linii rozgraniczających, zmętnienie kolorów, czy wreszcie rozmazanie oznaczeń opisujących sposób użytkowania terenu nastręcza niebagatelnych trudności dla niedwuznacznej oceny rzeczywistego przeznaczenia konkretnego obszaru objętego ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ustalenia poczynione w oparciu o tak wątpliwą podstawę z całą pewnością nie powinny być źródłem kategorycznych stwierdzeń co do konieczności usytuowania danego zamierzenia planistycznego w ściśle określonym obszarze.
Powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1417/13 strona skarżąca podkreśliła, że wywłaszczenie nieruchomości stanowiącej dawne działki nr [...] i nr [...] dokonane zostało blisko pół wieku temu, a więc w czasach, w których ogólne formułowanie celu wywłaszczenia było powszechną praktyką, dopuszczalną w świetle ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.
W ocenie G. L. przedmiotowa nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z jej przeznaczeniem w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wywłaszczenia, bowiem znajdują się na niej elementy infrastruktury mającej ścisły związek ze zrealizowanym na tym obszarze celem wywłaszczenia. Jak wynika z wcześniej przytoczonego planu realizacyjnego zagospodarowania terenu, na zawnioskowanym do zwrotu obszarze zaplanowano urządzenie obiektu sportowego. Posadowiony na projektowanej działce nr [...] [...] Lublin składa się z torów rowerowych wyposażonych w niezbędną infrastrukturę w postaci instalacji oświetleniowej, instalacji odwodnieniowej, czy ogrodzenia. W latach 2007-2008 wywłaszczona nieruchomość objęta została realizowaną przez Gminę Lublin inwestycją pod nazwą: "Ośrodek Sportów Terenowych przy ul. [...] w L. - [...]".
Tym samym skarżąca stwierdziła, że cel wywłaszczenia został w niniejszej sprawie zrealizowany. Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Lublin obowiązujący w dacie wywłaszczenia przewidywał na przedmiotowej nieruchomości m in. tereny sportowe, a plan realizacyjny zagospodarowania terenu strzelnicę łuczniczą. Również wskazany w decyzji o wywłaszczeniu "[...]" miał się składać z obiektów sportowych. Znajdujący się na zawnioskowanym do zwrotu gruncie tor rowerowy, będący niewątpliwie profesjonalnym obiektem sportowym, stanowi zatem realizację celu wywłaszczenia. Zdaniem skarżącej aktualny sposób zagospodarowania wywłaszczonego gruntu jest zgodny z decyzją o wywłaszczeniu z dnia 28 listopada 1977 r., jak i postanowieniami ww. planu zagospodarowania przestrzennego oraz planu zagospodarowania terenu. Wprawdzie na gruncie tym nie wybudowano strzelnicy łuczniczej, jednak zrealizowany został obiekt o podobnej funkcji planistycznej, tj. tor rowerowy. W przypadku zwrotu nieruchomości istotna jest nie tożsamość zagospodarowania, a tożsamość funkcji terenu, która w niniejszej sprawie została zachowana jako tereny sportowe.
Powołując się na orzecznictwo wskazano, że przez zmianę celu należy rozumieć jakościową zmianę lokalizacji inwestycji wymienionej w decyzji wywłaszczeniowej i konkretyzującej cel wywłaszczenia, a nie tylko modyfikację lokalizacji inwestycji mieszczącą się w celu uzasadniającym wywłaszczenie lub w celu bardzo zbliżonym, czyli modyfikacji niezmieniającej charakteru celu wywłaszczenia.
Jednocześnie skarżąca wskazała, że fakt realizacji celu wywłaszczenia po upływie terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n., nie może być przesłanką do zwrotu gruntu.
Zaprezentowane przez organ I i II instancji stanowisko przemawiające za zwrotem projektowanej działki nr [...] jako niewykorzystanej zgodnie z celem wywłaszczenia należy uznać w ocenie skarżącej za niekonsekwentne w odniesieniu do treści uzasadnienia decyzji wydanych przez organ I instancji w ramach postępowań o zwrot wywłaszczonych nieruchomości toczących się na gruntach sąsiadujących z wnioskowaną do zwrotu działką. Decyzjami z dnia 17 marca 2022 r., znak: IGM.6821.110.2020.MWM oraz IGM.6821.112.2020.MWM Starosta Lubelski orzekł m.in. o odmowie zwrotu działek rozliczeniowych oznaczonych w dokumentacji geodezyjno-prawnej numerami [...] oraz [...]. Za podstawę tego rozstrzygnięcia organ przyjął wykorzystanie ww. działek zgodnie z celem wywłaszczenia, z uwagi na zabudowanie ich budynkiem hydroforni, od którego biegnie linia wodociągowa zaopatrująca w wodę, stanowiące część "[...]" ogrody działkowe. Pełnomocnik strony skarżącej podniosła, że zgodnie z przepisem art. 8 § 2 k.p.a., organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Starosta Lubelski w swoich rozstrzygnięciach wywiódł, że urządzenie ogrodów działkowych wskazuje na powstanie planowanego w tym obszarze "[...]", zaś budowa hydroforni stanowiła realizację celu wywłaszczenia. Natomiast funkcją instalacji hydroforowej jest zapewnienie stałego ciśnienia wody w sieci wodociągowej. Oznacza to, że hydrofornia spełnia założone funkcje dopiero w połączeniu z siecią uzbrojenia terenu w postaci wodociągu, który jak wynika z pisma Wydziału Geodezji Urzędu Miasta Lublin z dnia 29 marca 2022 r., znak: GD-OD.6640.27.2022 przebiega pod projektowaną działką nr [...].
Według strony skarżącej powierzchowna ocena materiału dowodowego doprowadziła do błędnego ustalenia możliwości zwrotu nieruchomości, co wskazuje, że organy w sposób rażący uchybiły obowiązkom zawartym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., do których należy podjęcie wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy na podstawie zebranego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Organ dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, ponieważ nie uwzględnił przy wydawaniu decyzji ww. okoliczności.
Według skarżącej należy zatem uznać, że przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana i zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, a tym samym nie zachodzą przesłanki do jej zwrotu na rzecz wnioskodawców, przewidziane w art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zaskarżoną decyzją Wojewoda Lubelski, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Starosty Lubelskiego z dnia 18 marca 2022 r., orzekającą o zwrocie projektowanej działki nr [...] o powierzchni 0,5152 ha, położonej w Lublinie, przy ul. [...], stanowiącej część wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej uprzednio jako działki nr nr [...] i [...], wchodzącej aktualnie w obszar działki nr [...].
Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowił art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899), zwanej dalej "ustawą", zgodnie z którym poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ust. 1 ustawy stanowi zaś, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2).
Podstawowym obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest zatem ustalenie, na jaki cel wywłaszczono nieruchomość oraz czy cel ten został zrealizowany (na całości lub części nieruchomości).
W sprawie niniejszej organy ustaliły jednoznacznie cel wywłaszczenia i uzasadniły swoje rozstrzygnięcia.
Nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot została wywłaszczona w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64), "zgodnie z lokalizacją budowy [...] i [...] nad rzeką [...], ustaloną przez organ do spraw planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach gospodarczych miasta L." (vide decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu – k. 26 – 26v. akt adm. I inst.).
Organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo przyjęły, że w obowiązującym w dacie wywłaszczenia Miejscowym Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego "PERSPEKTYWA", przedmiotowy teren znajdował się w obszarze przeznaczonym pod camping i tereny sportowe – oznaczone symbolem "[...] - [...]", zaś zgodnie z planem realizacyjnym zagospodarowania terenu (precyzującym ogólne ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego), na obszarze zawnioskowanym do zwrotu planowane było urządzenie strzelnicy łuczniczej. Natomiast jak ustalono w toku postępowania administracyjnego – na przedmiotowej nieruchomości w 2008 r. wybudowano tor rowerowy.
Wbrew stanowisku strony skarżącej, nie można zgodzić się z poglądem, że wprawdzie na działce będącej przedmiotem niniejszej sprawy nie wybudowano strzelnicy łuczniczej, to jednak tor rowerowy jest obiektem sportowym, a więc pełni podobną funkcję planistyczną.
Uzasadniając decyzje organy orzekające podkreśliły, że w sprawie dotyczącej sąsiednich nieruchomości (na których również wybudowany jest tor rowerowy) ocenę prawną wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 387/13.
Wskazać należy, że następnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 września 2019 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 2190/18 w pełni podzielił stanowisko zaprezentowane przez Sąd I instancji, "że budowa urządzeń rekreacyjno-sportowych w postaci toru rowerowego nie może być uznana za realizację celu wywłaszczenia wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej. Lapidarność określenia celu wywłaszczenia w decyzji wywłaszczeniowej sprowadzająca się do zdawkowego stwierdzenia "budowa [...]", a tym samym niewątpliwa trudność w precyzyjnym ustaleniu tego celu, nie uzasadnia przyjęcia stanowiska, że realizacją celu wywłaszczenia jest budowa jakichkolwiek obiektów związanych z rekreacją. Skoro w sprawie nie ustalono istnienia żadnych miarodajnych dokumentów uszczegółowiających zamierzenie polegające na budowie [...], to cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 136 ust. 1 u.g.n., winien być interpretowany ściśle, zgodnie z jego językowym rozumieniem wyrażonym w decyzji wywłaszczeniowej. W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, że wykonanie pojedynczego urządzenia, jakkolwiek kosztownego, jest realizacją [...], a więc że cel wywłaszczenia został zrealizowany".
Podkreślenia wymaga fakt, że sprawa, w której orzekał poprzednio tutejszy Sąd, jak i Naczelny Sąd Administracyjny, dotyczyła projektowanej działki nr [...] (oznaczonej poprzednio numerami [...] i [...]), zaś wyrok w sprawie sygn. akt II SA/Lu 860/17 dotyczący decyzji orzekającej o zwrocie tej nieruchomości jest prawomocny.
W tej sytuacji – w ocenie Sądu - za naruszające zasadę zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.) uznać należałoby niewątpliwie m.in. takie działania organów administracji publicznej, które polegają na zmienności poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej lub bardzo zbliżonej podstawy prawnej decyzji i bez bliższego uzasadnienia tej zmiany. Zgodnie z art. 8 § 2 k.p.a. organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Z przepisu tego wynika zatem, że organ nie może odstąpić od utrwalonej praktyki wyłącznie w celu załatwienia jednej sprawy, a równocześnie kontynuować tę praktykę w innych sprawach o takim samym stanie faktycznym i prawnym. Jeżeli natomiast istnieją uzasadnione przyczyny dla odmiennego załatwienia jednej sprawy, to istnienie owych uzasadnionych przyczyn wskazuje na odmienność stanu faktycznego lub prawnego takiej sprawy, co organ powinien wyjaśnić. Nie można wówczas mówić o związaniu ustaloną praktyką załatwiania spraw przez organ, skoro ta praktyka dotyczy spraw o podobnym, ale jednak nie tożsamym stanie faktycznym i prawnym (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1105/18, LEX nr 2525972). Nadto z ustanowionej na gruncie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasady wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów znajdujących się w zbliżonej sytuacji oraz zakaz różnicowania w tym traktowaniu bez przyczyny znajdującej należyte uzasadnienie w przepisie rangi co najmniej ustawowej. Zasady sprawiedliwości wymagają przy tym, aby zróżnicowanie prawne podmiotów pozostawało w adekwatnej relacji do różnic w ich sytuacji faktycznej jako adresatów danych norm prawnych. Dyskryminacja rozumiana jest zaś jako zróżnicowane traktowanie podmiotów znajdujących się obiektywnie w takiej samej sytuacji, które to odmienne traktowanie nie ma swojej racjonalnej (obiektywnie usprawiedliwionej) podstawy (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2301/19).
Zatem zawarty w skardze zarzut dotyczący naruszenia zasady zaufania obywateli do organów Państwa poprzez odmienne potraktowanie wniosku o zwrot nieruchomości nr [...] i [...] (odmowę zwrotu) jest bezzasadny. Jak bowiem podniosła skarżąca, na tych nieruchomościach usytuowana jest hydrofornia zaopatrująca w wodę ogrody działkowe (których urządzenie przewidziane zostało w granicach [...]), natomiast zgodnie z ustaleniami organów na nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania (identycznie jak w sprawie, w której orzekał NSA) wybudowano tor rowerowy. Tak więc decyzje Starosty dotyczące działek nr [...]/3 i [...] wydane zostały w oparciu o inny stan faktyczny.
Sąd podzielił w całości argumentację zawartą w wyrokach dotyczących nieruchomości, na których zlokalizowany został tor rowerowy.
Mając zatem na względzie powyższe okoliczności Sąd oddalił skargę jako bezzasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI