II SA/Lu 610/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2024-12-19
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo wodneurządzenie wodneprzepust drogowypostępowanie administracyjneuchylenie decyzjiwsalublingospodarka wodna

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, uznając, że organ nie wyjaśnił wystarczająco, czy przepust drogowy stanowi urządzenie wodne i czy doszło do zmian w jego stanie technicznym.

Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej utrzymującej w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie nakazania przywrócenia funkcji urządzenia wodnego (przepustu drogowego). Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenia proceduralne. Głównym zarzutem było niewystarczające wyjaśnienie przez organ, czy przepust jest urządzeniem wodnym oraz wątpliwości co do stanu faktycznego obiektu, wynikające z niejasności w dokumentacji fotograficznej z oględzin.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie, która utrzymała w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie nakazania Gminie L. przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego w postaci przepustu drogowego. Sąd uznał, że organ odwoławczy dopuścił się naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności, sąd wskazał na brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i niedostateczne wyjaśnienie kluczowej kwestii, czy sporny przepust stanowi urządzenie wodne w rozumieniu prawa wodnego. Pojawiły się również wątpliwości co do stanu faktycznego przepustu, wynikające z niejasności w dokumentacji fotograficznej z oględzin, która sugerowała zmiany w obiekcie, nieodniesione przez organ. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie wyjaśnił tych rozbieżności, naruszając tym samym zasady postępowania administracyjnego. W konsekwencji, sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji, który ma obowiązek wyjaśnić wszystkie wątpliwości, w tym przeprowadzić ewentualnie ponowne oględziny, i rozpatrzyć materiał dowodowy zgodnie z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Sąd wskazał, że kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy jest jednoznaczne ustalenie, czy przepust jest urządzeniem wodnym, co wymaga wyjaśnienia jego funkcjonalnego powiązania z innymi urządzeniami wodnymi.

Uzasadnienie

Organ odwoławczy stwierdził, że przepust nie stanowi urządzenia wodnego, gdyż nie służy do kształtowania zasobów wodnych ani korzystania z nich, a jedynie przeprowadza nadmiar wody powierzchniowej. Sąd uznał tę argumentację za niewystarczającą i wymagającą dalszego wyjaśnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.w. art. 191 § 1

Prawo wodne

p.w. art. 16 § 65

Prawo wodne

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 1 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne art. 18 § 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych art. 4 § 12

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych art. 4 § 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych art. 20 § 4

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczające wyjaśnienie przez organ, czy przepust drogowy stanowi urządzenie wodne. Wątpliwości co do stanu faktycznego przepustu wynikające z niejasności w dokumentacji fotograficznej. Naruszenie przez organ odwoławczy art. 10 § 1 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

brak wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego i niedostatecznym wyjaśnieniu czy przedmiotowy przepust stanowi urządzenie wodne w rozumieniu przepisów prawa wodnego nie jest powiązany z rowami lub kanałami nie wyjaśnił i nie rozpatrzył w żaden sposób tej rozbieżności

Skład orzekający

Jacek Czaja

przewodniczący

Grzegorz Grymuza

sprawozdawca

Bartłomiej Pastucha

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów prawa wodnego dotyczących urządzeń wodnych, obowiązki organów w zakresie postępowania dowodowego i wyjaśniania wątpliwości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przepustu drogowego i jego klasyfikacji jako urządzenia wodnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego problemu interpretacji przepisów prawa wodnego w kontekście infrastruktury drogowej i potencjalnych szkód wodnych, co jest istotne dla zarządców dróg i właścicieli nieruchomości.

Czy zwykły przepust drogowy to urządzenie wodne? Sąd wyjaśnia wątpliwości w sporze o przywrócenie stanu poprzedniego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 610/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bartłomiej Pastucha
Grzegorz Grymuza /sprawozdawca/
Jacek Czaja /przewodniczący/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 10, art. 77, art. 80, art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1087
art. 191 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie nr 2/L.RPU/2024 z dnia 28 czerwca 2024 r., znak: LU.RPU.533.1.2023.DB w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nakazania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz Z. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 28 czerwca 2024 r. Nr 2/L.RPU/2024, znak: LU.RPU.533.1.2023.DB Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie SKO.PS/40/1410/2023, po rozpatrzeniu odwołań T. K. i Z. K., utrzymał w mocy decyzję Nr 3/D/ZPU/2023 Dyrektora Zarządu Zlewni w Z. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 22 listopada 2023 r., znak: LU.ZPU.3.534.1.2023, umarzającą w całości prowadzone postępowanie w sprawie nałożenia na Gminę L. obowiązku przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego w postaci przepustu zlokalizowanego w drodze gminnej nr [...] (działka nr [...]) w m. L., gm. L., pow. l. woj. lubelskie, wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację tych szkód zgodnie z art. 191 ust. 1 Prawo wodne, jako bezprzedmiotowe.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:
Dyrektor Zarządu Zlewni w Z. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją Nr 3/D/ZPU/2023 z dnia 22.11.2023 r., znak: LU.ZPU.3.534.1.2023, umorzył w całości prowadzone postępowanie w sprawie nałożenia na Gminę L. obowiązku przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego w postaci przepustu zlokalizowanego w drodze gminnej nr [...] (działka nr [...]) w m. L., gm. L., pow. l. , woj. lubelskie, wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację tych szkód zgodnie z art. 191 ust. 1 Prawo wodne, jako bezprzedmiotowe.
W wyniku odwołań wniesionych przez T. K. i Z. K. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie dokonał rozstrzygnięcia decyzją Nr 1/L.RPU/2024 z dnia 25.01.2024 r., znak: LU.RPU.533.1.2023.DB, uchylając zaskarżoną decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Na skutek sprzeciwu wniesionego przez Z. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 27.03.2024 r., sygn. akt II SA/Lu 142/24 uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując wytyczne do ponownego rozpatrzenia sprawy.
W związku z tym organ II instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie poprzez dokonanie w dniu 15.05.2024 r. oględzin terenu. O oględzinach poinformowano skarżącego i oględziny odbyły się w jego obecności, co potwierdza złożony własnoręcznie podpis Z. K. na protokole z dnia 15.05.2024 r. Protokół z oględzin został dostarczony Z. K. w dniu 21.05.2024 r.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie rozpatrując ponownie sprawę stwierdził, że w świetle zebranego materiału dowodowego decyzję organu I instancji należy utrzymać w mocy, pomimo że podstawa umorzenia postępowania jest chybiona.
Organ odwoławczy, odwołując się do treści art. 191 ust. 1 Prawa wodnego, wyjaśnił, że rozstrzygnięcie organu I instancji oparte jest na tezie, że przepust posadowiony wciągu drogi gminnej o nr [...] stanowi urządzenie wodne, które nie zostało usankcjonowane prawnie poprzez wydanie stosownego pozwolenia wodnoprawnego, zatem postępowanie musi być umorzone, gdyż zdaniem organu I instancji nałożenie zobowiązania na właściciela przepustu w zakresie przywrócenia jego poprzedniej funkcji będzie sprzeczne z przepisami wynikającymi z art. 190 ust. 1 Prawa wodnego.
Organ II instancji przeprowadzając uzupełniające postępowanie dowodowe w postaci oględzin terenowych pozyskał nowe fakty, które nie były uwzględnione w dotychczasowych postępowaniach. Ponownie organ II instancji skupił na ustaleniu czy rzeczywiście w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 191 ust. 1 Prawa wodnego? Czy przepust komunikacyjny posadowiony w ciągu drogi publicznej, wykonany w 1997 r., faktycznie należy uznać za odrębną budowlę - urządzenie wodne w rozumieniu art. 18 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, szczególnie kiedy w terenie nie występują rowy odwadniające korpus drogowy, z którymi przepust byłby funkcjonalnie powiązany, czy też za element drogi jako drogowy obiekt inżynierski w rozumieniu art. 4 pkt. 12 w związku z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych, stanowiący
urządzenie zapobiegające zakłóceniu stosunków wodnych.
Jak wskazał organ II instancji z oględzin dokonanych w dniu 15.05.2024 r. wynika, że w ciągu drogi gminnej, w której korpusie posadowiony jest przedmiotowy przepust nie występują rowy odwadniające koronę drogi, zatem przepust nie jest funkcjonalnie powiązany z innymi urządzeniami, w stosunku do których stosuje się przepisy dotyczące urządzeń wodnych, stanowiących odbiorniki wód opadowych. Istotą powstałego problemu jest fakt, że właściciel nieruchomości o nr ewid.[...] zasypał wylot z przepustu, którego część jest posadowiona na tej nieruchomości poza granicami pasa drogowego. Te bezprawne działania doprowadziły do zakłócenia stosunków wodnych na terenie działki o nr ewid.[...], uniemożliwiając odpływ nadmiaru wody zgromadzonej w istniejącym tu zaniżeniu terenowym.
Biorąc pod uwagę, że przepust będący przedmiotem niniejszego postępowania wykonany został w 1997 r. (oświadczenie zarządcy drogi zawarte w piśmie z dnia 21 września 2023 r.) organ II instancji przeanalizował status przepustu zarówno w świetle przepisów ustawy z dnia z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne obowiązującej w czasie wykonywania obiektu jak również w świetle obowiązujących przepisów Prawa wodnego. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne mówiąc o urządzeniach wodnych - rozumie się przez to budowle i urządzenia hydrotechniczne, melioracji wodnych, studnie publiczne i inne ujęcia wód podziemnych, ujęcia wód powierzchniowych, urządzenia zabezpieczające wody przed zanieczyszczeniem, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wody lub do ziemi oraz inne urządzenia służące do szczególnego korzystania zwód. W myśl art. 18 ust. 2 pkt 4 tej ustawy - przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do obiektów budowlanych oraz budowli i urządzeń innych niż określone w ust. 1 pkt 3, które mogą być przyczyną szkodliwych zmian naturalnych przepływów wód lub stanu wód stojących i wód podziemnych albo w inny sposób wywierać szkodliwy wpływ na gospodarkę wodną.
Organ wyjaśnił przy tym co należy rozumieć pod pojęciem szczególnego korzystania z wód, o którym mowa w art. 53 ust. 2 ustawy prawo wodne z 1974 r.
Zdaniem organu w zaistniałych okolicznościach należy stwierdzić, że przedmiotowy przepust nie stanowi urządzenia wodnego, w myśli przepisów obowiązujących w czasie jego wykonania, gdyż nie spełnia funkcji opisanych powyżej. Podobnie w obowiązującym stanie prawnym nie będzie stanowił urządzenia wodnego, gdyż jak to jest zawarte w dyspozycji art. 16 pkt 65 Prawo wodne -urządzenie wodne to urządzenie lub budowla służąca do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Przepust nie służy do kształtowania zasobów wodnych ani korzystania z nich a jedynie przeprowadza nadmiar wody powierzchniowej, która nie jest ujęta w żadnej z kategorii "wód".
Skoro zatem przedmiotowy przepust nie stanowi urządzenia wodnego nie ma podstaw do zastosowania przepisów art. 191 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne i organ I instancji powinien umorzyć postępowanie ze względu na tę właśnie przesłankę a nie fakt, że wydanie decyzji restytucyjnej w trybie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego stanowiłoby legalizację przedmiotowego przepustu.
Zatem, choć organ I instancji nie zastosował poprawnych przesłanek do umorzenia postępowania, to postępowanie i tak powinno zostać umorzone. Organ II instancji nie może zatem umorzyć postępowania raz już umorzonego niezależnie od przyczyny umorzenia tego postępowania.
Ubocznie Organ odwoławczy stwierdził także, że w przedmiotowym postępowaniu trudno mówić o nienależytym utrzymywaniu obiektu budowlanego, skoro przyczyną zakłócenia swobodnego przepływu nadmiaru wody powierzchniowej z jednej strony korpusu drogowego na drugą są celowe działania właściciela nieruchomości o nr ewid.[...], polegające na zasypaniu wylotu z przewodu przepustu. Zarządca drogi, skoro nie może poprawnie utrzymywać drogowego obiektu inżynierskiego do czego zobowiązują go przepisy art. 20 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, powinien sprawę rozwiązać na drodze postępowania sądowego.
Decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie została zaskarżona przez Z. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
W skardze decyzji zarzucono:
1. naruszenie prawa procesowego (przepisów postępowania), tj.;
a) art. 10 § 1 w zw. z art. 79a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) - dalej: k.p.a. poprzez nieuzasadnione okolicznościami niniejszej sprawy odstąpienie od obowiązku powiadomienia mnie o zebraniu całości materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, a tym samym uniemożliwienie mi wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zamiaru zgłoszenia nowych wniosków dowodowych, jak również niedopełnienie obowiązku wskazania zależnych ode mnie przesłanek, które ewentualnie nie zostały spełnione lub też wykazane w kontekście wszczętego przecież z mojego wniosku postępowania, co skutkowało wydaniem przedmiotowej decyzji niezgodnie z moim żądaniem, a w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
a gdyby sąd nie podzielił tak wyrażonego stanowiska, to organowi zarzucono:
b) nieodniesienie się w pełnym zakresie do kwestii (zarzutów) podniesionych przeze mnie w odwołaniu z dnia 8 grudnia 2023 r. od decyzji organu I instancji (Dyrektora ZZ w Z.) w szczególności do wyrażonej przeze mnie wątpliwości co do właściwości Dyrektora RZGW jako organu II instancji (z zastrzeżeniem, że tylko w tej konkretnej sprawie) w okolicznościach wskazanych w tym odwołaniu (zob. jego uzasadnienie).
c) naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz dokonanie ustaleń faktycznych niezgodnie przepisami oraz z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co znajduje też odzwierciedlenie w wyroku z dnia 27 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 142/24 o uchyleniu Decyzji Nr 1/L.RPU/2024 Dyrektora RZGW z dnia 25 stycznia 2024 r. wydanego po rozpatrzeniu mojego sprzeciwu od tejże decyzji (zob. uzasadnienie wyroku), jednakże bez większej refleksji ze strony organu przy ponownym rozstrzygnięciu sprawy zakończonej zaskarżoną przeze mnie Decyzją Nr 2/L.RPU/2024 zwłaszcza, gdy chodzi o wytyczne Sądu.
d) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione okolicznościami sprawy utrzymanie w mocy decyzji Nr 3/D/ZPU/2023 organu I instancji o umorzeniu postępowania w całości jako bezprzedmiotowe, pomimo uznania, że została wydana na błędnej przesłance umorzenia, czego jednak organ odwoławczy dostatecznie nie uzasadnił w swojej decyzji Nr 2/L.RPU/2024,
e) dopuszczenie się bezczynności i przewlekłości w niniejszym postępowaniu, co będzie przedmiotem oceny Sądu w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 95/24 w związku z wniesioną przeze mnie skargą w tym zakresie (zob. jej uzasadnienie), a więc podobnie jak w przypadku postępowania przed organem I instancji, co było już przedmiotem postępowania sądowego (zob. wyrok z dnia 13 grudnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Lu 167/23 o stwierdzeniu dopuszczenia się przez organ zarówno bezczynności jak i przewlekłości w sprawie).
2. naruszenie prawa materialnego, tj.
a) art. 191 ust. 1 w zw. z art. 16 pkt 65 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm.) - dalej: p.w. i w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na arbitralnym uznaniu, że sporny przepust pod koroną drogi gminnej nie jest urządzeniem wodnym w myśl art. 16 pkt 65 p.w., gdyż nie służy do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów a jedynie przeprowadza nadmiar wody powierzchniowej, która to nie jest ujęta w żadnej z kategorii "wód", a tym samym nie ma podstaw do zastosowania przepisów art. 191 ust. 1 pw., co z kolei stanowi przesłankę do umorzenia postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., podczas gdy w realiach niniejszej sprawy należało uznać, iż przedmiotowy przepust powinien być traktowany jako urządzenie wodne ze wszystkimi tego konsekwencjami, gdyż, wbrew twierdzeniu organu, służy jednak do kształtowania zasobów wodnych i na wykonanie którego w momencie realizacji inwestycji (drogi) wymagane było pozwolenie wodnoprawne - w świetle obowiązującej wówczas ustawy z dnia 24 października 1974. - Prawo wodne (Dz. U. z 1974 r, Nr 38 poz. 230 ze zm.) jak orzekł organ I instancji w wydanej w tej sprawie decyzji Nr 3/D/ZPU/2023 z dnia 22 listopada 2023 r. o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowe po uznaniu, iż przepust ten - jako urządzenie wodne, został wykonany bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego, a więc odmiennie niż organ odwoławczy w swojej decyzji Nr 2/L.RPU/2024 z dnia 28 czerwca 2024 r., co rodzi wątpliwości odnośnie prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wskazując na takie zarzuty w skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu zasadnicza wadliwość orzekania w sprawie polegała na braku wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego i niedostatecznym wyjaśnieniu czy przedmiotowy przepust stanowi urządzenie wodne w rozumieniu przepisów prawa wodnego.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia na Gminę L. obowiązku przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego w postaci przepustu zlokalizowanego w drodze gminnej nr [...] (działka nr [...]) w m. L. , gm. L., pow. l. , woj. lubelskie, wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację tych szkód zgodnie z art. 191 ust. 1 prawo wodne.
Procesową podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowił art. 105 § 1 k.p.a., przy czym od strony materialnoprawnej zastosowanie w sprawie miały przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 1478 ze zm. – dalej jako: "prawo wodne" lub "p.w.") oraz przepisy uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
Umarzając postępowania organ I instancji uznał, że sporny przepust pod koroną drogi, został wykonany bez wymaganego przepisami ustawy prawo wodne pozwolenia wodnoprawnego w związku z czym nie można na właściciela urządzenia wodnego, które jest nielegalne, nałożyć obowiązków z art. 191 ust 1 prawa wodnego.
Jeszcze dalej w swoich ustaleniach i ocenach poszedł organ odwoławczy, który stwierdził, że przedmiotowy przepust w ogóle nie stanowi urządzenia wodnego.
Jak wskazał organ II instancji z oględzin dokonanych w dniu 15.05.2024 r. wynika, że w ciągu drogi gminnej, w której korpusie posadowiony jest przedmiotowy przepust nie występują rowy odwadniające koronę drogi, zatem przepust nie jest funkcjonalnie powiązany z innymi urządzeniami, w stosunku do których stosuje się przepisy dotyczące urządzeń wodnych, stanowiących odbiorniki wód opadowych.
Zdaniem organu w zaistniałych okolicznościach należy stwierdzić, że przedmiotowy przepust nie stanowi urządzenia wodnego, w myśli przepisów obowiązujących w czasie jego wykonania, gdyż nie spełnia funkcji związanych z korzystaniem z wód. Podobnie w obowiązującym stanie prawnym nie będzie stanowił urządzenia wodnego, gdyż jak to jest zawarte w dyspozycji art. 16 pkt 65 Prawo wodne -urządzenie wodne to urządzenie lub budowla służąca do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Przepust nie służy do kształtowania zasobów wodnych ani korzystania z nich a jedynie przeprowadza nadmiar wody powierzchniowej, która nie jest ujęta w żadnej z kategorii "wód".
Zadaniem organu odwoławczego skoro przedmiotowy przepust nie stanowi urządzenia wodnego nie ma podstaw do zastosowania przepisów art. 191 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne i organ I instancji powinien umorzyć postępowanie ze względu na tę właśnie przesłankę a nie fakt, że wydanie decyzji restytucyjnej w trybie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego stanowiłoby legalizację przedmiotowego przepustu.
Dokonanie takich ocen wymagało niewątpliwie m.in. jednoznacznego wyjaśnienia i stwierdzenia, że przedmiotowy przepust nie jest funkcjonalnie powiązany z innymi urządzeniami, w stosunku do których stosuje się przepisy dotyczące urządzeń wodnych, stanowiących odbiorniki wód opadowych, w tym w szczególności nie jest powiązany z rowami lub kanałami.
Jak wskazywał organ II instancji ustaleń w tym zakresie dokonano na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu 15 maja 2024 r.
Organ odwoławczy, wbrew dyspozycji art. 54 ust. 2 p.p.s.a., przekazując do sądu skargę nie przekazał jej wraz kompletnymi aktami administracyjnymi.
Wśród akt przekazanych sądowi zabrakło dokumentów związanych z modernizacją drogi gminnej nr [...], o których mowa na stronie 2 uzasadnienia decyzji organu I instancji (k.117v akt administracyjnych), jak też dokumentacji (inwentaryzacji) fotograficznej, którą wykonano w czasie oględzin przeprowadzonych w dniu 15 maja 2024 r. (k.33 akt administracyjnych).
W związku z niekompletności akt sprawy wezwano organ II instancji do przedłożenia brakujących dokumentów, w tym w szczególności do złożenia dokumentacji fotograficznej, którą wykonano w czasie oględzin w dniu 15 maja 2024 r. (k.46 akt sądowych).
Wśród przesłanych przez organ w formie elektronicznej dokumentów znalazły się fotografie mające przedstawiać przedmiotowy przepust. O ile część tych zdjęć niewątpliwie obrazowała przedmiotowy przepust (zgodna była z fotografiami wykonanym wcześniej w czasie wizji przeprowadzonej w dniu 8 sierpnia 2023 r. – k.131-135 akt administracyjnych) to jednak wśród przedstawionych zdjęć znajdowały się dwie fotografie, na których uwidoczniono całkowicie nowy obiekt w postaci betonowego przykrycia cembrowiny wraz z usytuowanym na niej metalowym prostokątnym włazem oraz metalową skrzynią (k.70 i 71 akt sądowych).
Tego rodzaju obiekt nie został uwidoczniony na wcześniej wykonywanych fotografiach, ani też nie opisano go w protokołach z przeprowadzanych w sprawie oględzin, w tym także w protokole oględzin przeprowadzonych w dniu 15 maja 2024 r.
Wobec związanych z tym wątpliwości wezwano organ do przedłożenia oryginałów posiadanych dokumentów (k.76 akt sądowych).
W odpowiedzi na powyższe organ przesłał oryginały przedmiotowych dokumentów, w tym 4 sztuki fotografii wykonanych podczas oględzin w dniu 15 maja 2024 r. (k.81 akt sądowych).
Wśród tych zdjęć ponownie znalazły się dwie fotografie, na których uwidoczniono całkowicie nowy obiekt w postaci betonowego przykrycia cembrowiny wraz z usytuowanym na niej metalowym prostokątnym włazem oraz metalową skrzynią (fotografie opatrzone datą 15.05.2024 r. oraz godz. 11:24 i 11:25).
Organ nie wyjaśnił w żaden sposób powyższej sprzeczności w nadesłanej dokumentacji fotograficznej.
W takiej sytuacji w sprawie nie jest jasnym, czy fotografie te dokumentują zmieniony w trakcie postępowania stan przedmiotowego przepustu, który nie jest już zasypany na wylocie od strony działki nr [...] (na co wskazywały wyniki wcześniejszych oględzin i treść protokołu oględzin z dnia 15 maja 2024 r.), lecz zabudowany jest betonową cembrowiną z usytuowanym na niej metalowym prostokątnym włazem oraz metalową skrzynią, czy też być może fotografie te, pomimo swej oczywistej koincydencji czasowej, obrazują jednakże inny obiekt niż przedmiotowy przepust.
Należyte wyjaśnienie i rozpatrzenie tej okoliczności jest niezbędne dla należytego rozstrzygnięcia sprawy.
Jak trafnie bowiem przyjmował to sam organ dla ustalenia czy przedmiotowy przepust stanowi urządzenie wodne konieczne jest wyjaśnienie czy przepust ten jest funkcjonalnie powiązany z innymi urządzeniami, w stosunku do których stosuje się przepisy dotyczące urządzeń wodnych, stanowiących odbiorniki wód opadowych.
Organ odwoławczy nie wyjaśnił i nie rozpatrzył w żaden sposób tej rozbieżności, czym naruszył dyspozycje art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.
Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albowiem dotyczyło okoliczności, która w sposób istotny warunkowały możność wydania merytorycznej decyzji w trybie art. 191 ust. 1 prawa wodnego, a tym samym i ewentualną konieczność umorzenia prowadzonego postępowania jako bezprzedmiotowego, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Skutkiem wyroku Sądu będzie zatem powrót sprawy do etapu postępowania przed organem II instancji, celem ponownego rozpatrzenia.
Obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.).
Organ w pierwszej kolejności wyjaśni, czy złożone do akt sprawy fotografie opatrzone datą 15.05.2024 r. oraz godz. 11:24 i 11:25 dokumentują zmieniony w trakcie postępowania stan przedmiotowego przepustu, który nie jest już zasypany na wylocie od strony działki nr [...] (na co wskazywały wyniki wcześniejszych oględzin i treść protokołu oględzin z dnia 15 maja 2024 r.), lecz zabudowany został betonową cembrowiną z usytuowanym na niej metalowym prostokątnym włazem oraz metalową skrzynią, czy też być może fotografie te, pomimo swej oczywistej koincydencji czasowej, obrazują jednakże inny obiekt niż przedmiotowy przepust.
O ile okoliczności tych nie da się ustalić w oparciu o wyjaśnienia osób przeprowadzających oględziny i wykonujących dokumentację fotograficzną to organ powinien ponownie przeprowadzić w sprawie oględzin. Wyniki tych oględzin powinny zostać stwierdzone protokołem i nie budzącą wątpliwości dokumentacją fotograficzną.
Organ rozpatrzy następnie cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i uwzględni przy rozstrzyganiu sprawy wszystkie przeprowadzone dowody, dbając o to, by dokonane ustalenia faktyczne wynikały z przeprowadzonych w postępowaniu środków dowodowych.
Organowi odwoławczemu należy wytknąć także naruszenie art. 10 § 1 k.p.a.
Wynikający z tego przepisu obowiązek umożliwienia przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań dotyczy co do zasady także organu odwoławczego rozpoznającego odwołanie, przy czym przepis ten powinien mieć w szczególności zastosowanie zawsze wtedy, gdy tak jak w niniejszej sprawie, organ odwoławczy przeprowadzał w postępowaniu odwoławczym dowody.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
Zgodnie ze zgłoszonym wnioskiem (k.20 akt sądowych), na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., orzeczono w wyroku o kosztach postępowania należnych skarżącemu. Na koszty poniesione przez skarżącego składała się kwota 200 zł uiszczonego wpisu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI