II SA/Lu 606/23

II SA/Lu 606/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jakub Polanowski /sprawozdawca/
Jerzy Parchomiuk
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 8, art. 100, art. 50
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 108, art. 136, art. 7, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Jakub Polanowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2023 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 23 maja 2023 r., znak: SKO.41/357/OS/2023, w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi P. R. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, kwotę 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) należnego podatku od towarów i usług.
Uzasadnienie
Decyzją z 23 maja 2023 r., znak: SKO.41/357/OS/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej: organ odwoławczy, Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania T. W. (skarżąca, strona), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Niemce przez Zastępcę Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach (dalej: organ pierwszej instancji, Kierownik) z 16 listopada 2022 r., znak: OPS.4523.770.2022, w przedmiocie:
1. przyznania stronie częściowo odpłatnie prawa do świadczenia niepieniężnego w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych, które realizowane będą w miejscu zamieszkania w wymiarze: 10 godzin miesięcznie (z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych) w okresie od 30 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r.;
2. ustalenia odpłatności za usługi, o których mowa w pkt 1, w wysokości 25% kosztu realizacji jednej godziny wynoszącego 115,00 zł brutto, tj. 28.75 zł za każdą godzinę zrealizowanych usług;
3. ustalenia zakresu przedmiotowego usług, który obejmuje :
a) interwencję i pomoc w życiu i w rodzinie, w tym:
- pomoc w radzeniu sobie w sytuacjach kryzysowych,
- poradnictwo specjalistyczne interwencje kryzysowe, wsparcie psychologiczne, rozmowy terapeutyczne,
- doradztwo, koordynacja działań innych służb na rzecz rodziny, której członkiem jest osoba uzyskująca pomoc w formie specjalistycznych usług.
- kształtowanie pozytywnych relacji osoby wspieranej z osobami bliskimi,
- współpraca z rodziną - kształtowanie odpowiednich postaw wobec osoby chorującej niepełnosprawnej,
b) pomoc w załatwianiu spraw urzędowych, w tym:
- w uzyskaniu świadczeń socjalnych, emerytalno-rentowych,
- w wypełnianiu dokumentów urzędowych.
c) pomoc w gospodarowaniu pieniędzmi, w tym:
- nauka planowania budżetu, asystowanie przy ponoszeniu wydatków,
- zwiększenie umiejętności gospodarowania własnym budżetem oraz usamodzielnianie finansowe,
d) pielęgnację jako wspieranie procesu leczenia w tym:
- pomoc w dostępie do świadczeń zdrowotnych,
- uzgadnianie i pilnowanie terminów wizyt lekarskich, badań diagnostycznych.
- pomoc w wykupywaniu lub zamawianiu leków w aptece, -pilnowanie przyjmowania leków oraz obserwowanie ewentualnych skutków ubocznych ich stosowania,
- pomoc w dotarciu do placówek służby zdrowia,
e) pomoc mieszkaniową, w tym :
- w organizacji drobnych remontów, adaptacji, napraw,
- kształtowanie właściwych relacji osoby uzyskującej pomoc z sąsiadami;
4. nadania niniejszej decyzji z uwagi na wyjątkowo ważny interes strony rygoru natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu swej decyzji Kolegium wskazało, że 20 czerwca 2022 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych (pkt II). W związku z wskazaniami strony, aby nie kontaktować się z nią telefonicznie pismem z 4 lipca 2022 r., nr OPS.0420.419.2022 (doręczonym 7 lipca 2022 r.) Kierownik wystąpił o dostarczenie informacji na piśmie w sprawie aktualnej sytuacji rodzinnej, materialnej i zdrowotnej. Kierownik stwierdził przy tym, że istotne znaczenie w rozpatrywaniu wniosku odgrywa dostarczenie faktur, rachunków za zakupione lekarstwa, czy inne ponoszone wydatki. W piśmie strona została pouczona o możliwości odmowy przyznania świadczenia z powodu braku współdziałania z pracownikiem socjalnym. 21 lipca 2022 r. wpłynęła do organu pierwszej instancji informacja o aktualnej sytuacji skarżącej, w której sytuację rodzinną określiła ona słowami: odległość - pandemia w sprawie kontaktu z synem, separacja z mężem. Swoją sytuację mieszkaniową opisała: "ostatnia decyzja OPS/ oświadczenia multum!". W rubryce sytuacja zdrowotna strona wpisała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, stwierdziła też, że jest w trakcie diagnostyki w związku z pogorszeniem stanu zdrowia. W informacji odniosła się do nieświadczenia usług opiekuńczych, zarzuciła niekompetencję osobom mającym świadczyć usługi. Nie wskazała w informacji ani w dołączonym oświadczeniu wydatków mieszkaniowych, dołączyła natomiast fakturę za zakupione 24 czerwca 2022 r. lekarstwa na kwotę 258,20 zł. Organ pierwszej instancji stwierdził, że dochód strony za maj 2022 r. wynosi 1.974,42 zł. Na dochód ten składa się emerytura netto w kwocie 1.217.98 zł, dodatek pielęgnacyjny w kwocie 256.44 zł i świadczenie uzupełniające – 500,00 zł (potrącenia egzekucyjne wynoszą 237,79 zł i nie odlicza się ich od dochodu).
Mając powyższe na uwadze, organ pierwszej instancji wydał 5 sierpnia 2022 r. decyzję znak: OPS.4523.1.2022 przyznającą specjalistyczne usługi opiekuńcze w wymiarze 10 dni miesięcznie w okresie od 9 sierpnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. Kolegium decyzją z 4 listopada 2022 r., znak: SKO.41/3758/OS/2022, uchyliło tę decyzję Kierownika w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Ponownie rozpatrując sprawę, w celu ustalenia aktualnej sytuacji rodzinnej, materialnej i zdrowotnej strony, organ pierwszej instancji pismem z 21 listopada 2022 r. wystąpił do strony o dostarczenie informacji na piśmie w sprawie aktualnej sytuacji wnioskodawczyni. Kierownik wskazał również, że istotne znaczenie w rozpatrywaniu wniosku odgrywa dostarczenie faktur za ponoszone wydatki. W tym piśmie strona została pouczona o możliwości odmowy przyznania świadczenia z powodu braku współdziałania z pracownikiem socjalnym. 6 grudnia 2022 r. do organu pierwszej instancji wpłynęła informacja o aktualnej sytuacji skarżącej, w której sytuację rodzinną określiła słowami: "Odrębność w prowadzeniu gospodarstwa domowego, dwoje dzieci - cmentarz, syn - odległość, mąż - [...] separacja". Sytuację mieszkaniową opisała: "Wg oświadczeń, np. z 17.08.2020". W rubryce sytuacja zawodowa strona wpisała "[...]", natomiast w zdrowotnej: "orzeczenie z [...] 2021 na stałe". W dostarczonej karcie poinformowała, że w listopadzie 2022 r. poniosła wydatek na opłacenie opiekunki w wysokości 1.200,00 zł oraz że nie posiada rachunków za energię elektryczną. Strona nie przedstawiła rachunków oraz faktur, potwierdzających ponoszone wydatki. Do karty informacyjnej dołączyła odcinek emerytury za październik 2022 r., oświadczenie o stanie majątkowym i oświadczenie o odpowiedzialności karnej, wnosząc jednocześnie o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych w wymiarze 10 godzin miesięcznie (pkt 2).
Opisaną na wstępie decyzją organ pierwszej instancji przyznał stronie, zgodnie z jej żądaniem, specjalistyczne usługi opiekuńcze w wymiarze 10 godzin miesięcznie (z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych) w okresie od 30 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r., ustalił odpłatność za usługi, o których mowa wyżej, w wysokości 25% kosztu realizacji jednej godziny wynoszącego 115,00 zł brutto, tj. 28.75 zł za każdą godzinę zrealizowanych usług i ustalił zakres przedmiotowy usług. Wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w organie pierwszej instancji oraz z wiedzy posiadanej z urzędu wynika, że strona pozostaje w separacji z mężem, który mieszka w tym samym budynku. Strona prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, zajmuje pokój i pomieszczenie gospodarcze - ogrzewane centralnym ogrzewaniem (c.o. ogrzewa również pokój męża) i korzysta ze wspólnego ganka, korytarza i łazienki. Ocenił też organ, że dochód strony za październik 2022 r. ustalony zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej wynosi 1474,42 zł i składa się na niego emerytura netto – 1217,98 zł oraz dodatek pielęgnacyjny – 256,44 zł. Jak wynika z przedłożonego odcinka emerytury w październiku 2022 r. strona dysponowała kwotą 1.736,63 zł. gdyż pobiera świadczenie uzupełniające w wysokości 500,00 zł miesięcznie (potrącenia egzekucyjne wynoszą 237,79 zł, których nie odlicza się od dochodu). Strona jest osobą przewlekle chorą, systematycznie przyjmuje lekarstwa, jest pod stałą opieką lekarską, od 9 lipca 2020 r. legitymuje się orzeczeniem ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji, a 13 lipca 2021 r. została zaliczona przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w Lublinie do znacznego stopnia niepełnosprawności.
Utrzymując w mocy tę decyzję, Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że po przeanalizowaniu dokonanych ustaleń dotyczących ogólnej sytuacji, w której znajduje się skarżąca, z uwzględnieniem aktualnych dokumentów medycznych i uwag strony, zasadne było przyznanie jej specjalistycznych usług opiekuńczych w wymiarze godzinowym i zakresie przedmiotowym zgodnym z zaświadczeniem lekarskim z 7 lutego 2022 r. Dlatego też Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji właściwie ocenił sytuację strony i przyznał jej specjalistyczne usługi opiekuńcze w wymiarze 10 godzin miesięcznie (z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych) w okresie od 30 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. Także biorąc pod uwagę posiadany przez stronę dochód, zdaniem Kolegium, Kierownik prawidłowo obciążył stronę odpłatnością za przyznane usługi w wysokości 25% kosztu realizacji jednej godziny usług wynoszącego 115,00 zł brutto, tj. 28,75 zł za każdą godzinę zrealizowanych usług. Kolegium wyjaśniło stronie, że rodzaje przyznanych specjalistycznych usług opiekuńczych zawierają się w katalogu tych usług ustalonych w § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych i wynikają z zaświadczenia lekarskiego z 7 lutego 2022 r.
W skardze do Sądu na tę decyzję Kolegium skarżąca zarzuciła, że powiela ona błędy organu pierwszej instancji, polegające na ustalaniu stanu faktycznego sprawy w oparciu o ogólnikowe dane zawarte w karcie informacyjnej dotyczącej jej osoby i zaświadczeniu lekarskim z 7 lutego 2022 r., które nie ma znaczenia w sprawie, gdyż organ pierwszej instancji winien był uwzględnić art. 50 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej i jej "oczekiwanie". Zdaniem strony, zakres przedmiotowy przyznanych usług jest "oderwany" od treści istotnej "rozporządzenia z 22 września 2005 r.". Obciążenie odpłatnością za przyznane usługi winno wynikać z ww. rozporządzenia, zaś uchwała nr XVI/155/2015 Rady Gminy Niemce z 29 stycznia 2016 r. jest niezgodna z prawem. Zarzuciła, że organy obu instancji nie ustaliły należycie całokształtu okoliczności prawnych i faktycznych sprawy.
W odpowiedzi na skargę Kolegium, popierając stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie w trybie uproszczonym.
W piśmie procesowym z 26 października 2023 r. ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącej, popierając skargę, wniósł o przyznanie mu wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu i oświadczył, że wynagrodzenie to nie zostało opłacone w całości ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), albowiem Kolegium wniosło o to w odpowiedzi na skargę, a skarżąca w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia jej o tym wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do art. 50 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.; dalej: u.p.s.), pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (ust. 2). Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (ust. 4).
Skarżąca nie spełnia przesłanek do otrzymania specjalistycznych usług opiekuńczych na podstawie art. 50 ust. 1 u.p.s., gdyż nie jest osobą samotną. W myśl bowiem art. 6 pkt 9 u.p.s. osoba samotna to osoba samotnie gospodarująca, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych ani zstępnych. Skarżąca zaś wprawdzie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jednak pozostaje w związku małżeńskim ze Z. W.. Wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z 6 lutego 2004 r., sygn. akt [...], orzekający separację pomiędzy stroną i jej współmałżonkiem, nie powoduje ustania ich małżeństwa.
W związku z tym wniosek strony o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych mógł być rozpatrzony na podstawie art. 50 ust. 2 u.p.s., który oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego. W takim przypadku kontrola Sądu dotycząca tej decyzji sprowadza się do ustalenia, czy organ nie przekroczył granic uznania. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza – co do zasady – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. Organ zobowiązany jest do podjęcia wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W szczególności organ winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Obowiązki te ciążą również na organie drugiej instancji, który może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi pierwszej instancji (art. 136 k.p.a.).
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić organom administracji przekroczenia granic uznania administracyjnego, a w konsekwencji – naruszenia prawa. Wydanie decyzji zostało poprzedzone czynnościami wyjaśniającymi zmierzającymi do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a rozstrzygnięcia zostały należycie uzasadnione.
Z akt administracyjnych wynika, że w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji, strona skarżąca legitymowała się:
- orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 9 lipca 2020 r. ustalającym, że jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji i niezdolność do samodzielnej egzystencji istniała 1 marca 2020 r.;
- orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Lublinie z 13 lipca 2021 r., znak: PZON.721.5702.2008.21 zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe ze stosownymi wskazaniami dotyczącymi sprawowania opieki;
- zaświadczeniem lekarskim z 7 lutego 2022 r., stwierdzającym zasadność przyznania jej specjalistycznych usług opiekuńczych w ilości 10 godzin miesięcznie ze wskazaniem rodzaju usług, z którego wynika, że choruje ona na przewlekłą zaporową chorobę płuc, cukrzycę typu II, alergiczny nieżyt nosa, miażdżycę uogólnioną, chorobę zwyrodnieniową stawów.
Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że w oparciu o powyższe dokumenty medyczne zasadnym było przyznanie stronie skarżącej specjalistycznych usług opiekuńcze w wymiarze 10 godzin miesięcznie (z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych) w okresie od 30 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. Prawidłowo również określono zakres przedmiotowy tychże usług, obejmujący nie tylko pomoc w radzeniu sobie w sytuacjach kryzysowych, poradnictwo specjalistyczne interwencje kryzysowe, wsparcie psychologiczne, rozmowy terapeutyczne, doradztwo, koordynację działań innych służb na rzecz rodziny, wsparcie w kształtowaniu pozytywnych relacji z osobami bliskimi, lecz również pomoc w załatwianiu spraw urzędowych, pomoc w gospodarowaniu pieniędzmi, pielęgnację służącą wspieranie procesu leczenia oraz pomoc mieszkaniową.
Pamiętać należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o specjalistyczne usługi opiekuńcze istotnym elementem wniosku jest zaświadczenie lekarskie, które pozwala organowi na ocenę, w jakim wymiarze i w jakim zakresie konieczne jest przyznanie tych usług. Zadaniem organu jest bowiem precyzyjne ustalenie, czy i jakiego rodzaju usługi w danym przypadku są niezbędne, ustalenie zakresu tych usług, miejsca i okresu ich świadczenia, a następnie znalezienie podmiotu, który na zlecenie organu usługi te będzie realizował. Organy orzekające w sprawach z zakresu pomocy społecznej nie posiadają medycznej wiedzy specjalistycznej uprawniającej do oceny stanu zdrowia wnioskodawcy w kontekście warunków, jakie mają być określone, zgodnie z art. 50 ust. 5 u.p.s. w decyzji o przyznaniu specjalistycznych usług opiekuńczych. Wobec tego więc, że zarówno orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, jak i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności – ze swej istoty – w sposób bardzo ogólny wskazują na potrzebę zastosowania wsparcia dla osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności w postaci usług opiekuńczych bądź specjalistycznych usług opiekuńczych, konieczne jest oparcie się przez organy orzekające w tym przedmiocie na innej dokumentacji medycznej pozwalającej na określenie wymiaru i zakresu specjalistycznych usług opiekuńczych.
Nie ulega wątpliwości Sądu, że organy trafnie oparły się w niniejszej sprawie na treści zaświadczenia lekarskiego z 7 lutego 2022 r., potwierdzającego zasadność przyznania stronie specjalistycznych usług opiekuńczych w ilości 10 godzin miesięcznie oraz wskazującego rodzaj specjalistycznych usług opiekuńczych, jakich przyznania wymaga stan zdrowia niepełnosprawnej strony (k. 5 akt ad. I inst.). Mając na uwadze treść tego zaświadczenia, organy należycie oceniły sytuację strony i przyznały jej specjalistyczne usługi opiekuńcze w wymiarze 10 godzin miesięcznie (z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych) w okresie od 30 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. Określono jednocześnie rodzaje przyznanych stronie specjalistycznych usług opiekuńczych, które wynikają także z zaświadczenia lekarskiego z 7 lutego 2022 r. i zawierają się w katalogu tych usług ustalonych w § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. nr 189, poz. 1598 ze zm.). Podjęte przez organy rozstrzygnięcia uwzględniają więc zarówno wymiar, jak i zakres przedmiotowy specjalistycznych usług opiekuńczych, zalecony w tymże zaświadczeniu lekarskim.
Zauważyć jednocześnie należy, że określony w decyzji organów obu instancji wymiar przyznanych usług odpowiada oczekiwaniu skarżącej wyrażonemu w jej piśmie z 3 grudnia 2022 r., w którym wskazała, że wnosi o "usługi specjalistyczne – 10 godzin/m-c" (zob. pkt 2. wniosku, k. 33 akt adm. I inst.).
Zgodnie z art. 50 ust. 5 i 6 u.p.s. ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia, a rada gminy określa uchwałą szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania.
Organy prawidłowo, zgodnie z wydaną na podstawie art. 50 ust. 6 u.p.s. uchwałą nr XVI/155/2015 Rady Gminy Niemce z 29 stycznia 2016 r. w sprawie ustalenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania (Dz. Urz. Woj. Lubel. z 2016 r., poz. 1179 ze zm.), obciążyły skarżącą odpłatnością za przyznane usługi w wysokości 25% kosztu realizacji jednej godziny usług wynoszącego 115,00 zł brutto, tj. 28,75 zł za każdą godzinę zrealizowanych usług. Aktualny na datę orzekania przez organy dochód strony wynosi 1974,42 zł miesięcznie. Stwierdzić przy tym trzeba, że kwota dokonywanych potrąceń komorniczych nie może być odliczana od dochodu, stosownie do art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. Dochód ten przekracza kryterium dochodowe z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. (776 zł), które uprawnia do bezpłatnego wsparcia. Tak ustalona wysokość dochodu obliguje do zakwalifikowania go w przedziale od 250% do 275% kryterium dochodowego, tym samym, zgodnie z tabelą odpłatności zamieszczoną w załączniku nr 2 do wspomnianej uchwały, zasadne było ustalenie odpłatności za każdą zrealizowaną godzinę specjalistycznych usług opiekuńczych na poziomie 25% ceny jednej godziny usług.
Podkreślenia wymaga, że zarzuty skargi wskazujące na naruszenie prawa przez ww. uchwałę nr XVI/155/2015 Rady Gminy Niemce nie mogą mieć wpływu na wynik sprawy, albowiem Sąd w niniejszej sprawie nie kontroluje legalności tej uchwały. Treść stosowanych przez organy przepisów uchwały jest jasna, a organy dokonały prawidłowej ich wykładni.
Zauważyć należy, że kierując się dobrem strony (art. 100 ust. 1 u.p.s.), decyzji organu pierwszej instancji nadano rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na wyjątkowo ważny interes strony (art. 108 § 1 k.p.a.), wynikający z potrzeby skorzystania z przyznanych usług w celu zabezpieczenia pomocy od dnia doręczenia decyzji.
Niezasadne są też pozostałe zarzuty podniesione w skardze.
Przede wszystkim jako nieuzasadnioną należy ocenić argumentację skarżącej, że to jej oczekiwania mają decydujące znaczenie w sprawie przyznania jej specjalistycznych usług opiekuńczych oraz ich wymiaru. Decyzję w tej sprawie podejmuje właściwy organ pomocy społecznej w granicach uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie miała treść zaświadczenia lekarskim z 7 lutego 2022 r., która – jak już zostało to wskazane wyżej – została prawidłowo uwzględniona przez organy obu instancji. Niezależnie od tego bezsporne jest, że skarżąca w swoim piśmie z 3 grudnia 2022 r. wyraźnie wskazała, że domaga się przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych w wymiarze 10 godzin miesięcznie i w takim właśnie zakresie udzielono jej tej formy pomocy (zob. k. 33 akt adm. I inst.).
Wbrew twierdzeniom skarżącej, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Skarżąca nie wskazała jakie przepisy tego aktu wykonawczego do ustawy o pomocy społecznej, wydanego zgodnie z delegacją zawartą w art. 50 ust. 7 tej ustawy, zostały naruszone, zaś Sąd takich uchybień się nie dopatrzył. Rozporządzenie to określa rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych, kwalifikacje osób świadczących specjalistyczne usługi, warunki i tryb ustalania oraz pobierania opłat za specjalistyczne usługi świadczone osobom z zaburzeniami psychicznymi, a także warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat, o których mowa wyżej. Jak wskazano wyżej, rodzaje przyznanych stronie specjalistycznych usług opiekuńczych są zgodne z katalogiem tych usług ustalonych w § 2 rozporządzenia. Rozporządzenie to – jak wynika to wyraźnie z jego treści – reguluje kwestie dotyczące opłat za specjalistyczne usługi świadczone osobom z zaburzeniami psychicznymi. Skarżąca nie ubiegała się o przyznanie specjalistycznych usług świadczonych osobom z zaburzeniami psychicznymi, a zatem rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z 22 września 2005 r. nie miało zastosowania w niniejszej sprawie w zakresie opłat za przyznane stronie usługi.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stan faktyczny został ustalony prawidłowo, a rozstrzygnięcie w konkretnych uwarunkowaniach tej indywidualnej sprawy, nie może być potraktowane jako wykraczające poza granice uznania administracyjnego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został przez organy obydwu instancji oceniony prawidłowo, w zakresie niezbędnym do ustalenia przesłanek zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia wymagań wynikających z art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych wszystkich względów, Sąd oddalił skargę jako niezasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O wynagrodzeniu adwokata, świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.) przyznając pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie w kwocie 590,40 zł brutto, wobec złożonego oświadczenia, iż koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części i mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2022 r., sygn. akt. SK 78/21 (OTK-A 2023, nr 20).